Vipassana meditasyonu nedir?

Vipassana (Pali dilinde tam yazılışıyla Vipassanā), kelime anlamıyla, “şeyleri gerçekte oldukları gibi görmek” anlamına geliyor. Vipassana meditasyonu, çıkış noktasının Buddha’nın öğretileri olduğu bilinen en eski meditasyon tekniklerinden bir tanesi. Bu meditasyonla, kişinin kendini gözlemleyerek iç görü geliştirmesi ve kendi kendini dönüştürmesi amaçlanıyor.

Bu anlamda Vipassana meditasyonu, iç görü meditasyonu olarak da bilinmekte. Vipassana meditasyonu yapan kişiler, farkındalığı bir araç olarak kullanıyorlar ve bu farkındalık çalışması pratik eden kişiyi yavaş yavaş geliştirerek, düzenli ve sabırlı bir uygulamayla aydınlanmaya götürüyor.

Vipassana meditasyonu, Buddha’ya atfedilen bir söylem olan Satipatthana Sutta’dan (Farkındalığın Temelleri) geliyor. Farkındalığın temelleri uyarınca, pratik yapan kişi, dikkatini nefes almaya odaklayarak başlayarak, oluşan diğer fiziksel ve zihinsel duyumlara dikkat kesilir. Bu anlamda Vipassana meditasyonu, uygulama olarak günümüzde popüler olan “mindfulness meditasyonu” ile paralellik gösteriyor. Vipassana meditasyonu ile aslında farkındalık kazanılırken, dünyayı da yeni bir şekilde deneyimlemeyi öğreniyoruz. Zihnimiz adım adım bu şekilde eğitiliyor. Bu anlamda çok daha özellikli bir meditasyon çeşidi. Düşüncelerimizi ve duygularımızı yargılamadan veya üzerinde durmadan olduğu gibi gözlemlemeyi içeriyor.

Vipassana meditasyonu, sadece nefes konsantrasyonu içeren ya da imgelemelerle yapılan meditasyonlardan da gözlem yoluyla ayrılıyor. Vipassana meditasyonunda belirli bir amaç uğruna zihni eğitmektense, yani bilinçli bir kontroldense, sadece içsel benliğin gözlemlenmesi var diyebiliriz. Her ne kadar süreci kolaylaştırmak için nefes konsantrasyonu ile başlansa da, bu meditasyonun esas önemli ve pratiğin derinleştirildiği noktası, iç benliğimizin gözlemlendiği, deneyimin kontrolünün tamamen bırakıldığı noktadır.

Uygulaması nasıl oluyor derseniz, vipassana meditasyonunu uygulamak için genellikle 10 günlük programlar hazırlayan inziva merkezleri var. Bunlarla ilgili genel bilgileri bir üstteki “Nerede inzivaya çekilelim?” yazımda vermiştim. Aşram ve inziva merkezlerinde uygulanan meditasyon türü genellikle vipassana meditasyon tekniğidir. Peki bunu kendi kendinize yapmak isterseniz nasıl yapabilirsiniz? Çok basitçe şöyle:

Dikkat dağıtıcı unsurların olmadığı ya da az olduğu bir ortam bulun. Mümkünse yere ya da düz bir zemine oturarak rahat bir bağdaş pozisyonu alın (Bunun için Nasıl Meditasyon Yapılır? başlıklı yazımdaki oturma pozisyonlarından da faydalanabilirsiniz.) Gözlerinizi kapatın ve normal nefes alın. Doğal nefesinize ve hissettiklerinize odaklanın. Her nefes alıp verişinize dikkat edin. Tepki vermeden veya yargılamadan düşüncelerinizi, duygularınızı ve hislerinizi gözlemleyin. Dikkatiniz dağılırsa, sadece dikkat dağılmasını gözlemleyin ve nefesinize geri dönün.

İşte bu kadar! Kısa sürelerle başlatıp, uygulamanızı uzatmayı hedefleyin. 

Peki bu uygulamayı neden yapalım? Vipassana meditasyonu hakkında yapılan araştırmalar, bu meditasyonu düzenli uygulayanların şu konularda fayda gördüğünü ortaya çıkarmış: 

• Streste azalma; farkındalığın, öz şefkatin ve iyi olma hâlinin artması (2014 yılında yapılan araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.)
• Anksiyete deneyimlerinde azalma (2019 yılında yapılan araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.)
• Ruhsal iyi olma hâlinin artması; ilişkilerin pozitif anlamda gelişmesi (2018 yılında yapılan araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.)
• Beyin plastisitesini desteklemesi (2018 yılında yapılan araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.)
•  Bağımlılık tedavisini desteklemesi (2006 yılında yapılan araştırmaya buradan ulaşabilirsiniz.)

Umarım tüm bu bilgiler sizin de bu meditasyonu deneyimlemeniz için bir başlangıç olur, namaste!