‘Platformlarınız insanları öldürüyor’

Senato Yargı Komitesi üyeleri, "Big Tech ve çevrimiçi çocuk cinsel istismarı krizi" konulu soruları yanıtlamak üzere X'in CEO'su Linda Yaccarino'yu, TikTok'un CEO'su Shou Zi Chew'i, Snap'in CEO'su Evan Spiegel ile Meta'nın kurucusu ve CEO'su Mark Zuckerberg ve Discord'un CEO'su Jason Citron'u Kongre'de ifadeye çağırdı. 3,5 saat süren oturumda, sosyal medya şirketlerinin tamamı, istismarın önleneceğini taahhüt etmelerine rağmen istismarı kolaylaştıran adımlar atmakla suçlandı.

Arka plan 

Sosyal medyanın genç ve çocuk yaştaki kullanıcılara yönelik olumsuz etkileri yıllardır tartışılan bir konu. 2023'te Sağlık Dairesi Başkanı (Surgeon General) Dr. Vivek Murthy, "sosyal medyayı gençlerin ruh sağlığı krizinin bir nedeni" olarak tanımlamıştı. Daha da önemlisi 2021 yılında Meta ifşacısı Frances Haugen, Instagram'ın gençler arasında beden algısı sorunlarını kötüleştirdiğinin tespit edildiğini ve şirketin bu sorunu bildiğini söylemişti. İfşanın ardından ABD'de kanun yapıcılar, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerine odaklandı. Senato Yargı Komitesi yaklaşık 3 yıldır sosyal medyanın çocuklara yönelik tehlikelerini vurgulamak üzere teknoloji şirketlerinin yöneticilerinin de dahil olduğu oturumlar düzenliyordu.

Tüm bu çabaların yanında Meta gibi bazı teknoloji şirketlerinin çocukların ve gençlerin güvenliğini ilgilendiren sorunlarla mücadele etmek için kaynak artırma çağrılarını reddettiği ortaya çıktı. Yıllardır devam eden çalışmaların ardından Senato Yargı Komitesi, şirketlerin çevrimiçi çocuk istismarına ilişkin yaptığı çalışmaları sorgulamak için beş sosyal medya devinin yöneticisini ifade çağırdı.

Duruşma öncesindeki hafta boyunca birçok teknoloji şirketi çocuklara yönelik hizmetlerinde değişiklik yaptıklarını duyurdu. Meta, gençler için doğrudan mesajlaşma konusunda daha sıkı kontroller getirirken Snap de çocuklarla ilgili veri toplanmasını kısıtlayan ve sosyal medyada ebeveyn kontrollerini sıkılaştıran yasa teklifini desteklediğini bildirdi. Twitter ise 100 kişilik yeni bir moderasyon ekibi kurduğunu açıkladı.

Senatörler Dick Durbin ve Lindsey Graham, "birkaç hafta süren müzakereler boyunca oturuma katılmayı defalarca reddeden" Yaccarino, Spiegel ve Citron'u mahkeme celbiyle çağırdı. Zuckerberg ve Chew ise Kongre'de ifade vermeyi gönüllü olarak kabul etti. 

Duruşmada neler oldu? 

Senatörlerin yanı sıra mağdur ailelerinin de yer aldığı duruşma, çocukları cinsel istismara maruz kalan ailelerinin teknoloji şirketlerinin kendilerini yüzüstü bıraktığını söylediği videoyla başladı. Hem Cumhuriyetçi hem Demokrat Senatörler teknoloji liderlerini "çocukların platformlarında maruz kaldıkları zararlardan haberdar olmalarına karşın kasten görmezden gelmek" ile suçladı. Senatörler ayrıca 5 CEO'yu "kârı, halkın refahı ve güvenliğinin önünde tuttukları" için kınadı. Bu sırada salonda bulunan mağdur aileleri, çocuklarının fotoğraflarının yer aldığı dövizleri kaldırdı. Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz, "ABD'deki her ebeveyn, çocukları hedefleyen pislikten endişe duyuyor" dedi.

Teknoloji şirketlerinin yöneticilerinden bazıları platformlarındaki güvenlik önlemlerini güçlendirmek için milyarlarca dolar yatırım yaptıklarını söylerken bazılarıysa çocukların mahremiyetini ve ebeveyn kontrollerini güçlendiren yasa tasarısını desteklediklerini belirtti. Yöneticilerin tamamı kendilerinin de ebeveyn olduğunu vurguladı.

