Sabahı beklerken: Rusya hava saldırısında Lviv'den gözlemler

Rusya'nın 2022 Şubat ayında Ukrayna'nın işgaline başlamasının ardından çıkan savaşın en büyük hava saldırısına son iki günde tanık olduk. Rusya, Pazartesi sabah karşı Ukrayna'ya ait bölgelerin yarısından fazlasında alarmlar çalmaya başladı. Rusya'nın bu saldırılardaki temel hedefi Ukrayna'nın enerji altyapısıydı.

Yüzlerce füze ve drone, Ukrayna'nın çeşitli bölgelerindeki enerji şebekesi altyapısına, elektrik üretim tesislerine ve bir baraja ciddi hasar verdi. En az 7 kişinin hayatını kaybettiği saldırıların ardından birçok şehirde elektrik kesintileri yaşandı.

Rusya'nın hava saldırıları Pazartesi gününü Salı'ya bağlayan gece de devam etti, bu esnada ben de Ukrayna'nın Lviv kentindeydim.

Hava saldırılarının ikinci günü: Ülke genelinde siren sesleri

Pazartesi sabahı Rusya'nın saldırıları son bulurken, Ukrayna'ya doğru yola çıkmıştım. Direkt uçuş olmadığı için öncelikle Polonya'nın başkenti Varşova'ya, oradan da ülkenin doğusundaki Rzeszow kentine uçtum. Burada bir arabayla Ukrayna sınırına kadar gidip ayrıntılı bir güvenlik incelemesinden geçtik, Lviv'e geldiğimizde saat akşam 9'a yaklaşıyordu.

Lviv, Ukrayna'nın en batısında yer alıyor ve savaşın getirdiği fiziksel yıkımları ülkeden en az hisseden kentlerden biri. İlk izlenimim şehrin içindeki kafe ve restoranların yüzleri gülen insanlarla dolu olduğu, buranın gezmesi hatta yaşaması çok güzel bir şehir olabileceği yönündeydi. Sokaklarda aralıksız bir gümbürtü olduğunu farkettim; bunlar, ülke genelinde yaşanan ve evvelki günün saldırıları sonucunda iyice sıklaşan elektrik kesintileri sırasında kullanılan jeneratörlerdi.

Burada yaşayan bir grup tanıdığımla buluştuğumda bana ilk söyledikleri "Air Alert!" uygulamasını telefonuma yüklemem oldu. Bu uygulama, Ukrayna Savunma Bakanlığı'ndan aldığı verilerle ülkenin risk altındaki bölgelerinde bulunan kişileri uyarıyormuş. Gece 12'de başlayan sokağa çıkma yasakları nedeniyle çok zaman geçirmeden kalacağım otele gittim. Otele giriş yaparken verilen bilgiler arasında -1. katta bir bomba sığınağı olduğu ve bir hava saldırısı durumunda asansörü kullanmam gerektiği de vardı.

Yolculuk sırasında yetiştiremediğim işleri gece yapmaya koyuldum, yorgunluktan gözlerimin kapanmak üzere olduğu saat 3.19'da telefonumdan yüksek bir siren sesi yükseldi. Air Strike uygulamasından çalmaya başlayan bu uyarı alarmına sokaktan yankılanan sirenler ve anlamadığım Ukraynaca anonslar da eşlik etmeye başladı. 1 dakikalık siren sesinin ardından yine telefonumdan gelen bir ses, İngilizce olarak bana en yakın bomba sığınağına gitmem gerektiğini söyledi.

^{Air Strike uygulamasından gelen ilk bildirim.}

Aceleyle merdivenleri -1. kata kadar indim, benim dışımda birini görmemek beni daha da tedirgin etmişti. Bu katta gördüğüm tek kapı otele ait lüks sayılabilecek bir restorana aitti. Etrafıma bakınırken bir otel görevlisi restoranın kapısını açtı, ışıkları yaktı ve beni restorandaki masalara göre yönlendirdi. Otelin alt katında yer alan ve taş duvarlara sahip bu restoran aynı zamanda bir bomba sığınağıydı.

Neden kimse paniklemiyor?

Sığınaktaki ilk dakikalarımda herkesin buraya doluşmuyor olmasını saatin geç olmasına, o saatte ayakta olmayan insanların yavaşça toparlanıp gelecek olmasına bağlamıştım. Yarım saat kadar vakit geçtikten sonra, yanıma almış olduğum bilgisayarımdan bunun neden olabileceğini araştırmaya başladım.

Ukraynaca yazılmış makaleler, bu uygulamanın acil durumlarda ikinci bir alarm gönderdiğini, artık bu alarmı duyana kadar sığınaklara gitmediklerini söylüyorlardı. "Eğer her olası saldırıda sığınağa gitsek hiç uyuyamazdık" diyor başkent Kiev'de yaşayan bir yazar.

Tehdidin ölçeğini anlamak içinse askerî konularda uzman Telegram kanallarından faydalanıyor. Bu kanalları takip etmeye başladığımda gördüm ki Rusya'dan havalanan her uçak, füze ve drone'un modelleri, konumu ve istikameti, saldırı menzili ve olası hedefleri bu platformda paylaşılıyor.

^{Saldırılarla ilgili detaylı bilgi paylaşılan bir Telegram grubuna ait ekran görüntüsü.}

40 dakika kadar süren uyarıların ardından sığınaktan çıkılabileceğine dair bir bildirim geldi uygulamadan. Odama çıkıp biraz daha çalıştıktan sonra, 4.30 sularında sonunda gözlerimi kapadım. Saat 5.04'te yeniden bir alarm sesi, yeniden sokakta çalan sirenler, yeniden anonslar doldurdu odayı.

Bu ikici saldırı tehlikesi 1 saat 51 dakika sürdü. Bu uyarılara nadiren maruz kalan Lviv, ilk defa bir gecede iki kere alarm seslerine uyanmıştı. Saldırı tehdidinin geçmesinden birkaç saat sonra aydınlana sokaklarda yürümeye çıktığımda karşımda yine cıvıl cıvıl bir şehir ve bu şehirde yıllardır süren sevişin daimi tedirginliğinde yaşayan insanlar vardı.

Sıklaşan saldırıların nedeni

Bu saldırıların iki amacı var. Bunlardan ilki, Kremlin'in de belirtmiş olduğu uzun süreli askerî stratejisi kapsamında Ukrayna'nın enerji altyapısına saldırarak elektrik şebekesini devre dışı bırakmak. 

^{Lviv'deki son alarmları ve sürelerini gösteren ekran kaydı, Air Strike uygulaması.}

İkinci bir neden ise, Ukrayna'nın iki hafta önce başlattığı, herkesi şaşırtan askerî oprasyon kapsamında ilk kez Rusya topraklarına girmesi ve Kursk bölgesinde hızlı olarak ilerlemesi. Geçen yıl boyunca toprak kayıpları ve yenilgiler yaşayan Ukrayna'da, bu ilerleme sevinçle karşılanmış ve Ukraynalıların inancını tazelemişti. Ülkenin tamamını hedef alan bu saldırılarda Kremlin'in hedefi sadece enerji altyapısı değil, Ukrayna'nın neresinde olursanız olun güvende olmadığınızı size hissettirmekti.