Yurt İçi Piyasalar
Yurt Dışı Piyasalar
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Politik Ekonomi

⌚️ 2,25 milyon yeni emekli

Cumhurbaşkanı Erdoğan EYT için formülü açıkladı; TCMB, KKM'nin türev işlemlerinde kullanılmasını yasakladı; İSO Başkanı Bahçıvan, liranın değerinin değil, enflasyonun düşmesi gerektiğini söyledi.
29 Aralık - Akbank - Exante
Akbank ile birlikte

Akbank destekleriyle: Attila Köksal ile Finansal Bakış ’ta üçüncü bölüm

Alışverişe çıktığınızda kendinizi ihtiyacınız olmayan ürünleri satın alıyorken buluyorsanız; sağlıklı beslenmeye başlamak istediğinizde ilk adımı atmakta zorlanıyorsanız veya bugünün asıl başlığı olan finansal konulardan bahsedersek; altın…

Daha fazlasını öğren →

Unsplash

Unsplash

29 Aralık Perşembe sabahından herkese günaydın.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce “yıl sonundan önce gündemimizden çıkartmak istiyoruz” ifadesiyle nitelediği emeklilikte yaşa takılanlar uygulamasına dair nihai kararı açıkladı. Sürecin finansal etkilerini bir yana bırakarak yaklaşık 2,3 milyon yeni emekliye hayırlı olsun dileklerimizi iletiyoruz.

Bugün bültenimizin devamında 2023 yılı büyüme beklentilerine dair bir değerlendirmemizi bulacaksınız.

Günlük ruh gıdası dozunuz ise her zamanki yerinde: Modern Blues Rock

Keyifli okumalar!


EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Yurt İçi Piyasalar

• Cumhurbaşkanı Erdoğan kamuoyunda emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) olarak bilinen düzenlemeye ilişkin detayları paylaştı. Buna göre herhangi bir yaş sınırı bulunmayacak düzenleme ile 2 milyon 250 bin vatandaş emekli olabilecek. Emekli olabilmek için prim ödenen gün sayısı ve sigortalılığın yeterli olacağını belirten Erdoğan, düzenlemenin sadece yaş nedeniyle emeklilik bekleyenleri kapsayacağını; SSK/SGK, Bağ-Kur ya da Emekli Sandığı ayrımı olmaksızın mevcut yapıdaki herkes için geçerli olacağını ifade etti.

  • Ayrıca: Emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edecek kişiler için sosyal sigorta prim teşviki ve işverenler içinse kıdem tazminatı ödemelerinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın KGF destekli kredi paketi devreye girecek.

• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), İstanbul'un 2021'de en fazla göç alan il olmasına karşılık dış göç verdiğini açıkladı. İstanbul'dan 408 bin 165 kişi göç ederken şehre taşınan kişi sayısının 385 bin 328 olduğu belirten TÜİK, 2021'de iller arası göç eden 2 milyon 777 bin 797 kişiden 686 bin 973'ünün eğitim nedeniyle göç ettiğini belirtti.

• HaberTürk'ten Rahim Ak'ın haberine göre; iyimser beklentilerin gerçekleşmesi ve Yİ-ÜFE’nin %25 oranında gelmesi hâlinde en ucuz sigaranın fiyatının 1 Ocak'tan itibaren 33 TL'ye yükselmesi bekleniyor.
💾 Cep bilgisi: İçki ve sigarada ÖTV zammı 6 aylık olarak Yİ-ÜFE’ye endeksli gerçekleşiyor. Sigaradaki her 1 kuruşluk artış, vergilendirme nedeniyle fiyata 6,8 kuruş zam olarak yansıyor.

• "Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Torba kanun kapsamında "Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun"a eklenen geçici madde ile Hazine ve Maliye Bakanlığı'na 200 milyar TL'lik ek borçlanma yetkisi verildi. Böylece Hazine'nin 293 milyar TL olan borçlanma yetkisi 493 milyar TL'ye yükseldi.

• İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, "TL’nin değerinin sürekli kaybedilmesine dönük bir beklentinin, bir bakış açısının bizi ihracatta da çok daha farklı bir tabloya götürmesini beklememeliyiz. Bunun yerine rekabetçi bir ekonomi için enflasyonun düşmesini sağlamalıyız" dedi. Bahçıvan, "yüksek enflasyon ile yüksek büyüme" görüşünün ülkenin yararına olmadığını ve asla kabul edilmemesi gerektiğini ifade etti.

• Reuters'ın düzenlediği ankete katılan ekonomistler, aralık enflasyonunun baz etkisiyle 18 puan düşerek %66,8 seviyesinde ölçülmesini beklediklerini belirtti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), aralık enflasyon verisini 3 Ocak Salı günü açıklayacak.
➕ Ayrıca: Ekimde yıllık bazda %85,5 ile zirveyi gören tüketici enflasyonu (TÜFE), kasım ayında %84,3 seviyesinde gerçekleşmişti. Ankete katılan 12 ekonomist, TÜFE'nin 2023 sonunda baz etkisiyle %43,2'ye kadar gerilemesini bekliyor.

• DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, enflasyonun baz etkisiyle yılın ilk yarısında %40 seviyesine gerilemesinin beklendiğini, kredilerin de enflasyona paralel bir artış trendinde olmasının öngörüldüğünü açıkladı. 2022'de politika faizlerinin düşürülmesiyle enflasyona endeksli tahvillerin banka kârlarını desteklediğini belirten Ateş, 2023'te faiz oranlarının yüksek seviyelerini korumasının ve üretim ile istihdamda sıkıntılar yaşanmasının öngörüldüğünü ifade etti.

• Çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışan yabancılar için ödenecek cezalar, yeniden değerleme oranınca %123 artırıldı. Buna göre izinsiz yabancı işçi çalıştıranlar işçi başına 35 bin 815 TL, izinsiz çalışan yabancı işçiler ise 14 bin 318 TL idari para cezasına çarptırılacak. Bağımsız çalışan yabancılar için bu bedel 28 bin 655 TL olarak belirlendi.

• Albaraka Türk Katılım Bankası'nda üst düzey yönetimin organizasyon yapısında kapsamlı değişikliğe gidildi. 6 genel müdür yardımcısının görevden ayrıldığı bankada, yeniden organizasyon sonucunda açılan 7 yeni pozisyona yeni genel müdür yardımcılarının ataması gerçekleştirildi. Genel Müdür Başyardımcısı Turgut Simitcioğlu'nun aralarında bulunduğu 3 ismin ise görevlerine devam edeceği bildirildi.

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kur korumalı mevduatların (KKM), türev işlemlerde kullanılmasını yasakladı. TCMB'nin bankalara gönderdiği uygulama talimatında kurala uymayan bankalardaki KKM hesapları için kur farkı ödenmeyeceği belirtildi.
💉 Hatırlatma dozu: TCMB'nin TL mevduat/katılım payı oranı %50’den düşük olan bankaların zorunlu karşılıklarına %8 komisyon uygulanması kararının ardından, birçok banka TL dönüşüm oranını tutturabilmek için müşterilerine getirisi %10’u aşabilen opsiyonlu KKM ürünleri sunmaya başlamıştı.

Yurt Dışı Piyasalar

• Avrupa'da dün gün içinde megavatsaat başına 76,18'e düşen doğal gaz fiyatları art arda sekiz işlem günü boyunca gerileyerek Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası en düşük seviyesine indi. Fiyat hareketlerinde ılıman hava koşulları sayesinde ülkelerin gaz stoklarını doldurması ve daha fazla yeşil enerji üretiminin etkili olduğu bildirildi.

• Sigorta şirketleri, reasürörlerin yüksek zararlar nedeniyle bölgeden çekilmesinin ardından 1 Ocak'tan itibaren gemilerin Rusya, Ukrayna ve Belarus'a ilişkin savaş riski teminatlarını yenilemeyeceklerini açıkladı. Söz konusu açıklama, dünyada okyanusa açılan gemilerin yaklaşık %90'ının sigorta poliçelerini kapsayan en büyük P&I (koruma ve tazmin) sigorta gruplarından geldi.

• ABD merkezli kripto para borsası Kraken, Japonya'daki faaliyetlerini durdurarak kaydının 31 Ocak 2023 itibarıyla Japonya Finansal Hizmetler Ajansı'ndan (JFSA) silineceğini açıkladı.

