Aposto’da yayımlanan bültenlerden öne çıkan içerikleri bir araya getirerek hazırladığımız Aposto Digest’te bu hafta edebiyat, sürdürülebilirlik ve spor konuları yer alıyor. Aposto Radyo'dan seçimimiz, haftanın görseli ve önerisi de bültenin devamında sizi bekliyor.
Mutlu hafta sonları!
Aposto Community Ekibi
Pareto Spot, 2. sezon 12. bölümünde Weber Shandwick Türkiye CEO’su Seda Yalçın Ulusoy'u konuk ediyor. Yalçın Ulusoy ile iletişim ve itibar yönetimi üzerine sohbet edilen bu bölümü Aposto Radyo'dan ve iOS için yenilenen mobil uygulamamızdan dinleyebilirsiniz. Keyifli dinlemeler!
Guatapé’den bir bakış
Aposto’nun gezgin yayınlarından Ruta bu hafta, 1980’lerin sonuna kadar dünyanın en tehlikeli şehri olarak bilinen Medellín’e (Kolombiya) uğruyor. Bu fotoğraf, Pablo Escobar’la da tanınan şehre yaklaşık 2 saatlik mesafede bulunan El Peñol adlı kayanın tepesinde yeşil ve maviyi buluşturuyor.
terra posta., yeryüzü ile dijital dünyanın kesişimindeki her şeyi ele alan bir yayın.
Lukács’ın Roman Kuramı
Yazar: Franco Moretti
Çeviri: Şimal Bahat
György Lukács’ın adı günümüzde roman çalışmalarıyla bağlantılı olarak ya 1914-1916 arasında yazdığı Roman Kuramı ya da bunun tam yirmi sene ardından kalem aldığı Tarihsel Roman eseri ile anılır. Buna pekala ya o eser ya diğeri denebilir çünkü iki kitap birbirine taban tabana zıttır. Tarihsel Roman ciddi bir Marksist profesör tarafından yazılmış çok iyi, çok kullanışlı bir kitap iken Roman Kuramı hiçbir yanıyla kullanışlı değildir. Alt başlıkta belirtildiği üzere Roman Kuramı bir ‘girişim’dir (ein Versuch); ancak buna ‘deneme’ demek daha isabetli olacaktır. İronik bir form olarak deneme, Lukács’ın Ruh ve Biçim’de (1911) zaten belirttiği gibi “eleştirmenin yaşamın nihai soruları üzerine konuştuğu” türdür; ancak öyle bir tonda yazılmıştır ki neredeyse yalnızca tabloları ve kitapları ilgilendiren bir mesele gibi anlaşılır bu. Öte yandan, Kuram her romandan bahsedişinde okur kendini adeta kitapların dolaylı kırılımı aracılığıyla çok daha mühim bir mevzunun eşiğinde bulur. Ama nedir bu mevzu? Kuram’ın işaret etmeye çalıştığı nihai soru nedir?
*
Bu soruya verilebilecek ilk yanıt şu olabilir: Dante ile Cervantes arasında belirsiz bir anda, toplumsal varoluş ‘konvansiyon dünyasına’ dönüşmüştür, ki Lukács bu konvansiyon dünyasının anormalliğini “ikinci doğa” metaforuyla yakalamaya çalışır. Bu Doğadır, zira konvansiyonun “kadiri mutlak gücü,” toplumsal dünyayı, nizamı ancak fiziksel doğanınkiyle kıyaslanabilecek olan “yasalar”a tabi kılar: bunlar -pasajın bu kısmı çok önemlidir- “tanınan fakat anlamsız zorunlulukların cisimleşmesi” olan “istisnasız ve seçimsiz” “katı yasalar”dır.
