Veri yok, hakikat yok: Önce kadınlar ve çocuklar mıydı?

Sarımsaktan domatese hemen her şeyin istatistiğini tutan TÜİK, kayıp çocuk sayısını 2016’dan bu yana açıklamamış. Rakamlar sadece kayıt tutulması anlamına gelmiyor. Kimin neden öldürüldüğünü, hangi çocuğun nerede, nasıl kaçırıldığını ya da kaybolduğunu öğrenmek, bir yol haritası çizebilmek için gerekli.
Veri yok, hakikat yok: Önce kadınlar ve çocuklar mıydı?

“Asın, parçalayın, idam edin…”

Kaç nesil, idam cezasına büyük hasretle, infial uyandıran her suçtan sonra bu sloganları hevesle attı. Sabah işlerine güçlerine dönüp, maç skorlarını, hükümeti, muhalefeti, konu-komşuyu konuşmaya başlamadan hemen önce… Ferah uykulardan, rahat sofralardan, hararetli çaylardan hemen önce…

Narin’den sonra, aynı sloganlar, feryatlar.

İşimize gücümüze dönmeden hemen önce, televizyonlarda ağdalı müzikler eşliğinde yapılan yayınlar, çığlık seansları, gözyaşı nöbetleri…

Berber Hayri'nin hikayesi

Belki 1957 yılına dönmek gerekli. Berber Hayri’nin öyküsüne… Kimilerinin ezbere bildiği, kimilerinin hiç duymadığı o karanlık öyküye… İstanbullu berber çırağı Hayri’nin, ustasının altı yaşındaki oğluna tecavüz etmek istemesi, direnmesi üzerine çocuğu öldürmesiyle sonuçlanan o garip olaya…

Berber Hayri, Sultanahmet Meydanı’nda halka açık biçimde idam edilen son isimlerden. Ardından İstanbul’da, başka halka açık idamlar da oldu ama Berber Hayri’nin öyküsü, belki Aziz Nesin’in Surname romanına konu olduğu için de mühim.

Halka açık idamlar, elbette “ibret-i alem” için yapılıyordu. Aynı suçu işlemeye yeltenenlerin başlarına ne geleceğini görmeleri, mağdurların “kısasa kısasla” huzur bulabilmeleri için. Evrensel olarak egemenlerin cezalandırma yetkisini kullanırken ne yapılacağını mağdura sormamaları temel kurallardan. Mağdur ne diyecek ki, bırakın böylesine vahşi bir cinayeti, çok daha hafif bir suçta bile paramparça edilmesini isteyecek failin. Ama o yıllarda halen idamla toplumun caydırılabileceği düşünülüyordu.

Küçük bir çocuğu vahşice, boğarak öldüren Hayri’nin suçunun ağırlığı tartışılamaz elbette. Aziz Nesin ise romanında sadece idam gününü değil, öncesini de anlatıyordu. Hayri’nin cezaevinde yaşadıklarını ve geçmişini.

  • Kurguyla biraz eğip büktüğü öyküye göre, Hayri’nin kendisi de bir tecavüz mağduruydu. Ustası, küçük yaşlardan itibaren Hayri’ye tecavüz etmiş, bunu sistematik olarak sürdürmüştü. Kimsesiz Hayri de intikam için ustasının oğluna yaşatmak istemişti aynısını. Ve bu kederli kader cezaevinde de devam etmişti.

İdam günü, ibret almak için Sultanahmet Meydanı’na akın edenleri anlatıyordu Aziz Nesin: Akşamdan hazırlanan zeytinyağlılar, hızla yakılan mangallar, soğuk sular, sıcak çaylar. Top oynayan çocuklar, yer kapma telaşındaki İstanbullular, kağıt helvacılar, baloncular…

Bir karnaval meydanı gibi idam alanı…

Nesin’in romanı aslında bize başka bir hakikati anlatıyordu. Şiddet mağdurlarını korumak için politika geliştirilmesi gerektiğini; kadınlar ve çocukları korumak için mekanizmalar oluşturulması gerektiğini… Af toplumunda, katillere “kader mahkûmu” denilen bir toplumda öyle kimsenin kendiliğinden ibret alamayacağını, ders çıkartamayacağını…

Rakamlar da doğruluyor. Çıkan aflara rağmen suç ve suçlu sayıları katlanarak artıyor. Cezaevleri sürekli boşaltılmasına rağmen kısa zamanda daha ağır suçlarla kapasitenin üzerine çıkılıyor. Toplum, günden güne dejenere olarak suça kayıyor. Belli ki idam gibi, halka açık idam gibi, affetmek de bir çözüm değil.

  • İktidarların, devletin sistemli politikaları ancak mağdurları ve olası mağdurları koruyabilir. Ancak bir sorun var. Dönüp TÜİK rakamlarına bakmak sorunu anlaşılır kılıyor.

Sarımsaktan domatese hemen her şeyin istatistiğini tutan TÜİK, kayıp çocuk sayısını 2016’dan bu yana açıklamamış misal. Ulaşılabilen son resmî veriler 2016 yılından. Ve o tarihteki TÜİK verilerine göre, 2008-2016 yılları arasında 104 bin 531 çocuk kaybolmuş Narin gibi. Akıbetleri konusunda bilgi yok. 

Bu bilgiyi Adalet Bakanlığı istatistiklerinde de görmek mümkün değil. Tıpkı kadın cinayetlerinin sayısı gibi. 2009 yılında dönemin Adalet Bakanı Sadullah Ergin, TBMM'de sunulan bir soru önergesine verdiği yanıtta 2002- 2008 arasında işlenen kadın cinayeti sayısını açıkladı. Buna göre, 2002'de 66, 2003'te 83, 2004'te 128, 2005'te 317, 2006'da 663, 2007'de 1011, 2008'de ise 806 kadın öldürüldü. 2002'den 2008’e kadar öldürülen kadın sayısı 14 kat artmıştı. 

  • 2013 yılında verilen bir başka soru önergesine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın verdiği yanıtta ise 2009'da 171, 2010'da 177, 2011'de 163, 2012'nin ilk 9 ayında ise 128 kadın cinayeti işlendiği bildirildi.
  • 2021 yılı Ocak ayında İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, 6284 sayılı kanun kapsamındaki kadın cinayetlerinde hayatını kaybeden kadın sayısını 2017'de 353, 2018'de 279, 2019'da 336 ve 2020'de ise 266 olarak duyurdu.

Bu kadar. Bunun dışında resmî veri yok.

Resmî veri olmayınca tamamen basına yansımış olaylardan veri derleyen Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine bakmak zorunda kalıyoruz. Platformun büyük fedakarlıkla derlediği verilere göre, 2008-2019 yılları arasında toplam 3 bin 185 kadın öldürüldü. 

2023’te ise yine platform verilerine göre en az 403 kadın, çoğu mevcut veya eski eşleri veya kendilerine yakın diğer erkekler tarafından öldürüldü.

Veri yok, hakikat yok

Rakamlar sadece kayıt tutulması anlamına gelmiyor. Kimin neden öldürüldüğünü, hangi çocuğun nerede, nasıl kaçırıldığını ya da kaybolduğunu öğrenmek, bir yol haritası çizebilmek için gerekli. Öyle süslü kampanyalar değil mesele.

Neden-sonuç ilişkisi kurmadan, sloganlarla cennet olmuyor dünya. Bugün kaç çocuğun tarikat yurtlarında, kaç kadının barınma evlerinde, kaçının sokaklarda, kaçının tehdit altında olduğundan haberimiz yok. 

Yol yok, veri yok, hakikat yok…

Sahte gözyaşları süslüyor bültenleri. Anlamsız yayın yasakları, anlamsız yayınlarla at başı…

Bir sonraki magazin haberinden önce feryatlar göğe yükseliyor.

Ve biz dipsiz bir kuyuda debeleniyoruz durmaksızın.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

NEREDE YAYIMLANDI?

SpektrumSpektrum
∙

BÜLTEN SAYISI

⌛️ CHP kurultayı, Narin'in yası

Narin Güran cinayeti. CHP'nin yeni tüzüğü. Teğmenlerin yeminine "darbe" iması. 12 Eylül Darbesi'nin ardından 44 yıl. Polat çiftinin yargılanması. CHP'nin onur konuğu. Veri sızıntısı.

12 Eyl 2024

⌛️ CHP kurultayı, Narin'in yası

YAZARLAR

Gökçer Tahincioğlu

Gökçer Tahincioğlu

Gazeteci ve yazar. 1997-2018 yılları arasında Milliyet Gazetesi’nde muhabir, haber müdürü ve köşe yazarı olarak çalışan Tahincioğlu, 2019’dan beri T24 internet sitesinde Ankara Temsilcisi ve yazarlık görevlerini üstleniyor.

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR