İfade özgürlüğü mü dezenformasyon mu?

Bu hafta boyunca kendisini "Çok katı bir ifade özgürlüğü savunucusu," olarak tanımlayan Elon Musk’ın Twitter’ı satın almasıyla ifade özgürlüğü ve dezenformasyon ilişkisinin sosyal medyadaki gündemini izledik. Musk’ın, Twitter'la ilgili yapmayı düşündüğü değişiklikleri göz önüne alınca bilgi teyitlemenin önemi ve geleceğini, ifade özgürlüğü kavramı çerçevesindeki yerini ve çevrim içi bilgi akışındaki kirliliğinin tüm boyutlarını ele almak üzere Yuvarlak Masa'nın yeni bölümünde Teyit'ten Nilgün Yılmaz ve Referandom’dan Kadir Yağız Çetin'le bir araya geldik.

Doğrulama platformlarına duyulan ihtiyaç

Haberleri takip etmeyince yaşanılan suçluluk duygusuyla takip edince yaşanılan çaresizlik duygusu arasında boğuşan okuyucular, “şüphe” kavramını da akıllarından hiç çıkartmıyorlar. Evrensel standartlara sahip olmayan çevrim içi mecralardaki bilgiler kolaylıkla değiştirilebilir, çalınabilir, çarpıtılabilir veya sahte ifadelerle anonim olarak oluşturulmuş olabilir. Bu sebeple binlerce enformasyon arasından doğruyu yanlışı ayırt etmesi imkânsız bir alanın içinde kaybolmaya ve savunmasızlığa itildiğimiz dönemde doğrulama platformlarına duyulan ihtiyaç daha da belirginleşiyor.

İdeal olarak kamuoyunun toplumsal anlamda demokratik bir tartışma sonucu oluşması, insanların edindikleri doğru ve güvenilir bilgilere istinaden toplumsal olaylarla ilgili fikir belirlemeleri gerekiyor. Günümüzde, resmî kurumlara karşı azalan güven, yaygın akım medyanın araştırmacı gazetecilik kavramlarını tam benimseyememesi gibi nedenler insanları farklı kaynaklara yöneltmeye başlattı. 

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Yanlış bilgilerin yayılma hızı: Bu durum, bir yandan teyit.org gibi yükselişteki doğrulama platformlarının çeşitli yöntemlerle kullanıcıların doğru bilgiye ulaşmasına yönelik çalışmalar yürütmesine ve şüpheli bilgilerin daha da yayılmasına engellemesine katkı sağlarken bir yandan da farklı kaynakların ortaya attığı iddialar kitleleri etkiledikçe yayılım hızı artıyor ve böylece komplo teorileri ortaya çıkıyor. Yaklaşık 4,5 milyon tweet'in analizinin yapıldığı bir araştırmada, yanlış bilginin doğru bilgiye göre altı kat daha hızlı yayıldığını ortaya koyuyor.

Haber doğrulama platformlarının politika ve yaygın akım medya üzerindeki etkisinden, demokratik düzene sağladığı katkılarına kadar birçok sorumuzu  teyit.org’dan Nilgün’e sorduğumuz podcast’imizde demokratik düzen için okurların da eleştirel düşünme alışkanlığı ve medya okuryazarlığı kavramlarını benimsemelerinin önemini konuşmadan geçmedik. 

Bireyler hem toplumu oluşturan diğer bireylere karşı hem de demokratik sistem kurumlarına karşı duydukları güvenle dezenformasyon ve kutuplaşma ilişkisini, küresel ve yerel gelişmeler karşısında insanların bağımsız medyaya olan bakış açışını, demokrasi ve haberciliğin tarihini ve daha fazlasını konuştuğumuz podcast’imizi keyifle dinlemenizi umut ediyoruz.

🌐 Editörün notu: Teyit, yaygın bilinen yanlışlardan sosyal medyanın gündemine oturan şüpheli bilgilere, şehir efsanelerine birçok alanda doğrulama yaparak internet kullanıcılarının doğru bilgiye ulaşmasını sağlamaya çalışan ve kâr amacı gütmeyen bir sosyal girişim.

🔦 Daha fazlası: Sosyal adalet yayınımız ANGST'ın bilgi ekosistemi ve post-truth çağına eğildiği, Doç. Dr. Erkan Saka ve Teyit'in Erişim ve İletişim Direktörü Can Semercioğlu'yla konuştuğu sayıyı buradan okuyabilirsiniz.

Bölümü dinle