Mevzu
Karşılaşmalar
Uzunçalar
Kırk Ambar

Bahar Yorgunluğu

Dinlenmek üzere "durduğumuz" köşelerde buluşalım.
Bahar Yorgunluğu

Merhaba,

Bu hafta biraz yorgun ve bıkkın bir ruh halindeyiz; bu hissiyatımızı bültenin bütün bölümlerinde görebilirsiniz. Hayal kırıklıklarımızı, kızmaya kıyamadıklarımızı, her daim güvenli limanlarımızı ve vazgeçemediklerimizi yazdık. 

İyi okumalar ve dinlemeler!


Mevzu

Nedeni ve Nasılıyla Ne Anlasak Bu İşten?

Gabriel García Márquez’i ölüm yıl dönümünde felsefi soruşturmalarla anarken, gündemdeki çok sesli kalp kırıklıklarına bir bakış…

Nedeni ve Nasılıyla Ne Anlasak Bu İşten?

Geçtiğimiz haftadan bu yana, sese ve sessizliğe farklı yerlerden bakan etno/müzikoloji buluşmalarından, edebiyat ve felsefe soruşturmalarında irdelenen tercih edilmiş sessizliğe; ön kabul ile yargıların getirdiklerini düşünmeye uzanan bir dizi buluşmaya katıldım. Dolayısıyla, bu haftanın mevzusu benim için biraz, şaşkınlıkla takip etmekten geri duramadığım Erkan Oğur’un gündem oluşu ve birçoklarını türlü soru, kızgınlık ya da eleştirme ihtiyacıyla meşgul edişi… 

Önce her zamanki gibi mevzumu buraya yöneltmeme yardım edenlerden başlayayım. Bu hafta, p4c yöntemi ile soruşturma yapmak üzere bir felsefe atölyesine katıldım. Atölyenin moderatörü - kurucusu Nazlı Gören Ülkü, akademisyen-hukukçu ve Eindhoven’a benim gibi son birkaç yıl içerisinde taşınmış. Aslında Nazlı, bu atölyeleri çocuklar için Minik Minik Felsefe adında çok güzel bir çatı kurarak başlattı. Çocuklarla buluşup felsefe yapma fikri, çocukların beklenmedik oluşundan, oldukça cesur bulduğum bir adım açıkçası. Belli aralıklarla buluşup edebiyat konuştuğumuz başka bir gruptan tanıdığım bu cesur kadının, yetişkin dediğimiz bizlerle nasıl bir soru serisine kapı aralayacağına merakla, atölyesine katıldım. Üstelik atölyede yalnız Hollanda’ya göçmüş bizler değil, başka yerlerden de misafirlerimiz vardı. 

Nazlı’nın, edebiyat dünyasının üç büyük ismini seçerek kurguladığı üç haftalık soruşturmanın ilk ayağında; Gabriel Garcia Márquez’in “Kırmızı Pazartesi” isimli novelasından ve bu kitaptaki kavramlardan eşelediklerimizle yeni sorular edinmiş ayrıldık toplantıdan. Bu toplantıda moderatörümüzün hatırlattığı ilk şeyin “yargısız olmak” olduğunu da söylemeliyim. Herkesin en başından beri bildiği cinayeti maktul nasıl olur da duymaz diye başladığımız soru silsilesi hem romandaki sessizliği oyarak hem de bizlerin kendi zihinsel sessizliğini bozarak başladı. Arkası, herkesin o “sessizliğe” aradığı nedenli cevapla arada uğradığımız duraklarda rastladığımız kavramlarla ve en sonunda bir kavramda karar kılarak geldi. Ön yargı…

Bundan evvelki bültenlerimizden birinde bahsettiğim KODA  çatısı altında gerçekleşecek atölye buluşmalarının ilkinde Evrim Hikmet Öğüt hocamız, yaptığı sunumda sesin ve sessizliğin iktidarını düşünmemizi sağlamıştı. Sessiz eylemlerden, müziğin şiddet unsuru olarak kullanılabileceğine dek aklınızı yoğurabileceğiniz bir sağlama… Dolayısıyla, sessizliği bir eylem çatısında düşününce; karşındakini çaresiz bırakan bir direnme halinden, kabule ya da sorumluluğun odağını çevirmeye ve tıpkı romanda olduğu gibi kodlanmış yargılarımızın getirdiği sessizliğin izin verdiği bir cinayet, aklımdan akanlar arasında…

