Ekvador’da yolsuzluk ve çetelere karşı kampanya yürüten başkan adayı Fernando Villavicencio, bir seçim mitinginde suikasta uğradı. Bir zamanlar Latin Amerika'nın en güvenli ülkelerinden biri olan Ekvador'da, etkilerini artıran uluslararası uyuşturucu kartelleri nedeniyle yolsuzluk ve güvenlik sorunları giderek daha endişe verici hâle gelirken, kolluk güçleri kartellerle çalışan ve siyasetçileri tehdit eden yerel çetelerle mücadele etmeye çalışıyor.Suikastın ardından mevcut Başkan Guillermo Lasso, ülkede iki ay sürecek olağanüstü hâl ilan etti. 20 Ağustos'ta yapılacak genel seçimlerin ise ertelenmeyeceği bildirildi.Suikastın sorumluluğunu “Los Lobos” (Kurtlar) adlı bir yerel suç çetesi üstlendi. Ancak polis ve savcılık soruşturmanın sürdüğünü belirtti. Polisin çetelerle bağlantılı olmakla suçladığı ve tamamı Kolombiya vatandaşı olan altı şüpheli ise gözaltında tutulmaya devam ediyor.Daha önce Villavicencio’yu birçok kez tehdit ettiği ifade edilen “Los Choneros” çetesinin cezaevindeki lideri “Fito” ise, binlerce asker ve polisin katıldığı geniş çaplı bir operasyon ile maksimum güvenlikli bir hapishaneye <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/world-latin-america-66490857" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">transfer edildi</a>.Bir adım sonrası: Seçime ise öldürülen politikacının yerine kendisinin başkan yardımcısı adayı girecek. Construye partisi, 36 yaşındaki çevre aktivisti <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/world/2023/aug/12/andrea-gonzalez-picked-to-replace-ecuadors-assassinated-presidential-candidate" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Andrea Gonzalez’i</a> başkan adayı olarak göstereceğini açıkladı ve bir başkan yardımcısı adayı seçme sürecinde olduğunu ekledi.Parti, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Gonzalez'in Villavicencio'nun “mirasını garanti altına alacağını” ve “milyonlarca Ekvadorlunun bu amaç doğrultusunda kendisine eşlik edeceğini” söyledi.Ne oldu? Yolsuzlukları ortaya çıkarma konusunda uzun bir geçmişe sahip eski bir gazeteci olan 59 yaşındaki Villavicencio, 9 Ağustos Çarşamba günü Ekvador’un başkenti Quito’da gerçekleştirdiği bir mitingin ardından silahlı saldırıya uğradı.Villavicencio, öldürülmeden sadece dakikalar önce mitingi “Burada, demokrasinin bedelini yaşamlarımızla ödüyoruz” diyerek tamamlamıştı. Seçimin ilk turuna girecek sekiz aday arasında olan Villavicencio’nun seçimi kazanması beklenmiyordu.Villacicencio, ülkede suikasta uğrayan ilk siyasetçi değil. Geçen ay da Manta kentinin belediye başkanı, Şubat’ta da Puerto Lopez kentinin belediye başkanı adaylarından biri öldürülmüştü. Ancak bir başkanlık adayının ülkenin başkentinde, kamuya açık bir etkinlikte öldürülmesi, çetelerin şu ana dek düzenlediği en cüretkâr saldırı olarak görülüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sınırlardan sızan uyuşturucu problemi</h2>Tarihsel olarak Latin Amerika’nın görece güvenli ve istikrarlı ülkelerinden olan Ekvador’da, her 100 bin kişi başına cinayet oranı 2018 ile 2022 arasındaki 4 yıl içinde 4 kattan fazla artarak 26,7’ye yükseldi. Böylece Ekvador, dünyanın en yüksek cinayet oranlarına sahip 20 ülke arasına girerek Meksika ve Kolombiya’yı yakaladı.<a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/c514j40el45o" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">BBC’nin haberine göre</a>, 2018’de ağırlıklı olarak gece tek başına yolda yürürken güvende hissettiklerini söyleyen Ekvador halkının güvenlik algısı, geçtiğimiz yıllar içinde polise olan güven ile birlikte yerle bir oldu. Suçtaki artışın temel nedeni ise uyuşturucu ticaretindeki artış ve ülkede nüfuzu giderek artan karteller olarak görülüyor.Dünyanın en büyük iki kokain üreticisi Kolombiya ve Peru’nun arasında sıkışmış hâldeki ülke, Pasifik Okyanusu’na açılan gelişmiş limanları ve Latin Amerika’nın birçok ülkesinde güç sahibi olan kartellerle mücadele etme konusunda nispeten deneyimsiz güvenlik güçleri nedeniyle kartellerin hedefi oldu.Ayrıca, Kolombiya uyuşturucu ticaretinin en büyük oyuncuları arasında olan isyancı FARC örgütünün silah bırakması ile bölgede oluşan güç vakumunu uluslararası kartellerin doldurduğu ifade ediliyor.Ekvador’da, önceden daha küçük suçlarla ilişkilendirilen birçok suç çetesinin bu kartellerle işbirliği kurması ile ülkedeki suç oranları hızlı bir artış gösterdi. Bu ilişkiler ise özellikle ülkedeki hapishanelerde kuruldu. Geçtiğimiz yıllarda; Meksikalı rakip kartellerle bağlantılı çeteler hapishanelerde dehşet verici cinayetler de dahil olmak üzere birçok olaya karıştı. Ülkenin kapasitelerinden çok daha kalabalık cezaevlerinde yüzlerce mahkum öldürüldü.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Suikastın şüphelileri</h2>Suikastı üstlendikleri videoda, kar maskesi takan bir grup şahıs, Los Lobos çetesi adına <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2023/08/10/ekvadorda-yolsuzluk-karsiti-cumhurbaskani-adayi-secim-mitinginde-olduruldu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">suçu üstlendi</a>. Los Choneros çetesinden ayrılan bir grubun kurduğu düşünülen çetenin, güçlü Meksikalı suç örgütlerinden Jalisco Yeni Nesil Karteli ile (CJNG) bağlantıları var.Villavicencio’yu suikasttan bir hafta önce ölümle tehdit eden Los Choneros ise adını ülkenin batısındaki Chone kentinden alıyor. Çetenin bağlantılı olduğu Sinaloa kartelinin eski lideri Joaquin “El Chapo” Guzman, geçtiğimiz yıl Meksika güvenlik güçleri ile yapılan ortak operasyon ile yakalanarak ABD’de cezaevine gönderilmişti.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Ekvador’da yolsuzluk ve çetelere karşı kampanya yürüten başkan adayı Fernando Villavicencio, bir seçim mitinginde suikasta uğradı. Ülkede iki ay sürecek olağanüstü hâl ilan edilirken, 20 Ağustos'ta yapılacak seçimlerin ise ertelenmeyeceği bildirildi. 

Başkan adayına suikast: Ekvador'da çetelerin hakimiyeti

Cumartesi günü, Suudi Arabistan’ın kıyı kenti Cidde'de Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline ilişkin müzakereler gerçekleşti.Suudi Arabistan’ın uluslararası diyaloğu ilerletmeyi ve Ukrayna’da yaşanan krize diplomatik ve siyasi çözümler bulmayı hedeflediği yeni bir girişim olan müzakerelere yaklaşık 40 ülke katıldı.Danimarka’nın başkenti Kopenhag’ın ev sahipliği yaptığı Haziran ayında yapılan ve Kiev müttefiki bir Avrupa seferberliği şeklinde değerlendirilen görüşmelerin aksine Cidde’de Çin ve Türkiye’nin yanı sıra Brezilya, Hindistan ve Güney Afrika gibi şimdiye kadar daha tarafsız bir diplomasi yönetmeyi seçen büyük gelişmekte olan ülkelerin katılması dikkat çekti.Reuters’a konuşan bir Avrupa Birliği yetkilisi, müzakerelerden ortak bir bildiri yayınlanmayacağını aktarırken; <a fr-original-style="" href="https://www.indyturk.com/node/653226/d%C3%BCnya/cidde-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmeleri-nas%C4%B1l-sonu%C3%A7land%C4%B1r%C4%B1ld%C4%B1-ikili-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmelere-kat%C4%B1lmak-isteyen" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">AFP’nin kaydettiğine göre</a> Avrupalı bir kaynak, başta “Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliğine” saygı olmak üzere, bu konunun “herhangi bir barış anlaşmasının merkezinde yer alması” şartıyla, ana noktalarda anlaşma sağlandığını ifade etti.AFP'nin gözlemlerine göre görüşmeler, üç saat süren ve çeşitli heyetlerin açıklamalarına ayrılan oturumlar, ardından iki saatlik kapalı toplantılar ve son olarak da bir çalışma yemeğinden oluştu. Pazar günü de bazı heyetlerin Cidde’de ikili görüşmelere katıldığı aktarıldı.Brezilya&nbsp;delegasyonunun başında bulunan Dış Politika Danışmanı <a fr-original-style="" href="https://artigercek.com/dunya/cidde-gorusmeleri-260681h" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Celso Amorim</a>, zirvede yaptığı açıklamada “Ukrayna savaştaki en büyük kurban, ancak gerçekten barış istiyorsak Moskova’yı da sürece dahil etmeliyiz” dedi.Çin&nbsp;Dışişleri Bakanlığı ise Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Cidde'deki görüşmelerin “uluslararası fikir birliğini pekiştirmeye yardımcı olduğunu” söyledi. Yapılan yazılı açıklamada, Çin’in Şubat ayında ülkeyi ziyareti sırasında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sunduğu “12 maddelik barış önerisine dayalı diyaloğu güçlendirmeye devam edeceği” ifade edildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Suudi diplomasi</h2>Suudi Basın Ajansı (SPA) tarafından belirtildiğine göre Suudi Krallığı, dünyayı savaşın daha fazla “insani, güvenlik ve ekonomik yansımalarından” korumak istediğini belirtti.Riyad yönetimi, görüşmelerin “Ukrayna krizini diplomatik ve siyasi yollarla çözmenin yöntemleri hakkında uluslararası düzeyde diyalogun, işbirliğinin ve görüş alışverişinin güçlendirilmesine" katkıda bulunmasını umduğunu ifade etti.Katılımcı ülkeler arasındaki farklılıklar göz önüne alındığında Cidde'de gerçekleşen istişarelerin zor olduğunu belirten Ukrayna tarafında ise Cumhurbaşkanı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, Cidde’ye gelmeden önce “Buna rağmen fikirlerimizi paylaşmamız önemli. Görevimiz tüm dünyayı Ukrayna etrafında birleştirmek”&nbsp;diye konuştu. Görüşmeler ardından yaptığı açıklamada ise Yermak, “Üzerine adil ve kalıcı bir barışın inşa edilmesi gereken temel ilkeler üzerinde çok verimli istişareler yaptık” dedi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Masada yer almayan Moskova</h2>24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya karşı savaş başlatan ve başkent Kiev’i ele geçirme girişiminde başarısız olan Rusya, görüşmelere katılım gerçekleştirmeyeceğini ancak gelişmeleri “yakından takip ettiğini” belirtmişti.Kremlin ayrıca, Ukrayna’nın görüşmeler öncesinde dile getirdiği ve Rus güçlerinin Ukrayna topraklarından tamamen çekilmesi çağrısında bulunan 10 maddelik bir barış formülüne ilişkin herhangi bir müzakerenin “yeni bölgesel gerçekleri” hesaba katması gerektiğini söyledi.Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Pazar günkü açıklamasında müzakereleri “Batı'nın küresel Güney ülkelerini Zelenski’nin pozisyonunun arkasında seferber etmeye yönelik beyhude, başarısızlığa mahkum çabalarını sürdürme girişiminin bir yansıması” olarak değerlendirdi.Küresel Güney ülkelerinin, Rusya’nın dostlarının barışı sağlamaya yönelik arabuluculuk ve insani girişimlerini çok takdir ettiğine dikkati çeken Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü <a fr-original-style="" href="https://www.ekonomim.com/dunya/rusyadan-s-arabistandaki-ukrayna-toplantisina-tepki-en-ufak-bir-katma-degeri-yok-haberi-703573" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Maria Zakharova</a> şu ifadeleri kullandı:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Rusya ile müzakereleri kesintiye uğratan ve yasaklayan Kiev rejiminin aksine biz, her zaman krize yönelik diplomatik bir çözüme açık olduk ve olmaya devam ediyoruz, gerçekten ciddi önerilere cevap vermeye hazırız. Rusya’nın katılımı olmadan ve çıkarları dikkate alınmadan, Ukrayna kriziyle ilgili hiçbir toplantının en ufak bir katma değeri yoktur.”</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Savaş hız kesmedi</h2>Rusya, Cuma gecesi geç saatlerde Ukrayna’nın insansız deniz aracıyla düzenlediği tanker saldırısının ardından Ukrayna’nın bazı bölgelerine saldırılar düzenledi. Rusya devlet haber ajansı TASS, gerçekleştirilen hava saldırıları sonucunda Ukrayna güçlerinin Donetsk bölgesinde 135 askerini kaybettiğini iddia etti.Dışişleri sözcüsü Zakharova, tanker saldırının ardından Moskova’nın Ukrayna’nın Kerç Boğazı’nda sivil bir gemiye yönelik “terörist saldırısını” şiddetle kınadığını söylemiş, “Bu tür barbarca eylemlerin hiçbir gerekçesi olamaz, cevapsız kalmayacaklar ve failleri kaçınılmaz olarak cezalandırılacaklar” diye konuşmuştu.Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise, gece yaptığı video konuşmasında, Rusya’nın hava saldırılarına rağmen ABD ve Almanya’dan gelen hava savunma sistemlerinin “son derece etkili” olduğunu ve şimdiden “önemli sonuçlar” ürettiğini söyledi.Rusya ayrıca, Kharkiv bölgesinde geçtiğimiz Eylül ayında Ukrayna güçleri tarafından kurtarılan Kupiansk şehri ve çevresinde, son 3 gün içinde cephe boyunca 3 kilometre ilerlediğini ve kaybettiği toprakları geri aldığını açıkladı.

Ukrayna’da yaşanan krize diplomatik ve siyasi çözümler bulmak hedefiyle gerçekleşen müzakerelere yaklaşık 40 ülke katıldı.

