Johnson & Johnson'ın “iflas çözümüne” mahkemeden ret

ABD’de bir mahkeme, Johnson & Johnson’ın bebek pudrası gibi kozmetik talk ürünlerinin kansere yol açtığı iddialarına ilişkin on binlerce davayı iflas yoluyla çözmeye yönelik ikinci girişimini de reddetti. Böylece şirketin, kendisine yeni davaların açılmasını engelleyecek 8,9 milyar dolarlık anlaşma önerisi de tehlikeye düştü.

Ne olmuştu? Johnson & Johnson (J&J), kozmetik talk ürünlerinin asbest ile kirlendiğine ilişkin yaklaşık 40 bin davacının iddialarından oluşan bir toplu dava ile karşı karşıya kalmıştı.

Şirket, 2021 yılında davaların yol açabileceği tazminat ödemelerini sınırlandırmak için LTL Yönetim isimli bir alt şirket kurararak mesuliyetlerini bu şirkete aktarmış, sonrasında ise LTL Yönetim adına muhtemel tazminat ödemelerini gerekçe göstererek iflas koruması için mahkemeye başvuruda bulunmuştu.

LTL’in ilk iflas başvurusu, bir ABD temyiz mahkemesinin iflas korumasına uygun olmak için yeterli mali sıkıntı içinde olmadığına karar vermesinin ardından Nisan ayında reddedilmişti.

Bilimsel dayanak: Oldukça nadir ve ölümcül bir kanser türü olan akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), asbest solunumu nedeniyle ortaya çıkıyor ve ağırlıklı olarak madencilik ve gemi yapımı gibi endüstrilerde çalışan kişilerde görülüyor. Talk tozu ve asbest, toprakta sıklıkla birlikte bulunuyor ve bu nedenle çıkarılan talkın kanserojen maddeyle kirlenmiş olabileceği düşünülüyor.

J&J biliyor muydu?

Reuters haber ajansının 2018 yılında yayımladığı araştırma dosyası, J&J'in talk pudrası ile ilgili açılan davalar sırasında ortaya çıkan ve ABD yasaları gereği kamuya açık hâle gelen binlerce şirket içi belge ve duruşma öncesi ve mahkeme önünde verilmiş ifadenin incelemesinden oluşuyor.

Bu inceleme, en azından 1971'den 2000'lerin başına kadar, şirketin ham talk ve bitmiş tozlarının bazen küçük miktarlarda asbest için pozitif test edildiğini; şirket yöneticilerinin, maden yöneticilerinin, bilim adamlarının, doktorların ve avukatların bu konuda endişelendiğini ancak sorunu düzenleyicilere veya halka ifşa etmediklerini gösteriyor.

Belgeler ayrıca şirketin, ABD'deki düzenleyicilerin kozmetik talk ürünlerindeki asbesti sınırlama planlarını ve talkın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel araştırmaları baskılamaya yönelik başarılı girişimlerini da ortaya koyuyor.

“Platon Projesi”

Reuters, Şubat 2022’de yayımladığı bir özel raporda ise J&J’in hukuk ekibinin “Platon Projesi” olarak adlandırdığı plana ilişkin detayları açığa çıkardı.

Reuters tarafından incelenen Temmuz 2021 tarihli bir şirket içi yazışmaya göre; projede görevlendirilen 30’dan fazla hukuk personeli projeyle ilgili bilgileri “eşleri dahil kimseyle paylaşmamaları” ve “projenin var olduğu gerçeği de dahil” projeye ilişkin bilgileri gizli tutmalarının önemi konusunda uyarıldı.

Projede çalışan ekip, beklenen yaklaşık 38 bin davanın tüm mesuliyetlerini yeni kurulan ve derhal iflasını ilan edecek olan bir yan kuruluşa kaydırmaya yönelik “Texas usulü İki-Adımlı İflas” (Texas two-step bankruptcy) stratejisini değerlendirdi. İştirakin avukatı ise bir mahkeme dosyasında bu hamlenin amacını “tüm davaları durdurmak ve yasal işlemleri davacıların sınırlı bir para havuzundan tazminat almak için yarışacakları iflas mahkemesine aktarmak” olarak belirtti.

Raporun yayımlanmasının ardından J&J avukatları Reuters’ın yasal sürece ilişkin gizli belgelere ulaştığını iddia ederek mahkemeden haberin yayımının durdurulmasını talep etti. Reuters ise konuya ilişkin, “J&J’in avukatları tarafından ileri sürülen, gerçeklere dayanmayan ve hukuki açıdan mesnetsiz iddiaları reddediyoruz ve kamu yararını ilgilendiren konularda korkmadan ve kayırmadan haber yapmaya devam edeceğiz” açıklamasında bulundu.

Mahkemenin kararı

New Jersey, Trenton'daki Yargıç Michael Kaplan, Cuma günkü beyanında LTL Yönetim’in ikinci iflası başvurusunun reddedildiğini çünkü iştirakin “yakın” veya “acil mali sıkıntı” içinde olmadığını söyledi. Nisan ayında da mahkeme aynı gerekçeyi işaret ederek ilk iflas girişimini reddetmişti.

J&J, kararın ardından yapılan açıklamada Kaplan’ın kararını temyize götüreceğini ve “spekülatif ve bilimsel dayanaktan yoksun” davalara karşı kendisini şiddetle savunacağını söyledi.

Kanser mağdurlarını temsil eden avukatlar ise şirketi iflas kanunlarını kötüye kullanmakla suçladı. Adalet Bakanlığı’nın iflas gözlemcisi de avukatlarla aynı görüşte olduğunu bildirerek iflas talebinin reddedilmesi çağrısında bulunmuştu.

Davacıları temsil eden Avukat Andy Birchfield, iflas başvurularının amacını davaların jüri önüne gitmesini engellemek olarak değerlendirdi. Birchfield, “J&J iki yıldır bizi yarım trilyon dolar değerindeki bir şirketin bir şekilde iflas ettiğine ikna etmeye çalışıyor” ifadesini kullandı ve “J&J için artık bu saçmalığa son vermenin ve sorumluluğu kabul etmenin zamanı geldi” diyerek ekledi.