Bu buluşmalar, düşünceler etrafında bir de müzikle ilişkisi yakın- mesafeli, müzisyeninden dinlerine hepimizi şaşırtan ve kızdıran gündemimize uğrayanı da düşünmeye koyuldum. Eleştirenler, sahip çıkanlar, hayal kırıklığı yaşayıp kalbi kırılanlar, üzülenler ve şaşıranlar hatta şaşırmayanlar… Hem konuştuklarım hem okuduklarımdan, herkes yaşadığı bu türden duygular etrafında Erkan Oğur’un Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ile gerçekleştirdiği müzikal işbirliğine tepkisini dile getirdi. Ses verdi, ses çıkardı diyeyim kısaca… Yanı sıra, Youtube platformundaki “beğenmedim” butonuna basmış kişi sayısı da hiç yabana atılır değil, üstelik parçanın kim tarafından seslendirilmiş ya da yapıldığını bilmesek buram buram Erkan Oğur koktuğunu söyleyebiliriz. Zaten linç olduğu söylenen sosyal medya tepkilerinin odağındaki mesele de müzik ya da sanat değil; sesin kullanılış ve paylaşılış biçimi, paylaşıldığı kişi ile onun temsil ettiği “rol”. Bir şeylere, birilerine sözcü olmanın da sesle bir ilişkisi olduğunu düşünüyorum. Her alanda yaşadığımız çöküşün, çekilmez bir hâl alan gündelik Türkiye yaşamının sorumlularının, bu satırları okuyanlarımızın aklında yığılan detayların sesi mesela... Dolayısıyla, birkaç satır evvelinde bahsettiğim duyguların aktığı eksen pek şaşırtıcı gelmiyor bana. Zira, sanatın bir dert anlatma, başka bir yoldan yürüme biçimi olduğunu ve  sanatçının yaşadığı yerden etkilenmemesinin mümkün olmadığını düşündüğümden; Erkan Oğur’un uzun yıllardır müziği, icracılığı, hocalığı hatta müziğe bakış açısıyla inşa ettiği kimliği / profili düşündüğümde, tepkilere hak vermemek mümkün olmuyor. 

Aslında benim ilgimi çeken de bütün bu tepkiler ve biçimleri. Ne Oğur’un ne Kalın’ın yaptıkları açıklamalar ne de Erkan Oğur’u ‘ne yapsa hakkıdır vardır bildiği’ gibi bir yerden savunmak için yazılmış talihsiz iletiler… Aklımda dönen birkaç soru var... Neden bu kadar büyük duygularla karşıladık bunu? Neden bir sanatçıya, üretene bu kadar bağlanma ihtiyacı duyuyoruz? İş müziğe gelince güç odakları nasıl bu kadar eğilip bükülür olabiliyor? Ve daha nicesi… En nihayetinde, neden Erkan Oğur’un sesle iştirakını bir sessizlik olarak algılayıp bu kadar kalbimiz kırıldı? 

Bu sorular elbette cevapları olanlardan. Bazen, cevabını bildiğimiz soruları yinelemek etrafımıza örülü yargı ve gereğinden fazla kabul sarmalını buduyor; geriye kalan yalınlıkla yaşamak daha doğrudan gibime geliyor. 

Son olarak, bir kurtçuk daha bırakayım buraya. Turna’nın geçen bültenimizde hazırladığı perdesiz Türkçe Pop listesini dinlemiş miydiniz? Kendi adıma, Oğur’un imzasını taşımasına şaşırdığım bir iki isim olmuştu… Her müzikal işbirliği müzisyenden beklediğimizi karşılıyor mu? En azından bugün tepki duyduğumuz yerden düşünerek bunu kendime de soruyorum.

Sesin ve sessizliğin yankısı her olayın kendi anlamında karşılık buluyor ona şüphe yok. Bu gündem de biz müzikseverlere, kendi sesinin önemine dair bir şey öğretmiştir umarım. Bizim anladığımız da bu olsun bu işten…

Hikâyeyi paylaşmak için:
Karşılaşmalar

Dur Durak Bilerek…

Dinlenmek için durduğumuz köşelerde karşılaşalım..

