Sudan'da çatışmalar: El-Beşir hastanede, yabancılara tahliye

İki haftadır çatışmaların ateşkeslerle devam ettiği Sudan'da, gelen son bilgilere göre ölü sayısı 460'a yükseldi. Şu anda 72 saatlik ateşkes devam ederken ülkede farklı bölgelerden aralıklarla silah sesleri geldiği aktarılıyor. 

Bir adım geriden: Sudan Silahlı Kuvvetleri (ordu) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) isimli paramiliter grup arasında, generallerinin ülkenin kontrolünü ele geçirmek istemesi nedeniyle 15 Nisan'da çatışmalar başlamıştı. 

• Ordu ile RSF arasında "RSF'nin tamamen orduya katılmasını" öngören askerî güvenlik reformu konusunda son birkaç aydır anlaşmazlık yaşanıyordu. Anlaşmazlık üzerine ülke kontrolü konusunda da yaşanan güç savaşı, çatışmaları getirdi. 

Arka plan: 2018 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Ömer El-Beşir'e karşı ayaklanan halka, ordu ve RSF destek vermişti. Nisan 2019'da yaklaşık 30 yıldır iktidarda olan Ömer El-Beşir yönetimi, ordu ve RSF'nin birlikte gerçekleştirdiği askerî darbe sonucunda devrilmişti. Geçen iki yılın ardından geçtiğimiz aylarda demokratik geçiş sürecine geri dönülmesi için müzakereler başlamıştı; ancak iki yönetimin de başındaki isimler yaptıkları anlaşmada uzlaşamadı.

Son durum: Ülkede ABD'nin arabuluculuğundan dün itibarıyla 72 saatlik bir ateşkes başlatıldığı söylense de RSF, ordunun ateşkes şartlarına uymadığını; ancak kendilerinin ateşkese bağlı olduğunu bildirdi. 

• Bölgede çatışmaların ordu genel komutanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Sarayı gibi kritik noktalarda yoğun olduğu aktarıldı. Özellikle de başkent Hartum'un batısında Umdurman bölgesindeki çatışmaların sürdüğü ifade edildi. 
• Bölge halkı, mağazalar ve dükkanlarda yağma, hırsızlık ve bazı bölgelerde gasp vakalarının yaşandığını aktardı. 

El-Beşir hastanede: Sudan ordusu, ülkede çatışmalar başlamadan önce eski devlet başkanı Ömer El Beşir'in cezaevinden askeri hastaneye transfer edildiğini açıkladı. Ordudan yapılan açıklamada, Beşir'in yanı sıra eski rejimin 30 üyesinin de cezaevinden transfer edildiği belirtildi. Bunlar arasında yer alan Ahmed Harun da bir açıklama yaparak kendisinin ve diğer eski yetkililerin artık hapiste olmadığını söyledi.

Firar iddiası: Bu hafta başında Ahmed Harun'un, Ömer El Beşir ile birlikte hapis cezasını çektiği Kober'de bir hapishane firarının yaşandığına dair haberler ortaya çıktı. Harun, Salı günü Sudan'ın Tayba TV kanalında yayınlanan açıklamasında kendisinin ve Beşir'in emrinde görev yapan diğer kişilerin hapishaneden ayrıldığını doğruladı, ancak yargı işler hâle geldiğinde yargı önüne çıkmaya hazır olduğunu söyledi. 

• Sosyal medyada dolaşan bir sesli mesajda Harun, grubun kaçışına gardiyanların ve ordunun yardım ettiğini iddia etti. Beşir'e yakınlığıyla bilinen günlük gazete al-Sudani'ye konuşan Harun, "Güvenlik, su, yiyecek ve tedavi eksikliğinin yanı sıra Kober'de çok sayıda mahkumun ölmesi nedeniyle kendimizi koruma kararı aldık" dedi.

Tahliyeler gerçekleşiyor: 72 saatlik ateşkesin ilan edilmesiyle birlikte ülkeler de Sudan'dan vatandaşlarını tahliye etmek için çalışmalarına hız verdi. Birleşik Krallık, Almanya, Suudi Arabistan gibi ülkeler tahliyelere ilişkin açıklamalarını yayımlarken Türkiye de 189 Türk vatandaşının Sudan'dan tahliye edildiğini bildirdi.

Hastalık uyarısı: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Hartum'daki Ulusal Halk Sağlığı Laboratuvarı'nı taraflardan birinin ele geçirdiğini; ancak ele geçirenin ordu mu yoksa RSF mi olduğunu henüz belirleyemediklerini açıkladı. 

• Laboratuvar çalışanlarının tesisten kovulduğunu açıklayan DSÖ, laboratuvarda kızamık ve kolera patojenleri ile diğer tehlikeli maddelerin bulunduğunu ifade ederek Hartum'da "yüksek Biyolojik Tehlike riski" olduğunu duyurdu. DSÖ elektrik kesintilerinin laboratuvardaki materyalleri uygun şekilde muhafaza etmeyi imkansız hâle getirdiğini bildirdi.

Öngörüler: Birleşmiş Milletler'in Sudan elçisi Volker Perthes New York'ta düzenlenen Güvenlik Konseyi toplantısında, çatışmadaki her iki tarafın da zaferi garantileyebileceklerine inandıklarını bu nedenle de çatışmayı sona erdirecek ciddi bir müzakere için henüz bir işaret olmadığını belirtti. 

• Euronews'ta yer alan konuya ilişkin haberde ise çatışmaların galibinin muhtemelen Sudan'ın bir sonraki cumhurbaşkanı olacağı, kaybedenin ise sürgün, tutuklanma ya da ölümle karşı karşıya kalacağı ifade edildi. Aynı haberde "Arap ve Afrika ülkesi olan Sudan'ın uzun soluklu bir iç savaş ya da birbirine rakip derebeyliklere bölünmesi de mümkün" ifadelerine de yer verildi.