Platon ile ilgili hikayeler

Ege Maltepe’nin "Shakespeare Shakspere mi?" oyunu, bir yandan edebiyat tarihinin en hararetli tartışmalarından birini yeniden açıyor, bir yandan da yapay zeka ve simülasyon çağında insani olan üzerine düşünmeye çağırıyor. 29 Mayıs'taki Londra temsilinden önce Ege Maltepe ile gerçeklik duygumuzdan sanatın endüstrileşmesine ve yapay zeka çağında “bilgi” kavramının ne anlama geldiğine uzanan bir sohbete oturduk.

Sartre, insanın özgürlüğe mahkûm olduğunu söyler. Hiçbir özümüz, hiçbir doğamız, hiçbir “yazgımız” yoktur; kendimizi seçimlerimizle kurarız. Bu, insan için hem kurtuluş hem de lanettir: Çünkü özgürlük, sorumluluğu beraberinde getirir. Sessizlik de bir karardır, erteleme de, “yapacak bir şey yok” demek de... Bu nedenle kuşkusuz hiçbir şey yapmamak da bir şey yapmaktır.

Adaletin olduğu bir toplumda insanlar da daha adil davranma eğilimine girer. Çünkü yöneticiler ve birlikte yaşadığımız diğer insanlar, içgüdülerimize uygun şekilde hareket edebileceğimiz, yani daha adil olabileceğimiz bir ortam yaratmış olur. Türkiye’deyse bugün tersi bir durum yaşanıyor. Böyle bir ortamda huzurun ve barışın gelmesi mümkün mü?

Trump'ın galip geldiği seçimlerde iki aday da rakiplerinin kazanması hâlinde Amerikan demokrasisinin tehlike altında olacağını söylüyordu. Oysa ABD'nin demokratik ideallerin vücut bulmuş örneği olduğu önermesi genel anlamıyla sorunlu. Her halükarda, seçimleri yakından takip eden Türkiye için alınacak dersler var.

Herkes annesinin, babasının, ilk patronunun hatalarını hatırlıyor ve o hataları tekrarlamamaya çalışıyor. Yani herkes kendisinden öncekilere ilikli. Peki her kuşak birbirini içine sininceye kadar gömdüyse artık öncekilere, sonrakilere el verip bu çukurdan çıkmanın vakti gelmedi mi?