Dur Durak Bilerek…

Bu sayının karşılaşmaları biraz yorgun. Arada hepimizin yorulmaya hakkı olsun… Bunu bizi okuyan ve üretmek için umudunu, sağlığını ayakta tutmaya çalışanlara hatırlatmak isterim. Sahi… Siz de biraz karışık değil misiniz takip edecek, okuyacak, dinleyecek tonla şeyin içinde?

Kısıtlanmış ve sıkışmış hayatlarımızla bir yılı çoktan geride bıraktık. Umutla, her şeyin alışkın olduğumuz yaşam düzenine dönmesini beklerken, o umudun ayakta kalması için her neredeysek iletişimde ve üretimde olmaya çabaladık, çabalıyoruz. Mevcut sosyal / insani sorunların tıkadığı boruların açılması için hepimiz birer kılavuz haline geldik. Üstelik kaygı sebeplerimiz bir türlü azalmıyor…

Bir süredir, sesli kitap - podcast dinleyemediğimi, telefon ya da bilgisayar ekranından bir şey okumaya oturduğumda yalnız aşağı doğru sayfayı kaydırdığımı fark ediyorum. Defterlerdeki notlar gittikçe artıyor… Tıklanmayı / incelenmeyi biraz beklesin diye kenara iliştirdiğim linkler için yeni sekmelerden vazgeçip ayrı bir not köşeciği açıyor; saati gelince büyük bir özlem ve iştahla Zoom üzerinden gerçekleşen seminerlere, atölyelere koşuyorum. Bu bir şikâyet asla değil. Aksine uzun zamandır özlediğim bir yoğunluktu. Tuhaf olanı, bedensel olarak hep aynı noktada oturup buncasına koştuğunu hissetmek. Pandeminin aramızdaki fiziksel mesafeyi açması düşünsel mesafeleri kapadı, uzaklık algımızı epey törpüledi. Ama bazen de bu kadar kaygının, hastalık haberinin, çöküşlerin ve açıklanan sözüm ona yeni önlemlerin getirdiği bir yorgunluk hâli vuruyor insanı. 

Bazen durabiliriz… Bazen durmak, yeniden okuyabilmek ve dinleyebilmek için iyidir. 

Bu yüzden ben de karşılaşmaların bu sayısında sizlere link dolusu bir liste serpmektense, durmaya ihtiyaç duyduğunuzda dinlediğiniz albüm şarkı, o her neyse, ona yeniden sarılmanızı naçizane önermek, hatırlatmak istiyorum. Ben hâlim böyle olunca buna çabalıyorum. 

Benim durma albümüm, Camel – The Snow Goose… Bir çocuk kitabından esinle bestelenmiş enstrümantal bir albüm. Kitabı okuyan okumayan kendi sözünü iliştirebiliyor parçalara. Zaten çevirmenine göre bu bir çocuk kitabı da olamaz, öyle incelikli bir hikâye. Neyse… Kiminin de benim gibi yalnızca durmak, sakinlemek için dinlediği bir albüm The Snow Goose. 

Camel, yılların ardından 2013’te, bizlerin müzik dünyasına bu albümü yeniden çalarak döndü. Ben de ne zaman durmak istesem, o zamana bir uzanıyorum. Londra’ya indiğimizde saatlerce havaalanında soğukta beklemiş olmamıza rağmen, elde bavullar Barbican Konser Salonuna koştur koştur gidip de yerlerimizi alırken heyecanımı ölçmeye çalıştığım anları yeniden hissetmeye çalışıyorum. Aslında dinleyeceğim her konser öncesi hissettiğim, şimdilerde özlemekten yorulmaya başladığım o hisse uzanıyorum. Heyecan da tartılır mı, demeyin… Sevdiği müzisyenleri canlı dinlemek üzere yola çıkınca, insan olağanlık hâlini kaldıramıyor bazen. Didiklemeye başlıyor. Sonra ışık bir göz kırpıp ilk nota, vuruş neyse o duyulunca heyecan da yerini alıyor... Bana olan bu en azından. İşte ben bu tatlı üretim ve yol arayışı kalabalığının / yoğunluğunun içinde biraz durup dinlenmek isterken, böyle bir hâle sığınıyorum bu ara... 

Orada, bu albümden akanlarla biraz durmak istiyorum. 

