Nikol Paşinyan'ın iletişimi: Bir lider ne kadar 'bizden biri' olabilir?

Sabahları bir ülkenin başbakanı size “Günaydın” diyorsa bu ilk bakışta tuhaf bir yakınlık hissi yaratır. Bu hafta sonu Ermenistan seçimlerinde Sivil Sözleşme Partisi'yle oyların çoğunluğu alan Ermenistan Başkanı Nikol Paşinyan, bir süredir tam da bunu yapıyor: Ofisten, yürüyüşten, arabadan, bazen mutfaktan sesleniyor. Kamera çoğu zaman kendi elinde. Tonu sade, dili gündelik. Bir devlet liderinden çok, mahallenin tanıdık bir yüzü gibi.

• Bu yeni bir siyaset dili olduğu kadar, aynı zamanda eski bir soruyu da yeniden gündeme getiriyor: Bir lider ne kadar "bizden biri" olabilir?

Paşinyan’ın sosyal medya kullanımı, 2018’deki Kadife Devrim’in ruhunu hâlâ taşıyor. Sokaktan gelen, sokakla konuşan bir lider. Bu açıdan bakıldığında yaptığı şey, demokratik bir jest: Aradaki mesafeyi kaldırmak, politikayı gündelik hayatın içine sokmak. Belki de yıllarca kapalı kapılar ardında yürüyen siyasete karşı bir tür şeffaflık iddiası.

Ama mesele tam da burada başlıyor.

Çünkü siyaset sadece yakınlık kurmak değildir; aynı zamanda doğru anda doğru tonu bulmayı gerektirir. Paşinyan’a yöneltilen eleştirilerin büyük kısmı bu ton meselesine dayanıyor. Azerbaycan’ın Karabağ’a saldırısı ve bölgeyi tamamen işgal etmesi sonrası hâlâ taze olan bir travma, güvenlik kaygıları ve kırılgan bir toplumsal ruh hâli varken, her sabah aynı pozitif, aynı gündelik dilin sürmesi birçok kişi için "uyumsuz" görünüyor. Sanki ülkenin gerçekliği ile liderin dili arasında ince bir kayma var.

Bu durum, bazılarına göre sadece bir iletişim tercihi değil, bir tür algı yönetimi. Sürekli görünür olmak, gündemi belirlemek, duygusal bir bağ kurarak politik gerilimi yumuşatmak. Sosyal medya burada bir araç olmaktan çıkıp, siyasetin kendisine dönüşüyor.

Öte yandan, bu eleştirilerin tamamını da sorgusuz kabul etmek kolay değil. Çünkü Paşinyan’ın yaptığı şey, yalnızca Ermenistan’a özgü değil. Justin Trudeau gibi liderler de daha önce benzer bir yolu izledi: Daha insani, daha ulaşılabilir, daha "gerçek" bir lider imajı. Ancak aradaki fark, bu samimiyetin nasıl ayarlandığında ortaya çıkıyor. Trudeau için bu, gerektiğinde geri çekilen bir araçken Paşinyan’da neredeyse sabit bir dile dönüşmüş durumda.

Belki de asıl mesele, coğrafyanın ve tarihin bu dili nasıl şekillendirdiği. Kurumsallaşmış, görece stabil bir demokraside bu tarz, "modernlik" olarak okunabilir. Ama kırılganlıkların, savaşın ve belirsizliğin daha görünür olduğu bir ülkede aynı dil, kolayca "hafiflik" olarak algılanabilir.

O yüzden Paşinyan’ın sabah paylaşımlarını yalnızca iletişim stratejisi olarak değil, bir denge meselesi olarak görmek gerekiyor. Samimiyet ile ciddiyet, yakınlık ile sorumluluk arasında sürekli yeniden kurulan bir denge.

• Ve belki de asıl soru hâlâ açık:Bir lider halkına ne kadar yaklaşabilir, yaklaşırken neyi geride bırakır?

Ermenistan Başbakanı’nın yakın geçmişte, metroda bir Karabağlıyla tartışması da ülke içinde gündem olmuş, yine bir tartışmayı beraberinde getirmişti. Bir yanda başbakanın yerinden, yurdundan edilmiş bir Karabağlıyla tartışması eleştirilirken diğer yanda kamusal alanda tartışılabilen bir başbakan olması da övülmüş, Paşinyan’ın gerçekten de halktan biri olduğu savunusu güçlülük kazanmıştı.

Nikol Paşinyan’ın sosyal medya kullanımı, Ermenistan medyasında oldukça farklı tonlarda değerlendiriliyor: CivilNet gibi daha analitik mecralar bunu doğrudan halka ulaşmayı sağlayan stratejik ve çağdaş bir iletişim biçimi olarak görürken, 168.am ve Yerevan Today gibi muhalif platformlar aynı tarzı "ciddiyetsiz" ve kriz dönemlerinde "gerçeklikten kopuk" bir dil olarak eleştiriyor. Hetq bu sürekli ve gündelik paylaşımları bilinçli bir popülizm ve algı yönetimi stratejisinin parçası olarak yorumlarken, Aravot çevresindeki gazeteciler ise liderin sosyal medya üzerinden doğrudan ve sorusuz iletişim kurmasının geleneksel medyayı devre dışı bırakabileceği ve hesap verebilirliği zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. 

Böylece aynı içerikler bir kesim için demokratik yakınlık ve şeffaflık göstergesi sayılırken, diğerleri için liderliğin ciddiyetini aşındıran ve kurumsal siyaseti zayıflatan bir pratik olarak okunuyor.

Paşinyan’ın izlediği bu stratejik siyaset, başarılı mı başarısız mı, onu halktan biri yapıyor mu yoksa çiğ bir çaba mı tartışmaları yakın zamanda bitecek gibi durmuyor. Fakat onun bu siyasetinin Türkiye’dekiyle ne denli farklı olduğunu belki de tek bir örnekle anlatabiliriz. Bir yanda Paşinyan, bir siville metroda tartışırken diğer yanda Türkiye’de, bilindiği gibi, bir bakanın aracının kapısını açan kişinin kapısını açan biri var.