felsefe ile ilgili hikayeler

İoanna Kuçuradi'nin ardından pek çok şey söylendi: “Hocaların hocası”, bilge”, “filozof”... Onu tanıyanlara sorduğumuzda ise tek bir Kuçuradi çıkmıyor: Birinin hayatında cesaret veren iki sözcük, bir başkasında kavramların sınırlarını doğru çizme titizliği, bir diğerinde değerleri yaşama sorumluluğu... Belki insan öldüğünde geriye kalan tam da bunlardır: Kendisi artık orada olmadığı hâlde başkalarının düşünme, konuşma, davranma, anlama ve kuşkusuz bunların toplamı olan yaşama biçimlerinde yaşamaya devam etmesi.

Okullar açıldı; artık akşamlar, hafta sonları ve evler yeniden ödevle dolacak. “O ödevler yapılacak!” Peki neden? Çocuğun ilgileriyle konuşuyor mu? Ona beceri kazandırıyor mu? Kendi başına bir şeyin peşine düşmesini sağlıyor mu? Uğraş edinmesini destekliyor mu? Eğitimin öğretmeni, okulu, sınavı, müfredatı hatta okulun kendisini tartışmaya açtığımız bir dönemde, okulun en görünmez kurumlarından ödev üzerine düşünüyoruz.

Yazar, akademisyen ve arkeolog İsmail Gezgin ile belli başlı kitaplarının ışığında kadim zamanları, yakın geçmişi ve bugünü konuştuk. Sıra kitabı "Ötekilerin Arkeolojisi"ni irdelemeye gelince, İsmail Gezgin "Yoksulluk bir uygarlık icadıdır" diyor ve "modern zamanlar"ı yargılayıp mahkum ediyor.

James Turrel'in Danimarka’daki ARoS Aarhus Sanat Müzesi’nde açılan "As Seen Below – The Dome" sergisi sosyal medyada en çok paylaşılan sanat işlerinden biri hâline geldi. Roma’daki Pantheon’un oculus'undan ilham alan devasa kubbe, ziyaretçileri gökyüzüne bakmaya davet ediyor. İlk bakışta etkileyici bir mimari müdahale gibi görünse de eserin asıl meselesi gökyüzü değil, gökyüzünü nasıl gördüğümüz.

Sistemin bugünkü pürüzsüz başarı illüzyonu, son dönemde ABD üniversitelerinin mezuniyet kürsülerinde çatlıyor. Üniversite kampüslerinde mezuniyet konuşması yapmak için sahneye çıkan kurumsal elitlerin, siyasetçilerin ve iş dünyası liderlerinin öğrenciler tarafından protesto edilmesi tesadüf değil. Kurumsal dünya, çiçeği burnunda mezunlara "pürüzsüz, uysal ve sistemle uyumlu başarı şablonları" vaaz ederken, yeni nesil ise o hazır senaryoları reddediyor.

“Hesap sormak” çoğu zaman öfkeyle, bağırmayla, hatta intikamla karıştırılır. Oysa hesap sormak, duygusal bir boşalma değil; etik bir hatırla(t)madır. Basit ama güçlü bir cümleyle ifade edilebilir: “Yaptığının farkındayım ve bunu onaylamıyorum.” Bu cümle, ne şiddet içerir ne de linç çağrısıdır; aksine, birlikte yaşamanın asgari koşulunu hatırlatır.