Duruşmada Mark Zuckerberg, Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley ile konuştuğu sırada ayağa kalkarak çevrimiçi çocuk istismarına maruz kalanların ailelerine hitaben "Yaşadığınız her şey için özür dilerim. Ailenizin yaşadığı şeyleri kimse yaşamamalı" dedi. Senatör Hawley ise Zuckerberg'e "Platformunuz insanları öldürüyor" dedi.

Senatörlerin Snapchat'te uyuşturucu satışı yapılmasıyla ilgili sorularının üzerine ifade veren Evan Spiegel, çocukları platform üzerinden uyuşturucu satın aldıktan sonra aşırı doz nedeniyle ölen ebeveynlerden özür diledi. Spiegel, "Bu trajedileri önleyemediğimiz için çok üzgünüm" dedi. Snap CEO'su ayrıca uyuşturucuyla ilgili arama terimlerini engellediklerini ve kolluk kuvvetleriyle birlikte çalıştıklarını vurguladı. 

Kanun yapıcılar duruşma sırasında zaman zaman çocuk güvenliği dışındaki konulara ilişkin de sorular yöneltti. TikTok'un CEO'su Shou Zi Chew, ABD'li kullanıcıların verilerinin nasıl işlendiğine dair sorularla karşılaştı. Chew, çocuk güvenliği eleştirilerine ilişkin olaraksa TikTok'un "‘Aile eşleştirme’ özelliğiyle ebeveynlere çocuklarını denetleme yetkisi veren ilk uygulamalardan biri olduklarına" dikkat çekti.

Discord'un CEO'su Jason Citron ise ifadesinde şirketinin Big Tech'in bir parçası olmadığını iddia ederek "Oyunlar bizi her zaman biraraya getirdi, Discord da bunu yapıyor" dedi. Discord'un nispeten küçük boyutlu bir şirket olduğunu vurgulayan Citron, aktif kullanıcılarının %60'ından fazlasının 13-24 yaş arasında olduğunu ise kabul etti. Citron ayrıca uygulamadaki mesajlaşma hizmetinin "geleneksel sosyal medyadan farklı olduğuna" dikkat çekti.

X'in CEO'su Linda Yaccarino ise platformun "çocuklar ve gençler için tercih edilen bir platform olmadığını" söyledi. Yaccarino "X kullanıcılarının %1'inden azı 13-17 yaşları arasında" ifadelerini kullandı. Yaccarino'nun savunması ABD medyasında "Çocuk kullanıcıların az olması, platformda çocuk istismarı materyallerinin yayımlanmadığı anlamına gelmez" ifadeleriyle eleştirildi.

Salonda mağdur ailelerinden Mary Rodee, 15 yaşındaki oğlu Riley'i 2021'de Facebook Messenger'daki cinsel istismarın ardından kaybettiğini söyledi. Rodee, o zamandan beri çocukları çevrimiçi ortamda korumaya yönelik mevzuatlar için mücadele ettiğini anlattı. 

Duruşmaya yönelik tepkiler de vardı. Gençler için en popüler uygulama olan YouTube'un yöneticilerinin ve Apple'ın ifadeye çağrılmaması dikkat çekti. Google tarafından hazırlanan bir rapora göre YouTube, 2022 yılında Ulusal Kayıp ve İstismara Uğrayan Çocuklar Merkezi'ne 631 binden fazla içerik bildirdi. 2021'de iPhone'lara çocuk tacizi materyali içerip içermediğine ilişkin tarama özelliği geliştirme sözü vermesinin ardından bu sözden vazgeçen Apple tepki toplamıştı.

Bununla birlikte, bu ifadelerin herhangi bir anlamı olmadığını düşünenler de mevcut. The New York Times'ın haberine göre hükümet, çevrimiçi çocuk istismarıyla mücadele için daha fazla kaynak sağlayabilecek mevcut yasaları da uygulamıyor. Kongre bu yetkiye sahip olsa da güvenlik güçlerinin finansmanı, çevrimiçi suistimal bildirimlerindeki artışın çok gerisinde.