Yılın özeti: Türkiye'de 2025 nasıl geçti?

Umutlanmaya sürekli yer arayan, uyandığında yeni bir güne uyandığı için biraz olsun iyi hissedebilmek isteyen insan, sürekli tutunacak dallar arar. Bu nedenle bitişler ve başlangıçlar tutunacak dallara dönüşür. Bittiğine şükredip bir başlangıç nedeniyle sürekli gülümsemek isteyen insan için her yılın sonu bu nedenle umut anlamına gelir.

Bu coğrafyada bir dönemi, bir yılı geride bıraktığı için üzülen insan sayısı bu kadar az, sadece yıl bitiyor ve yeni bir yıl başlıyor diye sevinen insan sayısı bu kadar çoksa, elbette dönüp ne yaşadığımıza bakmamız gerekir.

Biz neden bu kadar üzgünüz ve neden bu kadar üzüldük?

Kendini “galip” tarafta gören ve bu nedenle doğası gereği mutlu olması gerekenlerin bile mutlu olamadığı, istediklerine sahip olsa da öyle hissedemediği, hep eksik taraf bulup, hep çok konuşarak kendini anlatmak, dahası olduğu gibi kalabilmek için başkasının mutsuzluğundan medet ummak zorunda kaldığı bir ortamda, üzgün olmuşuz çok mu? 

• Üzgün olmaya ve yeni bir yıl geldiği için, sadece takvim değiştiği ve yeni takvimin doldurulacak beyaz bir sayfa anlamına geldiği için bile biraz olsun gülümsemeye hakkımız var elbette. 

Umut ise başka bir mesele… Geçen yıl da böyleydi.

Bir yangının dumanlarıyla geçen Ocak ve Şubat

Bir beyaz sayfayı kirletmemek için itinayla davranırken, yılın hemen başında yapılan operasyonlara, gözaltılara, tutuklamalara, kayyımlara şöyle bir göz atıp, görmezden gelmeye çalışırken bir yangının dumanlarıyla kirlendik.

21 Ocak’ta, Bolu Kartalkaya’da, Grand Kartal Otel’de çıkan yangında çoğu çocuk 78 kişi yaşamını yitirdi. Otelin sahipleri yangının ilk anında kaçarken, kimse yardıma gelmemişken, bir ahşap binanın içinde öylece kalakalan insanlar hayatlarını kaybetti.

• Beyaz sayfamız daha ilk anda kirlendi. Zaten böyle değil miydi, her Ocak, uzun uzadıya gülemeyeceğimizi bize göstermiyor muydu?

Beşiktaş Belediye Başkanı Rıza Akpolat’ın tutuklanması, Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ’ın cezaevine konulması, Siirt Belediyesi’ne kayyum atanması, daha yılın ilk ayında, bütün bir yıl boyunca yine operasyonları konuşacağımızı bize gösterdi. 

Kısa olmasına belki de bu kederli hallerimiz nedeniyle sevindiğimiz Şubat da farklı değildi. Bize, kaderimizin davalar, operasyonlar, bu eksende geçen siyasi tartışmalar olduğunu gösterdi. Van Büyükşehir Belediyesi’ne kayyum atandı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında dava açıldı. Bunu Beykoz Belediye Başkanı Alaattin Köseler’in gözaltına alınması izledi.

Uzadıkça uzayan bir Mart ayı

Mart’a medya operasyonu ile başladık. Flash TV’ye tam da satış aşamasında el konuldu, sahibi gözaltına alındı. Hemen ardından İmamoğlu’nun üniversite diploması iptal edildi. Günlerce diplomanın sahte olup olmadığı, usule uygun olup olmadığı tartışılmaya başlandı. Bunun daha büyük tartışmaların öncüsü olduğunu da bilmiyorduk. 19 Mart’ta öğrendik.

• CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan etmeye hazırlandığı İmamoğlu, Beylikdüzü Belediye Başkanı Murat Çalık, Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan ve İBB bürokratlarıyla birlikte, yapılan operasyonla gözaltına alındı. Toplam 84 kişiye yolsuzluk ve terör suçlamaları yöneltildi.

