Köşe Bucak Dünya
Yeşil Köşe
İyi ki Varlar
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Doğa Konuşuyor
İlham Veren Girişimler
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

130: Mavi Karbon 🌀

Hava kirliliği, deniz çayırları, zaman ve mutluluk, biyosanat ve daha fazlası
28 Mayıs - BMW i - Dünyahali
BMW i ile birlikte

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır. BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar .

Daha fazlasını öğren →

130: Mavi Karbon 🌀

Dünyahali’nden herkese merhaba, 

Her gün yeni bir gelişmeyle uyandığımız, zamanın çok hızlı aktığı bir dönemde yaşıyoruz. Çoğu zaman günlük koşuşturmalar arasında kendimize doğayla bütünleşeceğimiz vakitler ayırmayı atlıyoruz. Oysa araştırmalar gösteriyor ki, doğayla bağlantı içinde olmak hem fiziksel hem de ruhsal olarak bize iyi geliyor. Özellikle dünyada iklim krizinin etkilerine şahit olduğumuz bu zaman diliminde bunu tekrardan hatırlamak çok değerli.  

Son günlerde ülkemize ziyaretiyle bizi onurlandıran ünlü bilim insanı Jane Goodall’ın da dediği gibi, “Dünyayı kurtarmanın yolu, doğayla yeniden bağ kurmaktır.”

Bu hafta sizlere düşünceleriyle ilham olması adına Jane Goodall’ın podcast serisini paylaşıyoruz. 

Yuvamız dünyaya sevgi ve saygı ile, iyi okumalar...

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

Köşe Bucak Dünya

Hava Kirliliği ve İklim Krizi

Birbiriyle ilişkili mi yoksa bağımsız mı?

Hava Kirliliği ve İklim Krizi

Prof. Dr. Levent Kurnaz

Son aylarda etrafımızdaki hava daha da bir kirli sanki. Bilim insanları bu kirliliğin önemli bir kısmının Sahra tozlarından oluştuğunu söylüyorlar. Elbette kış aylarında ve belki hala da yanmakta olan kalorifer ve kombilerin de etkisi olduğunu söyleyebiliriz. Şehirlerdeki trafik de öğrencilerin hala okula gidiyor olması nedeniyle oldukça yoğun. Tüm bu kaynaklar havanın daha da kirli olmasına neden oluyor. Bahar aylarının başında bu kirliliğe bir de ağaçlardan gelen polen de eklenince ciddi sağlık sorunları oluşmaya başladı. Bunlar hep iklimin değişmesinin suçu, değil mi? Hayır, değil. Bana kalsa her şeyin suçunu iklime bağlamanın bir yolunu bulurum ama neyin iklim değişikliğinden kaynaklandığını, neyin de iklim değişikliğinden bağımsız bir problem olduğunu anlarsak önlem alma yolunda da önemli adımlar atmış oluruz.

İnsan mantığı yakın zaman ve yerlerde olan olayları bir sebep sonuç ilişkisi içerisinde birbirine bağlayarak rahat etmeyi çok seviyor. Ancak epey zaman bu olayların bir sebep sonuç ilişkisi içerisinde oluşmasının yerine bu iki olayın da olmasına neden olan bir üçüncü olayın varlığı kafamızı karıştırabiliyor. Gök gürültüsünden sonra yağmurun gelmesi örneğinde olduğu gibi, gök gürültüsü yağmurun sebebi değil, her ikisinin de sebebi bolca su buharı yüklü bulutlar. Benzer bir ilişkiyi hava kirliliği ve iklim değişikliği arasında da kurabiliriz.

Önce neye hava kirliliği dediğimizi iyice bir anlayalım.

İçinde başka detaylar olsa da hava kirliliği dediğimiz, soluduğumuz havanın içerisinde burnumuzdan ve solunum yolumuzdan geçebilecek kadar küçük parçacıkların olmasıdır. Bu parçacıkların ötesinde havadaki kükürt dioksit, karbon monoksit, azot dioksit veya ozon gibi moleküller de hava kirliliğinin unsurları sayılır. Hava kirliliğini yaratan bu unsurların neredeyse hiçbiri iklim değişikliğine neden olmaz. Hatta atmosferin üst seviyelerindeki kükürt dioksit atmosferin soğumasına bile yardımcı olabilir. Dolayısıyla hava kirliliğinin varlığını iklim değişikliği ile bağdaştırmamız doğru değildir.

Ancak bir adım geriye çekilecek olursak, hava kirliliği olarak nitelendirdiğimiz olaya neden olan çoğu toz ve moleküller bir yanma olayı sonucunda oluşur. Yani yukarıda sözünü ettiğimiz gibi, daha ısınmak veya elektrik üretmek için daha fazla kömür ve doğal gaz yaktığımız zaman hava kirliliğine yol açarız, ama aynı zamanda da atmosfere daha fazla karbondioksit salınır. Karbondioksidi hava kirliliği olarak görmesek de karbondioksit en önemli sera gazıdır ve küresel ısınmaya yol açar. Benzer şekilde araçlarda yaktığımız benzin ya da dizel de hem hava kirliliğine neden olan gazları ve tozları, hem de iklim değişikliğine neden olan karbondioksidi atmosfere salar.

Konuyu bir adım ileri taşıyacak olursak, dikkat etmemiz gereken husus bu iki olayın eş zamanlı varlığıdır. 

Bir bacadan çıkan koyu renkli duman o anda havayı kirletir. Çevremizde çok sayıda böyle baca olursa boğazımızın yandığını hemen hissetmemiz mümkündür. Bu yanma sonucu çıkan karbondioksit de atmosferi hemen ısıtmaya başlar, ama bizim bu ısınmayı hemen fark etmemiz mümkün değildir. Tüm dünyadaki tüm bacalardan çıkan tüm karbondioksit bu ısınmanın nedenidir. O ısınmayı da belki Ocak ayında hava serinken hissetmeyebilirsiniz ama Ocak ayında bacanızdan çıkan karbondioksit Temmuz ayında ortalığın daha da sıcak olmasının bir sebebi olacaktır. Kısacası, hava kirliliğine yol açan gazlar ve tozlar genelde daha kısa ömürlüdür ve hava şartlarının değişmesiyle ya dağılırlar ya da yağmurla birlikte yere inerler. Ocak ayında bacadan çıkan gazın havada Temmuz ayına kadar kirlilik yaratıp Temmuz ayında arabanızın üzerine yağması gibi bir olay söz konusu değildir. Oysa karbondioksit gibi gazlar çok uzun ömürlüdür. Ocak ayında bacadan çıkan karbondioksit değil bu senenin Temmuz ayı, bundan yüz sene sonraya kadar bile atmosferde kalabilir. Ayrıca bacadan çıkan tozlar çevremize yayılır, ama karbondioksit tüm atmosfere dağılır. Yani hava kirliliğine neden olan unsurlar sadece şimdi ve burada tehlikeliyken iklim krizinin nedeni olan karbondioksit tüm atmosferde ve çok uzun süre tehlike yaratır.

Hava kirliliği ve iklim değişikliğinin nedeni çoğunlukla bizim yaktığımız kömür, petrol ve doğal gazdır. Bu fosil yakıtları yakmayı bırakacak olursak hem hava kirliliğini hem de iklim krizini önlemiş oluruz. Ama bunun ötesinde hava kirliliği ve iklim krizinin arasında bir sebep sonuç ilişkisi yoktur, sadece ikisinin de kaynağı aynıdır.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yeşil Köşe

Mavi Anadolu’nun Çığlığı

Sahip olduğumuz değerlerin kıymetini bilmezsek nasıl koruyabiliriz ki?

Mavi Anadolu’nun Çığlığı

Mehmet Bezdan

İklim krizi ve çevre sorunlarının etkileri her geçen gün artarken Anadolu kıyılarının çığlığına kulaklarımızı kapatmaya ve denizlerdeki canlı çeşitliliğini yok etmeye devam ediyoruz.

Macera isimli teknede dostlarıyla birlikte Anadolu kıyılarını dolaşan Azra Erhat "Mavi Yolculuk" kitabında anlattığı kıyıları bugün dolaşsa nasıl bir kitap yazardı? Ülkenin aydınları Ege ve Akdeniz kıyılarında seyahat ederken su altında ve karada çalışan arkeologlarla, deniz bilimleri üzerine çalışan akademisyenlerle, uzmanlarla sohbet etseler, kıyıya gelen balıkçıların ağlarını izleseler, o çok sevdikleri koylardaki dip dibe demirleyen teknelerin denize hoyratça davranışlarını görseler, doğaya zarar vererek kıyılardaki artan yapılaşmaya şahit olsalar gördükleri manzarayı nasıl kaleme alırlardı? Nasıl kitaplar okurduk? Azra Erhat’ın elimizden düşmeyen 'Mavi Yolculuk' kitabı nasıl vücut bulurdu?

Bugün, denizlerimizin, Anadolu kıyılarının çığlığı her zamankinden çok daha yüksek. Fakat bu çığlık bir türlü genele ulaşamıyor. Neden ve nasıl ulaşamıyor başlı başına bir tartışma konusu. Fakat kültürel ve çevresel değişimin geldiği noktada maalesef artık geri dönülemeyecek çevresel sorunlarımız var. İklim krizi konusunda çok kritik bir eşikteyiz. Örneğin 2050’de okyanusların asit seviyesi tahmin edilen noktaya ulaşırsa kalsiyum karbonattan iskelet oluşturan hiçbir canlı okyanuslarda yaşayamayacak. 

Deniz ekosisteminde çok sayıda canlı grubu var. Deniz bitkileri de bunlardan biri. Deniz bitkilerinin çiçeksiz olanlarını yosunlar ve algler oluştururken çiçekli bitkilerini deniz çayırları oluşturuyor. Deniz bitkileri fotosentez yoluyla kendi besinlerini üretir. Böylece besin zincirinin ilk halkasını oluşturarak başka canlılara besin sağlarlar. Makro algler öteki canlılara barınma ve üreme için yaşam alanı oluştururken ek olarak eczacılık, tıp, kozmetik, gıda gibi alanlarda da kullanılırlar.

Dünyadaki bütün bitki habitatları içerisinde en fazla karbon depolama özelliğine sahip habitatlardan biri ise deniz çayırları. Deniz çayırlarının depoladığı karbon, mavi karbon olarak tanımlanır. Halk dilinde erişte denilen deniz çayırları (Posidonia Oceanica), dünyada açık ara en çok karbon depolayabilen canlılar. Yağmur ormanlarından bile on kat fazla karbon depolayan bu canlılar tam da bu nedenle dünyadaki en kıymetli bitkilerden bir tanesi. 

Teknede bilinçsizce demir atmanın dünya üzerindeki en büyük çevre katliamlarından birine dönüştüğünü biliyor musunuz? 

Kıyılarımızı tehdit eden konulara baktığımızda, bilinçsiz şekilde yapılan avlanma, dünyanın en güzel koylarındaki limitsiz tekne trafiği, teknelerin denize bıraktıkları atıklar, koylarda yanlış şekilde bağlanan ve demir atan tekneleri sayabiliriz. Maalesef bir tekne bilinçsizce demir atarsa, zincirler deniz çayırlarını tarıyor ve yok ediyor! Örneğin ülkemizde Göcek’te deniz çayırları yok olma sürecine girdi. Çözüm ise oldukça basit: tekne sahibi altında deniz çayırı olduğundan şüpheleniyorsa oraya demir atmamalı! Zincirini boşaltmamalı! Kirlilik düzeltilebilir ama deniz çayırını geri getirme şansımız yok.

2022 yaz aylarında Dalaman-Göcek koylarında 3000 civarında yat giriş yaptı. Oysa bu koyların taşıma kapasitesi birçok uzmana göre 700-800 civarında olmalı ve bu rakam aşılmamalı. Karşımızda kapasitesinin dört katını ağırlayan koylar bulunuyor. Peki dört kat tekne trafiği bu koylarda hangi sorunlara neden oluyor? Öncelikle aylarca yerinden kıpırdamayan bu tekneler kabul edilsin ya da edilmesin atıklarını denize bırakıyorlar. Dünyanın çeşitli noktalarında benzer koylara girmek ya da uzun süre kalmak tam da bu nedenle bu kadar kolay değil. Buraya gelen kişi sayısının azaltılması ve denetlemelerle belirli bir günden fazla kalınmasının önüne geçilmesi gerekiyor.

Türkiye bir deniz ülkesi

Mavi karbon hepimizin üzerinde durması, okullarda okutulması gereken bir konu. Toplum olarak denize sırtımızı dönmüş olsak da Türkiye bir deniz ülkesi. Her şeyden önce algıları değiştirmeli ve denizlerin evimiz olduğunu çok daha geniş kitlelere anlatmalıyız. Bu nedenle ilkokul sıralarından başlayarak deniz kültürü dersleri müfredata girmek zorunda. Aynı Anadolu medeniyetleri dersi gibi. Karada ya da denizde sahip olduğumuz değerlerin kıymetini bilmezsek nasıl koruyabiliriz ki? 

Denizlerimizin altındaki bu tahribat gözle görünmese de insanlığa yansımaları yakın dönemde çok daha şiddetli olacak. Bu nedenle bir an önce önlemlerin alınması gerekiyor. Yoksa Halikarnas Balıkçısının tarif ettiği 'Arşipel' gelecek nesillere kalamayacak yine onun tabiriyle 'dünyanın en büyük yaratıcısı ve doğurganı olan denizi' ve elbette dünyamızı hızla tahrip edeceğiz.

Hikâyeyi paylaşmak için:
İyi ki Varlar

Zaman ve Mutluluk

Meşguliyet ve boşluk arasındaki denge

Zaman ve Mutluluk

Aslı Sözdinler

Geçenlerde arkadaşlarımla buluştuğumuzda konu zamandı. Çalışanlar, işlerinin çok yoğun olduğundan, ev-iş arasında zamanda kaybolduklarından, çocuklular çocukların programlarından dolayı yaşanan zamansızlıktan bahsediyordu. "Zaman kıtlığı" sorunu tüm dünyayı sarmış durumda.  Zaman aslında insanın sahip olduğu en adil kaynaklardan biri. Zamanın kısıtlı, biriktirilemez ve aktarılamaz oluşu onu çok değerli kılarken, bu durum insanlarda zamanlarını iyi geçirmekle ilgili bir stres de yaratabiliyor. 

The Wharton School’da (UPenn) yapılan bir araştırma, az boş zamana sahip olmanın mutsuzluğa neden olabileceği gibi, fazla boş zamanın da her zaman daha mutlu bir yaşam anlamına gelmediğini gösterdi. Bazılarımız (Amerikalıların yüzde 50’si) yemek pişirme, alışveriş ve ev bakımı gibi görevlerden kurtulmak için para harcıyor. Zamanı paradan daha çok önemsemek ve daha fazla boş zamanı bu şekilde satın almak, mutluluğun artmasıyla ilişkilendirilmiş olsa da, aslında daima daha fazla boş zamana sahip olmak insanları daha iyi duruma getirmiyor.

Çalışmalar, insanların boşta olmaktan korktuklarını ve bir görevle meşgul olduklarında daha mutlu olduklarını gösteriyor. Meşguliyet, bir statü sembolü ve talep görmek anlamına da geliyor. Gündelik hayatlarında çok fazla boş zamanı olan ya da, zamanını verimli kullanamayan insanlar üretkenlik ve amaç eksikliği sonucu daha az mutlu ve daha az tatmin olabiliyor. Zaman bolluğunda, yalnızca istedikleri şeyleri yaparak saatler geçirmek, insanların bu aktivitelerden aldıkları zevki giderek düşürebiliyor.

Bununla birlikte yıllara göre hayatımızda zamanımızı nelere ve kimlere harcadığımız da çok değişkenlik gösteriyor. 40’lı yaşlarımıza kadar aile, çocuklar, arkadaşlarımızla geçirdiğimiz zaman günlük hayatımızın oldukça büyük bir kısmını kaplarken, yaşımız ilerledikçe yalnız geçirdiğimiz süre gittikçe artıyor. Yani aslında bu yoğunluk halinin hayatımızın bir dönemine özgü olduğunu görüyoruz. Çok meşgulken, zaman yönetimini nasıl yapabileceğimizle ilgili bir sürü kaynak var. Peki asıl 60’lı yaşlarımızdan sonra, “el ayak çekilince”, çocuklar evden gidince, işe eskisi kadar gitmeyince daha çok yalnız kalmaya ve bu kadar boş zamanı yönetmeye hazır mıyız? 

A graph of different colored lines 
Description automatically generated

Yaş ilerledikçe görülüyor ki insanlar yalnız daha fazla zaman geçirmeye başlıyor. Çalışmalar gösteriyor ki, ev hayatında aktif olanlar, bir şeyler üretmeye devam edenler, egzersiz yapanlar ve doğada vakit geçirenler yalnız geçirdikleri vakitleri daha keyifli hale getirebiliyorlar.  Doğada zaman geçirmeyi her yaşta hayatımızın bir parçası haline getirebilirsek hem fiziksel hem de akıl sağlığımıza olumlu etkilerini görmemiz mümkün olabilir. İnsanlar maalesef doğanın kendileri üzerindeki olumlu etkilerinin genelde pek farkında değil. Oysa ki koşu bandı yerine doğada yaptığımız yürüyüşler, doğada yaptığımız tüm aktiviteler iyi olma halimize daha iyi geliyor. Doğada zaman geçirmek, depresyon ve anksiyeteye de iyi geliyor. 

İnsan ömrünün gittikçe uzadığını göz önünde bulundurursak, yalnız geçirmeyi seçtiğimiz  zamanlarımızı güzelleştirmenin, anlam katmanın yolunu doğa ile kesiştirmemiz ileri yaşlarımızdaki hayat kalitemizi olumlu yönde etkileyebilir.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır.

BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar.

Doğa Konuşuyor

Bilim ve Sanatı Buluşturan Algler

Gezegenimiz için sürdürülebilir ve yenilikçi bir bakış açısı

Bilim ve Sanatı Buluşturan Algler

Prof. Dr. Gülşen Aytaç

Araş. Gör. Lâl Dalay

Biyosanat, biyoloji ve sanatın yenilikçi bir kesişiminde, enstalasyon, performans, video ve sahne sanatı gibi modern sanat dallarını genetik, biyoteknoloji ve moleküler biyoloji gibi bilimsel disiplinlerle birleştiren, gelişmekte olan bir sanat ve bilim alanı. Biyosanat, özellikle biyoteknolojik ilerlemelerle ilgili toplumsal ve etik tartışmalar için bir araç görevi görüyor. Bu bağlamda üretilen projeler, doğaya ve yaşama karşı farklı bir bakış açısı sunuyorlar. Çalışma süreçlerinde sanatçılar, canlı organizmalarla, genetik malzemelerle ve biyolojik süreçleri temel alıyorlar. Kullanılan materyaller; canlı dokular, bakteriler, mantarlar, algler, bitkiler ve hatta insan vücudu gibi biyolojik öğeler olabiliyor. Bu alandaki sanatçılar hem sanatın hem de bilimin sınırlarını zorlamak için sıklıkla bilimsel laboratuvarlarla yakın iş birliği içinde çalışıyorlar.

Bu biyolojik materyaller arasından alglerin hem biyosanat hem bilimsel ve teknolojik uygulamalardaki yeri ise son derece önemli. Alglerin kullanımı sadece estetik bir amaçla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda sürdürülebilirlik, çevre bilinci ve yenilikçi teknolojilerin geliştirilmesi konularında da önemli rol oynuyor. İklim krizinin yanı başımızda olduğu günümüzde mikroalgler, protein, vitamin, mineral kaynağı olmalarının yanı sıra, önemli yağ asitlerini içermeleri nedeniyle gıda, eczacılık, kozmetik ve yenilenebilir enerji gibi önemli sektörlerde hammadde olma potansiyeline sahip. Fotosentez sırasında, karbondioksiti absorbe etme ve depolama yeteneğine sahip olan algler, sera gazlarının atmosferik konsantrasyonunu düşürüyorlar. Alglerin karbondioksit depolamada karasal bitkilerden yaklaşık 50 kat daha verimli olduğu literatürde ortaya konmuş. Bunun yanı sıra, fotosentetik enerji üretimi ve katlanarak büyüme kapasiteleri nedeniyle algler iklim krizi ile mücadelede önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Sanat ve teknolojiyi bir araya getiren çalışmalarda algler, sürdürülebilirlik, yenilenebilir enerji, gıda güvenliği ve sağlık gibi kritik konulara dikkat çekiyor. 

Alglerle bir araya getirilen biyo-sanat çalışmaları sadece sanatsal ifade biçimleri olarak değil, aynı zamanda bilimsel ve sosyal mesajlar ileten çalışmalar olarak da değerlendirilebilir ve ileride geliştirilecek projeler için öncü olabilirler. Bu çerçevede, araştırmacı Marin Sawa'nın "Algaerium Bioprinter" projesi alglerin biyosanat uygulamalarında nasıl kullanılabileceğine dair çarpıcı bir örnek olarak gösterilebilir. Bu proje, mikroalglerin evde yetiştirilebilmesini sağlayan bir biyobaskı cihazı geliştirerek, sağlık gıdalarının dijital olarak üretilmesine dikkat çekiyor. Fransa’da 2013 yılında “En Vie/Alive” sergisinde sergilenen bu proje izleyicileri ile, kentlerde gıda güvenliğini güçlendirmek için alglerin kentsel tarımın yeni bir parçasını oluşturduğu mottosu ile buluşmuş. Bir diğer örnek olan, Bit.Bio.Bot sergisi, EcoLogicStudio tarafından 2021 Venedik Mimarlık Bienali için tasarlanmış bir sergi olup, ziyaretçilere çoklu duyusal bir deneyim sunar. Taze hasat edilmiş algleri tatma ve algleri kendi evlerinde yetiştirme fikrini düşünmeye davet eden bir proje olarak ön plana çıkmaktadır. Binealin "As New Households" bölümünde yer alan enstalasyon, yaşam alanlarımızda insan ve insan olmayan organizmalar arasındaki ortak yaşamı deneyimletmeyi amaçlayan bir dizi kurulumu içerir. Bit.Bio.Bot. projesi, tasarımcıları Dr. Claudia Pasquero and Dr. Marco Poletto tarafından biyoteknolojik mimaride kolektif bir deney olarak tanımlaniyor. "Eğer kolektif olarak hava kirleticileri ve su kirleticilerini son derece besleyici besinlere dönüştürürsek, dengesiz viral ekolojilerin sürdürülebilir olmayan gıda tedarik zincirlerinden ve kirli atmosferlerden yararlanarak organizmamıza ulaşması ve bize zarar vermesi için daha az fırsat olacaktır." mottosu ile tasarlanmış bir projedir.  

Biyosanat, canlı dokulardan mikroorganizmalara kadar biyolojik materyalleri kullanarak, sadece sanatsal bir ifade biçimi sunmakla kalmayıp aynı zamanda sürdürülebilirlik, çevre bilinci ve biyoteknolojik ilerlemelerle ilgili kritik konulara dikkat çeken yenilikçi bir alan olarak karşımıza çıkıyor. Bu alanda yapılan çalışmalar, biyosanatın nasıl hem estetik hem de pratik sorunlara yenilikçi çözümler sunabileceğini temsil ederken hem sanatsal ifadeyi hem de bilimsel araştırmaları birleştirerek, gezegenimiz için sürdürülebilir ve yenilikçi bir gelecek bakış açımızı genişletiyorlar.

Hikâyeyi paylaşmak için:
İlham Veren Girişimler

“Namevcut Konferans” Beykoz Kundura Sahnesinde

Karbon salımını azaltmak adına seyirciler sahne alıyor

“Namevcut Konferans” Beykoz Kundura Sahnesinde

Saro Dadyan

Türkiye’nin en önemli endüstri miraslarından bir tanesi olan Beykoz Kundura, günümüzde sineması, sahnesi, “Kundura Hafıza” ismindeki arşiv ve araştırma merkezi ve platoları ile aynı zamanda Türkiye’nin en önemli kültür ve sanat alanlarından da bir tanesi. Türkiye endüstri tarihinde önemli bir yere sahip olan ve 1800’lerin başından, 1999 yılına kadar, iki asır boyunca tüm Türkiye’nin ihtiyacı olan deri ürünleri ve kunduraları üreten Fabrika, günümüzde adeta bir hikaye fabrikasına dönüşmüş halde. 

Boğaziçi’nin en büyük arazisi üzerinde yer alan Beykoz Kundura kompleksi içerisinde farklı tarihlerde, farklı işlevlerde ve farklı üsluplarda inşa edilmiş 70’e yakın yapı bulunuyor. 2003 yılındaki özelleştirmenin ardından alanda hiç yeni yapılaşmaya gidilmeyip, Türkiye’nin kültür mirası niteliğindeki bu yapılar restore edilerek günümüz yaratıcı endüstrisine hizmet etmek üzere yeniden işlevlendirildiler. Beykoz Kundura bu niteliği ile de kültürel mirasın sürdürülebiliriliği anlamında güzel bir örneği teşkil ediyor. Bu çalışmalarını daha kurumsal bir yapı altında gerçekleştirmek ve kültürel mirasın sürdürülebilirliğine verdiği önemi göstermek amacıyla 2021 yılında dernekleşme yoluna giderek Kundura Hafıza Kültürel Mirası Koruma Derneği kuruldu.

Beykoz Kundura; çok katmanlı bir kültür ve sanat alanı, restore klasik ve yaratıcı belgesel filmlerin gösterildiği Kundura Sinema, dünyanın hemen her yerinden farklı disiplinlerden sanatçı kolektiflerinin performanslarına, oyunlarına ev sahipliği yapan Kundura Sahne, fabrika döneminin tarihini incelikle yansıtan sergisi, kültürel miras farkındalığı ile sözlü tarih yöntemine dair eğitimler düzenleyen, hafta sonları çocuk ve yetişkin atölyeleri gerçekleştiren, Hafıza Konuşmaları başlığında çeşitli paneller düzenleyen, tarihi araştırmalar ve yayınlar yapan Kundura Hafıza Arşiv ve Araştırma Merkezi ile geniş bir yelpazede çalışmalarını yürütüyor.

Kültürel Miras’ın sürdürülebilirliği üzerine önemli bir boşluğu dolduran Beykoz Kundura, bugünlerde sahnesinde iklim değişikliğinin etkilerine ve karbon salımının düşürülmesine dikkat çeken bir performansa ev sahipliği yapıyor. Geçtiğimiz sene prömiyerini yine Beykoz Kundura sahnesinde gerçekleştiren “Namevcut Konferans” (Conference Of The Absent), iklim krizi endişesinden yola çıkılarak Alman belgesel tiyatro kolektifi Rimini Protokol tarafından kurgulanmış, gerçek yaşam hikayelerinden oluşan bir performans. 

Dünyanın dört bir yanında düzenlenen konferanslara katılmak üzere, yine dünyanın dört bir yanından insanlar seyahat ederek, otellerde konaklayarak karbon salımını artırıyorlar. Her ne kadar online toplantılar buna bir alternatif olarak gösterilse de daha düşük olmakla beraber online toplatıların da karbon salımında payları var. 