*
Anlamsız zorunluluklar: Bunun anlamı, ikinci doğada “anlam”ın yalnızca kaybının akabinde anımsanarak mevcut olmasıdır. Alman kültürünün 1800’lerde teşhisini koyduğu, dünyanın büyüsünün bozulmasıdır bu. Novalis beşinci Geceye Övgüler’inde dünya hâlâ “Tanrıların meskeni” iken şöyle der:
Nehirlerin ve ağaçların
Çiçeklerin ve hayvanların
İnsanca bir anlamı vardı, (Novalis, 2006: 31)[i]
Ama artık “Tanrılar yitip gitmiştir”. Hölderlin’in aynı yıllarda yazdığı Ekmek ve Şarap eserinde dediği gibi onlar şimdi “başka bir dünyada yaşamaktadırlar,” “insani anlam da onlarla beraber kaybolmuştur”. “Yalnız ve yaşamsız/ Durdu doğa”, diye devam eder Novalis:
Demir zincir yüzünden ruhsuzlaşmış
Yasalara dönüşmüştü
Ve kavramlara bölündü.
Toza ve havaya karışırcasına
Ölçüsüz zenginliği
Bin yüzlü yaşamın
Kaçıp gitmişti (Novalis, 2006: 34)[ii]
*
Anlam, yasalar, demir zincir, yaşam, ruh… Novalis’in Roman Kuramı’ndaki varlığı, ki onun da dünyası kuşkusuz “Tanrı tarafından terk edilmiş”tir, aşikardır; ne de olsa ismi kitabın daha ilk paragrafında geçer ve sayfalarca Lukács’ın bahsettiği tek isim olmaya devam eder. Yine de Kuram’da mevcut-namevcut olan “anlam,” ilahilerden (Geceye Övgüler) temel bir ayrımla farklılık gösterir: o (geçmiş) bir ilahi mevcudiyetin değil (geçmiş) bir insan faaliyetinin işaretidir. İkinci doğa “insan-ürünü yapılar”dan oluşur, der Lukács; “insan tarafından insan için yapılmış yapılar”. Pek tabii “anlam karmaşası katı ve yabancı hale gelmiştir” ve hatta hayaletimsi “çoktan ölmüş bir içsellikler mezarı” gibi görünebilir, ancak yine de o içsellikler -o “ruhlar”- tarafından yaratılmıştır ve bu sebeple Novalis’in düşündüğüyle örtüşmez.
Yazının tamamını şuradan okuyabilirsiniz.
Döngüsel Ekonomi 101, sürdürülebilir bir ekonomik düzenin temelinde yatan kavramlara ve alanındaki güncel gelişmelere odaklanıyor.
Sosyal adalet olmadan dönüşebilir miyiz?
Herkese merhaba. Döngüsel ekonominin son yıllarda küresel gündem içerisindeki yeri artmaya devam ediyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı ile birleştirilip daha detaylı bir aksiyon planı haline gelen Avrupa Birliği Döngüsel Ekonomi Eylem Planı, özellikle 2022 ve 2023 yıllarında atılması planlanan adımlarla dikkat çekiyor. Mart 2022’de yenilenen Aksiyon Planı ile ilgili hazırladığımız yazıya buradan ulaşabilirsiniz.
Avrupa Birliği tarafından hazırlana bu eylem planı elbette sadece AB üye ülkelerini değil, AB ile herhangi bir şekilde ilişkisi olan neredeyse dünya üzerindeki tüm ülkeleri etkiliyor. Dolayısıyla döngüsel ekonomi ile ilgili gelişmeler de hızla artıyor. Atık oluşumunu azaltacak, malzeme kullanımını daha verimli hale getirecek, kaynakların değerinin korunmasını sağlayacak bu sayede su kaynaklarının ve biyolojik çeşitliliğin de korunmasına olanak tanıyacak bu aksiyon planı daha çok özel sektör ve ülke yönetimlerini ilgilendiren politikalar oluşturmayı hedefliyor. Peki bu çevresel etkiler düşünülerek oluşturulan politikaların sosyal alanlardaki etkileri neler, hiç düşündünüz mü?
Döngüsel ekonomi sosyal adaleti sağlayabilir mi?
Yukarıda bahsettiğimiz döngüsel ekonomi stratejileri sayesinde iklim krizi başta olmak üzere birçok çevresel sorunun çözümünde pozitif etki yakalamak mümkün olacak. Bu planlamalar başarılı olduğu taktirde ise sosyal adalet üzerinde de fazlasıyla olumlu etkilere sahip olacağını söylemek mümkün. Özellikle çalışanların ve toplumların refahını artırırken sağlık konularında da olumlu etkiye sahip olması beklenen döngüsel ekonomi dönüşümü için ne yapılması gerekiyor peki?
Her sene yayımladığı Circularity Gap Report’tan tanıdığımız Circle Economy bu konuda bazı endişeler sunuyor. Çevresel konuları merkezine alan yeni politika ve aksiyon planlarının sosyal adalet başta olmak üzere sosyal ve toplumsal konularda yetersiz etkiye sahip olacağına dair endişeler. Gelin bu endişelere birlikte bakalım;
- En temel endişe, gelişmiş ülkelerin bu alanda yapmış oldukları çalışmalar küresel ölçeğe odaklandığı için yerel sorunların göz ardı edilmesi olarak görünüyor. Bu da özellikle gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerin yerel sorunlarının tamamen yok sayılması nedeniyle bu ülkelerde oluşan güvensizlik ortamının gelişmiş ülkelere doğru önemli bir göç dalgası başlatması olarak karşımıza çıkıyor.
- Diğer bir problem de Avrupa Yeşil Mutabakatında da görülen ticari süreçlerdeki sert standartlar. Bu standartlar yasal olmayan ticari süreçlerin artmasına neden olabilir. Bu sorun elbette dayanıksız ve güvenilir olmayan tedarik zincirlerinin oluşmasına neden olacaktır. Bu da kaynaklara erişimde her zamankinden çok daha fazla sorun yaşanmasına neden olabilir.
- Dikkat çeken bir diğer endişe ise özellikle yine gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde ortaya çıkabilecek güvensiz ve belirsiz ortam dolayısıyla etik değerleri kuvvetli olan tüketicilerin döngüsel ekonomiye dahil olamaması olarak karşımıza çıkıyor. Döngüsel Ekonomi 101 olarak bugüne kadar ki yazılarımızda her zaman bahsettiğimiz gibi, tüketicilerin dahil olmadığı bir ekonomi model elbette işe yaramayacaktır.
Sürdürülebilir bir dünyaya doğru adım atmak, döngüsel ekonomiye geçiş yapmak olduğu haliyle sosyal adalete sahip olamayacaktır. Uzun zamandır bizi takip eden okuyucularımızın da artık duymaktan sıkıldığı ama bizim söylemekten vazgeçmeyeceğimiz gibi; döngüsel ekonomi tam da bu yüzden sadece birkaç stratejiden ibaret bir sistem değil. Döngüsel ekonomi bir düşünce yapısı, bir iş yapış şeklidir. Bu nedenle döngüsel ekonomiyi sadece geri dönüşüm, sadece az kaynak kullanmak veya sadece ileri dönüşüm gibi stratejilerle bağdaştırmak yapılabilecek en önemli yanlıştır.
Klasik mesajımızı da verdikten sonra bu yukarıda paylaştığımız endişelerin önüne geçmek için ne yapılması gerektiğin tartışmaya geçebiliriz.
This is England, Premier League ile ilgili son gelişmeleri ve ilginç hikâyeleri aktarıyor.
Dibi Boylamak
Oğuzcan Keskin
Everton'ın sahibi Farhad Moshiri'nin sezon başında menajer koltuğunu eski Liverpoollu Rafa Benitez'e devretmesi bir takım çatlak seslerin haricinde taraftar kitlesinin büyük bir çoğunluğunu heyecanlandırmıştı çünkü Carlo Ancelotti'nin ardından tıpkı onun gibi geçmişinde büyük takımları barındıran bir menajer mevzubahisti. Herkes umutluydu. Carlo'nun yarattığı depremin artçıları da mevcuttu: İtalyan menajerin ayrılığıyla geçen senenin en iyilerinden sayılabilecek James Rodriguez takımdan ayrılmak istedi. Takım kadro kalitesi bakımından geriledi fakat bu Ancelotti'nin yerine gelen Rafa için sorun değildi. Zaten onun aklında başka bir plan vardı.
İkinci milli araya kadar her şey Rafa'nın planlarına uygun gidiyordu. 7 maçta 14 puan alan takım Avrupa potasındaydı. Maç başına %40'lık topla oynama oranına rağmen 1.73'lük xG, Everton için fena bir rakam değildi: özellikle milli aradan önceki Old Trafford ziyaretinde, %28 topla oynama oranından gelen 1.41 xG çok etkileyiciydi.
Plan kusurlu da olsa işliyordu. Takım bir bütün halinde iyi savunma yapıyor, Allan ve Doucoure seken topları toplayabiliyor; Richarlison, Iwobi, Townsend gibi oyuncular hızlı çıkarak skor üretebiliyorlardı. Tam da bu dönem Rafa, sisteminin en kilit iki oyuncusu Richarlison ve Doucoure'yi sakatlığa kurban verdi. Everton için işlerin tersine gitmeye başladığı dönem de bu tarihe tekabül ediyor.
Rafa, ana rotasyonundaki iki eksiğine rağmen sisteminde inatçıydı. O hafta Everton kendi evinde, daha sonra küme düşecek olan Watford'dan tam 5 gol yedi. Çatlak seslerin iyice gürültülü hale gelmesinden dolayı oyuncular sakatlıklarından kurtulmalarına rağmen Everton sezon başındaki tempoyu bir daha hiç yakalayamadı: Sırasıyla Manchester City'e 3, Liverpool'a 4 farklı mağlup oldular.
Daha sonra Rafa, orta alan baskısının takımın kurtuluşu olduğunu düşündü. Hücumdan bir oyuncuyu kulübeye çekerek şablonunda değişikliğine giden İspanyol menajer, Fabian Delph'i 6 numarada konumlandırarak orta sahadaki niceliği arttırmak istedi: fakat kısa süreli görevinde Delph'in başarılı bir sınav verdiği söylenemezdi. Maçın bitimine 30 dakika kala bu fikrinden tamamen vazgeçen Benitez'in Everton'ı o maç Crystal Palace'tan 3 gol yemekten kurtulamadı. İşler iyice kötüye giderken çözüm arayışları devam ediyordu.
Benitez'in kartları tükeniyordu ve Everton son çare olarak 3'lü savunma planına geçiş yaptı. Akabindeki Chelsea maçında bunun olumlu sonucunu da aldılar.
- Stamford Bridge'deki 1-1'lik skor Rafa'ya kerametin yeni formasyonunda olduğunu düşündürdü: daha sonra bu skorun Jordan Pickford'ın harika performansıyla geldiği anlaşılacaktı.
Chelsea deplasmanındaki puana aşık olarak iç sahadaki Brighton maçında da ana planını değiştirmeyen Benitez, Potter'ın Brighton'ına kaybederken sahada domine edilmişti. Brighton o maçı Goodison'da 2-3 kazandı, daha da fazlası olabilirdi.
Benitez'in eli kolu bağlanmıştı. Gol yemeden tamamlanan son maçın tarihi unutulmuştu. Taraftarlar yönetim kademesine baskıyı arttırıyor, oyuncular gitmek istiyordu. Bu dönemde Benitez'in imdadına transfer dönemi yetişti: birkaç takviyeyle belki durumu kurtarabilirdi. Fakat henüz Ocak ayının 15'inde lig sonuncusu Norwich'e yenilmek, Rafa'nın koltuğunu kaybetmesine sebebiyet verdi.
Kahve kültürü üzerine makaleler yayımlayan ve kahveyle ilgili denemelerini paylaşan Bardağımda Ne Var?, uzun bir aradan sonra Aposto’daki yayınına devam ediyor. Yeni sayısında, kahvenin üretim sürecini merak eden ve daha yakından tanımak isteyenler için Jonathan Morris’in Çekirdekten Fincana Kahve adlı kitabını öneriyor. Bu vesileyle biz de buradan yayına yeniden hoş geldin diyoruz!
