Saye ve Sebep

“Olay bu sebeple gerçekleşti” deriz, “sebeb-i ziyaretinizi” sorarız, ama sebep ne demektir tam olarak?

Türkçeye sebep kelimesi Arapçadan geçmiştir. Arapça s-b-b  ( س ب ب‎ ) kökünden gelen sabab ( سَبَب ) kelimesi aslında “yol” anlamındadır. 

Bir olayın sebebi, o olayın hangi yolla gerçekleştiğini ifade eder diye düşündüğümüzde, sebep kelimesinin “yol” anlamından nasıl “neden, gerekçe” anlamlarına evrildiğini görebiliriz.

Aynı zamanda Fasih Arapçada sabab kelimesinin anlamı genişleyerek, “ip, kablo, urgan” anlamlarını da kapsar. Türkçede “olay örgüsü” deyimindeki örgü sözcüğünün işlevi ile bir benzerlik vardır.

Ama sayesinde, çok daha şiirsel bir yolla oluşmuştur. Kök ad saye, Farsça kökenli bir kelimedir.

Farsça sāye ( سایه ) kelimesi “gölge” demektir. Orta Farsça sāyag’dan türemiş kelimenin Hint-Avrupa Anadiline dayanan nihaî kökeni aynı zamanda Türkçeye akşam ve siyah kelimelerini de bağışlayan köktür.

Saye, akşam, ve siyah kelimelerinin anlam bağı olarak “karanlık, gölge” sizce de çok güzel değil mi?

Birinin sayesinde gerçekleşen olay, o kişinin “gölgesinde” gerçekleşmiştir. Yani mecazî anlamıyla o kişinin koruması, gözetimi altında.

Kelimeler farklı bir şekilde evrilseydi, “Kelime Köşesi okuyucularımızın akşamında buralara geldi” diyebilir miydik?

Köşemizi kendi gölgesinde yeşerten tüm okuyucularımıza teşekkür ederiz...