Namevcut Konferans buradan yola çıkarak bambaşka bir konsept yaratıyor ve katılımcılara çok farklı bir deneyim yaşatıyor. Bu konferansın izleyicileri aynı zamanda konferansın konuşmacıları. Saha Cumhuriyeti’nden Yunanistan’a, İsrail’den Almanya’ya kadar birçok hayat hikayesi ve deneyim seyirciler tarafından sahnede canlandırılıyor. Orada bulunmamanın - ve her yerde bulunmak zorunda olmamanın - avantajları, her akşam farklı katılımcılar tarafından yeniden deneyimlenerek kolektif bir oyun haline dönüşüyor.

Her canlandırma, iklim krizinin, zorunlu göçlerin, savaşların, katliamların evrenimizde ve insanların hafızalarında yarattıkları farklı etkilerin yeniden düşünülmesine neden oluyor. Saha Cumhuriyeti’nde elmas çıkartmak için çevre şartlarını ve halk sağlığını hiçe sayan madende çalışmak zorunda kalan Maden Mühendisi Tamara’dan, Afrika’dan göç etmek zorunda kalıp bir Yunan Adası’ndaki mülteci kampına sıkışan kadına, İkinci Dünya Savaşı’nda kimliğini saklayarak hayatta kalabilen Musevi bir çocuktan, uzuvlarını kaybeden hastaların tedavisi için çalışan idealist bir Alman hekime kadar hafızalarda yer alan birçok deneyim Namevcut Konferans’ın seyircileri tarafından tekrar canlandırılarak kolektif bir hafızaya evriliyor. 

Namevcut Konferans 11-12 Mayıs ve 18 - 19 Mayıs tarihlerinde Beykoz Kundura sahnesinde tekrar canlandırılacak. Performasın biletlerine ise Passo üzerinden erişilebilir.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

Doğa, artık resmi bir sanatçı

Tarih boyunca ilham olan seslerin hikayesi

Doğa, artık resmi bir sanatçı

Kübra Güler Dağtekin 

Sahile çarpan dalgalar, ormanın derinliklerinden gelen ve şehirde duymaya alışık olmadığımız farklı kuşlar veya fırtınayla karışan yağmur sesi doğanın meşhur senfonilerinden sadece bazıları. Her geçen gün ruhumuza daha iyi geldiği bilimsel araştırmalarla kanıtlanan ve yaşamımızın önemli bir parçası olan bu melodiler, insanlık tarihi boyunca müziğin dönüşümüne de en büyük ilhamlardan biri olarak tarihe geçmiş durumda.

Museum for the United Nations liderliğindeki bir girişim olan Sounds Right, bu fikirden yola çıkarak Spotify ve AKQA ile iş birliği yaptı ve doğayı resmi bir sanatçı olarak tanıdı! Dünya Günü öncesinde başlatılan projeyle doğa koruma çalışmalarında kullanılmak üzere tanımlanan telif haklarıyla NATURE, müzik dinlemek için kullandığımız uygulamalarda başlı başına bir sanatçı olarak karşımıza çıkıyor. Sanatçı profilinde şu an için üç farklı çalma listesi mevcut. Aurora’dan David Bowie & Brian Eno’ya, Ellie Goulding’den BTS’e dünyanın dört bir yanından ünlü sanatçıların yer aldığı "Feat. NATURE" adlı ilk liste, sanatçıların en sevilen şarkılarının büyüleyici doğa sesleriyle remikslenmiş versiyonlarını sunuyor. Diğer yanda şelale melodileri, yağmurlu gün yansımaları, ormanlardan çeşit çeşit kuş seslerini içeren senfoni listeleri ve podcast severler için iklim krizi çözümlerine odaklanan podcast serileri de mevcut. 

Hafta sonu çalma listelerinize göz atarken NATURE’ı takip ettiğiniz sanatçılar arasına ekleyebilir; farklı bir dinleme deneyimi eşliğinde doğa koruma çalışmalarına da katkıda bulunabilirsiniz. NATURE’ın sunduğu üç kategoriden üç başlangıç önerimiz:

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

YAZARLAR

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir