Ticaret Savaşı'nda yarı iletkenler

ABD ile Çin arasında 2018 yılında başlayan ticaret savaşlarının, geçtiğimiz yıl ABD Başkanı Donald Trump’ın Huawei’ye yönelik geniş kısıtlamalar getirme çalışmalarının ve geçtiğimiz haftalarda TikTok’un tartışmalı ABD faaliyetlerinin ardından teknolojik bir zemine kaymaya başladığını söyleyebiliriz. Bu haftanın gündemi ise ABD’nin Çin’in yarı iletken üretimine yönelik yeni olası kısıtlamaları ve Çin’in bu alandaki gelecek stratejisi.

• En son gündem: Çin’in üzerinde çalıştığı yeni yarı iletken stratejisine geçmeden önce, ABD Savunma Bakanlığı’nın hafta sonu ortaya çıkan çalışmalarından bahsetmekte fayda var. Reuters’ın haberine göre bakanlık ve Trump yönetimi, Çin merkezli en büyük yarı iletken üreticisi ve ihracatçısı SMIC’yi kara listeye almayı ve şirketin dış ticaret faaliyetlerini kısıtlamayı planlıyor. SMIC, Çin yarı iletken endüstrisinin bel kemiği olarak görülüyor.
  
  
  • Halka arz: Geçtiğimiz ay yani bu gelişmelerden kısa süre önce SMIC, Şanghay'ın teknoloji borsası Star’da, son 10 yıldaki en büyük yerel halka arzı gerçekleştirdi. Açılışla birlikte %245’lik değer artışı gören şirket, 7,6 milyar dolarlık finansman sağlamış oldu. Fortune’a göre şirket, yüksek bir ilgi görmüş olsa da ürettiği yarı iletkenler henüz küresel çapta rekabet edecek bir seviyede değil.
     
• 14. beş yıllık plan ve yeni yarı iletken stratejisi: Pekin yönetimi ise ABD’nin gittikçe genişleyen kara listesi ve olası ticaret kısıtlamalarına yönelik yeni bir strateji üzerinde çalışıyor.
  
  
  • Destek: Çin, yerli yarı iletken üreticilerine yönelik geniş çaplı bir finansal destek paketi üzerinde çalışıyor. İlgili paketin, ülkenin 2025 yılına kadarki ekonomik planını oluşturacak 14. beş yıllık planın önemli parçalarından biri olması bekleniyor.
     
  • Neden önemli? Çin hâlihazırda yarı iletken üretebilmek için yılda yaklaşık 300 milyar dolarlık elektronik devre ve çip ithâl ediyor. Bu parçaların çok büyük bir kısmı ise ABD merkezli şirketlerin tasarımları, patentleri ve teknolojileriyle geliştiriliyor. Yani Çin, şu an yarı iletken parçalar üretebilmek için büyük ölçüde ABD’ye bağımlı diyebiliriz. 
     
  • Geniş perspektif: Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, geçtiğimiz mayıs ayında, 2025 yılına kadar ülkede geliştirilecek kablosuz internet ve yapay zekâ teknolojileri başta olmak üzere pek çok farklı teknoloji sektörü için 1,4 trilyon dolarlık bir destek paketi açıklamıştı. İlgili teknolojilerin geliştirilmesi için çok kritik parçalardan biri olan yarı iletkenler konusunda Çin’in dışa bağımlılığını azalttığı bir strateji, teknolojik üretim sürecinde kendi kendine yetebilen bir gelişme senaryosu anlamına geliyor.