"Partygate" raporu ve Johnson’ın özrü

Birleşik Krallık'ta Başbakan Boris Johnson'ın Covid-19'a yönelik önlemlerin yürürlükte olduğu tarihte başbakanlık binasında katıldığı kalabalık etkinliklerle ilgili hazırlanan rapor yayımlandı. Müsteşar Sue Gray tarafından hazırlanan raporda "Başbakanlığın farklı kesimlerinde farklı dönemlerde liderlik ve yönetim aşamalarında hatalar yapıldığı" belirtildi. Gray, 12 sayfalık raporda "Bazı etkinliklere izin verilmemesi, bazı etkinliklerin de gerçekleştiği şekilde yapılmaması gerekirdi" ifadelerini kullandı.

20 aylık süreyi kapsayan raporda başbakanlık binasının "açık bir yetkilendirme veya gözetim olmaksızın toplantılar için kullanıldığı ve bunun uygun olmadığı" belirtildi ve "profesyonel bir çalışma ortamında aşırı alkol tüketiminin hiçbir zaman uygun olmadığı" vurgulandı. "Bazı çalışanların tanıklıklarıyla ilgili endişelerini dile getiremediği, başbakanlıktaki liderlik yapısının parçalanmış hâlde olduğu, vatandaşlardan hayatları pahasına geniş kapsamlı kısıtlamalara uymaları beklenirken bu etkinlikleri haklı çıkarmanın zor olduğu" vurgulandı.

Bir adım geriden

Başbakanlıkta biri Johnson’ın doğum günü kutlaması olan 17 etkinlikte kısıtlamaların ihlal edildiği öne sürülmüştü. "Partygate" olarak nitelendirilen iddialar sonrasında ana muhalefetteki İşçi Partisi ve ülke basını Johnson'a yönelik istifa çağrılarını sıklaştırmıştı. Johnson liderliğindeki Muhafazakâr Parti’nin içinden de tepkiler ve güvenoyu talebi duyulmuştu. Johnson ise önce kısıtlamaları ihmal ettiğini düşünmediğini söylemiş, daha sonra özür dilemişti.

Raporun tamamı yayımlanmadı 

12 etkinlik hakkında polisin ayrı yürüttüğü soruşturmaların sürmesi gerekçesiyle Gray’in raporunun tümü açıklanmadı. Raporun eksik kısımlarının olması muhalefetin tepkisini çekse de Sky News, polis soruşturmasının tamamlanmasının ardından raporun tamamının açıklanacağını öne sürdü. Gray, daha önce de raporun yayınlanmasını geciktirmek ve Başbakan Johnson'a "vakit kazandırmakla" suçlanmıştı. Öte yandan raporda "Hükümet genelinde derhâl ele alınması gereken bu olaylardan çıkarılacak önemli dersler var. Bunun için polis soruşturmalarının sonuçlanmasını beklemeye gerek yok." ifadeleri de yer aldı.

Johnson’dan açıklama

Başbakan Johnson, raporun yayımlanmasının ardından Avam Kamarası'nda özür dileyerek başladığı konuşmasında şu ifadeleri kullandı: 

"Yapılması gerektiği şekilde yapmadığımız şeyler için ve bu konuyu ele alış şeklimiz için özür dilerim. Dönüp aynada kendimize bakmalı ve öğrenmeliyiz. Şu ya da bu detayın kurallara uygun şekilde yapıldığını; insanların çok çalıştığını söylemenin bir anlamı yok. Pandemi herkes için çok zordu, ülke genelinde halktan çok olağandışı fedakârlıklar istedik. Bu sebeple insanların öfkesini anlıyorum, özür dilemek yeterli değil."

Parlamentodaki muhalefet milletvekilleriyse Johnson’ın istifa etmesini talep etti.

May'den eleştiri 

Eski Birleşik Krallık Başbakanı ve parlamento üyesi Theresa May, Avam Kamarası'nda Johnson'a ve ekibine tepki gösterdi. "Raporun gösterdiği şey Downing Street'in 10 numaralı binasında halka dayattıkları kurallara uyulmadığıdır" diyen May, "İki seçenek var. Ya sayın saygıdeğer arkadaşım kuralları okumadı ve ne etrafındakiler ne de kendisi ne anlama geldiğini anlamadı ya da kuralların 10 numaralı bina için geçerli olduğunu düşünmediler. Hangisi?" ifadelerini kullandı. 

• Öte yandan: Muhafazakâr Parti'nin milletvekili Aaron Bell, Mayıs 2020'de büyükannesinin cenazesine 10 kişinin katılmasına izin verildiğini ve ailesine sarılamadığını anlatıp bu durumda Başbakan'ın kendisinin aptal olduğunu mu düşündüğünü sordu.

Şimdi ne olacak?

Johnson hakkında güven oylaması yapılabilmesi için Muhafazakâr Parti'nin 360 milletvekilinden 54'ünün bu yöndeki taleplerini parti yönetimine bildirmesi gerekiyor. Güven oylaması yapılırsa Johnson'ın görevini sürdürebilmesi için partisinin milletvekillerinin çoğunluğu yeterli oluyor. 

Johnson'ın istifasını talep eden İşçi Partisi’nin de Gray’in raporunun tümünün bir an önce açıklanması için "parlamenter mekanizmaları" kullanabileceği ifade ediliyor.

Araştırma şirketi YouGov'un anketleri, Johnson'ın popülaritesinin partisinin gerisine düştüğünü, İşçi Partisi'nin de Muhafazakâr Parti'nin 11 puan önüne geçtiğini gösteriyor. 

The Guardian, Sue Gray'in hazırladığı rapor hakkında hazırladığı değerlendirme yazısında Johnson’ı "utanması olmayan bir başbakan" olarak tanımladı. Yazıda "kanun yapıcıların kanunlara uyduğuna inanmak zor" ifadeleri kullanıldı.