“Hesap sormak” çoğu zaman öfkeyle, bağırmayla, hatta intikamla karıştırılır. Oysa hesap sormak, duygusal bir boşalma değil; etik bir hatırla(t)madır. Basit ama güçlü bir cümleyle ifade edilebilir: “Yaptığının farkındayım ve bunu onaylamıyorum.” Bu cümle, ne şiddet içerir ne de linç çağrısıdır; aksine, birlikte yaşamanın asgari koşulunu hatırlatır.

Yazı: Metin V. Bayrak

Her şeyin ses hızını aşarak aktığı bu esrik değişim denizinde beynimiz, tanık olduğu evrenin resmini çekmekte zorlanıyor. Hızın yarattığı bu bilinç bulanıklığında algımızın kapılarını aralamak için uygarlığın en kadim sorularını sormaya bugün her zamankinden daha çok ihtiyacımız var: Sahi nedir bu yaşadıklarımız? Ben kimim, neredeyim, niçin yaşıyorum?

Her kuşağın daha doğar doğmaz kucağında bulduğu temel sorular üzerine yeniden düşünmek zamanı! Uygarlık, insanlığın "elmayı yedikten sonra" sorduğu bu üç temel soruya verilen yanıtların toplamıdır. Nefes aldığımız sürece baki olan bu sorulara yanıt aramaya devam edeceğiz. Türkçesiyle felsefe yapmaya.

Ancak bugün bu sorular "acil" bir nitelik kazandı çünkü kimliğimiz, varoluşumuz artık yalnızca kişisel iç hesaplaşma değil; toplumsal, ekonomik ve ekolojik kırılmaların ortasında şekilleniyor. İnsan aklı boşluk kabul etmez; bunca adaletsizliğin, olup bitenin nedeni, sorumlusu olmalı. Öyleyse soruyu büyütelim: Bunca karmaşanın ortasında biz tam olarak neredeyiz? Bu çoklu krizler çağında bulunduğumuz yerin hesabını kim verecek, o hesabı kim soracak?

Özne krizi ve donmuş bilinç

Bugün "kim olduğumuz" sorusu, güvencesizliğe dayanma kapasitemizle yanıtlanıyor. Prekaryalaşma artık istisna değil, yerleşik bir norm. Bu iklimde insanın “saygı” gördüğü alan giderek daralıyor; yurttaş olduğu için değil, ancak tüketebildiği ölçüde "müşteri" olarak muhatap alınıyor. Özneleşme tüketim kapasitesine bağlandığında bilinç, “Kimim, ne yapıyorum?” sorularından “Ay sonu gelir mi?” kaygısı altında katlanarak itaatkarlaşıyor.

YAZININ DEVAMI