Seçim haritasının değişen renkleri

Türkiye, 5 yıl boyunca görev yapacak yerel yöneticileri seçmek için sandık başına gitti. 31 Mart yerel seçimlerinin kesin olmayan sonuçlarına göre, CHP 47 yıl sonra ilk kez birinci parti oldu; AK Parti ise 22 yıl sonra ilk kez ikinciliğe geriledi.

Ülke genelinde resmî olmayan sonuçlara göre CHP yüzde %37,74’lük oy oranına ulaşırken, AK Parti %35,49, Yeniden Refah Partisi %6,19, DEM Parti %5,68, MHP %4,98’le onu izledi. AK Parti, 2019’daki yerel seçimlerden bu yana 5 milyon oyun yanı sıra Adıyaman, Bursa, Kilis, Şanlıurfa, Yozgat gibi şehirlerin de bulunduğu 4 büyükşehir ve 12 il belediyesini kaybetti. 

CHP, 2024 yerel seçimlerinde ise büyükşehir belediyelerinden 14, il belediyelerinden 21, ilçe belediyelerinden 337 ve belde belediyelerinden 48 olmak üzere toplamda 420 belediye başkanlığı kazandı. CHP’nin yönetimindeki büyükşehirlerin sayısı Balıkesir, Bursa, Manisa ve Denizli’nin de eklenmesiyle 11’den 14'e yükseldi. Ayrıca Afyonkarahisar, Amasya, Bartın, Giresun, Kastamonu, Kırıkkale, Kütahya, Uşak, Zonguldak, Ardahan, Artvin, Bilecik, Bolu, Burdur, Çanakkale, Edirne, Kırşehir, Sinop ve Yalova'yı da CHP aldı.

“AK Parti’nin kalesi” olarak görülen Çorum'da da CHP daha önce görülmemiş bir oy oranına ulaştı. Çorum’da %36 oya ulaşan CHP, buradaki seçimleri bıçak sırtı denebilecek bir farkla kaybetti.

Büyükşehirlerde durum

Büyükşehirlerde ise %51,09 oy alan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, %39,59 oy alan Cumhur İttifakı adayı Murat Kurum’la farkını 11,5 puana taşıdı. Ankara’da ise %60,35 oranına ulaşan Mansur Yavaş ile %31,69 oy alan Cumhur İttifakı adayı Turgut Altınok’un farkı 28,66 puan oldu. Yavaş, bir önceki seçimdeki %50,93’lük oyunu neredeyse 10 puan yukarı taşıdı; Melih Gökçek’in %55’lik rekorunu kırdı. Her iki şehirde de en çok oy alan üçüncü aday Yeniden Refah Partisi’nden oldu.

İstanbul’da CHP toplam 25 ilçe belediyesini kazanırken, Ankara’daki CHP’li belediyelerin sayısı 3’ten 16’ya yükseldi. En son 1989’da Hamza Kırmızı döneminde CHP’li bir belediyeyle yönetilen ve daha önce Turgut Altınok’un belediye başkanlığını yaptığı Keçiören gibi sembolik ilçelerde de CHP seçildi. CHP’li Veli Gündüz Şahin’in kazandığı Mamak’ta da benzer bir tablo ortaya çıktı. Ayrıca oyuncu Erdal Beşikçioğlu, Etimesgut’ta %22’lik bir farkla MHP’li mevcut belediye başkanı Enver Demirel’in önüne geçti.

İstanbul’da ise Beyoğlu, Bayrampaşa, Beykoz, Çatalca, Çekmeköy, Eyüpsultan, Sancaktepe, Tuzla, Şile ve Üsküdar AK Parti’den CHP’ye; Silivri ise MHP’den CHP’ye geçti. CHP’nin en çok oy aldığı ilçeler Kadıköy, Beşiktaş ve Şişli oldu. AK Parti’ye ise en çok oy Bağcılar, Güngören ve Esenler’den çıktı. Özellikle İstanbul’un merkezi olarak görülen Beyoğlu’nun, eski İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun seçim bölgesi Gaziosmanpaşa’nın ve çekişmeli ilçelerden Üsküdar ve Sancaktepe’nin CHP’ye geçmesi merakla takip edilen sonuçlar oldu. Sarıyer’de ve Beşiktaş’ta CHP oyu gerilese de Mustafa Oktay Aksu ve Rıza Akpolat seçimi kazandı. Bakırköy’de Ayşegül Özdemir Ovalıoğlu %57’lik CHP oyunu %65,5’e yükseltti. Fatih’te ise CHP adayı Mahir Polat %43,60 oy oranıyla AK Parti adayı Mehmet Ergün Turan’ın gerisinde kaldı. Kadıköy’ün TKP’li adayı Mehmet Fatih Maçoğlu ise %7,8 oy alabildi. 

Seçimlerin sürprizi: Yeniden Refah'ın yükselişi

Seçimlerin sürpriz olarak görülebilecek sonuçlarından biri Yeniden Refah Partisi’nin (YRP) yükselişiydi. YRP, Yozgat ve Şanlıurfa’da belediyeleri AK Parti’den aldı; 41 ilçe ve 3 beldede de birinci parti çıktı. Toplamda %6,19’luk oy oranıyla DEM Parti’nin önüne geçti. 2023 seçimlerinde YRP %2,8 oy oranı ve 1,5 milyon oy ile altıncı sıradaydı. 

Diğer partilere bakıldığında DEM Parti; 3 büyükşehir, 7 il ve 63 ilçede birinci parti oldu ve %5,9 alarak oylarını yükseltti. HDP, 2019 yerel seçimlerinde 3 büyükşehir, 5 il, 45 ilçe ve 12 belde olmak üzere 65 belediye kazanmıştı. Ancak seçimler sonrası 59 belediyeye kayyum atandı. 31 Mart 2024 seçimlerinde kayyum atanan belediyelerin Kars hariç tamamına yakını yeniden DEM’e geçti. Tunceli’de önceki dönemde TKP’den belediye başkanı seçilen Mehmet Fatih Maçoğlu'nun Kadıköy’de aday olması sonrası kent merkezinde kazanan, “Dersim İttifakı” adına yarışan DEM Parti oldu. Ayrıca Ağrı’da da DEM Parti %51,07 ile yarışı önde götürüyor.

MHP’nin ise 8 il ve 108 ilçedeki galibiyetiyle oy oranlarının düştüğünü ve Amasya, Bartın, Karabük, Kastamonu, Kütahya, Manisa gibi önceki seçimlerde kazandığı bazı belediyeleri kaybettiğini görüyoruz. MHP’nin geçen yerel seçime göre %3,5 oy kaybettiği ve genel seçimdeki %10,3’luk oranına göre ciddi bir düşüşle bu kez %4,2 oranında kaldığı görülüyor. 

Altılı Masa'da son durum

Altılı Masa’yı oluşturan partilere bakıldığında ise Gelecek Partisi’nin %0,07, DEVA’nın 0,21, Saadet Partisi’nin %0,9, Demokrat Parti’nin ise %0,15 oy oranıyla 1 puanın altında kaldığı görülüyor. Ayrıca Memleket Partisi %0,09, Zafer Partisi %1,1 alırken İYİ Parti 2023 genel seçimlerindeki %9,9’luk oranından %3,5’a düşerek Nevşehir dışında il belediyesi kazanamadı. 

2023 Genel Seçimleri’nde %1.80 oy alan TİP’in Türkiye genelindeki oy oranı ise %0,15 oldu; parti bir ilçe bir de belde belediyesi kazandı. TİP, iller bazında en yüksek oyu rüşvet iddiaları nedeniyle desteğini çektiği Hatay adayı Gökhan Zan ile aldı. Ayrıca Ankara’nın Çankaya ilçesinde aday olan gazeteci İrfan Değirmenci de %5,89 oy oranına ulaştı. 

SOL Parti’nin Tunceli’nin Hozat ilçesindeki adayı Aydın Kaya, CHP ve Dersim İttifakı adına yarışan TİP’in adaylarını geride bıraktı. Defne’de TKP ile rekabette öne geçen CHP, 2019 yerel seçimlerinde kazandığı Samandağ Belediyesi’ni TİP’e kaybetti. TİP Genel Başkanı ve İstanbul Milletvekili Erkan Baş’ın aday olduğu Gebze’de ise seçimi AK Parti kazandı ve Baş üçüncü sırada yer aldı.