Siz hangi albümde, hangi şarkıda ya da anda durmayı seviyorsunuz? Bize bu maili cevaplayarak yazar mısınız? Ya da doğrudan [email protected] adresimize? Okurumuzun dinlediklerini listeye çevirip orada bir karşılaşma isteği, fikri hep masamızda…  

Hikâyeyi paylaşmak için:
Uzunçalar

Kritik Dinleme, Alıcı Kulağı ve Vazgeçilmeyen Sesler

Neden aynı şarkıları dinlemekten bıkmıyorum?

Kritik Dinleme, Alıcı Kulağı ve Vazgeçilmeyen Sesler

Müzikle olan ilişkimizi profesyonel boyuta taşıdığımdan beri “dinleme” konusunda kendimce ciddi problemler yaşıyorum. Etnomüzikoloji okurken öğrendiğim “kritik dinleme” ile başladı sanırım problem. Zira bu dinleme biçiminde müziği öyle “arkada çalsın” ya da “ses olsun” gibi kullanmak konu dahil edilemezken; dinlemekte olduğumuz “şey” nasıl bir form, hangi enstrümanları duyuyoruz, varsa sözleri neler anlatıyor ve bunu nasıl anlatıyor, nerelerde volümler ve hareketler artarken nerelerde hafifleyip yavaşlıyoruz, tüm bunlar neden oluyor gibi pek çok soru ve duyuş açısıyla dinlemeye başlamıştık. Önceleri bunun yarattığı farkındalık beni son derece güçlü, bilgili, “kulaklı” vesaire hissettirmişti. Halihazırda dinlemekte olduğum şeyler yeni katmanlar ve anlamlar kazanırken ilk kez dinlediğim müzikler de çeşitli süzgeçlerden geçip değerlendirilerek kulağıma giriş izni alabiliyorlardı. Kendimi özel ve kıymetli hissettiğimi de itiraf etmeliyim, neticede sıradan bir müzik dinleyici değil, dinlediğimi analiz edip anlamlandırabilen, kendi tabirimle “akademik bir dinleyici” olmuştum artık. 

Sektörde çalışmaya başlayınca bu kritik dinleme eylemine bir kardeş geldi; kendi tabirimle “alıcı kulağıyla dinlemek”. Bu durum da şöyle gelişti; listelerde en çok dinlenen ya da konserleri en çok satan müzisyenler nasıl bir müzik yapıyordu, bu “hit” şarkılar nelerdi ve neden onlar “hit” olmuştu? Herkesin ezbere bildiği sözler ya da melodiler neden ezbere bilinirken belki onlardan çok daha derin sözler ve güçlü melodiler eleniyordu, aynı müzisyenin şarkıları olsalar bile? Bir dönem ülke gündeminin büyük polemiği “bakkal şarkısı” neydi, nasıl olurdu? Bu ve benzeri sorularla gelen, biraz daha sözlü içerik ve tabiri caizse “formülizasyon” ve “piyasa değeri” gibi kavramlar üzerine düşünerek dinlemeye başladım bu sefer de. Belki de bu dinleme biçimini “analitik dinleme” kategorisinde düşünebiliriz, ama ben “alıcı kulağıyla dinleme” demeyi tercih ediyorum. 

Bu iki “mesleki deformasyon(!)” neticesinde bir dönem “Müzik dinlemeye de atom fiziğine de lanet olsun!” hisleri içinde, mecbur kalmadıkça müzik dinlemiyordum. Ders ya da iş gereği bir şey dinlemek zorunda kaldığımda da derhal “alıcı ve akademik kulaklarımı” takıp hedefe yönelik dinleyip işimi bitirip geçer olmuştum. Saatlerce ilgi ve zevkle müzik dinlediğim zamanlar adeta bir hayal olmuşken hoparlör ile müzik için arkadaşlarımı neredeyse dövmek istiyordum. Konserler zaten sadece akışı, sahneyi, dinleyicileri vs izleyip her şeyin yolunda olup olmadığını kontrol ettiğim bir “iş alanı” haline gelmişti. “Seninki dert mi?” dediğinizi duyar gibi oluyorum, haklısınız, fakat “Herkesin derdi kendine” demişler işte...