Cidde Görüşmesi: Ukrayna’da barış için “toprak bütünlüğü”

Hunter Biden, babası Joe Biden’ın Demokrat Parti adayı olarak ABD Başkanı seçildiği 2020 yılından beri Adalet Bakanlığı’nın kendisi hakkında yürüttüğü soruşturmalar ve özellikle Cumhuriyetçi medyanın takip ettiği bir dizi skandal ile ABD gündeminde yer alıyor.Bu gelişmelerden <a fr-original-style="" href="https://www.nbcnews.com/politics/joe-biden/documents-failed-hunter-biden-plea-agreement-made-public-rcna97799" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sonuncusu ise</a>; Biden’ın vergi kaçırma ve silah bulundurma suçlarından soruşturulduğu davaya bakan yargıcın, sanık ile savcılık arasında sağlanan uzlaşmanın maddelerini sorgulaması sonrası savcılığın sunduğu anlaşmanın suya düşmesi oldu. Dün itibarıyla anlaşmanın kamuya açık hâle gelmesi ile de detaylarına ilişkin birçok yeni bilgi açığa çıktı.Bir adım geriden: Biden ve savcılık arasındaki anlaşmanın mahkeme tarafından kabul edilmesi hâlinde Biden vergi kaçırma suçunu kabul etmiş olacak, savcılık ise silah bulundurma iddiasını takip etmeyi bırakırken vergi kaçırma için şartlı tahliye önerecekti. 16 Temmuz tarihli duruşmadan federal yargıcın anlaşmanın maddelerini ikna edici bulmaması sonrası Biden da ifadesinde tüm suçları reddetti.Bir adım sonrası: Hukuk uzmanları, anlaşmanın tekrar göz önüne alınarak Delaware Bölge Mahkemesi Yargıcı Maryellen Noreika’yı memnun etmeyen bazı şartların değiştirilmesi ve mahkemenin bazı maddeler üzerindeki soru işaretlerinin netleştirilmesi durumunda Ağustos ayı içinde uzlaşmanın onay alabileceğini düşünüyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzlaşmadan çıkan detaylar</h2>İtiraf anlaşmasının ekleri, Biden'ın her iki davadaki davranışlarından uyuşturucu ve alkol bağımlılığını sorumlu tuttu.Ortak dosyada “2015 yılında kardeşinin ölümünün ardından Biden’ın alkol bağımlılığı nüksetti ve zamanla 2016 yılında kokain de dahil olmak üzere yasadışı uyuşturucu kullanımına başladı” ifadeleri yer aldı.&nbsp;Belgeye göre, Biden’ın uyuşturucu bağımlılığı sorunları ertesi yıl daha da kötüye gitti. Biden'ın kazandığı büyük meblağlara –ve muhasebecisi ile iş ortağının vergilerini ödemesi için yaptığı sayısız hatırlatmaya– rağmen, her iki yıl da vergilerini ödeyemediği ve savurgan harcamalarının onu nakit sıkıntısı içinde bıraktığı belirtildi.Biden, 2018 yılının Ekim ayında Delaware’deki federal lisanslı bir ateşli silah satıcısından bir tabanca satın aldı. Silahı satın aldığında, yasadışı uyuşturucu kullanıp kullanmadığını soran federal olarak zorunlu bir form dolduran Biden, belgelere göre “o sırada kokain kullanıcısı ve bağımlısı olmasına rağmen ‘hayır’ cevabını verdi” denildi.Belge, Biden’ın 2019 yılının Mayıs ayında uyuşturucu kullanımını bıraktığını ve üçüncü bir tarafın yardımıyla 2021 yılının Ekim ayına kadar yaklaşık 2 milyon dolarlık vergi ve ceza borcunu ödediğini belirtiyor.Reddedilen anlaşmanın detaylarının ortaya çıkması, Cumhuriyetçilerin önerilen savunma anlaşmasını “tatlı” bir anlaşma olarak eleştirmesine neden oldu. ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçi komite başkanlarından oluşan bir üçlü, Noreika’nın endişelerini dile getirdiği hükümler de dahil olmak üzere, anlaşmanın koşullarını araştırdıklarını <a fr-original-style="" href="https://www.nbcnews.com/politics/congress/republicans-demand-answers-doj-hunter-biden-plea-agreement-rcna97398" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı</a>.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ukrayna bağlantıları</h2><a fr-original-style="" href="https://www.politico.com/news/2023/06/20/hunter-biden-what-to-know-00102700" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hunter Biden’ın</a> babasının politik konumunu kullanarak kurduğu iş ilişkileri de uzun süredir mercek altında. Biden, 2014 yılında daha önce Ukrayna'nın Rusya yanlısı eski cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç’in hükümetinde görev yapmış olan Mykola Zlochevsky tarafından yönetilen Ukrayna merkezli enerji şirketi Burisma’nın yönetim kuruluna katıldı.&nbsp;O dönemde Joe Biden, Obama yönetiminin Ukrayna politikasını yönetmeye yardımcı oluyordu. Bazı ABD'li yetkililer bu iş ilişkisi hakkında kendi içlerinde endişelerini dile getirirken; The New York Times gazetesi 2015 yılında yayınladığı bir başyazıda Hunter’ın Burisma’nın yönetim kurulunda yer alarak babasının Ukrayna çalışmalarını baltaladığını yazdı.Hunter, Burisma’nın yönetim kurulundayken, babası Ukrayna hükümetini Burisma’yı soruşturan savcı Viktor Shokin'i görevden almaya zorladı. Joe Biden, Shokin'in görevden alınması için baskı yaparken yalnız değildi; bir dizi Avrupalı müttefik ve uluslararası kurum da Shokin'in görevden alınması çağrısında bulunuyordu. Ayrıca, Hunter Biden’ın babasını Shokin'in kovulmasını talep ettiğine ilişkin herhangi bir kanıt ortaya çıkmadı. Ancak Cumhuriyetçiler, Başkan Yardımcısı’nın oğlu ile ilişkili şirketi korumak için bu baskıyı yaptığını iddia etti.2019 yılında, dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Joe Biden ile içinde olduğu başkanlık yarışında öne geçmek adına Hunter’ın Burisma ile ilişkisinin ve Shokin'in kovulmasının araştırılmasını istedi. Hakkındaki görevi kötüye kullanma suçlaması sırasında ortaya çıkan belgelere göre Trump, 25 Temmuz’da yaptığı bir telefon görüşmesinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye Biden hakkında soruşturma açılması için baskı yaptı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Laptop meselesi</h2>Trump tarafı, 2020 başkanlık kampanyasının son haftalarında Hunter Biden’ın Delaware’deki bir bilgisayar tamircisinde bıraktığını iddia ettikleri bir dizüstü bilgisayardan bilgiler elde ettiklerini açıkladı. Trump’ın avukatı ve eski New York Belediye Başkanı Rudy Giuliani, bu bilgileri New York Post gazetesi ile paylaştı ve gazete de bilgisayarın içeriğini haberleştirdi.&nbsp;Bu içeriklerden bazıları Hunter Biden’ın Burisma ile yaptığı anlaşmalarla ilgiliydi. Diğer materyaller arasında ise cinsel içerikli fotoğrafların yanı sıra yasadışı uyuşturucu kullanımını belgeleyen fotoğraflar da yer alıyordu.Post’un haberi, Demokrat yanlısı ve merkez medyada büyük tepki topladı. Onlarca eski istihbarat yetkilisi de dahil birçok uzman, dizüstü bilgisayarın bulunmasının ve içeriklerinin Rusya&nbsp;kaynaklı bir&nbsp;dezenformasyon kampanyasının “tüm klasik işaretlerini” taşıdığını söyleyen bir açık mektuba imza attı. Bunun üzerine Twitter, haberle ilgili tweetleri engelledi ve New York Post'un hesabını iki haftadan fazla bir süre askıya aldı. Facebook da kullanıcıların haberi paylaşmasını geçici olarak engelledi.Aradan geçen sürede ise dizüstü bilgisayara ilişkin haberin bir Rus dezenformasyon operasyonundan kaynaklandığına dair hiçbir kanıt ortaya çıkmadı. Politico, The New York Times ve The Washington Post gibi kaynaklar da bilgisayarın içeriğini haberleştirdi. Twitter'ın eski güvenlik ve dürüstlük şefi bu yıl Kongre önünde platformun haberi engelleme kararını bir hata olarak değerlendirdi. Facebook'un çatı şirketi Meta’nın CEO'su Mark Zuckerberg de bu hareketten duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Biden’ın vergi kaçırmak ve silah bulundurmaktan soruşturulduğu davaya bakan yargıcın, sanık ile savcılık arasında sağlanan uzlaşmanın maddelerine ikna olmaması sonucunda anlaşma –en azından şimdilik– suya düştü.

Hunter Biden davasında “uzlaşmazlık”

ABD’de bir mahkeme, Johnson &amp; Johnson’ın bebek pudrası gibi kozmetik talk ürünlerinin kansere yol açtığı iddialarına ilişkin on binlerce davayı iflas yoluyla çözmeye yönelik ikinci girişimini de <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2023/07/28/jj-effort-to-resolve-talc-cancer-lawsuits-fails-a-second-time-.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">reddetti</a>. Böylece şirketin, kendisine yeni davaların açılmasını engelleyecek 8,9 milyar dolarlık anlaşma önerisi de tehlikeye düştü.Ne olmuştu? Johnson &amp; Johnson (J&amp;J), kozmetik talk ürünlerinin asbest ile kirlendiğine ilişkin yaklaşık 40 bin davacının iddialarından oluşan bir toplu dava ile karşı karşıya kalmıştı.Şirket, 2021 yılında davaların yol açabileceği tazminat ödemelerini sınırlandırmak için LTL Yönetim isimli bir alt şirket kurararak mesuliyetlerini bu şirkete aktarmış, sonrasında ise LTL Yönetim adına muhtemel tazminat ödemelerini gerekçe göstererek iflas koruması için mahkemeye başvuruda bulunmuştu.LTL’in ilk iflas başvurusu, bir ABD temyiz mahkemesinin iflas korumasına uygun olmak için yeterli mali sıkıntı içinde olmadığına karar vermesinin ardından Nisan ayında reddedilmişti.Bilimsel dayanak: Oldukça nadir ve ölümcül bir kanser türü olan akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), asbest solunumu nedeniyle ortaya çıkıyor ve ağırlıklı olarak madencilik ve gemi yapımı gibi endüstrilerde çalışan kişilerde görülüyor. Talk tozu ve asbest, toprakta sıklıkla birlikte bulunuyor ve bu nedenle çıkarılan talkın kanserojen maddeyle kirlenmiş olabileceği düşünülüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/johnson-johnsonin-iflas-cozumune-mahkemeden-ret" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Haberin detaylarını</a> Aposto Gündem'de bulabilirsiniz.</li></ul>

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İş dünyasındaki en önemli gelişmeler.

Pareto

J&J, kozmetik talk ürünlerinin asbest ile kirlendiğine ilişkin yaklaşık 40 bin davacının iddialarından oluşan bir toplu dava ile karşı karşıya.

Johnson & Johnson'ın “iflas çözümüne” mahkemeden ret

ABD’de bir mahkeme, Johnson &amp; Johnson’ın bebek pudrası gibi kozmetik talk ürünlerinin kansere yol açtığı iddialarına ilişkin on binlerce davayı iflas yoluyla çözmeye yönelik ikinci girişimini de <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2023/07/28/jj-effort-to-resolve-talc-cancer-lawsuits-fails-a-second-time-.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">reddetti</a>. Böylece şirketin, kendisine yeni davaların açılmasını engelleyecek 8,9 milyar dolarlık anlaşma önerisi de tehlikeye düştü.Ne olmuştu? Johnson &amp; Johnson (J&amp;J), kozmetik talk ürünlerinin asbest ile kirlendiğine ilişkin yaklaşık 40 bin davacının iddialarından oluşan bir toplu dava ile karşı karşıya kalmıştı.Şirket, 2021 yılında davaların yol açabileceği tazminat ödemelerini sınırlandırmak için LTL Yönetim isimli bir alt şirket kurararak mesuliyetlerini bu şirkete aktarmış, sonrasında ise LTL Yönetim adına muhtemel tazminat ödemelerini gerekçe göstererek iflas koruması için mahkemeye başvuruda bulunmuştu.LTL’in ilk iflas başvurusu, bir ABD temyiz mahkemesinin iflas korumasına uygun olmak için yeterli mali sıkıntı içinde olmadığına karar vermesinin ardından Nisan ayında reddedilmişti.Bilimsel dayanak: Oldukça nadir ve ölümcül bir kanser türü olan akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), asbest solunumu nedeniyle ortaya çıkıyor ve ağırlıklı olarak madencilik ve gemi yapımı gibi endüstrilerde çalışan kişilerde görülüyor. Talk tozu ve asbest, toprakta sıklıkla birlikte bulunuyor ve bu nedenle çıkarılan talkın kanserojen maddeyle kirlenmiş olabileceği düşünülüyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">J&amp;J biliyor muydu?</h2>Reuters haber ajansının 2018 yılında yayımladığı <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/investigates/special-report/johnsonandjohnson-cancer/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırma dosyası</a>, J&amp;J'in talk pudrası ile ilgili açılan davalar sırasında ortaya çıkan ve ABD yasaları gereği kamuya açık hâle gelen binlerce şirket içi belge ve duruşma öncesi ve mahkeme önünde verilmiş ifadenin incelemesinden oluşuyor.Bu inceleme, en azından 1971'den 2000'lerin başına kadar, şirketin ham talk ve bitmiş tozlarının bazen küçük miktarlarda asbest için pozitif test edildiğini; şirket yöneticilerinin, maden yöneticilerinin, bilim adamlarının, doktorların ve avukatların bu konuda endişelendiğini ancak sorunu düzenleyicilere veya halka ifşa etmediklerini gösteriyor.Belgeler ayrıca şirketin, ABD'deki düzenleyicilerin kozmetik talk ürünlerindeki asbesti sınırlama planlarını ve talkın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel araştırmaları baskılamaya yönelik başarılı girişimlerini da ortaya koyuyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Platon Projesi”</h2>Reuters, Şubat 2022’de yayımladığı bir <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/inside-jjs-secret-plan-cap-litigation-payouts-cancer-victims-2022-02-04/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">özel raporda</a> ise J&amp;J’in hukuk ekibinin “Platon Projesi” olarak adlandırdığı plana ilişkin detayları açığa çıkardı.Reuters tarafından incelenen Temmuz 2021 tarihli bir şirket içi yazışmaya göre; projede görevlendirilen 30’dan fazla hukuk personeli projeyle ilgili bilgileri “eşleri dahil kimseyle paylaşmamaları” ve “projenin var olduğu gerçeği de dahil” projeye ilişkin bilgileri gizli tutmalarının önemi konusunda uyarıldı.Projede çalışan ekip, beklenen yaklaşık 38 bin davanın tüm mesuliyetlerini yeni kurulan ve derhal iflasını ilan edecek olan bir yan kuruluşa kaydırmaya yönelik “Texas usulü İki-Adımlı İflas” (Texas two-step bankruptcy) stratejisini değerlendirdi. İştirakin avukatı ise bir mahkeme dosyasında bu hamlenin amacını “tüm davaları durdurmak ve yasal işlemleri davacıların sınırlı bir para havuzundan tazminat almak için yarışacakları iflas mahkemesine aktarmak” olarak belirtti.Raporun yayımlanmasının ardından J&amp;J avukatları Reuters’ın yasal sürece ilişkin gizli belgelere ulaştığını iddia ederek mahkemeden haberin yayımının durdurulmasını talep etti. Reuters ise konuya ilişkin,&nbsp;“J&amp;J’in avukatları tarafından ileri sürülen, gerçeklere dayanmayan ve hukuki açıdan mesnetsiz iddiaları reddediyoruz ve kamu yararını ilgilendiren konularda korkmadan ve kayırmadan haber yapmaya devam edeceğiz” açıklamasında bulundu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mahkemenin kararı</h2>New Jersey, Trenton'daki Yargıç Michael Kaplan, Cuma günkü beyanında LTL Yönetim’in ikinci iflası başvurusunun reddedildiğini çünkü iştirakin “yakın” veya “acil mali sıkıntı” içinde olmadığını <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2023/07/30/business/johnson-johnson-talc-baby-powder-lawsuit.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi</a>. Nisan ayında da mahkeme aynı gerekçeyi işaret ederek ilk iflas girişimini reddetmişti.J&amp;J, kararın ardından yapılan açıklamada Kaplan’ın kararını temyize götüreceğini ve “spekülatif ve bilimsel dayanaktan yoksun” davalara karşı kendisini şiddetle savunacağını söyledi.Kanser mağdurlarını temsil eden avukatlar ise şirketi iflas kanunlarını kötüye kullanmakla suçladı. Adalet Bakanlığı’nın iflas gözlemcisi de avukatlarla aynı görüşte olduğunu bildirerek iflas talebinin reddedilmesi çağrısında bulunmuştu.Davacıları temsil eden Avukat&nbsp;Andy Birchfield, iflas başvurularının amacını davaların jüri önüne gitmesini engellemek olarak değerlendirdi. Birchfield, “J&amp;J iki yıldır bizi yarım trilyon dolar değerindeki bir şirketin bir şekilde iflas ettiğine ikna etmeye çalışıyor” ifadesini kullandı ve “J&amp;J için artık bu saçmalığa son vermenin ve sorumluluğu kabul etmenin zamanı geldi”&nbsp;diyerek ekledi.

Libya'dan aldığı göçmenleri İtalya'ya götürmek üzere yola çıkan bir balıkçı teknesi, Çarşamba sabahı Yunanistan'ın Mora Yarımadası açıklarındaki uluslararası sularda alabora oldu. Olayın ardından Yunanistan’da 3 gün ulusal yas ilan edildi.Geçtiğimiz hafta içinde veya bu yazının yayımlandığı tarihte medyada yer alan başlıklara bakarsanız, yaşanan faciada 79 göçmenin öldüğü bilgisiyle karşılaşmanız çok olası. Bu ifade, yanlış olmamakla birlikte; Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in deyişiyle düzensiz göçe karşı “Avrupa’nın kalkanı” konumundaki Yunanistan’ı çok daha kötü gösterecek bazı bilgileri arka plana itiyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Umutlar tükendi</h2>Tekneden kurtarılan 104 kişinin ifadeleri, Yunanistan Sahil Güvenlik Teşkilatı’nın ve bu konuda uzman sivil toplum kuruluşlarının tahminleri alabora olan teknede yaklaşık 750 göçmen olduğu yönünde. Derinliği 5 kilometreyi bulan Akdeniz’in en derin sularında alabora olan tekneden, henüz ulaşılamayan kazazedeler için ise canlı kurtarılma umutları büyük oranda tükendi.Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Göç Örgütü (IOM), kurtarılan göçmenlerle yaptığı görüşmelere dayandırdığı açıklamasında, teknedekiler arasında en az 40 da çocuk olduğunu belirtti. Gemiden kurtarılanların ise tamamı yetişkin ve genç erkeklerden oluşuyor. Bu durumun nedeni, yüksek olasılıkla teknedeki kadınların ve küçük çocukların tekne alabora olurken ‘güvenlikleri için’ kapatıldıkları ambarda mahsur kalmaları olarak görülüyor.Teknede olduğu düşünülen bazı göçmenlerin Avrupa ülkelerindeki yakınları, ailelerini ve akrabalarını kurtarılanlar arasında bulmak umuduyla Kalamata Limanı’na geldi.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://apnews.com/article/greece-italy-libya-migration-ship-sinking-c38cb83f7b85c29b0516aea2509b5878" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Associated Press’in</a>, Yunanistan’ın Kalamata Limanı’nda tutulan göçmenler ve teknede olduğu düşünülen göçmenlerin yakınları ile gerçekleştirdiği röportajlarda, göçmenlerin tekneye binebilmek için kişi başı 5 ila 6 bin dolar arasında meblağlar ödediği öğrenildi. Bazı göçmen yakınları, kendilerine teknede 500 göçmenin bulunacağının söylendiğini iletti.Ailesinin gemideki göçmenler arasında olduğunu fark ettiğinde ilk uçakla Yunanistan'a geldiğini belirten 34 yaşındaki Suriyeli mülteci Kasım Ebu Zeyd, 21 yaşındaki eşi Esra ve 19 yaşındaki kayınbiraderi Abdullah'ın Almanya'da yanına katılmak için yasal bir yol bulamayınca Libya'dan İtalya'ya tehlikeli bir geçişi göze aldıklarını söyledi.Ebu Zeyd’in eşinin, kıyıdan yaklaşık 75 kilometre açıkta batan tekneden sağ kurtulma ihtimali düşük. Kurtarılanların hiçbiri kadın değildi. Ebu Zeyd, en azından kayınbiraderi Abdullah'ın geçici olarak Kalamata'daki bir depoda tutulan ya da hipotermi nedeniyle hastanede tedavi gören Suriye, Mısır, Pakistan ve Filistin asıllı erkekler arasında olabileceğini umuyor.Yunanistan Sahil Güvenlik Teşkilatı, Perşembe günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, yolculuğu düzenleyen kaçakçılık çetesine mensup oldukları şüphesiyle hayatta kalan dokuz kişiyi tutukladığını duyurdu. Devlet televizyonu ERT, şüphelilerin hepsinin Mısır asıllı olduğunu ve geminin Mısır'daki bir limandan Libya'nın doğusundaki Tobruk bölgesine gitmek üzere 10 ayrıldığını ve göçmenleri buradan aldığını belirtti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Göçmenler boğuldu, sahil güvenlik izledi</h2>Salı sabah saatlerinde teknenin varlığından haberdar edildiğini ve 18.00 sularında helikopterle teknenin “sabit bir rotada seyrettiğinin” gözlemlendiğini belirten Yunanistan Sahil Güvenlik Teşkilatı (Hellenic Coast Guard&nbsp;- HCG), teknenin batmadan kısa bir süre öncesine kadar normal seyrettiğini ve defalarca yapılan kurtarma tekliflerini reddettiğini söyledi.Kısa bir süre sonra HCG arama-kurtarma ekipleri, uydu telefonuyla gemideki bir kişiye ulaştı ve bu kişi yolcuların yiyecek ve suya ihtiyaç duyduklarını ancak İtalya'ya devam etmek istediklerini tekrarladı. Çarşamba sabahı erken saatlere kadar tekneye erzak ulaştıran sivil gemilere, uydu telefonu kullanıcısından bu saatlerde motorda bir sorun olduğu bilgisi aktarıldı. HCG’nin açıklamasına göre, yaklaşık 40 dakika sonra göçmen teknesi şiddetli bir şekilde sallanmaya başladı ve alabora olarak battı.Uzmanlar, geminin yakıtının bitmiş ya da motorunda sorun yaşanmış olabileceğini; yolcuların hareketinin de teknenin yana yatmasına ve alabora olmasına neden olduğunu düşünüyor.Ancak Akdeniz’de kurtarma operasyonlarını destekleyen bir bilgilendirme ağı işleten ve yardıma ihtiyacı olan mültecileri tespit ederek en yakındaki yetkili bilimleri uyaran savunuculuk grubu&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://alarmphone.org/en/2023/06/14/europes-shield/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alarm Phone</a>, aynı süre zarfında tekneden defalarca&nbsp;‘mayday’&nbsp;çağrısı aldıklarını söyledi. Gemideki sorunların günün çok daha erken saatlerinde başladığını belirten grup, Salı günü saat 14.00'te gemide bulunan ve “sabahı göremeyeceklerini” söyleyen göçmenler tarafından arandığını açıkladı.Alarm Phone, daha fazla bilgi için uzun bir süre tekneye ulaşamayınca saat 17.00’de Yunan yetkilileri, hemen sonrasında ise İtalya ve Malta yetkililerini teknenin bulunduğu tehlikeden haberdar ettiğini belirtti. Alarm Phone ayrıca, Salı akşamı saat 18.20 civarında tekneden ulaşan bir sonraki mesajda geminin durduğunu ve kaptanın küçük bir botla tekneden ayrıldığını yazdı. Associated Press bu iddiaları bağımsız kaynaklardan doğrulayamadığını bildirdi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Sorumlu Yunanistan”</h2>Deniz hukuku uzmanları ise, yolcuların talep edip etmediğine bakılmaksızın, Yunan yetkililerin tekne güvenli değilse kurtarma girişiminde bulunmasını gerektirdiğini söyledi. Yunan yetkililer tarafından yayımlanan ve gemiyi izleyen bir helikopterden çekilen fotoğraflar, geminin güvertesinde “balık istifi” gibi sıkışmış birçok insan olduğunu ve bu kişilerin çoğunun can yeleği giymediğini gösteriyor.Emekli İtalyan sahil güvenlik Amirali Vittorio Alessandro, konuya ilişkin&nbsp;“Arama ve kurtarma iki yönlü bir sözleşme değildir. Rızaya ihtiyacınız yoktur”&nbsp;ifadelerini kullandı. Alessandro, teknenin aşırı kalabalıkla yüklenmiş olması, can yeleklerinin olmaması ya da gemide bir kaptanın bulunmamasının müdahale için geçerli nedenler olabileceğini söyledi.Oslo Üniversitesi Özel Hukuk Enstitüsü'nden Profesör Erik Røsæg, teknenin durumu göz önüne alındığında, Yunan yetkililerin kesinlikle “kurtarma prosedürlerini başlatma görevi olduğunu” belirtti. Røsæg, geminin kaptanı yardımı reddetse bile bu reddin “mantıksız bulunması” hâlinde, sahil güvenliğin müdahale yetkisi ve sorumluluğu olduğunu ifade etti.Yunanistan'da geçici hükümetin Sivil Savunma Bakanı Evangelos Tournas, sahil güvenliğin davranışını savunarak uluslararası sularda isteksiz bir gemiye müdahale edemeyeceğini söyledi. Tournas,&nbsp;“Sahil güvenliğin müdahalesinin aşırı yüklü bir gemiyi tehlikeye atabileceğini ve bunun sonucunda alabora olabileceğinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini”&nbsp;belirtti.İnsan hakları grupları ise, Avrupa Birliği'nin göç karşıtı politikalarının ve kaçakçılığa karşı yürüttüğü baskının insanları güvenli ülkelere ulaşmak için daha uzun ve daha tehlikeli rotaları kullanmaya zorladığını söylüyor.Uluslararası Af Örgütü göç araştırmacısı&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/how-migrant-tragedy-unfolded-high-seas-off-greece-2023-06-15/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Adriana Tidona</a>, örgütün Yunanistan'ın olayla ilgili net bir açıklama yapmamasından derin endişe duyduğunu söyledi. Tidona,&nbsp;“Yunan hükümetinin, açıkça tehlike altında olan gemideki her yolcuya karşı belirli sorumlulukları vardı”&nbsp;sözlerini kullandı.Göçmen teknesi motor arızası bildirdiğinde, tekneyi takip eden bir sahil güvenlik gemisi tekneye yaklaştı. Sahil güvenlik görevlileri, 25 dakika boyunca teknenin keskin bir şekilde sağa sola yalpaladığını gördü. Tekne, sonraki 10 ila 15 dakika içinde Akdeniz’in en derin noktalarından birinde batarak gözden kayboldu.Alarm Phone, konuya ilişkin yayımladığı yazıda, “Denizdeki insanlar Yunan sahil güvenliğinden neden bu kadar korkuyor? Çünkü göçmenler, Avrupa Birliği tarafından onaylanan ve Yunan yetkililer tarafından yürütülen korkunç ve sistematik uygulamaları biliyor. Avrupalı yetkililer kurtarma için vakit kaybetmeden yeterli müdahalede bulunabilirdi. Ancak düzensiz göçü engelleme arzusu, yüzlerce canı kurtarma ihtiyacından daha güçlüydü” ifadelerini kullandı.

750 düzensiz göçmeni taşıdığı düşünülen tekne, Yunanistan açıklarında battı. Yunan sahil güvenliği müdahale etmedi.

“Avrupa'nın kalkanı” Yunanistan

Avro Bölgesi’nde öncü enflasyon verisi açıklandı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan verilere göre, ortak para birimi bölgesindeki tüketici fiyatları Mayıs’ta bir önceki aya göre değişmezken, yıllık enflasyon ise %7,0’den %6,1’e geriledi. Veriye ilişkin piyasa beklentisi yıllık %6,3 seviyesinde bulunuyordu.Bununla birlikte: Enerji, gıda, alkol ve tütün ürünleri hariç olarak hesaplanan çekirdek enflasyon, beklentiyi aşan bir düşüşle %5,6’dan %5,3'e geriledi. Böylece çekirdek enflasyonda düşüş serisi ikinci ayına taşındı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Alt gruplarda gıda, alkol ve tütün ürünleri yıllık %12,5’lik artış ile enflasyonu yukarı yönde en çok etkileyen kalem olurken, enerji fiyatlarındaki %1,7’lik gerileme manşet değeri lehte etkilemeye devam ediyor.</li></ul>Bir adım geriden: 20 üyeli blokta manşet enflasyon Ekim ayından bu yana düşüş trendinde olmasına karşın yıllık çekirdek enflasyon aynı dönemde %5,0’ten %5,7’ye kadar yükselmişti. Çekirdek enflasyonda uzun süre sonra görülen ilk düşüş Nisan ayında 10 baz puan ile gerçekleşmişti.Dahası: Bölge içinde ise ülkeler arası ayrışmanın devam ettiği görülüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Almanya’da AB uyumlu tüketici fiyatları aylık %0,2 düşerken, yıllık enflasyon oranı %7,6’dan %6,1’e geriledi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fransa’da AB uyumlu enflasyon %6,9'dan Mayıs'ta %6,0'ya gerileyerek beklenenden fazla yavaşladı ve son bir yılın en düşük seviyesini kaydetti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İspanya'da da enflasyon %2,9 seviyesine inerek son 2 yılın en düşük seviyesine yaklaştı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İtalya’da ise AB uyumlu enflasyon %8,7’den %8,1’e gerilese de bu düşüş piyasa beklentilerinin altında kaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bölgenin en düşük yıllık enflasyonu ise %2,0 ile Lüksemburg’da ölçüldü.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Politika faizi beklentileri</h2>Avro Bölgesi’nden gelen olumlu enflasyon verileri, uzmanların Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz artışlarının sonuna yaklaştığı yorumunu güçlendirdi. ECB yetkilileri ise temkinli açıklamalarda bulundu ve enflasyona karşı “henüz zafer ilan edilemeyeceği” konusunda uyardı.Avro Bölgesi’nde beklentilerin altında gelen öncü manşet ve çekirdek enflasyon verilerinin ardından ECB Başkanı Christine Lagarde açıklamalarda bulundu. Lagarde, çekirdek enflasyonun zirveyi gördüğüne ilişkin net bir kanıt olmadığını belirterek faiz artışlarının devam edeceğine işaret etti.Kurumun etkili isimlerinden olan Finlandiya Merkez Bankası Başkanı Olli Rehn ise faiz artırımlarına ara verme sürecinin ancak ve ancak çekirdek enflasyonda kalıcı bir düşüş gördüklerinde başlayabileceğini söyledi.ECB Yönetim Kurulu Üyesi Fabio Panetta, “Henüz nihai hedefe ulaşmadık, ancak ondan çok uzak da değiliz” diyerek faiz artırımlarının devam edeceği ancak oranların çok daha fazla yükselmeyeceğini ifade etti. Panetta ayrıca, faizlerdeki artışın etkilerinin reel ekonomi üzerinde tam olarak hissedilmesi ve daha sonra enflasyona yansıması için birkaç çeyrek geçmesi gerektiğini belirtti.Söz konusu açıklamalar, Avrupa Merkez Bankası’nın politika faizini önümüzdeki en az iki toplantıda 25’er baz puan daha artıracağı senaryosunu destekler nitelikte yorumlandı.

Hafta içi her gün 18.30’da o gün dünyayı ve Türkiye'yi şekillendiren gelişmeler e-posta kutunda. Kısa, yalın, öz.

Aposto Günsonu

Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon %6,1’e geriledi. Veriler ve açıklamalar, ECB'nin faiz artışlarının sonuna yaklaştığı yorumunu güçlendirdi.

“Nihai hedef” ufukta

Türkiye ekonomisi, 2023 yılının Ocak-Mart döneminde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %4,0 büyüme kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan öncü verilere göre, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ilk çeyrekte 2022'nin son çeyreğine göre ise %0,3 arttı.Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi ise, 2023 yılı birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %3,8 arttı.Detaylar: Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, 2023 yılının birinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %84,4 artarak 4 trilyon 631 milyar 792 milyon lira oldu. GSYH'nin birinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında ise 245 milyar 464 milyon olarak gerçekleşti.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları ilk çeyrekte yıllık olarak %16,2 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları %5,3, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise %4,9 arttı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mal ve hizmet ithalatı, yıllık bazda %14,4 artarken, ihracatı %0,3 azaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü ödemeleri bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %126,1 arttı. Net işletme artığı/karma gelir ise %48,7 artış gösterdi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü ödemelerinin Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçtiğimiz yılın ilk çeyreğinde %31,1 iken, bu oran 2023 yılında %38,0 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %47,6’dan %38,2’ye indi.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DİSK-AR’dan soru işareti</h2>Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), işgücü ödemelerinin aldığı payın ilk çeyrekte, 2022 sonuna göre, “olağanüstü” bir artışla %25,2'den %38'e çıkmasında soru işaretleri olduğunu belirtti.TÜİK verilerinde uzun zamandır gerileyen ve tarihî düşük seviyelere inen işgücü ödemelerinin GSYH içindeki payı, 2020 sonrası en yüksek değeri gördü.TÜİK açıklamasında bu hızlı artışta Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili düzenlemelerin etkili olduğu, EYT dışarıda bırakıldığında ise işgücü ödemelerinin payının %33,5 seviyesinde hesaplandığı belirtildi.DİSK-AR'ın açıklamasında ise verilerle ilgili soru işaretleri olduğu kaydedilerek, “Öncelik EYT ödemeleri dönemsel ve olağandışı bir gelişmedir. Dolayısıyla TÜİK’in EYT’ye bağlı işgücü ödemeleri hariç işgücü ödemelerini esas alması ve bunu açıklaması gerekirdi” ifadeleri kullanıldı.Açıklamanın devamında yapılan EYT’ye bağlı işgücü ödemeleriyle ilgili şeffaflık talebi vurgulanırken, toplam işgücü ödemelerindeki yaklaşık 500 milyar liralık artışın büyük kısmı olan yaklaşık 400 milyar liranın EYT’den kaynaklı kıdem tazminatlarına bağlı olduğu tahmin edildi.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/disk_arastirma/status/1663825810225020929" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-31T12:28:35.799Z.png" ratio="0.71" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bakan Nebati’den açıklamalar</h2>Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, sosyal medya paylaşımında Türkiye'nin AB ve OECD ülkeleri arasında en yüksek hızda büyüyen ikinci ülke olduğunu belirtti.Nebati, zorlu dış konjonktürün yanı sıra Kahramanmaraş merkezli depremlere rağmen yatırım, üretim ve istihdamdan taviz vermediklerini savundu. Nebati, “Ayrıca, potansiyel üretimin artması ve sürdürülebilir büyümenin devamı için önem arz eden makine ve teçhizat yatırımları geçen yılın aynı çeyreğine göre %8,0 büyümüş ve kesintisiz artışını 14’üncü çeyreğe taşımıştır” dedi.İlk çeyrekteki büyümenin kapsayıcı olduğunu, halkın refahını daha da ileriye taşımak için çalışmaya devam edeceklerini belirten Nebati, “2023 yılı ilk çeyreğinde istihdam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 1,6 milyon kişi artarken, işsizlik oranı %9,9’a düşerek tek haneye gerilemiştir” ifadelerini kullandı.Nebati ayrıca, dar ve sabit gelirlilere yönelik politikalarla “işgücü ödemelerinin Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı bir önceki yılın aynı dönemine göre 6,8 puan artarak %38’e yükseldiğine” vurgu yaptı.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/NureddinNebati/status/1663825492082843649" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-31T12:30:04.799Z.png" ratio="1.49" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İş dünyası: Büyümedeki istikrar güven verici</h2>İş dünyası temsilcileri, ilk çeyrek büyüme verilerine ilişkin yaptığı <a fr-original-style="" href="https://www.ekonomim.com/ekonomi/is-dunyasindan-buyume-degerlendirmesi-buyumedeki-istikrar-guven-verici-haberi-696361" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirmelerde</a>, büyümedeki istikrarın Türkiye ve iş dünyası adına güven verici olduğuna dikkat çekti.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye ekonomisinin dünyada pozitif ayrıştığını belirtirken, “büyümeye ihracatın pozitif katkı vermesi için gerekli tedbirlerin alınması önem taşımaktadır” uyarısında bulundu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, yılın ilk çeyreğinde enflasyonun etkisiyle tüketime dayalı bir büyüme performansının ön plana çıktığını, tarım ve sanayi sektörü dışında tüm ana sektörlerin büyümeye olumlu yönde katkı sağladığını söyledi. Tedarik zincirinde bozulmalar ve lojistik maliyetlerindeki artışların sanayi üretimini olumsuz etkilediğinin altını çizerek, “Küresel piyasalarda resesyon beklentilerinin arttığı, içeride ise deprem ve seçimin yarattığı risk ve belirsizliğe rağmen pozitif bir büyüme performansı ortaya koymamız oldukça önemli”&nbsp;değerlendirmesinde bulundu. Net dış talep katkısının büyümeyi aşağıya çekerken iç talepteki artışın büyümeyi desteklediğini vurgulayan Ardıç, ihracat ve ithalattaki değişimin de büyüme verilerine yansıdığına dikkati çekti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, Türkiye’nin “genç dinamik nüfusu ile sürdürülebilir büyüme trendini devam ettirecek politikalar üretmek” durumunda olduğunu belirtti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, 2010'dan beri kesintisiz büyüme performansı gösteren ekonomide, büyümedeki istikrarın Türkiye ve iş dünyası adına güven verici olduğunu ifade etti. Olpak, “Önümüzdeki süreçte hem tüketici hem de üretici için hayati önem taşıyan, enflasyonla mücadele, cari açık, dış ticaret açığı, bütçe dengesi, istihdam gibi ülke ekonomimiz açısından önem teşkil eden önemli başlıklarda hızlı adımlar atılmasını bekliyoruz” şeklinde konuştu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul Ticaret Borsası Başkanı (İSTİB) Ali Kopuz, ilk çeyrek büyüme rakamlarının beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini belirterek, “Yeni açıklanan ekonomik güven endeksinin 20 ayın zirvesinde çıkmasının da önümüzdeki dönem için umut verici olduğunu eklemek istiyorum. Öte yandan, tarım sektöründeki %3,8 küçülmenin endişe verici olduğu ortadadır. Bu rakam bize özellikle deprem bölgesinde tarımın aldığı darbenin doğuracağı sorunlara hızla müdahale etmemizin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enflasyon tahmini</h2><a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/bloomberg-ht-nin-enflasyon-anketi-aciklandi-2332228-amp" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg HT'nin</a> anketine katılan 15 kurumun medyan beklentisi Mayıs ayında enflasyonun bir önceki aya göre %0,2 düşüşle yıllık bazda %39,3 seviyesine gerilemesi yönünde oldu.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">12 kurumun katılımıyla gerçekleşen ankette ise yıl sonu enflasyon beklentisi %45'e geriledi. Önceki anket döneminde bu beklenti %46,8 olmuştu.</li></ul>Bir adım geriden: TÜİK verilerine göre, Nisan ayında tüketici fiyat endeksi bir önceki aya kıyasla %2,39 artmış, yıllık enflasyon ise %43,68 olarak kaydedilmişti. Böylece aylık enflasyonda artış serisi 52. ayda da devam etmişti.Bir adım sonrası: Mayıs ayına ilişkin enflasyon verisi 5 Haziran'da açıklanacak.

Türkiye İstatistik Kurumu, yılın ilk çeyreğine ilişkin dönemsel gayrisafi yurt içi hasıla istatistiklerini yayımladı.

Türkiye ilk çeyrekte %4 büyüdü

Türkiye ekonomisi, 2023 yılının Ocak-Mart döneminde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %4,0 büyüme kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan öncü verilere göre, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ilk çeyrekte 2022'nin son çeyreğine göre ise %0,3 arttı.Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi ise, 2023 yılı birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %3,8 arttı.Detaylar: Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, 2023 yılının birinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %84,4 artarak 4 trilyon 631 milyar 792 milyon lira oldu. GSYH'nin birinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında ise 245 milyar 464 milyon olarak gerçekleşti.GSYH'yi oluşturan faaliyetler yıllık bazda incelendiğinde; hizmetler %12,4, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri %12,0, finans ve sigorta faaliyetleri %11,2, bilgi ve iletişim faaliyetleri %8,1, diğer hizmet faaliyetleri %7,8, inşaat %5,1, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri %3,6 ve gayrimenkul faaliyetleri %1,4 arttı. Tarım sektörü %3,8, sanayi ise %0,7 azaldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları ilk çeyrekte yıllık olarak %16,2 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları %5,3, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise %4,9 arttı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mal ve hizmet ithalatı, yıllık bazda %14,4 artarken, ihracatı %0,3 azaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü ödemeleri bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %126,1 arttı. Net işletme artığı/karma gelir ise %48,7 artış gösterdi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü ödemelerinin Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçtiğimiz yılın ilk çeyreğinde %31,1 iken, bu oran 2023 yılında %38,0 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %47,6’dan %38,2’ye indi.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DİSK-AR’dan soru işareti</h2>Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), işgücü ödemelerinin aldığı payın ilk çeyrekte, 2022 sonuna göre, “olağanüstü” bir artışla %25,2'den %38'e çıkmasında soru işaretleri olduğunu belirtti.TÜİK verilerinde uzun zamandır gerileyen ve tarihî düşük seviyelere inen işgücü ödemelerinin GSYH içindeki payı, 2020 sonrası en yüksek değeri gördü.TÜİK açıklamasında bu hızlı artışta Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili düzenlemelerin etkili olduğu, EYT dışarıda bırakıldığında ise işgücü ödemelerinin payının %33,5 seviyesinde hesaplandığı belirtildi.DİSK-AR'ın açıklamasında ise verilerle ilgili soru işaretleri olduğu kaydedilerek, “Öncelik EYT ödemeleri dönemsel ve olağandışı bir gelişmedir. Dolayısıyla TÜİK’in EYT’ye bağlı işgücü ödemeleri hariç işgücü ödemelerini esas alması ve bunu açıklaması gerekirdi” ifadeleri kullanıldı.Açıklamanın devamında yapılan EYT’ye bağlı işgücü ödemeleriyle ilgili şeffaflık talebi vurgulanırken, toplam işgücü ödemelerindeki yaklaşık 500 milyar liralık artışın büyük kısmı olan yaklaşık 400 milyar liranın EYT’den kaynaklı kıdem tazminatlarına bağlı olduğu tahmin edildi.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/disk_arastirma/status/1663825810225020929" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-31T12:28:35.799Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bakan Nebati’den açıklamalar</h2>Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, sosyal medya paylaşımında Türkiye'nin AB ve OECD ülkeleri arasında en yüksek hızda büyüyen ikinci ülke olduğunu belirtti.Nebati, zorlu dış konjonktürün yanı sıra Kahramanmaraş merkezli depremlere rağmen yatırım, üretim ve istihdamdan taviz vermediklerini savundu. Nebati, “Ayrıca, potansiyel üretimin artması ve sürdürülebilir büyümenin devamı için önem arz eden makine ve teçhizat yatırımları geçen yılın aynı çeyreğine göre %8,0 büyümüş ve kesintisiz artışını 14’üncü çeyreğe taşımıştır” dedi.İlk çeyrekteki büyümenin kapsayıcı olduğunu, halkın refahını daha da ileriye taşımak için çalışmaya devam edeceklerini belirten Nebati, “2023 yılı ilk çeyreğinde istihdam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 1,6 milyon kişi artarken, işsizlik oranı %9,9’a düşerek tek haneye gerilemiştir” ifadelerini kullandı.Nebati ayrıca, dar ve sabit gelirlilere yönelik politikalarla “işgücü ödemelerinin Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı bir önceki yılın aynı dönemine göre 6,8 puan artarak %38’e yükseldiğine” vurgu yaptı.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/NureddinNebati/status/1663825492082843649" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-31T12:30:04.799Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İş dünyası: Büyümedeki istikrar güven verici</h2>İş dünyası temsilcileri, ilk çeyrek büyüme verilerine ilişkin yaptığı <a fr-original-style="" href="https://www.ekonomim.com/ekonomi/is-dunyasindan-buyume-degerlendirmesi-buyumedeki-istikrar-guven-verici-haberi-696361" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirmelerde</a>, büyümedeki istikrarın Türkiye ve iş dünyası adına güven verici olduğuna dikkat çekti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye ekonomisinin dünyada pozitif ayrıştığını belirtirken, “büyümeye ihracatın pozitif katkı vermesi için gerekli tedbirlerin alınması önem taşımaktadır” uyarısında bulundu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, yılın ilk çeyreğinde enflasyonun etkisiyle tüketime dayalı bir büyüme performansının ön plana çıktığını, tarım ve sanayi sektörü dışında tüm ana sektörlerin büyümeye olumlu yönde katkı sağladığını söyledi. Tedarik zincirinde bozulmalar ve lojistik maliyetlerindeki artışların sanayi üretimini olumsuz etkilediğinin altını çizerek, “Küresel piyasalarda resesyon beklentilerinin arttığı, içeride ise deprem ve seçimin yarattığı risk ve belirsizliğe rağmen pozitif bir büyüme performansı ortaya koymamız oldukça önemli”&nbsp;değerlendirmesinde bulundu. Net dış talep katkısının büyümeyi aşağıya çekerken iç talepteki artışın büyümeyi desteklediğini vurgulayan Ardıç, ihracat ve ithalattaki değişimin de büyüme verilerine yansıdığına dikkati çekti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, Türkiye’nin “genç dinamik nüfusu ile sürdürülebilir büyüme trendini devam ettirecek politikalar üretmek” durumunda olduğunu belirtti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, 2010'dan beri kesintisiz büyüme performansı gösteren ekonomide, büyümedeki istikrarın Türkiye ve iş dünyası adına güven verici olduğunu ifade etti. Olpak, “Önümüzdeki süreçte hem tüketici hem de üretici için hayati önem taşıyan, enflasyonla mücadele, cari açık, dış ticaret açığı, bütçe dengesi, istihdam gibi ülke ekonomimiz açısından önem teşkil eden önemli başlıklarda hızlı adımlar atılmasını bekliyoruz” şeklinde konuştu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul Ticaret Borsası Başkanı (İSTİB) Ali Kopuz, ilk çeyrek büyüme rakamlarının beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini belirterek, “Yeni açıklanan ekonomik güven endeksinin 20 ayın zirvesinde çıkmasının da önümüzdeki dönem için umut verici olduğunu eklemek istiyorum. Öte yandan, tarım sektöründeki %3,8 küçülmenin endişe verici olduğu ortadadır. Bu rakam bize özellikle deprem bölgesinde tarımın aldığı darbenin doğuracağı sorunlara hızla müdahale etmemizin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enflasyon tahmini</h2><a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/bloomberg-ht-nin-enflasyon-anketi-aciklandi-2332228-amp" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg HT'nin</a> anketine katılan 15 kurumun medyan beklentisi Mayıs ayında enflasyonun bir önceki aya göre %0,2 düşüşle yıllık bazda %39,3 seviyesine gerilemesi yönünde oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">12 kurumun katılımıyla gerçekleşen ankette ise yıl sonu enflasyon beklentisi %45'e geriledi. Önceki anket döneminde bu beklenti %46,8 olmuştu.</li></ul>Bir adım geriden: TÜİK verilerine göre, Nisan ayında tüketici fiyat endeksi bir önceki aya kıyasla %2,39 artmış, yıllık enflasyon ise %43,68 olarak kaydedilmişti. Böylece aylık enflasyonda artış serisi 52. ayda da devam etmişti.Bir adım sonrası: Mayıs ayına ilişkin enflasyon verisi 5 Haziran'da açıklanacak.

