ŞİÖ Devlet Başkanları Zirvesi: Erdoğan ile Putin Astana'da biraraya geldi

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi kapsamında biraraya geldi. 

Görüşmenin basına açık kısmında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye-Rusya ticaret hacmine değinerek "Hedefimiz, 100 milyar doları yakalamaktı, buna ulaşabileceğimize inanıyorum, böyle bir potansiyele de sahibiz" ifadelerini kullandı. Ayrıca Sinop Nükleer Enerji Santrali ile ilgili görüşmelerin yapıldığını belirten Erdoğan, "Ciddi adımlar atabileceğimize inanıyorum" dedi. 

Putin, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sürekli irtibat hâlinde olduklarını ve dünyadaki durumla ilgili görüş alışverişi yaptıklarını belirtti. Dünyadaki tüm zorluluklara rağmen Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin kademeli bir şekilde gelişmeye devam ettiğinin altını çizen Putin, Türkiye ile yürütülen stratejik projeleri planlı bir şekilde hayata geçirdiklerini söyledi. Putin, geçen yıl 6,7 milyon Rus turistin Türkiye'yi ziyaret ettiğini ve turizmde rekor kırıldığına dikkat çekti.

Görüşmenin gündemi

İki liderin gündeminde Rusya-Ukrayna Savaşı, Karadeniz tahıl girişimi ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali inşaatındaki son durum yer alıyor. Erdoğan ve Putin’in Suriye’nin kuzeyinde gelişmeleri de değerlendirmesi bekleniyor.

• Davet: Erdoğan'ın "Rusya-Türkiye arasındaki bu sıcak ilişkinin ötesinde ben sizleri de en kısa zamanda ülkemde ağırlamayı bekliyorum" sözlerine yanıt olarak Putin, Türkiye'ye muhakkak geleceğini dile getirdi.
• Bir adım geriden: Erdoğan ve Putin'in sene başında Türkiye'de görüşmesi planlanmış; ancak görüşme Moskova tarafından ertelenmişti.
• Bir adım sonrası: Bu toplantıların ardından ABD’ye gidecek olan Erdoğan, 9-11 Temmuz günlerinde düzenlenecek NATO’nun 75. Yıl Zirvesi’nde Türkiye’yi temsil edecek.
• Perspektif: Erdoğan'ın Putin ile yüz yüze görüşebilen tek NATO müttefiki ülke lideri olarak haftaya NATO'nun zirvesine katılacak olması, Batılı ülkelerin görüşmeyi yakından takip etmesine neden oldu. 

ŞİÖ zirvesi gündemi

1996 yılında Şangay Beşlisi adıyla Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından kurulan, 2001 yılında ŞİÖ olarak kurumsallaşan yapıya, bugün 9 ülke tam üye, üç gözlemci üye ülke ve aralarında Türkiye’nin de olduğu 14 ülke diyalog ortağı olarak katılıyor.

ŞİÖ Devlet Başkanları Konseyi 24. Zirvesi, "Çok Taraflı Diyaloğun Güçlendirilmesi: Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma İçin Çabalamak" başlığıyla dönem başkanı Kazakistan'ın ev sahipliğinde düzenleniyor. Kazakistan, zirvenin sonunda dönem başkanlığını Çin’e devredecek.

Zirvede gözlemci ve diyalog ortağı olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte Belarus, Moğolistan, Azerbaycan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile Türkmenistan liderleri de yer alıyor.

• Öngörü: Zirvede, Belarus’un 10. tam üye olarak ŞİÖ'ye katılımı ilan edilebilir. Aynı zamanda Astana Deklarasyonu ile "2035 ŞİÖ Kalkınma Stratejisi" ve "2030 ŞİÖ Enerji İşbirliğini Geliştirme Stratejisi"nin de dahil olduğu çeşitli alanlarda 20’den fazla belgenin zirve sonunda üye ülkelerin liderleri tarafından kabul edilmesi planlanıyor.
• Bir adım geriden: Kazakistan'ın Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev, zirvede "stratejik önemde kararların alınmasını" beklediğini söyleyerek "yeni bir güvenlik paradigması" ile ilgili adımların atılacağını belirtmişti. Putin, Haziran ayında ŞİÖ'nün Moskova'da dışişleri bakanları düzeyinde düzenlenen toplantısında, “Avrasya güvenlik sistemi”nden bahsederek Avrasya kıtasında işbirliği ve kalkınmanın güçlendirilmesini hedeflediğini ifade etmişti.
• Bilgi notu: Putin, Ukrayna'yı işgalinin ardından sınır komşusu Finlandiya ve İsveç'in de NATO'ya katılmasıyla birlikte yeni ittifaklar kurma arayışına girdi. Bu kapsamda, Haziran ayında Doğu Asya turuna çıkarak Kuzey Kore ve Vietnam'ı ziyaret eden Putin, iki ülkeyle imzaladığı Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşmaları ile bölgede askerî işbirliğini güçlendirmeye yönelik adımlar atmıştı.