Soylulaştırmanın Derinliğinde

Her dönem kendini yenileyen, revize eden gerektiğinde arttırıp gerektiğinde eksilten bir başka kavram olan modanın da etkisiyle geçmişi günümüzle bağlayan, tarzını yenileyen ve hatta bambaşka kullanım alanı haline getiren loft, sanayi devriminden sonra kent merkezlerinden çekilen fabrikalardan bize ulaşıyor.

18. Yy ve 19. Yy ile birlikte sanayileşmenin yükselişi loftun da bir nevi fısıltısı olacaktır. Başlangıç ise 1970’lerle birlikte kendini gösterecektir. Sanayi Devrimi’nin başı değil belki ama sonuna doğru loft kavramının topluma yayılışı vuku buldu. Loftun hayatımıza girişini ise sanatçılar gerçekleştirdi. İlk etapta biraz karışık gelse de süreç aslında birçok akımın kendini gösterdiği şekilde yaşandı.

18. Yy ve 19. Yy ile birlikte sanayileşmenin yükselişi loftun da bir nevi fısıltısı olacaktır. Başlangıç ise 1970’lerle birlikte kendini gösterecektir. Sanayi Devrimi’nin başı değil belki ama sonuna doğru loft kavramının topluma yayılışı vuku buldu. Loftun hayatımıza girişini ise sanatçılar gerçekleştirdi. İlk etapta biraz karışık gelse de süreç aslında birçok akımın kendini gösterdiği şekilde yaşandı.

Endüstrideki değişim, üretim sistemlerinin ve oranlarının genişlemesiyle birlikte daha büyük yapılaşmalara ihtiyaç duydu. Duyulan ihtiyaç kent merkezlerindeki fabrikaların dışarı taşınması ile karşılanacaktı. Kentin dışına taşınan fabrikaların bıraktığı binalar ise yeni toplumsal sınıfların bu yerleşkelerde varlık göstermesine sebep olacaktı. Bu da elbette ki soylulaştırmayı ardında getirecekti.

• Dr. Ece Ceylan Baba soylulaştırmayı tanımlarken: “Kent merkezlerinde olmalarına karşın çeşitli nedenlerden ötürü metruklaşmış alanların, buralara göçen yeni bir toplumsal sınıf tarafından yeniden tanımlanması ve söz konusu yerlerin yeniden yaşanır hale getirilmesi, bölgenin bir anlamda ekonomik, toplumsal ve kültürel olarak sınıf atlaması ise literatürde ‘soylulaştırma’ olarak adlandırılmaktadır.” Diyor. Baba’nın tanımı loftun da geldiği noktada soylulaştırılmış bir kavram olduğunu gösteriyor.

Peki loft bu sürece nasıl dahil oldu?

Sanatçıların o dönemde yaşadıkları hayat bakımından toplumun geneline oranla yüksek sayılamayacak gelire sahip oldukları için bohem bir yaşam tarzları vardı. Dolayısıyla gelirlerine uygun yerleşkeler bulmaları gerekiyordu. Aynı zamanda yaşam tarzları bakımından kaldıkları yerlere uyum sağlamak ve oraları dönüştürmek onlar için çok zor değildi. (Belki de bohem tarzları onların farklılıklarını kapatan bir basamak olarak değerlendirilebilir.) Sanatçıların büyük kentlerde terk edilmiş bölgelere yerleşmesi, daha uygun kiralara hem ev hem de atölye olarak kullanabilecekleri yerlere taşınmaya başlaması ve buradaki sosyo kültürel yapıyı değiştirmesi loftun başlangıcı olarak alınabilir.

Geniş, yüksek tavanlı taş binalar, kocaman camlar, beton ya da kiremit duvarlar… Bugün, daha ziyade lüks olarak anılan bu tarz, o dönem metruk binaların ve bölgelerin sanatçılar, mimarlar ve tasarımcılar sayesinde dönüşmesiyle kendini gösterdi. Süreç yaşanırken doğan kritik nokta ise yukarıda bahsettiğim ‘soylulaştırma’ kavramının loftu lükse dönüştürmesiydi.

• Kent merkezlerinde dar gelirli sanatçılar tarafından düşük kiralara tutulan evler ve onlarla birlikte dönüşen mahalle emlakçıları ve toplumun zengin kesimini buraya çekmeye sebep oldu. Loft mimari benim çok sevdiğim, içinde her anlamda karşıtlıklar barındıran ve her döneme bir şekilde kendi duruşuyla hakim olabilen bir tarz. Ayrıca sanatçıların bu tarzı yaşamlarının bir parçası haline getirerek toplumda talep gören bir hale ulaştırması fikri de hoşuma gidiyor. Konunun hoşuma gitmeyen yanı ise loftun zamanla toplumun diğer kesimi tarafından talep görmesi ve tarzın lüks denebilecek kadar yüksek meblağlara ulaşması. 

Modern tarzın revize edilerek belki de postmodern bir bakış açısıyla lofta dönüştürülmesi ve başladığı noktadan çok çok uzaklaşmasına neden olması, onun ticari bir hale evrilmesiyle noktalanıyor. Tabii ki durum sadece loft mimaride böyle değil. Bunun bir örneği de street wear olarak modada kendini gösteriyor.

Önümüzdeki hafta cumartesi tekrar görüşmek dileğiyle, sevgiyle kal!