Yargı Paketi'yle internete 'sansür' düzenlemesi de yeniden gündemde

10. Yargı Paketi yasalaştırılırken son dakikada tartışmalı düzenlemeler paketten çıkarıldı. Böylece bayram öncesinde infaz düzenlemelerinin hızlı biçimde yasalaşması sağlandı ve tahliyelerin önü açıldı. İlk etapta, ertelenen düzenlemelerin bir bölümünün yeni yasama yılında 11. Yargı Paketi’ne konulacağı açıklandı ancak daha sonra paketten çıkarılan bazı düzenlemelerin bayram sonrasında yasalaştırılmasının planlandığı anlaşıldı. 

• Anayasa Mahkemesi’nin ifade özgürlüğüne aykırı bularak iptal ettiği düzenlemeler, böylece hızlı biçimde yasalaştırılacak ancak Yüksek Mahkeme’nin dikkat çektiği alanlarda yeni bir adım atılması bir yana daha geri adımlar atıldığı değerlendiriliyor.

10. Yargı Paketi’nin Meclis’e gönderilen ilk hâlinde internet düzenlemeleri de yer aldı. Düzenlemelerin gerekçeleri şöyle açıklandı:

• 5651 sayılı kanunun 8. maddesinde yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda “içeriğin çıkarılması” kavramı yeniden tanımlanarak içeriklerin internet ortamından çıkarılması şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca, iptal kararındaki ilgili gerekçeler dikkate alınarak maddenin dördüncü, dokuzuncu ve on birinci fıkralarında da değişiklik yapılmaktadır.
• 5651 sayılı kanunun Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen 9. maddesi, iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlenmektedir. Kişilik haklarının ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine başvuru imkanı tanınmakta; ihlalin ilk bakışta anlaşılması hâlinde 24 saat içinde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebileceği kabul edilmektedir. Kararlara itiraz yolu açık tutulmakta, hâkim veya merciin tarafları dinlemesi mümkün kılınmaktadır.

İfade özgürlüğünde geriye gidiş var

İlk bakışta rutin düzenlemeler gibi görünen bu düzenlemeler aslında interneti ve ifade özgürlüğü alanını yakından ilgilendiriyor.

İfade ve basın özgürlüğünü sınırladığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’nin Ekim 2023’te iptal ettiği düzenleme yeniden pakete konuldu. Pakete konulan en sorunlu düzenlemelerden biri de hâkimlere “ilk bakışta ihlalin anlaşılması hâlinde” erişimin engellenmesi kararı verme yetkisi tanıyan madde.

Anayasa Mahkemesi, bu düzenlemeyi iptal ederken muğlak ve belirsiz kararlara dikkati çekerek inceleme yapılmadan karar verilmesine yol açtığını belirtti. Düzenleme bu haliyle yasalaşırsa içeriğin engellenmesi için başvuru yapıldığında hâkimler ayrıntılı bir inceleme yapmadan, ilk bakışta hemen “hak ihlali” kanısına varmaları hâlinde erişim engelleme kararı verebilecek. Böylece yapılan haberler de inceleme bile yapılmadan erişime engellenebilecek.

Bu kararlara yapılan itirazlar da ancak hâkimlerin gerek görmesi durumunda tarafların görüşü alınarak değerlendirilecek. Hâkimin mutlaka duruşma yaparak tarafları dinlemek gibi bir zorunluluğu olmayacak.

İptal edilen düzenlemede bulunmayan, yaptırımlara uyulmaması hâlinde bant daraltma uygulamasına gidilmesi de yeni düzenlemeye eklendi. Böylece AYM’nin iptal ettiği düzenlemede bulunmayan bir düzenleme daha maddeye eklenmiş oldu.  

AYM’nin iptal ettiği, BTK Başkanı’nın içeriğin yayından çıkarılması kararı alabilmesi de teklife yeniden eklendi. AYM’nin son derece geniş bulduğu bu yetki konusunda yeni ve sınırlayıcı hiçbir önlem alınmadan yetki verilmesi yoluna gidildi.

Bayram sonrası Meclis'te

İktidar, interneti kontrol altında tutmak, istenmeyen haber ve paylaşımlara karşı önlem alabilmek için bu düzenlemeleri çok önemsiyor. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarına rağmen verilen teklif de uygulamalardan vazgeçilmediğini gösteriyor.

Bayram sonrası Meclis’e getirilmesi tasarlanan öncelikli düzenlemelerden biri de internet düzenlemeleri. Böylece yaz aylarında maddeler hemen yaşama geçebilecek. Muhalefetin bu konuda göstereceği tavır, teklif üzerinde değişiklik yapılmasına yol açacak mı, göreceğiz.

Muhalefetin özellikle AYM’nin işaret ettiği düzenlemeler doğrultusunda bir teklif getirilmesi ısrarı sürüyor. Mevcut teklifin internet ve basın açısından özgürlükleri sınırladığı belirtiliyor.