Nvidia, üretken yapay zekâ modelleri oluşturmak ve eğitmek için tasarlanan yeni süper bilgisayarı DGX GH200'ü&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/nvidias-next-dgx-supercomputer-is-all-about-generative-ai-043053544.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>. Tayvan’ın başkenti Taipei’de gerçekleşen Computex teknoloji fuarında konuşan CEO Jensen Huang, yaklaşık iki saat süren bir sunumda çip üreticisinin birçok yeni ürününü tanıttı.Detaylar: Üretken yapay zekâ iş yüklerini nasıl kaldırabileceğini test etmek için, 2023 sonuna doğru kullanılabilir olacak süper bilgisayara başta Google Cloud, Meta ve Microsoft gibi şirketlerin erişebileceği belirtildi. DGX GH200’ün, tek başına kullanılabileceği gibi “Nvidia Helios” olarak isimlendirilen dörtlü bir sistem içinde de kullanılabileceği ifade edildi.Bir adım geriden: Geçtiğimiz hafta Nvidia, yapay zekâ görevlerini yerine getiren veri merkezi çiplerine olan talebin de etkisiyle, içinde bulunduğumuz çeyrek için analistlerin tahminlerinin oldukça üzerinde bir satış tahmini yaptı. Hisse fiyatlarını rekor seviyeye taşıyan şirket, çip endüstrisinde bir ilke imza atarak 1 trilyon dolarlık bir değerlemenin eşiğine geldi.Nvidia tanıtımlarından <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2023/05/28/nvidia-computex-jensen-huang/amp/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öne çıkan bazı başlıklar</a> şu şekilde oldu:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyunculara yönelik GeForce RTX 4080 Ti grafik işlemcilerinin Tayvan merkezli ortaklarla “büyük miktarlarda” üretildiği ifade edildi.</li></ul><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box; padding-inline-start: 20px;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyun geliştiricileri için önceden eğitilmiş modellere sahip özelleştirilebilir bir yapay zekâ modeli geliştirme hizmeti olan Nvidia Avatar Cloud Engine (ACE) for Games duyuruldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ethernet tabanlı bulutlar hizmetleri için Spectrum-X hızlandırılmış ağ platformu duyuruldu. Ağdaki verimliliği ve performansı artıran teknolojinin, bulut üzerinden yapay zekâ odaklı uygulama geliştirme hizmeti sunan şirketlerin ve bu hizmetleri satın alan geliştiricilerin işlerini kolaylaştıracağı belirtildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Robot süpürge gibi ürünler için üretilen Isaac AMR isimli yeni bir platform tanıtıldı. Kamera ve LIDAR sensörlerle entegre çalışabilen platformun, devasa tesislerin haftalar süren haritalama işleminin birkaç günde tamamlanmasına imkân tanıyacağı ve üç boyutlu voksel haritalar oluşturabileceği ifade edildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birleşik Krallık merkezli iletişim ve reklamcılık şirketi WPP ile yapılacak işbirliği kapsamında yapay zekâdan güç alan bir içerik motoru oluşturuldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tayvan merkezli teknoloji şirketi MediaTEK işbirliğinde, otomobiller için kabin deneyimini iyileştirecek bilgi-eğlence sistemleri sunacak ve yapay zekâ odaklı yazılım teknolojileri ile entegre olacak çipler geliştirildiği ifade edildi.</li></ul>

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Tayvan’ın başkenti Taipei’de gerçekleşen Computex teknoloji fuarındaki tanıtımda, çip üreticisinin üretken yapay zekâ modelleri için tasarladığı yeni süper bilgisayarı DGX GH200 duyuruldu.

Nvidia yeni yapay zekâ ürünlerini tanıttı

Avro Bölgesi’nde imalat sektörü aktivitesi Mayıs’ta son 36 ayın en düşük seviyesine geriledi. 20 üyeli ortak para birimi bloğunda hizmet sektörü aktivitesi de düşüş göstererek ekonomik toparlanmanın tehdit altında olduğuna <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/euro-bolgesi-nde-imalat-aktivitesi-pandemi-seviyesinde-2331814" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">işaret etti</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.pmi.spglobal.com/Public/Home/PressRelease/be7af66837044599909ada08e24783b8" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">S&amp;P Global</a> tarafından gerçekleştirilen ve pazar payı yüksek şirketlerin satın alma yöneticileri arasında yapılan aylık anketlerden elde edilen Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI)&nbsp;verileri açıklandı.</li></ul>Detaylar: Ekonomik büyümenin öncü göstergesi olan imalat sanayi performansında referans kabul edilen Avro Bölgesi imalat PMI endeksi, Mayıs ayında 45,8'den 44,6 değerine geriledi. Böylece imalat aktivitesi, 2020'de pandemide fabrikaların kapandığı dönemden beri en düşük seviyeye indi. Endeksin 50,0'nin altında değer alması sektörde daralma olduğuna işaret ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hizmet PMI endeksi ise Mayıs ayında 0,3 puan düşüşle 55,9 seviyesine gerilese de eşik değer olan 50,0'nin üzerinde kalarak sektörde büyümenin sürdüğü sinyalini verdi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İmalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI endeksi de 54,1 değerinden 53,3'e geriledi. Hizmet ve bileşik PMI endekslerinin eşik değerin üzerinde seyretmesi genel olarak ekonomide büyüme olduğunu gösterse de büyümenin hızına dair soru işaretleri arttı.</li></ul>Almanya: Almanya'da ekonomik aktivite, azalan taleple birlikte daralmaya devam eden imalat sektörün verisindeki düşüşe rağmen hizmet sektöründeki canlanmanın etkisiyle üst üste 4’üncü ayında da genişledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa'nın en büyük ekonomisinde bileşik PMI Nisan ayındaki 54,2 seviyesinden Mayıs ayında 54,3'e yükselerek analistlerin 53,5 olan beklentilerini aştı ve bir yıldan uzun bir süredir görülen en hızlı genişlemeyi kaydetti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hizmet PMI verisi 1,8 puan artışla 57,8 değerine yükselerek Ağustos 2021'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. İmalat PMI endeksi ise 44,5'ten 42,9'a geriledi.</li></ul>Fransa: Avrupa'nın en büyük ikinci ekonomisinde ise zayıflama emareleri görüldü. Yayımlanan öncü verilerde, bileşik PMI endeksi 52,4 seviyesinden 51,4'e geriledi. İmalat PMI 0,5 puanlık artışla 46,1'e yükselirken, hizmet PMI 54,6'dan 52,8 değerine geriledi.Birleşik Krallık: Birleşik Krallık’ta ise <a fr-original-style="" href="https://www.pmi.spglobal.com/Public/Home/PressRelease/9bffed7ae42e459284423756643453de" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bileşik PMI endeksi</a>, Nisan ayında kaydedilen ve 12 ayın en yüksek seviyesi olan 54,9'dan 53,9'a geriledi ancak üst üste dördüncü ayda da eşik değerin üzerinde kaldı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hizmet PMI endeksi 0,8 puanlık düşüşle 55,1 seviyesine geriledi. İmalat PMI verisi ise 46,9’dan 47,8’e düşerek son 5 ayın en düşük değerini kaydetti.</li></ul>

Mayıs ayında hizmet sektörü büyümesi bir miktar ivme kaybederken imalat sektöründe görünüm kötüleşti

Avro Bölgesi'nde imalat aktivitesi son 3 yılın en düşük seviyesinde

Avrupa'da doğal gaz fiyatları, düşük seyreden talep ve gaz depolarının yüksek doluluk değerlerine bağlı olarak 32 avroya kadar geriledi ve son 1,5 yılın en düşük seviyesini gördü.Detaylar: Avrupa'da derinliği en fazla olan ve referans pazar kabul edilen Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret piyasası <a fr-original-style="" href="https://www.theice.com/products/27996665/Dutch-TTF-Gas-Futures/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">TTF'de doğal gaz fiyatları</a>, Pazartesi günü kapanışta megavatsaat başına 32,3 avroya kadar düştü. Böylece kıtadaki doğal gaz fiyatları, Aralık 2021'den bu yana en düşük seviyeyi geriledi.Öte yandan: Gaz fiyatları, tedarik endişelerindeki gevşemeyle birlikte megavatsaat başına 30 avro seviyesine gerilemiş olsa da enerji krizi öncesindeki seviyelerin hâlâ üzerinde seyrediyor.Tahminler: JPMorgan analistleri yayımlanan bir araştırma notunda, önceki 70 avroluk tahminlerine kıyasla üçüncü çeyrekte gösterge gaz fiyatlarının megavatsaat başına ortalama 27 avro olmasını beklediklerini yazdı. Uzmanlar, gerçekleştirilen revizyonda, ılıman hava koşulları ve talepteki cansız toparlanma gibi faktörlerin de etken olduğunu belirtti.Bununla birlikte: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan verilere göre, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin doğal gaz tüketimi, Ağustos 2022-Mart 2023 döneminde, 2017 ve 2022 yılları arasında aynı aylardaki ortalama gaz tüketimine kıyasla %17,7 oranında azaldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Birliği, 5 Ağustos 2022’de kabul edilen düzenleme ile Ağustos 2022-Mart 2023 döneminde üye ülkelerin doğal gaz tüketimini %15 düşürmesini kararlaştırmıştı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Komisyonu’nun Nisan 2023’te <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/DDN-20230419-1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yayımladığı veriler</a>; tüketimini %15'in altında düşürebilen İrlanda (%0,2), Slovakya (%1,0), İspanya (%10,8), Polonya (%12,5), Slovenya (%13,8) ve Belçika (%14,5) ile, doğal gaz tüketimi artan Malta (%12,7) haricindeki AB ülkelerinin bu hedefe ulaştığını gösterdi.</li></ul>Yorumlar: Citigroup analistlerinden Francesco Martoccia, "Şu an için Avrupa, özellikle ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlama sürerse, kış için doğal gaz depolama gereksinimlerini karşılamakta sorun yaşamayacak gibi gözüküyor," <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-05-15/european-gas-extends-decline-near-22-month-low-as-demand-lags" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifadelerini kullandı</a>. Martoccia, "gereken dengelemelerin çoğu talep tarafında gerçekleşti ve sanayiciler gaz fiyatlarındaki artışla başa çıkabildi" şeklinde ekledi.Bir adım geriden: Ekonomilerin salgın sonrası toparlanmaya başladığı 2021 yazında arz-talep dengesizliği nedeniyle ortaya çıkan enerji krizi, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sebep olduğu tedarik endişeleriyle derinleşmişti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa'da Aralık 2021'de megavatsaat başına 30 avronun üzerine çıkan fiyatlar, jeopolitik gerilimin etkisiyle yükselmeye devam ederek savaşın başladığı 24 Şubat 2022'de 61,6 avro seviyesine yükselmişti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Savaş sebebiyle artmaya devam eden fiyatlar, Ağustos 2022'de megavatsaat başına 300 avroyu aşarak tarihteki en yüksek seviyesine ulaşmıştı.</li></ul>

Hollanda merkezli referans pazar TTF'de doğal gaz fiyatları, Aralık 2021'den bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Avrupa'da doğal gaz fiyatlarında rahatlama sürüyor

