Aposto!’da yayımlanan bültenlerden öne çıkan içerikleri bir araya getirerek hazırladığımız Aposto! Digest’te bu hafta iş dünyası, toplumsal cinsiyet ve yeme içme kategorileri yer alıyor. Haftanın illüstrasyonu, söyleşileri ve önerileri de bültenin devamında sizi bekliyor.
Mutlu hafta sonları!
Aposto! Community Ekibi
• İstanbul'da Nasıl Eğleniyorduk?, 1920'lerin ve 30'ların İstanbul'undan eğlence hayatına dair kesitleri e-posta kutunuza getiriyor. Son sayısında paylaştığı aşağıdaki görsel, Osmanlı dönemi İstanbul'undaki tramvay hatlarını ve durak isimlerini gösteriyor.
The Marketeer, güncel pazarlama stratejilerini, ilginç marka örneklerini ve az bilinenleriyle pazarlama dünyasındaki enteresan gelişmeleri odağına alan bir iş dünyası yayını.
Onu da al, bunu da al, daha çok al, en çok al!
Evet arkadaşlar sığınaklardan çıkabilirsiniz, geçti… 👀
Bu yıl da tüketim çılgınlığının zirvelere ulaştığı, bazı markalardan ürün satın almazsak dayak yemekten korkar hale geldiğimz bir Black Friday çılgınlığının daha sonuna geldik. Mail, SMS, bildirim, billboard, ışıklı tabela, reklam, geleneksel ilan, dijital banner ve hatta neredeyse yastığımızın üzerine bırakılacak promosyon koduna varan iletişim bombardımanı ve sonuçta muhtemelen var olmayan bütçelerden alınan ve aslında çok da gerek duyulmayan eşya yığını.
Yılın bu “sattığım her şeyi almalısınız yoksa bitersiniz” dönemi kurumlar için iştahları kabartsa ve işe yarıyor olsa da uzun vadede işlerin bu kadar yolunda gitmeyeceğine dair sinyaller çoktan gelmeye başladı. Sadece Black Friday'i takip eden haftalarda kargo şirketlerinin sokaklara dökülecek araçlarının çevreye etkileri bile oldukça yüksek. Üretim, tüketim ve stoklamadan doğan etkileri de hesaba kattığımızda çok ciddi bir çevresel etkiden söz ediyoruz ve bu etki giderek daha fazla gündem oluyor.
Money.co.uk'in araştırmasına göre 2021'in Black Friday haftasında açığa çıkacak karbondioksit oranı tam olarak 386.243 ton. Bu rakam dünyanın en büyük hayvanı olan mavi balinalardan 3 bin 679 tanesinin ağırlığına eşit!
Tüm bu gerçekler ışığında bilinçli tüketim arttıkça, tüketiciler, aşırı harcamadan kaynaklanan etik sakıncalar nedeniyle aşırı alışveriş yaptıklarında kendilerini suçlu hissediyorlar. Tüketicileri hiçbir şey satın almama boykotu yapmaya bile itebilen çılgınlar gibi satın aldırma stratejileri, yerini sorumlu pazarlamayı temel alan ve her iki tarafa da kazanç sağlayan uzun vadeli bakış açısına bırakacak gibi gözüküyor. Çünkü hem kişisel hem de çevresel israftan kaçınan, tüketime bir de sürdürülebilirlik çerçevesinden bakan ve etik bir alışveriş deneyimi yaşamak için çabalayan tüketici kitlesi giderek daha da kalabalıklaşıyor.
Bu kitleyi yakalamak, seslerine kulak vermek, pazarlama stratejilerini bu taleplere göre şekillendirmek uzun vadede hem marka algısı hem de maddi kazanç bakımından yapılacak en akıllı seçim olabilir…
Tüketiciler ne diyor? 👂🏻
Pandemi sebebiyle artık geleneksel perakendecilerin Black Friday’i ile e-ticaretçilerin Cyber Monday’i iyice birbirine karışmış halde. Black Friday günlerinde onlarca metrelik kasa kuyrukları ve indirimdeki ayakkabılar için ezilmeyi göze alan müşteri kitlesi yerini stoklar tükenmeden sepetini doldurmak ve en güzel parçaları kimseye bırakmamak için bilgisayarının refresh tuşunu yıpratanlara bıraktı.
Yılın bu zamanları benim için hem markaların kampanyalarını hem de tüketici yorumlarını yakından takip etmek demek. Gerek twitter’dan gerek online alışveriş sitelerinden gerekse de forumlardan okuduğum pek çok tüketici yorumunda bu yıl her zamankinden daha yüksek sesle dile getirilen iki konu oldukça dikkat çekici:
1. Reklamlardan bıktık, yeter artık serzenişleri : Black Friday iletişimi kendi içinde tartışmaya çokça açık ve ayrı bir bültenin gündemi olacak kadar derin bir konu ama bir tüketici olarak bende bıktığımı itiraf etmeden geçemeyeceğim.
2. İhtiyaç fazlası tüketimin topluma ve dünyaya etkilerine dikkat çekme çabası : İşte bu yıllardır azar azar biriken su damlaların birleşerek önemli bir etki yaratacağının ayak sesleri.
Sürdürülebilirlik, karar verme süreçlerini giderek daha fazla etkilerken, "iyi" bir sebep olmadan sadece "eşyalara" para harcamak giderek daha da modası geçmiş bir hareket haline geliyor. Yani kısaca geliyor gelmekte olan 😊
Gender, toplumsal cinsiyet durumlarını iş dünyasından günlük hayata, sanattan tarihe birçok noktadan irdeliyor.
Ekonomik Hayatın Şiddete Yansımaları
Mert Bekçi
Bildiğiniz gibi şiddetin binbir türlü hâli var. Bunlardan en çok görüneni, belki de en somut olduğu için fiziksel şiddet. Gelgelelim bunun hemen yanında biten psikolojik, sözlü, yazılı, siber şiddet tipleri de bulunuyor. Bunların tespiti ve toplumsal cinsiyet eşitliği noktasındaki çalışmalara dâhil edilmesi önemli bir kazanım. Bir diğeri ise karşımıza ekonomik şiddet olarak çıkıyor. Yalın bir şekilde söylemek gerekirse ekonomik şiddet: Bir kişinin kendi ekonomik kaynaklarını, varlıklarını karşı taraf üzerinde baskı kurmak amacıyla kullanması demek. Bir maddi güç ve üstünlüğe işaret eden bu şiddet türünü gerçekleştirenler, ekonomik ve finansal varlıklarını karşı tarafı kontrol etmek, kısıtlamak, yönlendirmek ve ona söz geçirmek amacıyla da kullanabiliyor. Kadınların çalışmasına, meslek edinmelerine ya da okul veya kurslarını bitirmelerine engel olmak ekonomik şiddet alanındaki yaygın örnekler. Böylece “ev hanımı” olan kadınlar, ücretsiz ev içi emekleri ile de aile “şirketleri” için ömür boyu çalışabiliyorlar. Kadınların birikim yapmasına, hesap açmasına engel olmak da yine bu şiddetin tipik durumlarından bazıları. Burada da daha çok kadınlar dezavantajlı konumdayken, ekonomik şiddete başvuranlar erkekler olarak belirleniyor. Diğer şiddet tiplerine benzer şekilde burada da amaç çoğunlukla kadınları bir şekilde kontrol etmeye, onları kısıtlamaya çalışmak. Bunun arkasında yatan bir dizi neden sıralayabiliriz fakat belki de en önemlilerinden biri kendi ayakları üzerinde durabilen, kendi parasını kazanan kadınlardan korkmaktır. Kapitalist ekonomi sistemi içerisinde hayatımızı belirli standartlar içerisinde sürdürebilmek için para kazanmaya, bunun için de çalışmaya itildiğimize göre, bunu erkeğin yaptığını, kadının ise yapamadığını düşünün. O hâlde mağdurun çok daha fazla savunmasız hâle gelmesine neden olabilen ekonomik şiddet, hatta ve hatta diğer şiddet biçimlerinin uygulanmasına bile sebep olabilir. Yaklaşık 1,5 milyar yoksulun, günde 1 dolarla ya da daha azıyla geçinen insanların olduğu dünyamızda bu oran daha çok kadınlardan oluşuyor. Günde 1 dolar kazanan 1,5 milyar insan olması başlı başına adaletsizliği körüklerken, bu yoksulluğu daha çok kadınların yaşaması da işleri kolaylaştırmıyor. Fawole (2008) ve Tolman ile Wang (2005) gibi araştırmacıların çalışmaları da ABD özelinde önemli noktalara ışık tutuyor. Buna göre Amerika Birleşik Devletleri’nde şiddet uygulayanlar, para kazanmasını engellemek için kadınların kıyafetlerine zarar verme, iş yerine giderek sorun çıkarma gibi yöntemlere başvuruyor. Dünya genelinde de kadınların maaşlarının erkeklerinkinden %20 oranında daha düşük olduğuna yönelik araştırmalar mevcut. 2009 tarihli bir kongrede sunulan, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’nden Dr. Özlem Can Gürkan ve Msc. Fatma Coşar tarafından yapılan araştırma da kaynak ağını genişletmek isteyenler için önemli bir çalışma. Kadınlara yönelik sosyal politikaların, iş hayatına adapte etme çabalarının her türlü ideoloji ya da günün şartlarının üstünde bir yerde konumlandırılması bu açıdan oldukça önemli. Mesela kooperatiflerde kendi el emeği ürünlerini satan kadınların artışı ya da bu mesleği yapan kadınlara yönelik bilinç artışı bunlardan biri. Meslek edinme kursları ile farklı pek çok sektörden işletmenin organize olabildiği, birbiri ile iletişimde kaldığı bir sistem de geliştirilebilir. Özellikle düşük eğitim seviyesindeki görece ileri yaştaki kadınlar için meslek edinme kursları gerçekten önemli bir fırsat yaratmalıdır. Yine bu noktada kadınların girişimlerini destekleyecek finansal çözümler, hem özel sektör hem de kamu sektörü tarafından çok daha fazla şekilde desteklenebilir. Tabii ki başarı hikâyelerinin gerek konvansiyonel gerek sosyal medyada iyi bir şekilde tanıtılması da ekonomik özgürlüğünü eline almak isteyen kadınlara güç verecektir. Bu açıdan tüm bunlar birbiri ile koordineli bir şekilde çalışarak ekonomik şiddetin karşısındaki en önemli güç olabilir. Günün sonunda, arabasına atlayıp rastgele gidebilecek -burada ekonomik özgürlüğe vurgu yapılmaktadır- kadın sembolü, toplumsal cinsiyet eşitliği ve daha adil bir dünya için oldukça mühim.
Bu Kız Hep Aç, karnı ve ruhu besleyen yemek hikâyelerini, tarifleri ve lezzet keşiflerini e-posta kutunuza getiriyor.
Pırasa Köftesi
Pırasa ve köfte: Bu ikili kulağınıza ne kadar iştah açıcı geliyor bilmiyorum. Benim duyduğumda yüzüm gülüyor, kocaman aile sofralarımı hatırlıyorum. Bayram sofralarımı hatırlıyorum. En son böyle doya doya kalabalık ortamda ard arda pırasa köftelerini yediğim bayramın pandemi öncesi olduğunu düşünüp zamanın hızına inanamıyorum.
Neredeyse her mutfakta kendi versiyonu yapılan pırasa köfteleri Sefarad mutfaklarında özellikle bayram sofralarında en yaygın gördüğümüz tariflerden biri. 15. Yüzyıl sonunda İspanya ve Portekiz’i terk eden ve Osmanlı devletine sığınan Sefarad Yahudileri çoğunlukla deniz kıyısındaki Osmanlı kentlerine yerleşerek oradan getirdikleri Akdeniz ile yeni yurtlarındaki ağız tadını birleştirmişler. Balık, sebze ve zeytinyağının ağır bastığı bu yemeklerin bir kısmı nedense bu topraklarda yaşayan başka etnik grupların mutfağına giremeden sadece Yahudilere özgü kalmış. Bu yemeklerden en çok bilinen iki örnek pırasa köftesi ve patlıcanlı börektir.**
Her evin pırasa köftesi başkadır. Anlayacağınız öyle tek bir pırasa köftesi vardır demek doğru olmaz. Kıymalı versiyonu, bayat ekmekli, patatesli, tavuk suyu eklenen versiyonu, yumurta ve una bulanmışı gibi farklı damaklara hitap edecek şekilde çeşit çeşit pırasa köfteleri…
Pırasa köfteleri ister fırınlanır yenir ister buzdolabından hop diye mideye indirilir, bazen saymadan bir de bakmışsınız 7-8 pırasa köftesi çoktan yenmiştir. Ne duyan ne de gören olmuştur. Ancak değişmeyen tek şey bayram sofraların olmazsa olmazı olduğudur.
Hatta İstanbul’da özellikle Musevilerin yoğunlukta olduğu bölgelerdeki bazı manavlar "pırasa bayramı" geldi diye karşılıyorlar. Üstelik mevsimi olmayan bir dönemse o bayram için sırf pırasa getirildiğini biliriz.
Bu bayramın sofrada yer alan diğer sembolleri ise kereviz yaprağı, marul, ıspanak, siyah üzüm-portakal ve elmalı haroset reçeli ve uevos haminados yani haşlanmış yumurta. Deniz Alphan, annesinin tariflerine yer verdiği Dina'nın Mutfağı*** adlı kitabında bu yumurtalar için şöyle diyor: "Haşlanmış yumurtanın nasıl bir özelliği olabilir ki? diye düşünebilirsiniz. Bunların tadı da görüntüsü de bambaşkadır. Beyazı hafif aromalı, sarısı da krema gibi olur. Rengi de kahverengimsi bordo." Tabii bu yumurtaların en az 4-5 saat soğan kabukları, kahve, zeytinyağı eşliğinde kısık ateşte pişmesi tat ve dokusundaki farklılıkta belirleyici rol oynuyor.
Kapanış ise dulse ya da şarope blanco yani beyaz tatlı. Şeker, su, limon suyu ile yapılan dokusu kaymağı andıran bu tatlının portakallı, vanilyalı versiyonlarını İstanbul'daki bazı pastanelerde bulabilirsiniz.
*Pesah, yüzyıllar evvel İsrailoğulları’nın Mısır’daki esaretten kurtulmaları anısına kutlanan bir bayramdır. Kaçarken mayalanmış ekmek yemeye fırsat bulamayıp kabarmayan “matsa” adından ekmek yediler. Her sene bu bayramda kabarmayan yiyecekler ve matsa yenir. (Alphan, Deniz. Dina’nın Mutfağı, Boyut Yayıncılık, 2012.)
**Eksen, İlhan. Çokkültürlü İstanbul Mutfağı, Everest Yayınları, 2009.
***Alphan, Deniz. Dina’nın Mutfağı, Boyut Yayıncılık, 2012.
• Mixmag Türkiye, son sayısında okuyucularını İtalya doğumlu DJ/prodüktör Joseph Capriati'yle tanıştırıyor. Capriati'nin kariyer yolculuğundan elektronik dans müziği ekosisteminin güncel durumuna, gelecek projelerden bu akşam gerçekleşecek İstanbul performansına geniş bir yelpazede içgörüler sunan söyleşiye buradan ulaşabilirsiniz.
• Birtakım hediyelikler: Aposto!'nun fanzinden hâllice ruhuyla iştah ve ufuk açan nüktedan yeme içme yayını Apéro, aralık ayının ilk sayısında yılbaşı için hediyelik önerilerini paylaşıyor. Gözümüze çarpanlar, Marji's Room'dan vintage seramik ürünler ve Zalto'dan şarap kadehleri. Diğer önerilere göz atmak için buradan sayıya ulaşabilirsiniz.
• Bir canlı performans: Aposto!'nun kültür sanat yayını Duende, son sayısında yarın akşam Klein Phönix'te gerçekleşecek Christian Löffler & Fejka canlı performansını öneriyor.
Christian Löffler, tekno-meraklılarını ve kulüp müdavimlerini heyecanlandıran prodüktör kimliğini, enstrümantal melodilerle hipnotize eden bir canlı performans deneyimine dönüştürme yeteneğine sahip. Ambient seslerle teknonun güçlü ritmlerini arasında kendi dengesini yaratan Fejka da heyecan verici bir performans vadediyor.