Ve bu durum benim için can sıkıcı ve moral bozucu olmaya başlamıştı, zira hayatı müzik ekseninde yaşayan bir insanının bir şey dinleyemez olması kendi örnek kümesi içinde gerçekten büyük bir problem. Sonra geçti bu his biraz, tamamen geçmedi, fakat azaldı ve kontrol edilebilir hale geldi. Yine de son zamanlarda hala müzik yazıp konuştuğum kadar müzik dinlemiyorum. Bu durum da beni çok rahatsız ediyor. 

Tüm bu ahval ve şerait içinde, şartlar ne olursa olsun dinleyebildiğim ve bıkmadığım tek bir tür olduğunu fark ettim: Türkçe rock. Yüzlerce, hatta belki binlerce kez dinlediğim, her bir gitar solosundan kelime kelime sözlerini ezbere bildiğim Teoman/Duman/Athena/Mor ve Ötesi vs şarkılarını dinletmekten hiç vazgeçmedim mesela. Her albümüne ve şarkısına aynı tutkuyla bağlı olmasam ve hatta hiç beğenmediğim şarkıları/albümleri de olsa o spesifik “sound”u, tanıdık vokalleri ve ne anlatacağını bildiğim sözleri duyunca garip bir huzur, güven ve güç hissettim hep. Ne alıcı kulağımın ne akademik dinleyişlerin hükmünün kalmadığı tek özgürlük alanım ve güvenli limanım sanırım Türkçe rock. 

Peki neden? Müziklerin en yücesi, türlerin efendisi olduğundan değil elbet; fakat yaşanmışlık ve aidiyet hislerinden... Her insanın çocukluğuna, ilk gençliğine sirayet eden ve onlara iyi hissettiren müzikler vardır muhtemelen, bunların bilimsel bir açıklaması da vardır elbet; ama bu yazıda objektif gerçeklere değil subjektif hislere yer var. Benim için 2000ler başındaki Türkçe rock; gençlik demek, özgürlük demek, ama bir yandan da grup olmak demek... Koskoca bir lise dolusu gencin aynı Duman şarkısıyla efkarlanıp Teoman ile felsefe yapması ya da Kurban ile coşması demek... Bu hisler belki başkası için Sezen Aksu’dur, Rus klasikçileridir veya Ertaş bozlaklarıdır; belki de hiçbir şey değildir. Ama ben, tüm dünyanın ve benim küçük hayatımın rutinlerini değiştiren pandemi, geçen ay geçirmiş olsam da etkisini hala üstümde bırakan COVID ve yorgunluk ile bıkkınlığımın had safhada olduğu bu günlerde, bu yazıyı yazabilecek gücü yine Türkçe rocktan alıyorum. Ben onu hiç terk etmedim, o da beni hiç yalnız bırakmadı. Sağ olsun... Hangi Türkçe rocktan bahsettiğimi de uzun uzun anlatmak isterdim, ama başka bir sefere artık... Meraklısını bir ön dinleme için alttaki Kırk Ambar çalma listesine davet ediyorum. Başka bir yazıda da bu yazının asıl niyeti olan MySpace, forumlar ve tek tek MP3 indirmeli müzik dinleyiciliği zamanlarından görüşmek üzere...

Hikâyeyi paylaşmak için:
Kırk Ambar

İlk Gençlik Listeleri #5

Türkçe rock ile seriyi bitiriyoruz.

İlk Gençlik Listeleri #5

Tuğçe’nin başlattığı ‘İlk Gençlik Listeleri’nin finalini yapmak bana kısmet oldu. Benim ilk gençliğimin, gençliğimin ve hatta şimdilerimin her zaman en vazgeçilmezi de Türkçe rock olduğundan sizi de böyle bir liste bekliyor. Bence ülkede rock müziğin şaha kalktığı bir dönem olan 2000ler başında kasetçalarım ve MP3playerımda en çok dönen grup ve müzisyenlerin hafif melankolik parçalarından bir seçki yaptım. Arkadaşınızın ya da korsancınızın doldurduğu bir karışık CD niyetine, iyi dinlemeler.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Müzikli Mevzular

Müzikli Mevzular

Müzik dünyalarının farklı bakış açılarını; tarzlardan ve kalıplardan bağımsız haberler, okumalar ve dinleme alışkanlıklarıyla tartıştığımız paylaşımlar e-posta kutunda!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir