Yapay zeka çağında insan olduğumuzu kanıtlamak 100 TL

Gerçek insanları yapay zeka destekli programlardan, sohbet robotlarından ve makineler tarafından oluşturulan diğer çevrimiçi varlıklardan ayıracak küresel bir sistem kurmaya doğru yol aldık gidiyoruz. Sizin de aklınızda bir anlığına bile olsa "Acaba Matrix'te miyim?" ya da "Blade Runner'daki gibi bir dünyaya mı geldik?" sorusu belirdiyse, yalnız değilsiniz. Çünkü yıllar boyunca bilimkurgunun bize aktardığı o acayip geleceğe adım atmaya başladık.

Gerçekliğin giderek bulanıklaştığı, kimin insan, kimin makine olduğunu anlamanın zorlaştığı bu yeni çağda, insanlarla yapay zekalar arasındaki sınırları yeniden belirlemek zorunda kalıyoruz. Bu misyonu da kendince üstlenen bir şirket var. 

• Yine kâr amacı gütmeyen bir teknoloji şirket desem aklınıza ilk kimin ismi gelirdi? Evet doğru tahmin… OpenAI’ın kurucusu ve CEO’su Sam Altman’ın kurucu ortağı olduğu WorldCoin’den bahsediyorum. WorldCoin dünyaya sunduğu faydaya “İnsan olmanın kanıtı” diyor. 

Basketbol topu büyüklüğünde küre şeklindeki bir cihaza gözbebeğinizi, yani biyometrik bilgilerinizi verdiğinizde, bu cihaz sizi sonsuza kadar blockchain’e kaydediyor. Size bir kimlik tanımlanıyor ve insan olduğunuz blockchain’de benzersiz gözbebeğiniz ile saklanmaya başlıyor. 

• Aynı zamanda kimliğinizi doğruladıktan sonra Worldcoin (WLD) kripto para biriminden de ücretsiz token almaya hak kazanıyorsunuz. Buna “Humanity Coin” adını veriyorlar. Yani “İnsanlık Parası.” 

İnsan olduğunuzun kanıtlamanızın karşılığı şu an kripto para piyasasında WorldCoin değeri olarak yaklaşık 100 TL'ye karşılık geliyor. Yıl sonuna kadar bunun 3,2 dolara ulaşması bekleniyor. Zamanı gelince kullanacaksınız ya da size nasıl kullanacağınız bildirilecek. Ne zaman, ne için ve nasıl olduğunu ise şimdiden tahmin etmemiz kolay değil ancak şüphe etmesi kolay. 

Kim, nerede kimliğini doğruladı?

Şimdiye kadar bu uzaydan gelmiş hissi uyandıran şık ve gri küreye gözbebeklerini okutan 6,5 milyondan fazla insan kendi rızalarıyla kimliklerini doğruladılar ve blokzincirinde birer numara olarak yerlerini aldılar. Bu rakamın içine, öncelikle az gelişmiş Latin Amerika ülkeleri Şili ve Arjantin nüfuslarının %1’i ile ve Portekiz nüfusunun %2'si ile dahil oldu. Avusturya ve Malezya ise sırada. Kimlik doğrulamanın devamında, kendinizi kaydetmeniz gereken, kazandığınız token’ların da yüklendiği ve harcama yapabilen WordApp kullanıcılarının ise 10 milyonu aştığı belirtiliyor.

Kurucusu Sam Altman ve WorldCoin CEO’su olarak yüksek fizik mühendisi Alex Blania’nın yürüttüğü Worldcoin şimdiye kadar gittikleri her ülkede hoş karşılanmadılar ve bazı ülkelerde yıl boyunca faaliyetlerini durdurmaları istendi. Aralarında İngiltere, Fransa, Hong Kong ve Brezilya, şirketin gönüllülerin mahremiyetini ihlal etmeyi bırakmasını emretti veya platforma soruşturma açtılar. Bu sırada, Worldcoin'in hediye token'ı olan WLD, gönüllülerin iris tarama küresine akın etmesiyle değerini üç katına çıkardı. 

WorldCoin’in arkasında yine büyük Silikon Vadisi yatırımcıları var. Kâr amacı gütmeyen bu şirkete Silikon Vadisi kurtlarının yaptıkları yatırım, yaklaşık 240 milyon dolar. a16z, Tiger Global ve Coinbase Ventures gibi üst düzey risk sermayesi şirketleri, Worldcoin projesinin baş geliştiricisi olarak faaliyet gösteren Tools for Humanity adlı girişimi üzerinden bu yatırımı yaptılar. Ancak paranın gittiği kaynak da ve sebep de farklı değil. Tek bir küresel kimlik, bu doğrulamayı elinde bulunduran tek kaynak ve ulusal gelir hayali.

Worldcoin, yapay zeka çağında küresel kimlik sistemine olan talebin artacağını her fırsatta vurgulamaya devam ediyor. Düzenleyiciler ise girişimin gizlilik yasalarıyla çeliştiğinden endişe ediyor. Çünkü özellikle az gelişmiş ülkelerde, alması gereken tüm lisansları almadan merkezler açtığı iddia edilen WorldCoin, resmen bedavaya para dağıtıyor. Bu durumu değerlendirmek isteyen düşük gelirli ve ne işe yarayacağını bile anlamayan gönüllüler ise biyometrik bilgilerinin toplanmasına razı oluyorlar. Aynı, bundan 15 sene önce yüzümüzün yüzlerce fotoğrafını internette bedavaya paylaşmaya başladığımızda, yapay zeka sisteminin gönüllü eğiticileri olduğumuzu bilmediğimiz gibi. Şimdilik WorldCoin’in insanlardan aldığı biyometrik datanın hangi alanlarda kullanıldığı ise denetlenmiyor. 

^{Kaynak: WorldCoin medya}

Avrupa’nın insan olmayı kanıtlamasının vakti gelmişti

Ne kadar da garip bir başlık değil mi? Ancak haber gerçek ve Avusturya hükümeti ile de anlaşma imzalayan WorldCoin insanlık kanıtı hizmetini genişletmeye devam ediyor. Gezegenimiz iklim krizi, teknolojik uçurum, hiper gerçeklik, politik ve ekonomik buhranlarla çalkanalırken, işine gücüne sessizce devam eden WorldCoin’den ardı ardına hükümetlerle yaptıkları işbirliklerine dair haberler geliyor. Bunlardan en yenileri de Avusturya ve Malezya hükümeti ile yaptıkları anlaşmalar. 

Worldcoin Vakfı geçen ay, Avrupa'daki insanlık kanıtı teknolojisine erişimi Dünya Kimlik Küresi doğrulamalarını Avusturya'ya getirerek artırdığını açıklamıştı. Geçen hafta ise yeni bir bülten yayımlayarak Malezya hükümetinin WorldCoin ile bir anlaşma imzaladığını duyurdular. 

Bir adım öncesi: WorldCoin nedir, nasıl çalışır? 

Worldcoin Foundation, küresel çapta kapsayıcı bir kimlik ve finansal ağ oluşturma misyonuyla kurulmuş kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak tanımlıyor kendisini. 

Şirketin yapısal olarak herhangi bir sahibi veya hissedarı yok ve "üyesiz" bir yapıya sahip. Dört yönetim kurulu üyesi tarafından yönetiliyor ve Cayman Adaları'nda 2019 yılında kuruluyor. Kurucuları Sam Altman, Max Novendstern, CEO Alex Blania. Tools for Humanity adlı şirket WorldCoin Vakfı'nın teknolojisini sağlıyor. Temelde aynı şirketler.

Bağlı kuruluşlar neler?

World Assets Limited: Worldcoin Foundation'ın tek üyesi ve yöneticisi olduğu, British Virgin Adaları'nda kurulmuş bir şirket. Worldcoin tokenlarının (WLD) %75'ini basmak ve dağıtmakla sorumlu.

ZipCode GmbH: Bavyera, Almanya'da bulunan bir yan kuruluş. Yazılım geliştirme hizmetleri sağlıyor ve projenin veri işleme faaliyetlerinde önemli bir rol oynuyor. CEO Alex Blania da Almanya’dan şirketi yönetiyor.

^{Kaynak: Pixabay}

Worldcoin'in iris biyometrisi nasıl işliyor?

Öncelikle Orb adındaki parlak gri bir küreye gözlerinizi okutmanızla başlıyor her şey. Gönüllü kullanıcılar World App adlı bir uygulamayı akıllı telefonlarına indiriyorlar. Ardından Orb adı verilen özel bir cihaz kullanılarak iris taraması yapılıyor. Orb cihazı, çoklu spektral sensörler kullanarak kişinin "insan" olduğunu belirliyor ve tarama sonucunda bir "World ID" oluşturuluyor.

Amacı ve kullanımı nedir?

Sistem kullanıcıların çevrimiçi ortamda insan kimliklerini doğrulamalarını sağlıyor. Yapay zeka botlarına ve sahte sanal kimliklere karşı koruma sağlamayı amaçlıyor. Kullanıcılar kimliklerini doğruladıktan sonra Worldcoin (WLD) kripto para biriminden ücretsiz token alıyorlar.

Gizlilik önlemleri var mı?

Şirket, projenin "tamamen gizliliğe önem verdiğini” iddia ediyor. Biyometrik verilerin ya silindiğini ya da kullanıcının tercihine göre şifrelenmiş biçimde saklandığını söylüyorlar.

Şimdiye kadar çıkan tartışmalar

Birçok ülkede kişisel verilerin korunması konusunda endişeler ortaya çıktı. Örneğin Kolombiya'da, veri koruma yasalarını ihlal ettiği iddiasıyla inceleme başlatıldı. Projenin düşük gelirli topluluklara yönelik olduğu ve öğrencileri istismar ettiği de öne sürülmeye devam ediyor.

Avusturya ve Malezya'yla yapılan anlaşmaların kapsamı ne?

Avusturya'daki lansman, genel olarak insan olma kanıtına ve özel olarak da Dünya Kimliği'ne yönelik küresel destekler arıyor. Almanya’nın ardından Avusturya’da da Dünya Kimliği taramasının başlaması, dünya kimliği sayısının Avrupa’da da artması demek. Hatta Avusturya’da WorldCoin uygulamasını yaygınlaştırmak, gözbebeğini taratacak daha çok gönüllü bulmak için elçilik programına  başvuruya da davet ediliyorsunuz. 

İspanya'da WorldCoin tarafından bu yıl içinde yapılan bir ankette, 21.000 Dünya Kimliği sahibi insanın %82'si, Worldcoin/World ID gibi teknolojilerin çevrimiçi ortamda insanlar ve botlar arasında ayrım yapmanın önemli olduğunu kabul etmiş. (%13'ü emin değil.) 

WorldCoin web sitesinde bu araştırmalara yönelik başka bilgiler de mevcut. Avrupa’dan ve dünyanın geri kalanından hem politik, hem ekonomik hem de eğitim olarak çok geride olan Peru, Kolombiya ve Meksika’da yapılan anketlerin sonuçları da oldukça şaşkınlık verici. İnternet okuryazarlığının Instagram ve TikTok kullanımı ile sınırlı olduğu bu grubun sonuçları şöyle:

• Ekvador'da katılımcıların %92'si, çevrimiçi ortamda insanları botlardan ayırt etmek için teknoloji tabanlı çözümleri desteklediğini belirtti.

• Peru'da 800'den fazla katılımcının %90'ı, çevrimiçi ortamda insanları botlardan ayırt etmek için teknoloji tabanlı çözümler istediğini belirtti.

• Ayrıca Peru'daki katılımcıların %84'ü, makineleri insanlardan ayıran mekanizmaların gelecek için "gerekli" olduğunu belirtti.

• Kolombiya'da katılımcıların %71'i, daha ikna edici çevrimiçi botların daha da yüksek düzeyde dolandırıcılığa ve yanlış bilgiye yol açacağından "çok" veya "biraz" endişe duyduklarını belirtti.

• Meksika'da yaklaşık 1.000 katılımcının %75'i, bir insan tarafından üretildiğini bildikleri çevrimiçi içerikleri tüketirken kendilerini daha güvende hissettiklerini söyledi.

Buradan, bir süre sonra hepimiz için göz taramasının zorunlu olabileceğini çıkarmak zor değil. Hükümetler, WorldCoin’den insan olduğumuzun kanıtlarını ve tüm biyometrik datalarımızı satın alabilirler.

İnsan kimdir?

Yapay zekanın gelişimi ile birlikte, insan tanımının, biyolojik ve bilinçli bir varlık olmanın ötesine geçmesi gerektiği aşikar. İnsanlar, karmaşık birer sosyal varlıklar olarak, etik değerlerle hareket eden, empati kurabilen, özgür iradeye sahip, yaratıcı ve yenilikçi varlıklar. Bu özellikler, bizi sadece bir bilgi işlem biriminden ya da bir yapay zeka sisteminden keskin bir şekilde ayırıyor. Bu yüzden de her anlamda insanlığın özünü kavramak adına bu yeni tanımlama kritik önem taşıyor.

İnsan kimliğimiz, yapay zeka ne kadar gelişirse gelişsin, duyguların, bilincin ve etik değerlerin sentezi olarak özgün kalmaya devam edecek. Çünkü bu unsurlar, sadece insan olmanın değil insanca bir yaşam sürmenin de temel taşları.