Sabit de Çalışırım Serbest de

Ben 20’li yaşlarında birisiyim ve özgürlüğüme önceki nesillere göre daha düşkünüm. En azından benim açımdan öyle görünüyor. Yaşıtlarımın da benimle aynı hassasiyette olduğunu birçok örnekte görüyorum. Bizden biraz daha fazla bu dünyada bulunmuş 30’lu yaşlarındakilerin, işlerinde bunalım yaşayıp istifalarını bastıklarını ve kendi kahve dükkanları açtıklarını gördük. Beyaz yakalı 30’lu ve 40’lı yaşlarındakilere imrenilecek bir hikaye gibi görünüyor. Açılan bu dükkanların hızla kapandığını da gördük. Bunda ters giden bir şeyler var. Brownileri aslında güzeldi. Sorun neredeydi? 

Bence eskiden gözden kaçan fakat şimdi gayet farkında olunan bir nokta var. Çalışma saatlerindeki özgürlüğü kazanmak için tercih edilen seçenekler, çalışma saatleri dışındaki özgürlüğü kısıtlayabiliyor. Bahsettiğim seçenekler, her iki durumda da aynı seçenekler. Kendi patronu olunabilen herhangi bir freelance işi düşünün. Ben size yardımcı olayım: Tek başına çalışan bir gazeteci, video editörü, duvar boyacısı, mimar, terzi veya sosyal medyaya komikli video çeken birisi olabilir. Bu işleri yaparken müşterileri ile aynı ortamda olmadan görüşebilirler. Biz buna “Zoom linki atıyorum hemen.” diyoruz. Bir müşteri bulmak için sabit bir binaya ihtiyaçları yok. Biz buna “Online pazarıma bakıp sepetinize istediğiniz ürünümü ekleyebilirsiniz.” diyoruz. Uygun gördükleri herhangi bir yerde işlerini sürdürebilirler. Biz buna “Kahvemi yıldız puanım ile ödeyebilir miyim?” diyoruz. Bir patronları olmadığından çalışma saatlerine kendileri karar veriyorlar. Biz buna “Şimdi çalışmayacağım sahile inelim mi?” diyoruz. İşlerini kendileri seçtiklerinden hoşlarına gitmeyen veya doğru bulmadıkları işleri yapmıyorlar. Biz buna “Kusura bakmayın teknik hatalarından dolayı onaylamıyorum ve altına imzamı atmıyorum kimse de attıramaz.” diyoruz

Bunlar çalışırken özgürlüğün hissedildiği kısımlar. Peki çalışma saati bittiğinde işler nasıl ilerliyor? Öncelikle freelance işlerde çalışma saati biten bir şey mi? Çünkü müşterilerin ne zaman geleceği belli değil. Freelance iş yapmayı tercih edenler biraz önce bahsettiğim özgürlük konularını bilinçli seçtiler fakat kendiliğinden yine aynı seçenekleri çalışma saatleri dışına da seçmiş oldular.Mesela arkadaşlarınızla yıldız puanı kullanarak aldığınız kahvenizi içerken, telefonunuza gelen bir iş görüşmesi çağrısı keyfinizi kaçırır. Eğer çağrıyı görmezden gelirseniz de para kazanma imkanınız kaçar. Çalışma saatleriniz dışında hala işiniz ile ilgilenmek durumunda kalıyorsunuz. Kullandığınız malzemelerin alınması, vergilerin ödenmesi veya yarım kalan işin yetişip yetişmeyeceği konuları aklınızın arka planında çalışmaya devam ediyor. İş ve kişisel hayatların ayrılması zorlaşıyor. Çalıştığınız masanızda ve bilgisayarınızda işiniz bittikten sonra yine aynı masa ve bilgisayarda takip ettiğiniz dizinizi izlerken mental açıdan işi bitirip keyfe geçiş yapmak pek kolay değil. Nedeni basit, tamamen aynı ortamı yaşıyorsunuz. Freelance çalışanların iş ve kişisel hayatının birbirine karışması ve iş dışındaki özgürlüklerinin kısıtlandığını kolayca kavrayabiliyoruz. Ama kavranamayan bir şey var 20likler sanırım buna bir çözüm buldu.

Etrafımdaki ve internette gördüğüm 20likler bunu çok iyi başarıyor. Helal olsun diyorum her birine. Herkes tarafından kabul görülen mesai saati, iş kıyafeti, sabit maaşı falan olan işlere giriyorlar ve bunun yanında freelance bir iş daha yapıyorlar. Ve her ikisinde başarılı olabiliyorlar. En önemlisi keyif alarak özgürlüklerini yaşıyorlar. Şöyle mesela: mimar ve internet fenomeni, diyetisyen ve yoga dersi veriyor, matematik öğretmeni ve profesyonel masa tenisi sporcusu, satın alma sorumlusu ve müzisyen. Ben de buna kendim için bir ek yapayım mühendisim ve freelance fotoğraf, video ve podcast düzenlemeleri yapıyorum. 20’li Yaşlar Podcast’i profesyonel yapmadığım için onu saymıyorum. Ama siz yine de freelance hakkında konuştuğumuz bu bölümü dinleyebilirsiniz. Nasıl Avusturalya’daki müşterimin fotoğrafını düzenleyerek Euro kazandığımdan ve bir sürü şeyden bahsettik.

Yaşıtlarımla bu konuda cidden gurur duyuyorum. Önceki nesillerin yaptıkları gibi işlerinden istifa edip dengesiz planlar yapmıyorlar. Hayatlarını daha dengeli kuruyorlar. Daha fazla seçeneklere sahip oluyorlar. Hem freelance hem de sabit işleri yapabiliyorlar. Aynı anda ya da dönemsel değişikliklerle iki işi de yapıyorlar. Bir süre sabit sonra freelance sonra sabit ve freelance aynı anda gibi. Özgürlüklerinin kısıtlandığını hissettiklerinde ellerindeki iş seçenekleri kullanabiliyorlar. Hem sabit hem performansa bağlı para kazanabilirler. Hem kendi patronları hem de birinin çalışanı olabilirler. Hem istedikleri hem de daha az istedikleri işleri yapabilirler. Hem ofiste hem deniz kenarında çalışabilirler. İnternetin şu an verdiği imkanlar ile freelance işlerin avantajlarından sonuna kadar faydalanıyorlar. Görünene göre önceki nesillere kıyasla 20likler hobilerini profesyonel bir işe dönüştürme becerileri daha fazla.

    Ve bunların hepsini yaparken özgürlüklerini koruyabiliyorlar. Freelance işlerin, sağladığı özgürlükleri ancak kişisel zamanlarındaki özgürlüklerini de koruduğunda anlam ifade ettiğini, yaşıtlarım tarafından anlaşıldığını görüyorum. Çocuk da yaparım kariyer de sözüne izninizle sabit de çalışırım serbest de olarak yeni bir versiyon ekliyorum. 

Dip not: 20’li Yaşlar Podcast’e sponsor olabilirsiniz. Müracaat danışma.

Batuhan'ın hazırladığı, sunduğu, kurguladığı 20'li Yaşlar Podcast'i buradan dinleyebilirsiniz.