İstanbul genelinde 4 gün boyunca eylem yasağı getirildi. 23 Mart’ta İmamoğlu ve diğer belediye başkanları tutuklandı. İBB’ye kayyum atanıp atanmayacağı tartışılırken İmamoğlu’nun terör değil yolsuzluktan tutuklanmasıyla bu risk o güne mahsus olarak ortadan kalktı. Tutuklanmasından hemen sonra CHP’nin yaptığı seçimle, İmamoğlu, partinin cumhurbaşkanı adayı olarak belirlendi.

Uzadıkça uzayan Mart ayında, İmamoğlu odaklı tartışmalar sürerken, Uludağ’da çıkan otel yangınında millî sporcu Berkin Usta ile annesi ve babası yaşamını kaybetti. 

Aynı günlerde Özgür Özel, İBB binasını mesken tuttu ve halkı Saraçhane’de demokrasi nöbeti tutmaya çağırdı. Eylemler Türkiye’nin dört bir yanına yayıldı. Yüzlerce genç gözaltına alındı. Gençler darp edildiklerini, işkence gördüklerini iddia etti. Bu konuda çok sayıda rapor kamuoyuna yansıdı ama kimse hesap vermedi. Buna karşılık, yüzlerce genç için tutuklama kararı verildi.

Bahar ayları: Eylemler ve İstanbul depremi

2 Nisan’da CHP’nin çağrısıyla Türkiye genelinde ekonomik boykot eylemi yapıldı. Aynı günlerde CHP’nin Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 2023 kurultayına karşı davalar açıldı. Bu davalarda partiye kayyum atama riski doğduğu gerekçesiyle CHP olağanüstü kurultaya gitti ve 6 Nisan’da Özel yeniden genel başkan seçildi.

Zaten zihninde sürekli depremler yaşayan insanlar, 23 Nisan’da 6.2’lik İstanbul depremiyle sarsıldı. Can kaybı yaşanmadı ancak deprem, İstanbul’un olası büyük depreme ne kadar hazırlıksız olduğunu ortaya koydu.

Operasyonlar da protestolar da sürüyordu. 1 Mayıs, hiç olmadığı kadar büyük kalabalıklarla kutlandı. 372 kişi gözaltına alındı, tutuklu listelerine yenileri eklendi.

3 Mayıs’ta Sırrı Süreyya Önder, yaşama tutunma savaşını kaybetti. Geçirdiği rahatsızlık nedeniyle yoğun bakımda bulunan Önder, yaşamını yitirdi. Çözüm sürecinin en önemli aktörlerinden olan, bir yandan TBMM Başkanvekilliği görevini yürüten, sinemacı, yazar Önder’in kalp ameliyatı olması gerektiği ancak süreç görüşmeleri nedeniyle operasyonu sürekli ertelediği ortaya çıktı. Önder’in cenazesine binlerce kişi katıldı.

4 Mayıs’ta protestoların öncüsü konumundaki Özgür Özel, Sırrı Süreyya Önder için AKM’de yapılan törenden çıkarken yumruklu saldırıya uğradı. Saldırganın profili garipti ancak yargı, siyasi bağlantısı olmadığına hükmetti. Birkaç ay tutuklu kaldıktan sonra saldırgan salıverildi.

Soruşturmaların ve gözaltıların yazı

Yılın altıncı ayına gelinmişti bile. Kimse ne olduğunu, zamanın nasıl bu kadar hızlı geçtiğini anlamamıştı. Haziran ayı boyunca CHP’ye kayyum atanıp atanmayacağı tartışıldı. 26 Haziran’da, kayyum kararı verileceği ve Kılıçdaroğlu ile ekibinin partiye geri döneceği öne sürüldü ancak dava Ekim ayına ertelendi. Bu sırada İmamoğlu ve belediyelere yönelik operasyonlar ise aralıksız sürüyordu. İmamoğlu’nun avukatı da bu operasyonlarda tutuklandı.

Fatih Altaylı da 22 Haziran’da Youtube programında verdiği tarihsel bir örnek gerekçe gösterilerek cezaevine konuldu. 

Bunu Leman dergisindeki bir karikatüre açılan soruşturma izledi. Binlerce kişi derginin binasının çevresini sardı, İstiklal Caddesi’nde gece boyunca polisin müdahale etmediği eylemler yaptı. 4 Leman çalışanı ters kelepçeyle tutuklandı. İçişleri Bakanı, bu görüntüleri hesabından servis etti.