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Akbank destekleriyle: Attila Köksal ile Finansal Bakış’ta üçüncü bölüm


Alışverişe çıktığınızda kendinizi ihtiyacınız olmayan ürünleri satın alıyorken buluyorsanız; sağlıklı beslenmeye başlamak istediğinizde ilk adımı atmakta zorlanıyorsanız veya bugünün asıl başlığı olan finansal konulardan bahsedersek; altın ve döviz alınca hiç şüphesiz iyi bir yatırım yaptığınızı düşünüyorsanız bilişsel ve duygusal faktörlerin parasal kararlarda nasıl yanıltıcı olabildiğini mercek altına alan Attila Köksal ile Finansal Bakış podcast serisinin üçüncü bölümüne davetlisiniz. 

  • Attila Köksal ile Finansal Bakış: Akbank sponsorluğunda gerçekleşen podcast serisinde duayen yatırım uzmanı Attila Köksal tasarruf, birikim ve yatırım konularında yaptığımız hataları inceliyor, nedenlerini arıyor ve bu hatalardan nasıl kaçınabileceğimize dair ipuçları paylaşıyor. Yeni bölümlere her hafta Aposto Radyo’dan ulaşabilirsiniz. 

Üçüncü bölüm | Davranışsal finans: Beynimiz bizi nasıl yanıltıyor?: Parasal konularda yaptığımız hataların ve alınması gereken önlemlerin ele alındığı birinci bölüm ve listelenen hatalarda önemli bir payı olan finansal okuryazarlık eksikliğine dair kapsamlı bilgilerin paylaşıldığı ikinci bölümün ardından Atilla Köksal son bölümde, bir diğer önemli neden olan psikolojik ve sosyolojik faktörlere bağlı olarak beynimizin zaman zaman finansal konularda bizi nasıl yanıltabildiğini inceliyor. Üçüncü bölümü buradan dinleyebilirsiniz. 

Politik Ekonomi

2023 büyüme beklentileri neden düşüyor?

2023 büyüme beklentileri neden düşüyor?

Salgın döneminde yaşanan eşi benzeri görülmemiş daralma sürecinin ardından küresel ekonomi yine benzeri görülmemiş bir parasal genişleme ile karşı karşıya kaldı. Bugün içinden geçtiğimiz dönem ise siyasi gelişmeler bir yana, bu fazla likiditenin yarattığı enflasyon ve likiditenin sterilizasyonu sürecinden ibaret.

Neler yaşandı?

Salgın döneminde ertelenen talebin, takip eden dönemde patlaması, açıklanan destek paketleri ve parasal genişleme sürecinin ise bu durumu desteklemesi kaçınılmaz bir enflasyonist baskı yarattı. Merkez para otoritelerinin kısa süre öncesine kadar ısrarla geçici olarak nitelendirdikleri bu baskının ise aslında geçici değil, son derece yapışkan olduğu görüldü. 

Bu noktada, gecikmiş adımlarını hızlı bir şekilde atan merkez para otoriteleri politika faizlerini 40 yıldır görülmemiş bir hızla artırmaya başladılar. Bu sıkılaşma adımı, büyüklükleri katlanan bilançolarını daraltma taahhütleriyle desteklendi.

Bu süreçte Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve hem enerji hem de gıda fiyatlarında yaşanan olağanüstü artışların da etkisinin büyük olduğunu da akıldan çıkarmamak gerekiyor. Yılın ilk çeyreğinde fitili ateşlenen kriz, tüm varsayımları alt üst ederek enflasyon beklentilerini hiç kimsenin beklemediği kadar yükseltti.

Neler bekleniyor?

2023 yılında, küresel ekonomi arenasında enflasyon ve faizden  sonra en çok duyacağımız kelimeler durgunluk, yavaşlama, resesyon ve stagflasyon olacak. Bu durumun baş aktörü ise şüphesiz ki merkez para otoritelerinin sıkılaşma adımları olacak.

Bugün, zaman zaman aşırı bulunan sıkılaşma adımlarında “fazla ileriye gitme” endişesinin güçlendiğini görüyoruz. Faiz artırımlarında geç kalan merkez bankalarının verdikleri bu başarısız sınav, faizleri fazla artırarak ekonomileri durgunluğa sürükleme ihtimallerini yadsınamaz oranda artırıyor.

Bu beklentiler, Rusya kaynaklı kriz ve yansımaları ile birleştiğinde ise bölgesel olarak ayrışan bir manzara ortaya çıkıyor.

2021’in son ve 2022’in ilk dönemlerinde çok daha yüksek seviyelerde bulunan 2023 yılı küresel büyüme beklentileri an itibarıyla %2,5 ila %3,0 bandında seyrediyor. Küresel büyüme beklentisinin %2’nin altında oluşma ihtimali de (ki IMF verilerine göre son 50 yılda beş kez yaşanmış durumda) düşük ihtimalle de olsa fiyatlanan senaryolar arasında.

Büyüme beklentilerinin aşağı çekilmesinde sıkılaşma ve savaş ortamının yanında çok sayıda değişken de rol üstleniyor. Bu noktada özellikle büyük ekonomik aktörlerin yerel aksiyonları ayrışmayı tetikleyen ana unsur olarak öne çıkıyor.

Herkese uyan bir reçete var mı?

Bu sorunun cevabı elbette ki hayır. Dünyanın farklı bölgelerindeki ekonomiler genel olarak küresel enflasyonist baskıdan etkilenseler de iç dinamikleri sebebiyle farklı adımlar atıyorlar. Öte yandan, batı ekonomilerinde beklenen sıkılaşma ve daralmanın etkilerinin doğu ekonomilerinde aynı şiddetle yaşanmayacağı da bilinen diğer bir gerçek. 

Bugün, sebepleri ve güdüleri farklı olmakla birlikte Rusya, Çin, Japonya ve Türkiye küresel uygulamalardan ayrışan politika seti uygulayan önemli ekonomiler arasında yer alıyor. Temel olarak ekonomik durgunlukla yüzleşmemek ya da büyüme ivmesini artırmak için genişletici politikalar izleyen bu grupta enflasyonist yansımalar da yine iç dinamikler sebebiyle birbirlerinden ayrışıyor.

Benimsenen politika setleri içinde küresel ölçekte yan etkiler yaratabilecek adımlar da yer alabiliyor. Mesela Çin örneğinde, büyüme beklentilerinin on yıllar sonra %5’in altına gerilemesi salgına karşı sıfır tolerans politikasının gevşetilmesi ile sonuçlandı. Bu noktada kötü senaryo ise salgın günlerinin yine Çin kaynaklı olarak geri dönmesi.

Sonuç olarak

Küresel ekonomi yıllar sonra %2-3 bandında büyüyecek ve bu çatı altında önemli yerel ayrışmalar görülecek. Batı dünyasında daha sıkı para politikaları ve daralan ekonomiler, doğu dünyasında ise (zaman zaman enflasyon maliyetine katlanarak) daha geniş politikalar ve daha fazla büyüyen ekonomiler göreceğiz.

Bunca karamsarlığa rağmen, küresel enflasyonun tepe noktasını gördüğü artık kabul edilen bir gerçek. İçinden geçtiğimiz dönemde, artan stokların mal ve hizmet fiyatları, düşen kredi talebinin de konut fiyatlarını sınırlayıcı etki yaratması da ana senaryo olarak kabul ediliyor.

İlaveten, 2023’te Fed ve Avrupa Merkez Bankası’nın faiz artışlarında beklemeye geçmesi, gelişen ülke piyasaları için bir fırsat penceresi yaratabilir zira ilave bir risk realize olmadığı takdirde en kötü fiyatlamalar geride kalmış durumda. Bu noktada, gelişen ülkelerin yerel dinamikleri ve risk bazlı ayrışmaları özellikle sermaye yatırımlarının adresinin belirlenmesini sağlayacak en önemli unsur olacak.

Bütün bu manzara içinde, emtia, varlık ve menkul kıymet fiyatlamalarına da önemli trend değişimleri gözlenmesi bekleniyor. Enflasyonist ortam ve hızla değişen beklentiler sebebiyle “savruk” bir yıl geride kalırken fiyatlarda normalleşme, oluşan balonların (iyi ihtimalle patlamadan) sönmesi ve bu sürecin daha az volatil bir seyirde izlenmesi bekleniyor. Savaşın akıbeti ise enerji fiyatlarının belirleyicisi olacak. 

Tüm bu beklentiler ise büyük merkez bankalarının politika faizlerini 2023 boyunca yüksek tutması ve faiz indirimlerine 2024’ün ilk çeyreği itibarıyla başlaması varsayımı için geçerli. Metnin önceki bölümünde de ifade ettiğimiz “aşırı hızlı gitme” senaryosu, faiz indirimlerinin daha erken tartışılmaya başlamasına ve senaryonun değişmesine yol açabilir.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir