Birbirinden ayrı düşünemediğiniz bir çift var mı? Her şeyi beraber yapan, tüm kararlarını birlikte alan… Öyle ki, onlarla olan anılarınızda hangisinin ne yaptığını ayırt edemediğiniz kadar birbiriyle iç içe geçmiş bir çift. Yazın heyecan verici ve taze korku filmi Together&nbsp;işte o çifti ve her şey ters giderse gelebilecekleri en ürkütücü hâli keşfe çıkıyor. Michael Shanks’in yazıp yönettiği, başrollerini gerçek hayatta da evli olan Alison Brie ve Dave Franco’nun paylaştığı film, modern ilişkilerde hareketsizliğin türlü biçimleri üzerine ürpertici bir deneme.Dünya prömiyerini Sundance Film Festivali’nde yapan Together, festivalden umut veren yorumlarla dönmüştü. Sonrasında filmin uluslararası dağıtımcısı Neon’un yürüttüğü yaratıcı ve cesur pazarlama kampanyası da filme olan merakı artırdı. Jeff Bezos ve eşinden, Justin ve Hailey Bieber’a ve hatta Coldplay konserinde yakalanan Astronomer CEO’su ve yasak aşkına her tartışmalı çift, kendini beklemeden bu tanıtım kampanyasının parçası olarak buldu. En sevilmeyen çiftlerle yürütülen bu kampanya, filmin ana karakterleri Tim ve Millie’nin pek de matah bir çift olmayacağısının habercisiydi adeta.Tim (Franco) ve Millie (Brie) ile Melbourne’daki evlerinde verdikleri bir veda partisinde tanışıyoruz. Öğretmenlik yapan Millie’nin aldığı iyi bir iş teklifi sebebiyle küçük bir kasabaya taşınmak üzereler. Tim ise bir türlü başarılı olamayan amatör bir müzisyen. Belki grubuyla turneye çıkacak, eğer Millie’den izin alabilirse tabii. Farklı sohbetlerden çiftin birbirinden bağımsız herhangi bir karar alamadığını, bir nevi bağımlı ilişki yürüttüklerini anlıyoruz. Gözleri her daim birbirlerinin üzerinde, ayrı kaldıkları anlarda da strese giriyorlar. Hem aileleri hem de arkadaşları bu durumdan fazlasıyla bunalmışlar. Tüm bunların üstüne Millie’nin herkesin önünde diz çöküp Tim’e evlenme teklif edişi ve onun cevap bile verememesi eklenince, çiftin geleceği hakkında pek de umutlanamıyoruz.İkilinin taşındıkları küçük ve depresif kasabada ve interneti henüz bağlatamadıkları evlerinde birbirlerinden başka ilgilenecekleri hiçbir şey yok. Onlarla zaman geçirdikçe tüm bağımlı hâllerine rağmen birbiriyle olmakta güçlük çeken bir çift oldukları görünür oluyor. Uzun zamandır cinsel hayatları bitmiş durumda, herhangi bir paylaşımları kalmamış ve yan yana olmaktan hiç keyif almıyorlar. İkisi de birbirlerinin kariyerinden memnuniyetsiz. Karşıdakini kırmamak için sürekli diken üstünde hareket ettikleri garip bir ilişki bu. Ne ayrılacak ne de evlenecek duruma gelebiliyorlar. İleri de geri de gidemedikleri bu hâl onları huzursuzluk veren bir sabitliğe ve hareketsizliğe itiyor.Millie yemek yapamadığı, Tim de araba kullanamadığı için bu görevleri bile birbirlerine delege etmiş hâldeler. Tim’in şehre gitmesinin tek yolu Millie’nin onu tren istasyonuna bırakması. Şakayla karışık tutsak hayatı yaşadığını söylese de aslında gerçek bu. Çünkü beyinlerini ve beden kapasitelerini paylaşıyorlar. Çiftin hareketsizliği, çıktıkları bir orman gezisinde bir mağarada mahsur kalmalarıyla iyice pekişiyor. Mağaranın mistik güçleri mi, Tim’in orada içtiği suyun etkisi mi bilinmez, sabah uyandıklarında bedenlerini birbirine yapışmış olarak buluyorlar. O an pek ciddiye almadıkları bu durumdan kurtulmayı başarsalar da işler giderek sarpa sarıyor ve ilişkilerinin yakınlığını sorgulamaktan ve bir karar almaktan başka çareleri kalmıyor.Millie ve Tim’in ilişkisini normal bulan tek kişi yeni komşuları Jamie. Çiftle paylaştığı mite göre insanın doğal hâli dört bacak ve koldan oluşuyor. Zeus’un kıskançlığı sebebiyle ayrılıp iki ayrı bedene dönüşen kişilerin de birbirlerini bulduklarında asla bırakmamaları gerekiyor. Filmin mitoloji referansı, bazı mitik okumaların da önünü açıyor böylece. Zira filmdeki işleyiş ve adalet sistemi akla Yunan mitolojisini getiriyor. Karar almaktan ve cinsellikten kaçan hemen her ölümlünün cezalandırıldığı bu adalet sisteminde tanrılar, insanların hareketsizliğinden rahatsız olur. Kısacık ve sınırlı ömürlerini sabit geçirmeleri onları sinirlendirir ve hareketsiz her canlıyı, taşa veya ağaca çevirerek onları hareketsizliğin uç hâliyle sınarlar. Millie ve Tim’in başına gelen de aslında bundan ibaret.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/1/1753720517173.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.91" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">&nbsp;Çiftin arkadaşları ve ailesinden Tim’in Millie’ye daha düşkün olduğunu ve ayrılsalar zorlanacak kişinin o olduğunu öğreniyoruz. Bunda küçükken yaşadığı ailevi travmanın da etkisi büyük. Zira annesi, Tim henüz çocukken kaybettiği babasının cesediyle ne yapacağını bilemediği için günlerce aynı yatakta yatmış. Anlayacağınız bitişlerle ve ölümle yüzleşememe hâli bu ailede genetik. Tim ve Millie’nin ilişkisinde de tutulması gereken bir yas, kabullenilmesi gereken bir son var. Bitmiş bir ilişkiyi, korktukları ve bilinmezlikle baş edemedikleri için sürdürmeye çalışıyorlar. Sürdürdükçe de kendilerini daha berbat durumlara sokuyorlar. Together’ın en saf hâliyle değişime direnmenin anlamsızlığını vurguladığını söyleyebiliriz. Film aslen ilişki ve ayrılık değil, büyüme ve seçimlerin sonucuna katlanmanın gerekliliğiyle seyirciyi baş başa bırakıyor. Birey olma hâlini uzun zamandır deneyimlemedikleri için basit yetişkin kararları bile, kahramanlarımız için ölüm kalım meselesi hâline geliyor. Bütün işaretleri ve çevrelerinden gelen uyarıları görmezden geldikleri için de artık görmezden gelemeyecekleri bir işaret karşılarına çıkarılıyor ve bedenleri birbirinden ayrılmaz hâle geliyor.Burada da filmin tür seçimi devreye giriyor. Bu ekstrem hareketsizliği ve bağımlılığı beden korkusu türüyle taçlandıran yönetmen, türün tüm ihtimalleriyle eğlenmeyi de ihmal etmiyor. Felsefi detayların yanı sıra, ilişkinin ve ayrılığın fizikselliğini ve tabii yer yer iğrençleşebildiğini de anlatıyor. İlk olarak ergenliği tasvir etmek ve büyüme sancılarının karanlık yönünü görünür kılmak için ortaya çıkan beden korkusu türü, seyirciye değişimin yolunun eski hâlimizin yasını tutmaktan geçtiğini hatırlatır. Together&nbsp;da henüz ergenlikten çıkamamış karakterlerini bu türün imkanlarıyla sınayarak değişime direnmektense harekete geçmenin önemini vurgulamış oluyor.Hem korku hayranlarını hem de ilişki dramlarını sevenleri mutlu edecek bir film Together. Sunduğu şahane düşünce egzersizi de cabası. Zira jenerik akarken bizi belli sorularla baş başa bırakıyor: Hayatta neyi bırakmaktan korkuyorsun? Değişime direnmek gerçekçi mi? Bitmiş neleri sürdürüyorsun? Bastırdıklarının geri dönmesine hazır mısın? Together, bu cuma vizyonda.

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

Birbirinden ayrı düşünemediğiniz bir çift var mı? Her şeyi beraber yapan, tüm kararlarını birlikte alan… Öyle ki, onlarla olan anılarınızda hangisinin ne yaptığını ayırt edemediğiniz kadar birbiriyle iç içe geçmiş bir çift. Yazın heyecan verici ve taze korku filmi "Together" işte o çifti ve her şey ters giderse gelebilecekleri en ürkütücü hâli keşfe çıkıyor.

Ne seninle ne sensiz: 'Together'

Bir kuşağın sesi olma vaadiyle hayatımıza giren ve efsanevi dizisi Girls’le bu vaadi yerine de getiren Lena Dunham, bu kez çok daha hafif ve eğlenceli bir romantik komediyle karşımızda. Uzun bir ilişkinin ardından yeni bir başlangıç yapmak için Londra’ya taşınan Jessica’nın hikayesini anlatan Too Much, Dunham’ın hayatıyla da paralellikler taşıyor. Jane Austen romanları ve Richard Curtis filmlerinden tanıdığı Londra’ya bir kaçış olarak gelen Jess, gerçek aşkı bulmadan önce kendini sevmeyi öğreneceği ve hayata dair beklentilerini güncelleyeceği bir yolculuğa çıkıyor.Başrollerini bol ödüllü Hacks dizisiyle tanınan Megan Stalter ve White Lotus’la çıkış yapan Will Sharpe’ın paylaştığı Too Much’ın yardımcı oyuncu kadrosunda Andrew Scott, Stephen Fry, Richard E. Grant ve Emily Ratajkowski gibi isimler yer alıyor. Dunham da Jess’in ablası olarak dizide küçük bir role sahip. Bridget Jones, Notting Hill, About A Boy&nbsp;ve Love Actually gibi klasik filmlerin şirketi Working Title’ın yapımcılığını üstlendiği dizi, romantik komedi izleyicisini sevindirse de Girls&nbsp;hayranlarını pek tatmin etmeyeceğe benziyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Girls'ün başardıkları</h2>2012-2017 yılları arasında HBO’da yayımlanan Girls&nbsp;dizisi, 20’li yaşlarında New York’ta yaşayan bir grup kadının yetişkin olmayı öğrenme çabasını daha önce görülmemiş bir cesaret ve açıklıkla anlatıyordu. Y kuşağının önemli temsillerinden olan dizi, orijinal karakterleri ve ustaca yazılmış diyaloglarıyla güncelliğini kaybetmeden hayran kitlesini genişleten bir yapıma dönüştü. Lena Dunham’ın yazıp yönettiği, yapımcılığını ve başrolünü üstlendiği Girls, kadınlığa dair utanılıp saklanması gerektiği öğretilen birçok ayrıntıyı görünür kılıp tartışmaya açan devrimci bir tarza sahipti.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/1/1752476911647.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.52" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Girls'tenGirls’ün ana karakteri Hannah, ebeveynlerinden aldığı parayla geçinen ve bir türlü işe dönüşmeyen ücretsiz stajında zaman geçiren, aslında yazar olma hayaliyle yaşayan genç bir kadındı. Ailesinin artık ona maddi destek olmayacağını öğrenmesiyle bir sinir krizi geçirmiş ve onlara kendisi gibi düzgün bir kızları olduğu için ne kadar şanslı olduklarını çünkü uyuşturucu bağımlısı olmadığını hatırlatmıştı. Ve pek tabii ki bu güçlü bir argüman olmadığı için maalesef işe yaramamıştı. Sonrasında maaş istediği stajından kovuldu ve gelecek kaygısıyla ailesini son bir kez ikna etmeyi denedi:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Sizi korkutmak istemiyorum, ama ben galiba kendi kuşağımın&nbsp;sesiyim. Ya da herhangi bir kuşaktaki, herhangi bir sesim.”</blockquote>Bu ironik replik aslında dizinin altı sezona yayılan temasını da ustalıkla özetliyordu. Girls'te hiçbirine bayılmadığımız, dağınık, bencil ve karmaşık karakterlerin kişisel deneyimlerini izlerken&nbsp;bir kuşağın dertlerini anladık: Okuyup başarılı olacakları öğretilmiş ancak gerçek dünyada emeklerinin karşılığını alamamış bu jenerasyon, kendilerinden şüphe duymakla hayatın tadını çıkarmak arasında gidip geliyordu. Yazarlık yolundaki Hannah, kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenirken hayallerini gerçekleştirmenin yolunun kendi davranışlarından geçtiğini öğrendi. Çok havalı bir partinin sonuna denk gelmiş bir kuşağın sıkıntılarını benzersiz bir albeni ve melankoliyle harmanlayan Girls, seyircisini de izleme sürecinde dönüştürmeyi başardı.Hem eleştirmenler hem de seyirci tarafından çok sevilen ve ödüllere boğulan dizi, tüm başarısına rağmen Dunham için zor bir döneme denk gelmişti. Popüler bir dizinin ana kadın karakterine uygun bulunmayan bedeni ve fazla kiloları çokça eleştirilen, hatta kendini saklamayıp açıkça gösterdiği için topa tutulan Dunham, beden olumlamanın üçüncü dalgasıyla kesişen bu zamanlarda oldukça travmatik bir deneyim yaşadı. Hem olayların etkisi hem de sevgilisi Jack Antonoff’la ayrılığı onu Londra’ya taşınmaya ve yedi yıllık bir molaya itti. Küçük işlerde yer alsa da bu süre zarfında kendi başına bir diziye girişmeye cesaret edemedi.Bu süreç, şimdiki eşi müzisyen Luis Felber’ın da etkisiyle kendi hikayelerinden esinlenen Too Much’ı&nbsp;yaratmaya karar vermeleriyle sona erdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sevilmek için eksilmemiz gerekmiyor</h2>Adından da anlaşılacağı üzere Too Much, her yönüyle kendini "çok fazla" hisseden Jess’in yolculuğuna odaklanıyor. Jess, ona kendini hem çok fazla hem de eksik hissettiren sevgilisi Zev tarafından bir içerik üreticisi için terk edilince depresyona giriyor. Zev’in yeni sevgilisi Wendy’nin sosyal medya hesaplarını durmaksızın takip eden Jess, bu görece kusursuz kadını takıntı hâline getiriyor. Instagram’dan gördüğü evlilik teklifi de bardağı taşıran son damla oluyor. Ne yapacağını bilemeyen karakterimiz, kapalı bir Instagram hesabından Wendy ile konuştuğu videolar kaydederek kendini tatmin etmeye çalışıyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/1/1752477558155.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Too Much'tan&nbsp;Jess’in hayatı, iş için Londra’ya taşınıp bir pub’da Felix adında gizemli bir müzisyenle tanışmasıyla değişiyor. Birbirlerine ilk andan itibaren çekilen ikili, dolu dizgin bir ilişki yaşamaya başlıyor. Felix’e âşık olmasına rağmen Zev’i, yaşadığı ihaneti ve Wendy’i aklından çıkaramayan Jess ise kendi ilişkisini sabote etmek için elinden gelen her şeyi yapıyor. Zev’in eski sevgilileri ve en yakın arkadaşları olan kız grubuyla tanışınca kavga çıkarmak, Felix’le katıldığı resmî bir iş yemeğinde uyuşturucu kullanıp ortamı germek ve aşkını itiraf ettiği Zev onun yanına taşınmak istediğinde bunu reddetmek akla gelen örneklerden bazıları.Jess ilişkiyi sabote etmeye çalışsa da Felix, bu oyunlardan etkilenmiyor ve onu olduğu gibi sevmeyi seçiyor. İkilinin kavga ettikleri bir sahnede Felix, Jess’in bazen "çok fazla" olduğunu söylüyor. Ama bu Jess’in sandığı gibi bir hakaret değil, aksine çok sevdiğin bir şeyden beklediğinden de fazla olduğunu fark ettiğinde yaşadığın mutluluk hissini tanımlamak için kullandığı bir kalıp.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu sahnenin Dunham ile Felber arasında gerçekten yaşandığını ve tabii dizinin ismine de ilham olduğunu ekleyelim.</li></ul>Dizi, kendini her daim "aşırı" hisseden veya fazla yer kapladığını düşünen kadınlara bir aşk mektubu gibi işliyor ve sevilmek için eksilmemiz gerekmediğini vurguluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güvenli ve sıradan sularda yüzen bir hikaye</h2>Dunham’ın benzersiz diyaloglarına, feminist çabasına ve özlenen kara mizahına rağmen Too Much, fazla güvenli ve sıradan sularda yüzdüğü için kaybediyor. Ana karakteri üzerinden sahiplenip yüceltme amacında olduğu "çok fazla" olma hâlini tam olarak derinine inmeden ele alan dizi, çekingen tonu sebebiyle iki boyutlu bir anlatıya dönüşüyor.&nbsp;Karakterlerin geçmişlerine tanık olsak da hikayelerine vakıf olmakta güçlük çekiyoruz. Esas çiftin arasındaki kimyaya ve birbirleriyle ya da çevreleriyle ilişkilenme biçimlerine anlam veremiyoruz. Bir anda tepeden inen birçok olayı kabul etmemiz ve sindirmemiz bekleniyor. Ana karakterin "çok fazla" olmasına rağmen şeytan tüyü olması ise oyuncunun sırtına yüklenen bir görev olarak kalıyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/1/1752477620621.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Too Much'tanGirls’den sonra Dunham’ın ilk işi olduğu için merakla beklediğimiz Too Much’ın tek sorunu, seyircinin zamanla artan beklentileri değil. Dunham’ın bir yazar olarak cesaretinin kırıldığı ve daha çekingen bir hikaye anlatıcısına dönüştüğü göze çarpıyor. Seyirciye meydan okuyan bir yerden onu ikna etmeye çalışan bir yere geçtiği fark ediliyor. Bunun sebebi, yıllarca maruz kaldığı linç kültürü ya da acımasız eleştiriler mi, yoksa büyük bir başarının ardından gelen korkular mı bilinmez.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bize de zamanımızın en yetenekli senaristlerinden biri olan Dunham’ın bir an önce özüne dönmesini dilemek kalıyor. Yanlış anlamayın, kendisinin bizde kredisi sonsuz. Yeni projelerini heyecanla beklemeye devam ediyoruz.</li></ul>Lena Dunham şimdilerde New York’ta, Natalie Portman’ın başrolde olduğu romantik komedi Good Sex’in yönetmenliğini yapıyor. Sonrasında da Carly Rae Jepsen ile yazdıkları 10 Things I Hate About You adlı Broadway&nbsp;müzikali için çalışmalara başlayacak.

Bir kuşağın sesi olma vaadiyle hayatımıza giren ve efsanevi dizisi "Girls"le bu vaadi yerine de getiren Lena Dunham, bu kez çok daha hafif ve eğlenceli bir romantik komediyle karşımızda: "Too Much".

Lena Dunham'ın son dizisi 'Too Much': Çok fazla ya da tam kıvamında?

Toplumsal olayları, dinamik ve muzip bir şekilde kurguladığı arşiv görüntüleriyle irdeleyen Adam Curtis, yeni belgeseliyle geri döndü. Yaklaşık birer saatlik beş bölümden oluşan&nbsp;Shifty, 1980’li yıllarda iktidara gelen Margaret Thatcher’dan hareketle, dönemin baskın politikası monetarizme ve bu politikanın Birleşik Krallık’ta yol açtığı değişimlere odaklanıyor. Güç ve iktidarın, siyasetçilerin elinden teknoloji ve finans sektörüne geçiş sürecini ele alan belgesel, geçmişle günümüz arasında paralellikler kuruyor.Shifty’nin değerlendirmesine geçmeden önce Adam Curtis’e ve nevi şahsına münhasır belgesellerine yakından bakmak faydalı olacaktır. Zira kendisi anlattığı her yeni hikayede, geçmiş tezlerinin üstüne koyarak ilerleyen bir sanatçı. Oxford Üniversitesi’nde beşeri bilimler eğitimi alan Curtis, bir süre akademide çalışıp tatmin olamıyor. İçindeki araştırma hevesi onu BBC ile buluşturuyor. Kanalın dev arşiviyle büyülenen belgeselci, 1980’lerden bu yana BBC için belgeseller üretiyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/5/1751612011686.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Belgesel kariyerine geleneksel tarzda başlayan Curtis, 1992 yılında yayımlanan Pandora’s Box&nbsp;ile kendi sesini ve tarzını bularak yeni bir tür yaratıyor. Teknokratik rasyonalizmin etkilerini beklenmedik bağlantılarla keşfe çıkan belgesel, kolajı andıran tarzı ve dinamizmiyle çok ses getirerek BAFTA ödülünün sahibi oluyor. Bu başarı, Curtis’in cesaretlenmesine ve daha özgür üretim yapmasına alan açıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Biraraya gelmesi beklenmeyecek görüntüleri buluşturarak yaptığı kurguları, ambient’tan tekno’ya müzik seçimleri ve dünya tarihinden hepimizin aşina olduğu olayların beklenmedik ilişkilerini ifşa eden ve kendi sesiyle yaptığı tespit ve esprileri harmanlayan Curtis belgesellerinin namı kulaktan kulağa yayılmaya başlıyor.</li></ul>Curtis’in belgeselleri, tarihin bakılmayan yerlerine bakmayı seçiyor. Takdir edilesi bir gazetecilik ve ciddi bir arşiv tarama sonucu oluşturulan eserler, seyirciyi kışkırtmayı ve ona yeni sorular sordurmayı amaçlıyor. Geleneksel tarih belgesellerinin kurduğu sebep sonuç ilişkilerindense gösterilmeyen olayları görünür kılıp bir yargıda bulunmaktan kaçınan Curtis, kelebek etkisinin varlığına inandırmayı başarıyor. Belgeselcinin seçtiği özneler kendi yargılarına dair ipuçları oluştursa da her iyi belgeselde olduğu gibi üretilen iş, sonuçtansa olayları görünür kılmakla yetiniyor.Psikanalizin popülerleşmesinin gündelik hayata ve tüketici davranışlarına etkisini ortaya koyan The Century of the Self&nbsp;(2002), tüketiciler olarak farkına varmamız gereken propaganda araçlarını ifşa ediyor. Freud’un yeğeni Edward Bernays’in buluşu halkla ilişkiler kavramının, bireyselleşen ve kendini tüketerek ifade eden toplumlar yaratmaktaki etkisi, tüylerimizi diken diken ediyor.11 Eylül sonrası dünyanın nasıl yaratıldığını sorgulayan The Power of Nightmares: The Rise of the Politics of Fear (2004), radikal İslam ile Amerikan muhafazakarlığı arasındaki paralelliklere dikkat çekiyor. ABD'nin Leo Strauss’tan ilhamla, Sovyetler Birliği’yle başlayıp El Kaide’yle devam eden hayalî düşman yaratma amacının kitlesel bir silaha dönüştürülmesini izliyoruz. Usama Bin Ladin’in akıl hocasını yetiştiren Mısırlı yazar ve İslam teorisyeni Seyyid Kutub’un Amerika’da gördüğü eğitimden ilham aldığını ve toplumun ABD'deki gibi yozlaşmasından korktuğu için Müslüman Kardeşler’i kurup fikirlerini hayata geçirdiğini öğreniyoruz. Ortadoğu’da yaşananların sorumlusunun tek bir düşmana indirgenemeyeceği ve Batı liberalizminin de fazlaca sorumlu olduğu gerçeğiyle yüzleşiyoruz.All Watched Over By Machines of Loving Grace&nbsp;(2011), makinelerin insanları kontrol ettiği bir dünya fikrinin nasıl doğduğunu ve Silikon Vadisi’nin nasıl kurulduğunu anlatıyor. Bu kez başrolde, bireyselliğin ön planda olduğu, herkesin kendi çıkarını düşündüğü bir tekno ütopya fikrini ortaya atan yazar Ayn Rand var. Rand’ın fikirlerinden hareketle başlayan perspektif, canlı ve cansız tüm karmaşık sistemlere mekanik bakmayı savunan sibernetik biliminin çıkışıyla kesişiyor. Stabil olmayan doğaya bir makine gibi yaklaşmanın absürdlüğünü gözler önüne seren belgesel, teknolojinin her şeyin çözümü olduğunu savunan tekno determinizmi de çürütüyor. Dâhi olarak pazarlananların yalnızca sınırlı ve fanatik bir dünya görüşüne sahip olduğunu anlıyoruz.İşlemeyen bir sistemde olmamıza rağmen alternatif olmadığı için her şey normalmiş gibi davrandığımızı gösteren HyperNormalisation&nbsp;(2016) bize sunulan birçok gerçeğin sorgulanabilirliğini savunurken modern dünyanın sahteliğini vurguluyor. İntihar bombacılığı, Brexit, göç, Suriye iç savaşı gibi birçok konu, liberalizmin özgürlükçü vaatlerine rağmen nasıl bir kontrol aracına dönüştüğünü gösteriyorRussia 1985-1999: TraumaZone&nbsp;(2022)&nbsp;Sovyetler Birliği’nin çöküş dönemiyle modern İngiltere arasındaki benzerliğe dikkat çekiyor. Demokrasiye olan inancın kırılması, eski ve yüce bir imparatorluğa duyulan nostalji ve zeminin yavaşça kaymasını anlatan belgesel, bizi sonrasında İngiltere’ye daha ayrıntılı bakacağımız Shifty’e hazırlıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bireysel hikayelere odaklanan bir zaman tüneli</h2>Görülmemiş haber klipleri, siyasi röportajlar, ünlü söyleşileri, evde çekilmiş görüntüler ve müzik videolarından oluşan Shifty&nbsp;(2025), bireysel hikayelere odaklanan bir zaman tüneli gibi işliyor. Cinsiyet değiştiren köpek Bruno’nun hikayesiyle başlayan belgesel, Birleşik Krallık’ın her anlamıyla değiştiği döneme odaklanıyor ve ismini de "değişim" kelimesinden alıyor. Curtis, bir önceki belgeselinde de olduğu gibi, anlatıcı bir ses yerine görüntüler üstüne binen yazılarla kendini ifade ediyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/6/5/1751611875062.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.22" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Shifty, cinsiyet değiştiren köpek Bruno’nun hikayesiyle başlıyor.Thatcher’ın ekonomi politikası monetarizm, piyasadaki para teminini kontrol altına alarak enflasyonu düşürmeyi hedefliyor. 19. yüzyılda işe yarayan bu politika, yanlış zamanda kullanılınca Birleşik Krallık’taki birçok endüstrinin çöküşüne neden oluyor. Hemen ardından gelen özelleşme ve işsizlik dalgaları da durumu geri dönülmez bir yere getiriyor. Curtis’in odağındaki ana değişim, geçmişin emperyalist mitlerinin çöküşü. Hükümetin ısrarla korumaya çalıştığı mutlak güç olarak Birleşik Krallık algısı, art arda yapılan hatalarla yerini hükümete ve ülkeye güvensizliğe bırakıyor. İktidardakilerin gerçek bir gelecek vizyonuna sahip olmadığı gerçeği tüm ülkeyi sarıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2025/6/5/1751612082776.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.17" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h2>Shifty'den.Thatcher’ı iktidar yaptıkları için alt sınıfa öfkelenen liberaller, siyasetten uzaklaşıp sanata yöneliyor. İngiltere’nin görkemli zamanlarını geri getireceği vaadiyle Thatcher’ı destekleyen işçiler de kapanan fabrikalar, artan işsizlik dalgası ve maddi sıkıntılarla umutlarını yitiriyor. Bu güvensizlik ortamı, yeni medyanın da etkisiyle hemen herkesi hiper bireyselleşmeye yöneltiyor. Artan ırkçı saldırılar, güvenlik kamerası teknolojisinin ortaya çıkışı ve haberlerin yarattığı algı paranoyayı daha da besliyor. Herkes birbirinden korkmaya, kaygıları sebebiyle içine kapanmaya başlıyor. Böylece bir toplum gibi hissetmeyen, birbirleriyle bağ kuramayan farklı sınıflar, herkesin yalnızca kendini düşünmesi gereken bir geleceğe yelken açıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kolektif gerçekliğin çöküşü</h2>Curtis’e göre Shifty’nin anlattığı dönemin ana teması melankoli. Bu melankolinin sebebiyse kolektif gerçekliğin çöküşü. Herkesin bir bitişin eşiğinde olduğunu hissettiği ancak değişimin bilinmezliğinden korktuğu bu dönem, kaçınılmaz bir efkar doğuruyor. Bireyselleşmenin etkisiyle her suçu kendinde gören insanlar hayatlarını anlamlandırmak için çeşitli arayışlara giriyor. İdeal tüketicilerini bulan şirketler de bu durumu kâra çevirmenin yollarını arıyor. Beceriksizliği kanıtlanan politikacılar, tahtlarını yeni zenginlere ve büyük şirketlere devrediyor. Yabancılaşma ve bireyselleşme kol kola ilerliyor. Belgeselde karşılaştığımız göç, ırkçı saldırı, işsizlik, gözetlenme ve siyasete dair tüm haberlerin günümüzle paralelliği dikkat çekiyor.Mikro olayların makrodaki etkisinin yadsınamaz olduğunu kanıtlayan Curtis belgesellerinin tümü, bizi ayrıntılarıyla incelemeye, satır aralarını okumaya ve önemsiz sayılabilecek şeyleri irdelemeye davet ediyor. Shifty’de, her şeyi tek bir teoriyle açıklamaya çalışan Stephen Hawking’in başarısızlığının vurgulanması da bu amaca hizmet ediyor. İndirgemenin de tümevarım kadar tehlikeli ve anlamsız olduğunu anlıyoruz. Curtis’in detaylı arşiv taraması ve görünür kıldığı detaylar, ortaya çıkan sonuçtansa yaşanan küçük anlara, bir saygı ritüeli olarak da işliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hâlâ umut var</h2>Shifty, finans sektöründen sosyal medya ve tüketime, bizi özgürleştireceği vaadiyle ortaya çıkan her gücün, günün sonunda ayrıştırıcı ve yalnızlaştırıcı olduğunu açığa çıkarıyor. Belgeselin geçmişin hayaletleri olarak nitelendirdiği eski kahramanlık mitlerinin bu hapsolmuşluk hissine katkıda bulunduğunu da görüyoruz. Curtis, tüm bunlara rağmen umudunu yitirmiş değil. İnsanların bir noktada nostaljiden bıkacaklarına ve telefonlarından kafalarını kaldırıp birlikte hareket etmeyi hatırlayacağına inanıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Curtis’in tüm belgeselleri BBC’nin çevrimiçi platformu BBC Player’da yayımlansa da hepsi hayranları tarafından (Adam Curtis’in de onayıyla) YouTube’a yükleniyor ve ücretsiz izlenebiliyor.</li></ul>

Toplumsal olayları, dinamik ve muzip bir şekilde kurguladığı arşiv görüntüleriyle irdeleyen Adam Curtis, yeni belgeseliyle geri döndü. Güç ve iktidarın, siyasetçilerin elinden teknoloji ve finans sektörüne geçiş sürecini ele alan "Shifty", geçmişle günümüz arasında paralellikler kuruyor.

Geçmişin hayaletleri, değişim ve melankoli: Adam Curtis, 'Shifty' ile geri döndü

Gerçek dünyanın karanlığından kaçmak için kurmacaya tutunduğumuz bu günlerde, tüm absürt komedi hayranlarını derinden sarsan bir haber aldık: Gibi&nbsp;dizisi altı sezonun ardından ekranlara veda etti. Sadık ve öfkeli kitlesinin itirazlarına, Uğur Film’in dizinin yeni sezonuna ev sahipliği yapma iddiasına rağmen maalesef bu veda kesin. Hatta dizinin yaratıcı ve senaristleri Feyyaz Yiğit ile Aziz Kedi, çoktan yeni projeleri için çalışmaya başlamışlar bile. Kimileri Gibi&nbsp;evrenine doyamasa da dizinin ana karakteri Yılmaz’ın dediği gibi "Bazı şeyleri tadında bırakmak en iyisi." Bu durumda, tadı damağımızda kalan diziyi ve yarattığı etkiyi layıkıyla değerlendirmek, belki de en anlamlı veda biçimi olacak.Üç arkadaşın başından geçen saçmalıkları konu alan bir absürt komedi dizisi olarak tanımlayabileceğimiz Gibi, ilk yayımlandığı andan itibaren bir fenomene dönüştü. Namı kulaktan kulağa yayılan, replikleri gündelik konuşmaların demirbaşı&nbsp;hâline gelen dizi, birçoğumuzun absürt durumlar yaşadığında başvurduğu bir referans olmaya başladı. Replikler pankartlara, dizinin karakterleri ve dünyası da yeni nesil dizilere ve alışılmışın dışında işler üretmek isteyenlere ilham oldu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Diziyi arkadaşlarına tavsiye ederken tanımlamakta güçlük çekenlerin hem her şeye hem de hiçbir şeye tam olarak benzetememesi de Gibi ismini doğrular nitelikteydi. Zira, karşımızda tam olarak tanımlayamadığımız, ama çok da tanıdık bulduğumuz bir dünya vardı.</li></ul>Dizinin ana karakterleri Yılmaz (Feyyaz Yiğit), İlkkan (Kıvanç Kılınç) ve Ersoy (Ahmet Kürşat Öçalan) beraber yaşayan üç arkadaş. Hiçbirinin yaptıkları işe, geçmişlerine, yaşlarına veya hayatlarına dair ayrıntılara hâkim değiliz. Rastgele bir günlerine konuk oluyor ve onları durumlara verdikleri tepkiler üzerinden tanımaya başlıyoruz. Bu da daha önce yerli dizilerde karşımıza çıkmayan bir anlatı biçimi.&nbsp;Devamlılığa sahip olmayan bölümler orta metrajlı birer film gibi&nbsp;ilerliyor. Karakterlerin her bölümde apayrı bir saçmalıkla karşılaşmalarını ve durumdan kendilerini kurtarma çabalarını izliyoruz. Her bölüm, üçlüden birini ana karakter yaparak kısa bir hikayeyi çözümlüyor. Tüm hikayeler de dizinin bütünüyle temas ediyor. Böylece Gibi, senaryo yapısıyla skeç estetiğinde ilerleyen komedi dizilerinden ayrılıyor.Aziz Kedi, senaryoyu yazarken karakterlerin yaşayacağı olayları absürdün gidebileceği uç örnekler yerine “possible but unlikely” (mümkün ama düşük olasılıklı) olaylardan seçmeyi tercih ettiklerini belirtiyor. Tabii bu tanım sizi yanıltmasın, oldukça "düşük olasılıklı" olarak tanımlansa da karakterlerin başına akla hayale sığmayacak saçmalıklar geliyor.&nbsp;Adı yanlış yazılan bir kokoreççiyle dalga geçip köfteci açmak zorunda kalmaları, babaannesi bir yamyam tarafından yenen dostlarına destek olmaları, onları birbirine düşüren bir robotu alt etmeleri, kendi kişiliği olmadığını fark eden arkadaşlarını iyileştirme çabaları, nü modelliğe gönül vermiş bir adamla maceraları, yanlışlıkla bir swinger çetesini çökertmeye yeltenmeleri bu olaylardan bazıları. Bu uç örneklere rağmen, dizinin en başından itibaren hissettirdiği tanıdıklık baki.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl başladı?</h2>Gibi’nin dijital bir platformda yayımlanmasının getirdiği özgürlük, konuların yanı sıra dilde ve yaratıcı süreçte de kendini gösteriyor. Yolları ilk olarak Okan Bayülgen’in programında skeç yazarken kesişen, sonrasında Ölümlü Dünya ve Cinayet Süsü filmleriyle kendilerine dev bir hayran kitlesi edinen Aziz Kedi ve Feyyaz Yiğit, bu platformdan tam bir yaratıcı özgürlüğe sahip olacakları&nbsp;bir dizi teklifi alıyorlar.&nbsp;Pandemi sırasında ertelenen Ölümlü Dünya 2 çekimleri vesilesiyle teklifi değerlendirmeye karar veriyor ve Yiğit’in arşivindeki iki kısa hikayeden hareketle, ana karakterleri ve dünyayı belirleyip 21 gün gibi kısa bir sürede 12 bölüm yazıyorlar. (Bu kısa hikayeler daha sonra "Vatka" ve "Badana" bölümlerine dönüşüyor.) Yaratıcı anlamda tamamen özgür hareket eden ikili, ortaya çıkan diziyi kimsenin izlemeyeceğinden şüphelense de yaratma sürecinden duydukları mutluluğun onlar için yeterince tatmin edici olduğunu düşünüyor.Gerçek bir tutku projesi olarak tanımlanabilecek Gibi, senaristlerini yanıltıyor ve kendine dev bir hayran kitlesi ediniyor. Belki de “tutan” dizilere benzememesi ve piyasa kaygısıyla yaratılmamış olması onu bu denli popüler kılıyor. Sevilen esprileri düzenli tekrarlayan veya karakterlerin jestlerine