Türkçe Rap'in Poetikası

Yazı: Deniz Durukan

Son yıllarda rap müziğin Türkiye’deki önlenemez yükselişine tanıklık ediyoruz. Rap sadece büyük bir dinleyici kitlesine ulaşmadı, neredeyse ülkemizdeki tüm müzik türlerinin kapladığı alanları sarsacak denli etkili olmaya başladı. 1990’lardaki ve 2000’lerin başındaki ilk iki sıçramadan farklı olarak yoğun bir çeşitlilik içeren yeni dönem rap’in bu kadar etkili olmasının birçok nedeni var. Bunlar zaman zaman yazıldı, konuşuldu, sosyolojik ve sınıfsal, politik ve müzikal bağlamda rap müziğin “alt kültürden popüler kültüre” evrilişi tartışıldı, daha da tartışılacak. Peki rap müzik neden bu denli güçlü bir çıkış yakaladı? Bunun cevabını verirken birçok faktörün yanı sıra rap müziğin poetik yapısına bakmak, şiirle, edebiyatla kurduğu ilişkiyi de analiz etmek gerekir. Bu aynı zamanda şiirin bugünkü konumunu, kapladığı alanı anlamamıza yardımcı olabileceği gibi, yıllardır süregelen “Şiir öldü mü?” tartışmalarının karşısına “Yoksa şiirin mevzii mi değişti?” sorusunu da koyabilir. Ya da şiirde, sanat anlatısında yeni bir cephe mi açılıyor? Bu sorular çoğaltılabilir çünkü eski dünyanın anlatısı, ritmi artık yok. Yaşadığımız dönemin dinamikleriyle baktığımızda yeni medyanın etkisi, bilgi akışının hızlanması, dünyadaki kültür sanat performanslarına internet sayesinde ânında ulaşılması ve toplumlar arasındaki etkileşimin artması kültürün küreselleşmesine olanak sağladı. Bu bir yanıyla aynılaşmayı, yakınlaşmayı beraberinde getirirken bir yanıyla da yerel farklılıkların görünür kılınmasını sağladı. Yakınlaşmanın müşterek bir yalnızlığı tetiklediğini belirtmek gerek. Bu müşterek yalnızlıktan direniş de çıkabilir elbet. Tıpkı ABD’nin gettolarından protest bir tavırla çıkan rap müziğin yoksulluk, eşitsizlik, hak arayışı gibi sebeplerle burada da bir “kültürel direniş” yapılanması oluşturması gibi.