Tutuklu listesine 1 Temmuz’da, eski İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer de eklendi. Soyer’le birlikte 157 kişi gözaltına alındı. 5 Temmuz’da, Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar, Adıyaman Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere gözaltına alındı. Aynı gün Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek tutuklandı. 

6 Temmuz’da, 12 asker Kuzey Irak’taki bir mağara operasyonunda zehirlenerek şehit düştü.

'Çözüm süreci' ve İmralı ziyaretleri

Çözüm süreci ve İmralı ziyaretleri de bir yandan sürüyordu. 12 Mayıs’ta Öcalan’ın çağrısı ve ısrarıyla örgütü feshetme kararını açıklayan PKK, 11 Temmuz’da silah bırakma töreni düzenledi. Temsili bir grup, silahlarını yaktı.

Bir yandan da TBMM’de süreçle ilgili komisyon kurulma kararı alındı. Bahçeli’nin çağrısıyla kurulan komisyona CHP’nin katılıp katılmayacağı günlerce tartışıldı. CHP, sonunda komisyona katılma kararı aldı.

Ağustos ayına siyasi etik tartışması damga vurdu. Yıllardır CHP’nin “topuklu efesi” olarak anılan Aydın Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, 14 Ağustos’ta AKP’ye katıldı. Siyasi kulislerde belediye operasyonlarından ürken bazı başkanların AKP’ye katılmak istediği, Çerçioğlu’nun da bu kapsamda bu kararı aldığı iddiaları konuşuldu.

Kayyum tartışmalarıyla başlayan güz

Eylül ayında daha önce belediyelerine kayyum atanan CHP, bu kez parti yönetimine kayyum atanmasıyla tanıştı. 2 Eylül’de İstanbul’da mahkeme, İstanbul İl Yönetimi’nin usulsüz seçildiği iddiasıyla açılan davada, Gürsel Tekin ve çağrı heyetini parti il yönetimine kayyum atadı.

CHP, yaklaşan kayyum davasında genel merkeze de kayyum atanacağı değerlendirmesini yaparak bir kez daha olağanüstü kurultayı topladı. 21 Eylül’de Özel, bu kurultayda yeniden başkan seçildi. Aynı günlerde Gürsel Tekin, polis ablukasına alınan il binasına, çevik kuvvetle girdi. Görevden alınan CHP il yönetiminin çalışması için il binasının adresi değiştirildi.

Gelişmelerden başı dönen kamuoyu, İzmir Balçova’da bir polis karakoluna 16 yaşındaki saldırganın düzenlediği saldırı ile şaşkına döndü. İki polis yaşamını yitirdi. Saldırganın IŞİD’li olduğu anlaşıldı.

19 Eylül’de cezaevindeki İBB Başkanı İmamoğlu’na, YSK üyelerine hakaret ettiği gerekçesiyle 2 yıl 7 ay hapis cezası verildi.

Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne de konser operasyonu düzenlendi. Başkan Mansur Yavaş hakkında bu operasyondan sonra soruşturma izni verildi.

Ekim ayı: Sanat ve spor dünyasına operasyonlar

Ekim ayında, aylardır tutuklu bulunan menajer Ayşe Barım tahliye edildi. Ancak kısa süre sonra hakkında yeniden tutuklama kararı verildi. Sağlık sorunları bulunan ve hastanede tedavi gören Barım hakkındaki bu karar günler sonra kaldırıldı. 

Çok sayıda sanatçı 8 Ekim’de uyuşturucu kullandıkları iddiasıyla gözaltına alındı. Sanatçıların isimlerinin kamuoyuna açıklanması, görüntülerinin servis edilmesi büyük tartışma yarattı. Soruşturma ilerledikçe içlerinden büyük bölümünün uyuşturucu kullanmadığı da anlaşıldı.

Öldürülen Ahmet Minguzzi davasında iki çocuk sanığa 24’er yıl ceza verildi. Dava, "suça sürüklenen çocuk" kavramının tartışılmasına yol açtı. 18 yaşından küçüklere de yetişkin gibi ceza verilmesi taleplerini iktidar gündemine aldı.

24 Ekim’de, İmamoğlu hakkında casusluk soruşturması açıldı ve gazeteci Merdan Yanardağ’ın bu soruşturmada gözaltına alınarak tutuklanmasının ardından yayın yönetmenliğini yaptığı TELE 1 kanalına kayyum atandı.

27 Ekim’de bitmeyen operasyonlara bu kez futbolda bahis operasyonu eklendi. 

31 Ekim’de Kartalkaya yangını davasında karar açıklandı ve 11 sanığa 34’er kez müebbet hapis cezası verildi.

Yılın sonuna doğru: İBB iddianamesi, Papa ziyareti ve 11. Yargı Paketi

8 Kasım’da Kocaeli Dilovası’nda bir parfüm deposundaki patlamada 6 kişi öldü.

11 Kasım’da, TSK’ya ait nakliye uçağı Azerbaycan sınırında düştü ve 20 asker şehit oldu. Aynı gün aylardır tartışılan İBB iddianamesi tamamlandı ve İmamoğlu’nun 2 bin 352 yıla kadar hapsi istendi. 

27 Kasım’da Papa’nın Türkiye ziyareti tartışmalar eşliğinde başladı.

Kayyum davası ertelendi ve CHP rahat bir nefes aldı. Ancak buna rağmen 39. Olağan Kurultay, süreç hızlandırılarak yapıldı ve bütün risklerin ortadan kaldırılması amaçlandı. Özel, geçerli oy kullanan 1.333 delegenin tamamının oyunu alarak genel başkan seçildi.

Aralık’ta da operasyonlar bitmedi. Bahis operasyonu, uyuşturucu operasyonu. Adli emanetten altınlar çalındı, mermiler çalındı.

Aynı dönemde 11. Yargı Paketi Meclis’te görüşülmeye başlandı. Pakette yer alan, katillere, tecavüzcülere, istismar hükümlülerine ceza indirimi öngören madde komisyonda değiştirildi. Aile içi cinayet, kadına ve çocuğa yönelik cinayet, tecavüz ve istismar suçları indirim kapsamı dışına çıkartıldı. Ancak deprem davaları ve diğer ağır suçlar ceza indirimi kapsamında kaldı.

Kasım ayında İmralı’ya TBMM’deki süreç komisyonuna katılan partilerden AKP, MHP ve DEM Parti’nin birer temsilcisi gitti. Bu ziyaretin özet tutanağı komisyonda açıklandı. CHP ve diğer muhalefet partileri İmralı’ya gitmemeyi tercih etti. Komisyon raporunu hazırlamaya başladı. Raporda, PKK’lılar için eve dönüş düzenlemesinin yer alacağı anlaşıldı.

2025'in kayıpları

Ferdi Tayfur, Selim İleri, Kahtalı Mıçe, Edip Akbayram, Osman Sınav, Volkan Konak, Sırrı Süreyya Önder, Naşit Özcan, Ali Özgentürk, Balık Ayhan, İlhan Şeşen, Ferdi Zeyrek, Hikmet Çetinkaya, Pınar Kür, Altan Öymen, Ümit Aktan, Mete Tunçay, Güllü, Necati Zincirkıran, Faik Çetiner, Engin Çağlar, Muazzez Abacı, Ahmet Gülhan gibi isimler yaşamını yitirdi.

Gazeteci, belgeselci Hakan Tosun, hastanede koma hâlinde bulundu ve yaşamını yitirdi. Cinayetin sır perdesi aralanamadı, meslektaşlarının ısrarlı sorularına rağmen cinayetle ilgili yanıtlar bugüne kadar verilmedi.

Arada sevindiğimiz de olmuştur herhalde. Bir futbol maçı, bir spor başarısı, yazı kasıp kavuran bir şarkı, arada güldürmüştür yüzümüzü. Ama asıl mesele, en başta dedik ya, böylesine üzgün hissetmek. Yeni bir yıla sevinirken umut etmeyi istemek ancak bunda bile zorlanmak.

Zira her yılın başı bize gösterdi ki umut inşa edilmelidir. Ancak o zaman umutlanmaya hakkımız olabiliyor. Ama gülmeye, gülümsemeye, umudu inşa edebilmek için biraz olsun heveslenmeye ihtiyacımız ve hakkımız var. Bunu yapabilecek gücümüz de…

Açılacak beyaz sayfa, hemen kirletilmesin yeter.