sırtını dayayan durum komedilerinden de farklı bir yerde duruyor tabii. Gibi’nin başarısının sebebi, Türkiye’yi absürt komediyle tanıştırması da değil. Yerli dizi tarihimize baktığımızda Ruhsar, Beşik Kertmesi ve Leyla ile Mecnun gibi absürt komedinin farklı örnekleri karşımıza çıkıyor. Ancak Gibi’yi bu yapımlardan ayıran, absürtlüğe salt bir komedi aracı olarak yaklaşmayı tercih etmeyip onu yer yer trajedi için de kullanabilmesi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kimsenin rezil olmadığı bir Türkiye’nin yansıması</h2>Gibi’nin alametifarikası özgürce yaratılmış, benzersiz ve tanıdık dünyası aslında. Sıradan bir mahallede, düz bir hayat süren karakterlerimiz, fazlaca içli dışlı oldukları onlarca insanla hayatlarını paylaşıyor. Bu dünyada herkes birbirinin hayatına fazlaca müdahil. Öyle ki ana karakterlerimiz de kendilerine biçtikleri kahraman ya da kurtarıcı rollerini benimsiyor ve üstlerine vazife olmasa da her duruma burunlarını sokuyorlar.&nbsp;Türkiye’de yaşayan herkesin alışık olduğu, herkesin her şeye karışma hâli Gibi’de yaşanan tüm saçmalıklarının ana sebebi. Yılmaz’ın bir sokak röportajında söyledikleri yüzünden toplumdan dışlanması, eve gelen badanacının duvarı kendi istediği tarzda boyamayı seçmesi, ergen bir çocuğa hayat dersi vermek için herkesin seferber olması, arkadaşlarının düğününde kendilerini kanıtlama çabasına girip rezil olmaları akla gelen bazı örnekler.<img src="https://images.aposto.com/2025/5/6/1749895738029.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.77" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Her ne kadar bu müdahil olma hâli, karakterlerin seçimi gibi görünse de durumun, içinde yaşadıkları toplumdan bağımsız olmadığını görüyoruz. Zaten bu yüzden dizinin ana temasını çaresizlik&nbsp;olarak tanımlayabiliriz. Karakterlerimiz hem başlarına gelen saçmalıklara hem de hayata karşı çaresizler. Karanlık bir dünyada, tüm mantıksızlıklara rağmen tutunmaya çalışıyorlar. Bu dünyadan çıkmıyorlar, ama içinde mutlu da değiller. Bu da hepimizin aşina olduğu varoluşsal sıkıntıları görünür kılıyor.&nbsp;Her sahnede içimiz daha da sıkılsa da bir süre sonra durumların saçmalığı ve karanlık dünyayla olan tezatından etkileniyoruz. Bunda, dizide profesyonel makyaj kullanılmamasının, doğal ışığa ağırlık verilmesinin, mekan ve atmosfer seçimlerinin de etkisi büyük.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Birey olamama hâlini görünür kılmak</h2>Yılmaz, İlkan ve Ersoy, birbirlerinden ayrı var olmayan üç kafalı bir yaratık gibi işliyor. Hiçbiri tam olarak birey değil. Her kararlarını birlikte aldıkları ortak bir hayat yaşıyorlar. Tam anlamıyla yetişkin olamamış karakterlerin hayatındaki tüm yan figürler de mikro zorbalıklarla onları şekillendirmeye çalışıyor.&nbsp;Gibi, toplumumuzdaki birey olamama hâlini&nbsp;görünür kılıyor. Karakterlerin mafya üyeleri olarak New York’ta karşımıza çıktığı final bölümünde bu durumun iyice pekiştirildiğini görüyoruz. Birbirinden ayrı düşünülemeyen üçlü, vuruluyor ve son nefeslerini yan yana veriyorlar.&nbsp;Onlara ateş edenler arasında yaratıcı ekipten yapımcı Barış Ayaztaş ve senarist Aziz Kedi de var. Hâlâ şüphesi olanlar varsa Aziz Kedi’nin yarattığı karakterleri seyircinin huzurunda öldürmesi, beklenen final hissini yaratmıştır diyebiliriz.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yalnızca cesurların işi</h2>Zekice yazılmış diyalogları ve unutulmaz esprilerinin yanı sıra içinde yaşadığımız topluma gerçekçi bakışıyla da Gibi, her zaman farklı bir yerde duracak. Dizinin en sevilen yan karakterlerinden badanacı Ünal’ın badanacılık için söyledikleri, Gibi’nin kendisi için de geçerli aslında: İşin içine korku girince, bizim mesleğin tadı kaçar. Belki de bu yüzden yalnızca cesurların işidir badana. Komedi de biraz böyle değil mi? İzlenmeme veya anlaşılmama korkusundan sıyrılıp özgürce üretilmiş Gibi, her ayrıntısıyla cesurların işi diyebiliriz.Gibi’nin vedası kalbimizi kırsa da ekipten heyecanla beklediğimiz bir proje kapıda. Aziz Kedi ile Feyyaz Yiğit’in bir sonraki projesi, Yiğit’in başrolü Haluk Bilginer’le paylaştığı bir sinema filmi olacak. Ünlü bir Fransız yapımından uyarlanan ve IMAX formatında da vizyona girecek filmin Kasım ayında izleyiciyle buluşması planlanıyor.

Gerçek dünyanın karanlığından kaçmak için kurmacaya tutunduğumuz bu günlerde, tüm absürt komedi hayranlarını derinden sarsan bir haber aldık: "Gibi" dizisi altı sezonun ardından ekranlara veda etti. Diziye ve ortaya çıkardığı absürt ama bir o kadar da tanıdık evrene bir veda...

Zeynep Naz İnansal

Ne seninle ne sensiz: 'Together'