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (<a fr-original-style="" href="https://betam.bahcesehir.edu.tr/2023/05/istanbulda-isten-memnuniyetsizlik/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">BETAM</a>) tarafından yayımlanan araştırmada, İstanbul’da yaklaşık her beş çalışandan biri işinden memnun olmadığını belirtti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin işgücü piyasası raporu için Eylül 2021 ve Ekim 2022’de gerçekleştirilen kapsamlı anketlerin verilerine dayanan çalışmaya göre, işinden memnun olmayan %17,4’lük kesimdeki çalışanlar arasından %69'unun iş ararken %31'inin yeni iş aramadığı görüldü.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İş aramayanlara memnun olmamasına rağmen neden iş aramadığı sorulduğunda, grubun %59,8’i daha elverişli bir iş bulamayacağını düşündüğünü ifade ederken, %18,9’u alışmış oldukları düzeni bırakmak istemedikleri yanıtını verdi.</li></ul>Neden? Çalışanlar arasında işten memnuniyetsizliğin başlıca gerekçesi ücret/kazanç yetersizliği olarak öne çıktı. İşinden memnun olmayanlar arasında “gelirim ile geçinemiyorum” diyenlerin %35,6 oranında olduğu görüldü.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşten memnuniyetsizliğin ikinci büyük nedeni ise çalışma saatleri oldu. “Çalışma saatlerimden memnun değilim” diyenlerin oranı %24,4 olarak hesaplandı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İş yerinde terfi ya da yükselme ihtimalini olanaksız görenler ise %21,5 ile üçüncü sırada yer aldı.</li></ul>Bununla birlikte: İşten memnuniyetsizliğin diğer nedenlerinde ise ulaşım (%13,6), yapılan işle alınan eğitim arasındaki uyumsuzluk (%11,7), işin ağırlığı ve sağlık üzerindeki olumsuz etkileri (%11,2) ve kötü veya uygunsuz davranışlara maruz kalmak (%11,2) oldu.Öte yandan: İşten memnuniyetsizliğin nedenlerinin öneminde, kadın ve erkeklerde ayrışmalar dikkat çekti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kadınlarda gelir yetersizliği (%39,3) ve çalışma saatleri (%27,4) nedenlerden memnuniyetsizlik erkeklere kıyasla (sırasıyla %34,2 ve %23,2) daha yaygın görüldü.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">En çok öne çıkan farklar ise terfi olanaksızlığı ve alınan eğitimle iş arasındaki uyumsuzlukta oldu. Terfi olanaksızlığı kadınlar tarafından %26,5 oranında işaretlenirken erkeklerde bu oran %19,7 olarak gerçekleşti. Alınan eğitim ile yapılan iş arasındaki uyumsuzluğun işaretlenme oranı ise kadınlarda %17,1 iken erkeklerde %9,7’de kaldı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Erkeklerde ise işten memnuniyetsizlik nedenleri arasında ulaşımın çok zaman alması (%15,2) ve ağır veya sağlıksız iş koşulları (%12,3) kadınlara kıyasla (sırasıyla %9,4 ve %8,5) öne çıktı.&nbsp;</li></ul>İşveren memnun: İşteki durum ayrımında incelendiğinde, Eylül 2021 ve Ekim 2022 anket sonuçları arasında önemli değişimler görüldü. İşveren&nbsp;kesiminde memnuniyetsizlik oranında %14,3’ten %5,3’e sert bir düşüş gerçekleşirken, kendi hesabına çalışanlarda da 2021’de %18,1 olan memnuniyetsizlik oranının 2022’de %10,5’e gerilediği görüldü.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İki ankette de memnuniyetsizlik oranı en yüksek grup %25 ve %32,4 ile çırak/stajyer kesiminde olurken, bunu %18 ve %18,7 ile ücretli çalışanlar takip etti.</li></ul>

BETAM'ın araştırmasında, işinden memnun olmayan %17,4’lük kesimdeki çalışanlar arasından %31'inin yeni iş aramadığı görüldü.

“İstanbul'da beş çalışandan biri işinden memnun değil”

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2022 yılına ilişkin “Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri”ni yayımladı. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50'si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı 2022’de aynı düzeyde kalarak %14,4 oldu.Öte yandan: Hanelerin %59,6'sı evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, %41,5'i iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, %31,1'i beklenmedik harcamaları, %20,4'ü evin ısınma ihtiyacını, %65,4'ü eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamadığını beyan etti.Detaylar: Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50'si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranları farklı kırılımlarda incelendi.Hanehalkı tipi: Tek kişilik hanehalklarında yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 1,0 puan artarak %7,5, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarında ise 2,6 puan artarak %11,7 oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı ise 0,3 puan azalarak %13,9 olurken, en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı 1,1 puan artarak %19,6 olarak hesaplandı.</li></ul>Eğitim durumu: Yükseköğretim mezunları %2,6 ile en düşük yoksulluk oranına sahip grup oldu. Okur-yazar olmayan fertlerin %27,7'si, bir okul bitirmeyenlerin %24,4'ü, lise altı eğitimlilerin %13,8'i, lise ve dengi okul mezunlarının ise %7,8'i yoksul olarak açıklandı.Konut sahipliği: Oturulan konuta sahip olanların oranı geçen yıla göre 0,8 puan azalarak %56,7 olarak hesaplanırken, kirada oturanların oranı %27,2, lojmanda oturanların oranı %1,1, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise %15,1 oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Konut alımı ve konut masrafları dışında borç veya taksit ödemesi olanların oranı 4,3 puan azalarak %59,4 oldu.</li></ul>Bununla birlikte: Maddi yoksunluk kriterleri ve Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından revize edilen sosyal yoksunluk kriterlerinden oluşan on üç maddenin en az yedisini karşılayamayanların oranı olarak tanımlanan maddi ve sosyal yoksunluk oranı; 2021 yılında %18,1 iken 2022 yılı anket sonuçlarında 1,5 puan azalarak %16,6 olarak tahmin edildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dört yıllık panel veri kullanılarak hesaplanan ve eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60'ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan fertleri kapsayan sürekli yoksulluk oranı, bir önceki yıla göre 0,2 puan artarak %14,0 oldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk ve düşük iş yoğunluğu göstergelerinin en az birinden yoksun olma durumu olarak açıklanan yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı ilk kez bu yıl hesaplandı. 2022 yılı sonuçlarına göre fertlerin %32,6'sı yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında kaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu oran yaş gruplarına göre incelendiğinde; 0-17 yaş grubunda %42,7, 18-64 yaş grubunda %30,2, 65+ yaş grubunda ise %20,5 olarak tahmin edildi.</li></ul>

TÜİK tarafından yayımlanan “Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri”nde, yoksulluk oranı 2022’de aynı düzeyde kalarak %14,4 oldu.

Yoksulluk oranı değişmedi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Nisan ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre, Nisan’da tüketici enflasyonu (<a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Fiyat-Endeksi-Nisan-2023-49653" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">TÜFE</a>) aylık bazda %2,39 olurken yıllık enflasyon ise %43,68 olarak gerçekleşti. Tüketici fiyatları Aralık 2022’ye göre %15,21 ve 12 aylık ortalamalara göre %67,20 arttı. asdaNeden önemli? Bu verilerle yıllık enflasyon üst üste 6’ncı ayda da gerileyerek Aralık 2021’den bu yana en düşük seviyesine düştü. Tüketici fiyatları Mart ayında yıllık %50,5 artış göstermişti.Bununla birlikte: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2023 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre %2,74, bir önceki yılın aynı ayına göre %48,02, bir önceki yılın Aralık ayına göre %15,36 ve on iki aylık ortalamalara göre %62,48 olarak gerçekleşti.Öte yandan: Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) <a fr-original-style="" href="https://enagrup.org/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verilerine göre</a>, Nisan’da aylık enflasyon (E-TÜFE) %4,86 olurken yıllık enflasyon ise %105,19 olarak hesaplandı. Ocak-Nisan dönemi enflasyon oranı ise %29,27 olarak gerçekleşti. E-TÜFE göstergesi Mart'ta yıllık bazda ise %112,51 artmıştı.Detaylar: Ana harcama grupları itibarıyla Nisan ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup konut oldu. Konut fiyatları TÜİK verisine göre %1,47, ENAG verilerinde %0,90 düşüş gösterdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları ise aylık bazda TÜİK’e göre %3,95, ENAG verilerinde %5,55 arttı. TÜİK verilerine göre, gıda enflasyonu Nisan’da yıllık %53,92 oldu.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gelen açıklamalar</h2>Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, sosyal medya hesabından "Enflasyon ile kararlı mücadelemizin bir sonucu olan bu hızlı gerilemenin, önümüzdeki aylarda da devam etmesini ve yıllık enflasyonun bu yıl içinde çok daha düşük seviyelere gerilemesini bekliyoruz" ifadelerini kullandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nebati, "Tüm dünya resesyon endişeleri ve istihdam kayıpları ile boğuşurken, bizler üretimden, istihdam ve büyümeden taviz vermeden enflasyonla mücadelemize kararlı bir şekilde devam ediyoruz" diye ekledi.</li></ul>Bir adım geriden: Nebati, geçtiğimiz ay yaptığı <a fr-original-style="" href="https://t24.com.tr/haber/bakan-nebati-koyun-eti-onerisinde-bulunmustu-nisanda-en-cok-zamlanlan-urun-kuzu-eti-oldu,1107563" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıklamada</a>, tüketiciye koyun eti önerisinde bulunmuştu. Nebati, "Türkiye'de damak tadı değişti. Koyun eti ucuz ama tercih edilmiyor, kokusundan dolayı. Bunu da değiştirmek lazım" ifadelerini kullanmıştı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak aylık bazda fiyatların en çok arttığı ürün kuzu eti oldu. Kuzu eti fiyatları, TÜİK verilerine göre Nisan’da %21,47 arttı. Kuzu eti fiyatlarındaki artışı %13,34 ile dana eti takip etti. ENAG verilerinde de gıda grubu ürünlerine bakıldığında kuzu eti fiyatlarının Nisan ayında %11,40 artış gösterdiği görüldü.</li></ul>Bununla birlikte: Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Başkanı <a fr-original-style="" href="https://t24.com.tr/haber/tusiad-baskani-turan-surdurulebilir-buyume-icin-enflasyonu-dusurmeliyiz,1107569" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Orhan Turan</a>, "Kalkınmak için de öncelikle sağlıklı ve sürdürülebilir bir büyüme ortamına ihtiyacımız var. Bu sürece erişebilmemiz için ilk atmamız gereken adım, öncelikle enflasyonu düşürmek" dedi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Koç Üniversitesi ve TÜSİAD ortaklığı ile oluşturulan Ekonomik Araştırma Forumu’nun (EAF) 2 Mayıs’ta gerçekleştirdiği “Türkiye Ekonomisinde Verimlilik” seminerinde konuşan Turan, "Merkez Bankası’nın kurumsal bağımsızlığı ve iktisadi politikaların tutarlılığı makroekonomik istikrar açısından azami öneme sahip" ifadelerini kullandı.</li></ul>Yorumlar: Ekonomist Baki Demirel, gıda fiyatlarındaki artışın manşet enflasyonun üzerinde olduğunu ve bu durumun ücretler üzerindeki baskıyı devam ettireceğini vurguladı.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/drbakidemirel/status/1653666138390134787" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-03T14:34:04.983Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.49" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomi yazarı Uğur Gürses, "Yıllık enflasyon, ölçümde baz etkisiyle düşer evet; ama alım gücü erişilebilir olmaktan uzaklaşır. İTO'nun geçinme sepetine göre 2016'da ortalama 100 olan fiyat seviyesi 2023 Nisan'ında 534 oldu. Eşdeğer bu sepetle geçinen birinin geliri 5.5 kat artmamışsa yoksullaşmış demektir" ifadelerini kullandı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomist Tuğba Özay, "Gıda, barınma, sağlık ve eğitim en önemli temel ihtiyaçlardır. Enflasyonda hem aylık hem yıllık bazda düşüş olmasına rağmen temel ihtiyaçlarda hayat pahalılığı devam ediyor" dedi.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DİSK'ten itiraz</h2>Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun araştırma birimi (DİSK-AR), TÜİK'in çeşitli ürünlerin fiyatlarının dönemsel ve karşılaştırmalı olarak görülebildiği madde sepeti ve ortalama madde fiyatları listesini yargı kararına rağmen yayımlamadığını belirtti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DİSK Genel Başkanı <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/articles/cmj7yvz6v6ro" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Arzu Çerkezoğlu</a>, durumu protesto etti ve "TÜİK’i madde fiyat listesini açıklamaya ve gelir gruplarına göre enflasyon hesaplaması yapmaya çağırıyoruz" dedi.</li></ul>Bir adım geriden: DİSK-AR, TÜİK’in Haziran 2022’de enflasyona esas madde fiyat listesini açıklamaktan vazgeçmesi üzerine konuyu yargıya taşımış, Ankara 6. İdare Mahkemesi oybirliği ile DİSK tarafından istenen bilgilerin açıklanmasının kurumun görevi gereği olduğunu belirterek bilgi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermişti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DİSK, Bu yargı kararıyla TÜİK'in Haziran 2022’de durdurduğu enflasyona esas madde fiyat listesini tekrar açıklamak zorunda olduğunu savunuyor. Ancak TÜİK tarafından konuyla ilgili yapılan açıklamada, iddianın gerçeği yansıtmadığını ve "TÜİK'e karşı açılmış bir dava bulunmadığını" belirtildi.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Üretici fiyatları</h2>TÜİK, yurt içi üretici enflasyonunun (<a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yurt-Ici-Uretici-Fiyat-Endeksi-Nisan-2023-49396" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yİ-ÜFE</a>) Nisan’da aylık bazda %0,81, yıllık bazda ise %52,11 arttığını açıkladı. Üretici fiyatlarındaki artış Aralık 2022'ye göre %7,11, 12 aylık ortalamalara göre %105,50 olarak hesaplandı.Detaylar: Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %63,87, imalatta %48,24, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %50,27 ve su temininde %72,84 artış olarak gerçekleşti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %41,11, dayanıklı tüketim malında %50,57, dayanıksız tüketim malında %72,13, enerjide %49,93 ve sermaye malında %51,46 artış olarak açıklandı.</li></ul>

TÜİK verilerinde %43,7 olan yıllık enflasyon, ENAG'a göre %105 oldu. Üretici enflasyonu ise %52,1 açıklandı.

Enflasyon verileri

Avro Bölgesi ekonomisi, ilk çeyrekte dönemsel olarak %0,1 büyüyerek resesyona girmedi ancak bölgenin büyüme oranı %0,2'lik medyan tahminin altında kaldı.Bir adım geriden: 20 üyeli ortak para birimi bloğunda büyüme oranı, bir önceki dönem olan 2022’nin son çeyreğinde yatay seyretmişti.Detaylar: Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan 2023 yılı birinci çeyrek öncü verilerine göre, Avro Bölgesi’nde mevsimsellikten arındırılmış gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), 2023’ün ilk çeyreğinde dönemsel bazda %0,1 büyüdü. Avro Bölgesi'nde GSYH, yılın birinci çeyreğinde geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ise %1,3 yükseldi. Beklenti %1,4'tü.Yorumlar: Uzmanlar, enerji ve gıda maliyetlerindeki artış nedeniyle oluşan enflasyonun yanı sıra Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) son 20 yıldaki en hızlı politika sıkılaştırmasına gitmesinin ve güvenin zayıflamasının blok ekonomisini sekteye uğrattığını vurguladı.Bununla birlikte: Almanya, 2023'ün ilk çeyreğinde büyüme kaydetmedi. Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tarafından yayımlanan Ocak-Mart 2023 öncü verilerine göre, Almanya ekonomisi bir önceki çeyreğe kıyasla yatay seyrederek piyasalardaki %0,2'lik bir genişleme beklentisini kaçırdı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa'nın en büyük ekonomisinde GSYH, bir önceki dönem olan 2022’nin dördüncü çeyreğinde %0,5 daralmıştı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yerleşik hâle gelen yüksek enflasyon ve artan borçlanma maliyetlerinin talebi zayıflatması nedeniyle ülkede hane halkı tüketimi ve kamu harcamaları yılın başında geriledi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna rağmen, hem sermaye oluşumunda hem de ihracatta artış görüldü.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yıllık bazda ise GSYH %0,1 oranında azalarak iki yıl sonra ilk kez daralma gösterdi.</li></ul>Öte yandan: Bloğun en büyük ekonomisi olan Almanya ilk çeyrekte büyüme kaydedemezken, Fransa, İtalya ve İspanya beklenenden daha fazla büyüdü.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fransa ekonomisi, yatay seyreden dördüncü çeyreğin ardından 2023'ün ilk çeyreğinde piyasa beklentileri doğrultusunda %0,2 oranında büyüme kaydetti. Yıllık bazda GSYH ise Ocak-Mart döneminde %0,8 oranında genişleyerek bir önceki dönemdeki %0,4'lük büyümenin üzerine çıktı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İtalya'da GSYH, Mart ayına kadarki üç aylık dönemde bir önceki çeyreğe göre %0,5 oranında artarak bir önceki çeyrekteki %0,1'lik daralmanın ardından toparlandı ve %0,2'lik büyüme beklentilerini oldukça aştı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İspanya ekonomisi de bir önceki dönemde yukarı yönlü revize edilen %0,4'lük genişlemenin ardından 2023'ün ilk üç ayında çeyrek bazında %0,5 büyüyerek %0,3'lük piyasa beklentisini aştı.</li></ul><h1 dir="ltr" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enflasyon rakamları</h1>Almanya'da&nbsp;enflasyon, öncü verilere göre Nisan ayında %7,6 olarak gerçekleşti ve Mart 2022’den beri en düşük seviyeye geriledi. Böylece AB uyumlu tüketici enflasyonu, Mart’taki %7,8'lik artışa göre düşüş gösterdi ve %7,8'lik piyasa tahminlerinin altında hesaplandı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tüketici fiyatları aylık bazda ise %0,6 artarak Mart ayında görülen %1,1lik artışın ve %0,8’lik piyasa beklentisinin altında kaldı.</li></ul>Fransa’da&nbsp;ise enflasyon Nisan ayına dair öncü verilerde %6,9’a yükselerek Mart’ta görülen %6,7'lik artıştan hızlandı ve %6,6 olan piyasa beklentilerini aştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB uyumlu tüketici fiyatları endeksi aylık bazda da hızlanarak %1,0’a ulaştı ve %0,4’lük bir artış tahmin eden ekonomistlerin beklentilerinin oldukça üzerinde gerçekleşti.</li></ul>

Avro Bölgesi ekonomisi, ilk çeyrekte dönemsel olarak %0,1 büyüyerek resesyondan kurtuldu.

Almanya'da durgunluk Avro Bölgesi'ni yavaşlattı

2023 yılında küresel büyümenin yavaşlaması ve para politikasındaki kümülatif sıkılaşmanın ekonomik faaliyet ve istihdam üzerindeki baskısının artması bekleniyor.dd<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Allianz Trade tarafından yayımlanan <a fr-original-style="" href="https://www.allianz.com/en/economic_research/publications/specials_fmo/economic-outlook-2023.html" rel="noreferrer ugc nofollow" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank" title="‌">2023 Ekonomik Görünüm Raporu’na</a> göre; 2023 yılının son çeyreğinden itibaren istihdamın azalmaya başlayacağı ve işsizlik oranının da buna paralel olarak yükseleceği öngörülüyor.</li></ul>🔍&nbsp;Detaylar: Raporda, ABD bankacılık sektörünün krizin eşiğine gelmesi ve Avrupa'daki enerji krizinin beklenenden hafif geçmesine rağmen sürmesinden kaynaklanan güven kaybı etkilerinin, yılın geri kalanını şekillendireceğine yer veriliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle de konut, imalat ve inşaat sektörlerindeki yavaşlama nedeniyle ABD için ufukta, yıl sonunda belirgin bir resesyon görülüyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avro Bölgesi'nde de mali desteklerin kademeli olarak azaltılmasıyla ekonomik ivmenin yavaşladığı vurgulanıyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin ekonomisinin görünümü ise bir yandan iyileşirken diğer yandan ülkede yeniden hız kazanan ticari faaliyetlerin küresel etkisinin sınırlı kaldığına dikkat çekiliyor.</li></ul>➕&nbsp;Bununla birlikte: Allianz Trade analistleri 2023 yılında küresel büyümenin yavaşlayarak %2,2 seviyesine gerileyeceğini ve 2024 yılında ise çok sınırlı bir artışla bu oranın yüzde 2,3'e çıkacağını öngörüyor.🔖&nbsp;Bilgi notu: Küresel büyüme 2022 yılında Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (<a fr-original-style="" href="https://www.oecd.org/economic-outlook/march-2023/" rel="noreferrer ugc nofollow" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank" title="‌">OECD</a>) tarafından %3,2, Uluslararası Para Fonu (<a fr-original-style="" href="https://www.weforum.org/agenda/2023/02/imf-global-growth-forecast-inflation-cools-inflation/" rel="noreferrer ugc nofollow" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank" title="‌">IMF</a>) verilerinde ise %3,4 olarak kaydedilmişti. İki organizasyonun da 2023 ve 2024 tahminleri Allianz Trade raporundan daha olumlu bir tablo öngörüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OECD analistleri, dünya genelinde 2023 yılında %2,6 ve 2024 yılında %2,9 büyüme beklerken; IMF ekonomistleri 2023 yılında %2,9 ve 2024 yılında %3,1 genişleme tahmin ediyor.</li></ul>➕&nbsp;Dahası: ABD, Almanya, İtalya ve İngiltere haricindeki gelişmiş ekonomilerin resesyondan korunmayı başaracağını ifade eden raporda; gelişmekte olan piyasaların ve özellikle emtia ithalatçılarının, artan iç ve dış dengesizlikler nedeniyle genel olarak baskı altında kalacağı öne sürülüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Enflasyon sebebiyle tüketicilerin alım gücünün düştüğünü ve dayanıklı tüketim mallarının yenileme döngüsünün uzadığını belirten analistler, azalan talebin 2023 yılında da imalat sektöründeki durgunluğu devam ettireceğini ifade etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapılan değerlendirmede, arz fazlasının muhtemelen bu yıl da devam edeceğine ve ticarî ürünlerin fiyatlarını aşağı yönde baskılayacağına dikkat çekildi. Bu bağlamda, teslimat süreleri normalleşmeye başlarken lojistik maliyetlerinin de pandemi öncesi seviyelere yaklaştığı belirtildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 yılında %3,7 büyüme kaydeden küresel ürün ve hizmet ticareti hacminin, bu yıl yalnızca %0,9 oranında büyümesi bekleniyor. Nominal değer bazında ise 2022’de %9,6 genişleyen ürün ve hizmet ticaretinin, 2023 yılında %0,3 küçüleceği öngörülüyor.</li></ul>💵 Para politikası: Merkez bankalarının içinde olduğu ikileme de dikkat çekildi. Çekirdek enflasyonun direnci ile resesyon endişeleri arasında hâlihazırda politika faizlerini belirlerken zor bir tercihle karşı karşıya olan merkez bankaları, finansal sistemde yayılabilecek zayıflıkları da yakından takip ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu şartlar göz önüne alındığında analistler, merkez bankalarının faiz artırımları konusunda daha ölçülü bir yaklaşım sergileme ihtimali olduğunu vurguluyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raporda, enflasyonun önümüzdeki çeyreklerde belirgin bir şekilde yavaşlayacağı, bu yıl küresel düzeyde ortalama %6,6 ve 2024’te %4,0 olacağı öngörüldü.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022’de %8,8 olarak kaydedilen küresel enflasyon, hâlâ pandemi öncesi görülen yaklaşık %3,5’lik seviyenin oldukça üzerinde seyrediyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 yılı için para politikasına daha fazla esneklik kazandırmak için planlanan mali düzenlemelerin; finans sistemine olan güvenin yeniden tesis edilmeye çalışılması ve enerji konusunda belirsizliğin sürmesi nedeniyle gecikmesi bekleniyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çoğu ülkenin, enerji krizinin etkilerini hafifletmek için cesur adımlar atmasının ardından, yükselen faiz oranları nedeniyle mali manevraya yönelik alanın artık çok daha daraldığı belirtildi.</li></ul>📌&nbsp;Ek olarak: Bankacılık sektöründe yaşanan türbülansın da sermaye piyasalarının görünümünü şekillendireceği vurgulandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD'deki banka iflaslarının ve Credit Suisse'in kurtarılmasının potansiyel etkileri önlenmiş olsa da; gayrimenkuldeki düzenlemelerden ve özel borç risklerinin yeniden fiyatlandırılmasından kaynaklanabilecek zararların, önemli kırılganlıklara yol açabileceği ifade edildi.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Merkez bankalarının politika faizleri konusunda izleyecekleri yola ilişkin mevcut belirsizlik göz önüne alındığında, 2023 yılının ilk yarısında mevcut dalgalı piyasa dinamiklerinin yılın ikinci yarısında da devam edeceği tahmin ediliyor.</li></ul>🛑&nbsp;Riskler: Allianz Trade Raporu’na göre önümüzdeki dönemde küresel ekonomi bazı önemli risklerle karşı karşıya kalabilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek enflasyonun uzun süre devam etmesi merkez bankalarının politika hatası riskini artırıyor. Bu durum özellikle, veriye dayalı yaklaşımı, faiz artışlarının toplam talep üzerindeki gecikmeli etkisini ve daha derin ve uzun süreli ekonomik daralma riskini hafife alan Fed için öne çıkıyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yatırımcı güveni yeniden tesis edilmeye çalışılırken yeni banka iflasları ve sermaye piyasası aksaklıklarının tekrar gündeme gelmesi öngörülüyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna'daki savaşın tırmanması halinde Avrupa’daki enerji krizinin daha da çıkmaza girebileceği de tahminler arasında yer alıyor.</li><li dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bölgesel-ekonomik çatışmalar, yaptırımlar, ticaret savaşları ve ulusal güvenlik adına yatırımların perdelenmesi dünya çapında tüm ekonomiler için risk oluşturuyor.</li></ul>📌&nbsp;Öte yandan: Raporda; Ukrayna'daki savaşta ateşkes sağlanması ile piyasa baskısı ve arz kısıtlarının bir miktar azalabileceği, Çin’in ticari faaliyetlerine yeniden başlamasıyla yavaşlayan küresel ticaretin canlanma ihtimali ve üretici fiyatlarındaki düşüşün hızlanabileceği de belirtiliyor.

Allianz Trade tarafından yayımlanan Ekonomik Görünüm Raporu'na göre, 2023 yılında küresel büyümenin yavaşlaması ve işsizliğin artması bekleniyor

‟2023'te küresel büyüme yavaşlayacak”

2023 yılında küresel büyümenin yavaşlaması ve para politikasındaki kümülatif sıkılaşmanın ekonomik faaliyet ve istihdam üzerindeki baskısının artması bekleniyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Allianz Trade tarafından yayımlanan 2023 Ekonomik Görünüm Raporu’na göre; 2023 yılının son çeyreğinden itibaren istihdamın azalmaya başlayacağı ve işsizlik oranının da buna paralel olarak yükseleceği öngörülüyor.</li></ul>Detaylar: Raporda, ABD bankacılık sektörünün krizin eşiğine gelmesi ve Avrupa'daki enerji krizinin beklenenden hafif geçmesine rağmen sürmesinden kaynaklanan güven kaybı etkilerinin, yılın geri kalanını şekillendireceğine yer veriliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle de konut, imalat ve inşaat sektörlerindeki yavaşlama nedeniyle ABD için ufukta, yıl sonunda belirgin bir resesyon görülüyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avro Bölgesi'nde de mali desteklerin kademeli olarak azaltılmasıyla ekonomik ivmenin yavaşladığı vurgulanıyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin&nbsp;ekonomisinin görünümü ise bir yandan iyileşirken diğer yandan ülkede yeniden hız kazanan ticari faaliyetlerin küresel etkisinin sınırlı kaldığına dikkat çekiliyor.</li></ul>Bununla birlikte: Allianz Trade analistleri 2023 yılında küresel büyümenin yavaşlayarak %2,2 seviyesine gerileyeceğini ve 2024 yılında ise çok sınırlı bir artışla bu oranın yüzde 2,3'e çıkacağını öngörüyor.Bilgi notu: Küresel büyüme 2022 yılında Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından %3,2, Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerinde ise %3,4 olarak kaydedilmişti. İki organizasyonun da 2023 ve 2024 tahminleri Allianz Trade raporundan daha olumlu bir tablo öngörüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OECD&nbsp;analistleri, dünya genelinde 2023 yılında %2,6 ve 2024 yılında %2,9 büyüme beklerken; IMF&nbsp;ekonomistleri 2023 yılında %2,9 ve 2024 yılında %3,1 genişleme tahmin ediyor.</li></ul>Dahası: ABD, Almanya, İtalya ve İngiltere haricindeki gelişmiş ekonomilerin resesyondan korunmayı başaracağını ifade eden raporda; gelişmekte olan piyasaların ve özellikle emtia ithalatçılarının, artan iç ve dış dengesizlikler nedeniyle genel olarak baskı altında kalacağı öne sürülüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Enflasyon sebebiyle tüketicilerin alım gücünün düştüğünü ve dayanıklı tüketim mallarının yenileme döngüsünün uzadığını belirten analistler, azalan talebin 2023 yılında da imalat sektöründeki durgunluğu devam ettireceğini ifade etti.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapılan değerlendirmede, arz fazlasının muhtemelen bu yıl da devam edeceğine ve ticarî ürünlerin fiyatlarını aşağı yönde baskılayacağına dikkat çekildi. Bu bağlamda, teslimat süreleri normalleşmeye başlarken lojistik maliyetlerinin de pandemi öncesi seviyelere yaklaştığı belirtildi.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 yılında %3,7 büyüme kaydeden küresel ürün ve hizmet ticareti hacminin, bu yıl yalnızca %0,9 oranında büyümesi bekleniyor. Nominal değer bazında ise 2022’de %9,6 genişleyen ürün ve hizmet ticaretinin, 2023 yılında %0,3 küçüleceği öngörülüyor.</li></ul>Para politikası: Merkez bankalarının içinde olduğu ikileme de dikkat çekildi. Çekirdek enflasyonun direnci ile resesyon endişeleri arasında hâlihazırda politika faizlerini belirlerken zor bir tercihle karşı karşıya olan merkez bankaları, finansal sistemde yayılabilecek zayıflıkları da yakından takip ediyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu şartlar göz önüne alındığında analistler, merkez bankalarının faiz artırımları konusunda daha ölçülü bir yaklaşım sergileme ihtimali olduğunu vurguluyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 yılı için para politikasına daha fazla esneklik kazandırmak için planlanan mali düzenlemelerin; finans sistemine olan güvenin yeniden tesis edilmeye çalışılması ve enerji konusunda belirsizliğin sürmesi nedeniyle gecikmesi bekleniyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çoğu ülkenin, enerji krizinin etkilerini hafifletmek için cesur adımlar atmasının ardından, yükselen faiz oranları nedeniyle mali manevraya yönelik alanın artık çok daha daraldığı belirtildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raporda, enflasyonun&nbsp;önümüzdeki çeyreklerde belirgin bir şekilde yavaşlayacağı, bu yıl küresel düzeyde ortalama %6,6 ve 2024’te %4,0 olacağı öngörüldü.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022’de %8,8 olarak kaydedilen küresel enflasyon, hâlâ pandemi öncesi görülen yaklaşık %3,5’lik seviyenin oldukça üzerinde seyrediyor.</li></ul>Ek olarak: Bankacılık sektöründe yaşanan türbülansın da sermaye piyasalarının görünümünü şekillendireceği vurgulandı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD'deki banka iflaslarının ve Credit Suisse'in kurtarılmasının potansiyel etkileri önlenmiş olsa da; gayrimenkuldeki düzenlemelerden ve özel borç risklerinin yeniden fiyatlandırılmasından kaynaklanabilecek zararların, önemli kırılganlıklara yol açabileceği ifade edildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Merkez bankalarının politika faizleri konusunda izleyecekleri yola ilişkin mevcut belirsizlik göz önüne alındığında, 2023 yılının ilk yarısında mevcut dalgalı piyasa dinamiklerinin yılın ikinci yarısında da devam edeceği tahmin ediliyor.</li></ul>Riskler: Allianz Trade Raporu’na göre önümüzdeki dönemde küresel ekonomi bazı önemli risklerle karşı karşıya kalabilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek enflasyonun uzun süre devam etmesi merkez bankalarının politika hatası riskini artırıyor. Bu durum özellikle, veriye dayalı yaklaşımı, faiz artışlarının toplam talep üzerindeki gecikmeli etkisini ve daha derin ve uzun süreli ekonomik daralma riskini hafife alan Fed&nbsp;için öne çıkıyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yatırımcı güveni yeniden tesis edilmeye çalışılırken yeni banka iflasları ve sermaye piyasası aksaklıklarının tekrar gündeme gelmesi öngörülüyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna'daki savaşın tırmanması halinde Avrupa’daki enerji krizinin daha da çıkmaza girebileceği de tahminler arasında yer alıyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bölgesel-ekonomik çatışmalar, yaptırımlar, ticaret savaşları ve ulusal güvenlik adına yatırımların perdelenmesi dünya çapında tüm ekonomiler için risk oluşturuyor.&nbsp;</li></ul>Öte yandan: Raporda; Ukrayna'daki savaşta ateşkes sağlanması ile piyasa baskısı ve arz kısıtlarının bir miktar azalabileceği, Çin’in ticari faaliyetlerine yeniden başlamasıyla yavaşlayan küresel ticaretin canlanma ihtimali ve üretici fiyatlarındaki düşüşün hızlanabileceği de belirtiliyor.

Allianz Trade tarafından yayımlanan Ekonomik Görünüm Raporu'na göre, 2023 yılında küresel büyümenin yavaşlaması ve işsizliğin artması bekleniyor. 

Türkiye'de doğuşta beklenen yaşam süresi, 2019-2021 itibarıyla 77,7 yıla düşerek gerilemesini sürdürdü. Açıklanan verilerde kadınların erkeklerden ortalama 5,5 yıl daha uzun yaşadığı görüldü.Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2018-2020-37226" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2018-2020</a> ve <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2019-2021-45592" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2019-2021</a> dönemlerine dair "Hayat Tabloları" istatistiklerini açıkladı. Bültendeki bilgiler, 2019-2021 dönemindeki yıllık nüfuslar ve ölüm verileri kullanılarak hesaplandı. Ülke içinde ikamet eden yabancı uyruklu nüfus, kapsam dışı bırakıldı. Bu çerçevede, uluslararası göç etkisinden arındırılmış bir nüfus yapısı da oluşturulmuş oldu.Detaylar: Buna göre, yeni doğmuş bir bireyin mevcut ölümlülük risklerine maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısı olarak tanımlanan "doğuşta beklenen yaşam süresi" Türkiye'de <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hayat-Tablolari-2017-2019-33711" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2017-2019</a> döneminde 78,6 yıl iken, 2018-2020'de 78,3 yıla, 2019-2021 döneminde de 77,7 yıla düştü.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi son 3 dönemdir gerilemiş oldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TÜİK verilerinde bulunan bir önceki dönem olan 2013-2015’te ise doğuşta beklenen yaşam süresi 78,0 yıl olarak açıklanmıştı.</li></ul>Cinsiyet kırılımı: 2019-2021 döneminde erkeklerde doğuşta beklenen yaşam süresi 75 yıla, kadınlarda 80,5 yıla indi. Bir önceki dönem olan 2018-2020 döneminde doğuşta beklenen yaşam süresi erkeklerde 75,6 yıl, kadınlarda ise 81,1 yıl olarak hesaplanmıştı.Bununla birlikte: Çalışma çağının başlangıcı olan 15 yaşındaki kişilerin ortalama kalan yaşam süresi 63,6 yıl oldu. Erkekler için bu süre 61 yıl iken kadınlarda 66,4 yıl oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’de 30 yaşında olan bir kişinin kalan yaşam süresi ortalama 49 yıl oldu. Erkekler için bu süre 46,5 yıl iken kadınlarda 51,6 yıl oldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye genelinde, 50 yaşında olan bir kişinin kalan yaşam süresi ortalama 29,9 yıl oldu. Erkekler için bu süre 27,6 yıl iken kadınlarda 32,3 yıl oldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye'de 65 yaşında olan bir kişinin kalan yaşam süresi ortalama 17,3 yıl olarak hesaplandı. Erkekler için bu süre 15,4 yıl iken kadınlarda 18,9 yıl oldu.</li></ul>

Türkiye'de "doğuşta beklenen yaşam süresi" 2017-2019 döneminde 78,6 yıl iken, 2018-2020'de 78,3 yıla, 2019-2021 döneminde ise 77,7 yıla düştü.

Türkiye’de ortalama yaşam süresi düştü

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi üyelerinden François Villeroy de Galhau, gelecekte yapılacak faiz artışlarının büyüklük ve sayı olarak daha sınırlı olması gerektiği değerlendirmesinde bulundu.Detaylar: Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a sunduğu yıllık bir raporda ECB’nin para politikasını sıkı tutmakta haklı olduğunu ve çekirdek enflasyon baskılarının azaldığına dair bir işaret olmadığını belirten Fransa Merkez Bankası Başkanı Villeroy, <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/ecb-has-travelled-most-way-towards-higher-interest-rates-villeroy-2023-04-24/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Le Figaro gazetesine verdiği demeçte</a>, "Ekonomi üzerinde gelecekte görülecek etkinin çoğu, hâlihazırda uygulamaya konan faiz artışlarından kaynaklanıyor, bu nedenle yolun çoğunu kat ettik" şeklinde konuştu.Dahası: Villeroy, Salı günü <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/markets/europe/ecbs-villeroy-food-price-inflation-start-easing-h2-2023-04-25/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">RTL radyosuna verdiği demeçte</a> ise, tahıl fiyatlarındaki düşüşün etkisinin yılın ikinci yarısında görülmeye başlanacağını ve üçüncü çeyrek itibarıyla gıda fiyatlarındaki enflasyonun gerileyeceğini ifade etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Villeroy, ECB'nin 2025 yılına kadar manşet enflasyonu %2 civarına indirmeyi başaracağını ve bunu "muhtemelen" 2024'ün sonuna doğru gerçekleştireceğini ekledi.</li></ul>Bir adım sonrası: ECB’nin 4 Mayıs'ta yapılacak toplantısında faiz artırımına devam etmesi, ancak bunu daha yavaş bir hızla yapması bekleniyor. <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/markets/europe/ecb-set-step-down-25-bps-move-may-4-least-one-more-expected-2023-04-25/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reuters tarafından yapılan ankete</a> katılan 69 ekonomistten 57'sine göre ECB 4 Mayıs toplantısında faizi 25 baz puan artırarak %3,25'e çıkaracak. 12 ekonomist ise 50 baz puan artırım bekliyor.Öte yandan: Piyasalar şu anda ECB’nin gelecek ay 25 baz puan faiz artırmasını %100 ihtimal olarak fiyatlıyor. Ancak mevduat faizi konusunda 50 baz puanın masadan kalkmadığını savunun üyeler de var.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ECB üyesi ve İrlanda Merkez Bankası Başkanı <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/amb-cephesinde-faiz-patikasi-yorumlari-2330292" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gabriel Makhlouf</a>, "Gelecek politika kararımızı bir hafta içinde vereceğiz ve bu kararı verirken gelecek verilere odaklanacağız. Ancak şu ana kadarki kanıtlar, politikada sıkılaştırmayı durdurmayı planlamaya başlamamız için çok erken olduğuna işaret ediyor" ifadelerini kullandı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ECB Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel ise "Faiz artırımlarına ihtiyaç olduğu açık, ancak faiz artırımının büyüklüğü gelecek verilere bağlı olacak. Verilere bağlı olmak, 50 baz puanlık bir artırım olasılığının masadan kalkmadığı anlamına geliyor" değerlendirmesinde bulundu.</li></ul>Bununla birlikte: ECB’nin politika faiznin tepe noktası için medyan tahmin, Haziran'da %3,50 seviyesinde görülürken, 69 ekonomistin 30'u yıl sonuna kadar faizin %3,75 veya daha yukarı gideceğini öngörmeye devam ediyor.

Fransa Merkez Bankası Başkanı Villeroy, ECB'nin hâlihazırda gerçekleştirdiği faiz artışlarının etkisinin önümüzdeki dönemde zaten görüleceğini belirtti.

"Yolun çoğunu kat ettik"

Türkiye'nin askerî harcamaları 2022’de üst üste üçüncü kez düşerek 10,6 milyar dolar seviyesine geriledi ve 2003'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Bu rakam, 2021'e göre %26'lık bir düşüşe işaret etti. Böylece Türkiye, geçtiğimiz yıl en fazla askerî harcama yapan ülkeler arasında 23'üncü sırada yer aldı. Türkiye’deki askerî harcamalar düşerken, küresel askerî harcamalar ise 2022'de 2,24 trilyon dolarla rekor seviyeye ulaştı.Bir adım geriden: Türkiye'nin askerî harcamaları 2019'da 20,4 milyar dolarla rekor seviyeye yükselmişti. Bu yıldan itibaren her yıl gerileme kaydeden harcamalar, 2020'de 17,5 milyar dolar seviyesine, 2021'de ise 15,6 milyar dolara düştü.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye'nin askerî harcamaları 2003 yılında 10,3 milyar dolarla ilk kez çift haneli seviyelere yükselmiş, o dönemden sonra harcamalarda yükseliş ivmesi kaydedilmişti.</li></ul>Dahası: Merkezi Stockholm'de bulunan bağımsız araştırma kuruluşu <a fr-original-style="" href="https://www.sipri.org/media/press-release/2023/world-military-expenditure-reaches-new-record-high-european-spending-surges" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre</a>, Türkiye'nin askerî harcamalarının millî gelire oranı da geriledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 itibarıyla Türkiye'nin askerî harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı %1,2 olarak gerçekleşirken, &nbsp;bu oran 1960'tan bu yana görülen en düşük seviye oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye'nin askerî harcamalarının GSYH’ye oranı 1975 yılında %5,1 ile rekor seviyeye yükselmişti.</li></ul>Öte yandan: Küresel askerî harcamalar, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin etkisiyle 2022'de %3,7 reel artışla 2,24 trilyon dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.Detaylar: Avrupa'da askerî harcamalar, %13 büyüyerek 345 milyar dolara ulaştı ve ilk kez 1989'da Soğuk Savaş’ın bittiği dönemdeki harcamayı geçti. Avrupa'da Finlandiya'nın askerî harcamaları %36, Litvanya'nın %27, İsveç'in %12 ve Polonya'nın %11 arttı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rusya'nın&nbsp;askerî harcamaları ise 2022'de bir önceki yıla göre %9,2 artışla 86,4 milyar dolar oldu ve ülkenin GSYH'sinin %4,1'ini oluşturdu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ukrayna'nın&nbsp;askerî harcamaları, 44 milyar dolarla SIPRI kayıtlarındaki en yüksek yıllık harcama olarak hesaplandı ve bir önceki yıla göre %640 artış gösterdi. Ukrayna ekonomisinin savaş nedeniyle aldığı hasar sonucu bu miktar, ülkenin 2022'deki GSYH'sinin %34'ünü oluşturdu.</li></ul>Bununla birlikte: Dünyada en çok askerî harcamayı yapan ve küresel askerî harcamanın %39’unu oluşturan ABD’de&nbsp;ise askerî harcamalar geçtiğimiz yıl artan enflasyona rağmen %0,7 artışla 877 milyar dolar oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD, 2022 yılında askerî operasyonlar ve bakım için 295 milyar dolar; tedarik, araştırma ve geliştirme için 264 milyar dolar; ve askerî personel için 167 milyar dolar ayırdı.</li></ul>Yorumlar: SIPRI Askerî Harcamalar ve Silah Üretim Programı Kıdemli Araştırmacısı Dr. Nan Tian, ABD'nin 2022'de askerî harcamalarındaki artışın büyük ölçüde Ukrayna'ya sağladığı 19,9 milyar dolarlık finansal askerî destekten kaynaklandığını belirtti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu miktar, Soğuk Savaş'tan bu yana herhangi bir yılda bir ülke tarafından tek bir ülkeye verilen en büyük askerî yardım olmasına rağmen, ABD'nin toplam askerî harcamalarının yalnızca %2,3'ünü temsil etti.</li></ul>Dahası: Orta ve Batı Avrupa'da en yüksek askerî harcama yapan ülke 68,5 milyar dolarla Birleşik Krallık oldu. Bu rakamın tahmini 2,5 milyar dolarını Ukrayna'ya sağlanan finansal askerî destek oluşturdu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu dönemde NATO üyelerinin toplam askerî harcamaları da %0,9 artışla 1,23 trilyon dolara ulaştı.</li></ul>Öte yandan: Asya bölgesinde ise Çin ve Japonya en çok askerî harcamayı yapan ülkeler oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünyanın en büyük ikinci askerî harcama yapan ülkesi konumundaki Çin, geçtiğimiz yıl askerî harcamalara bir önceki yıla göre %4,2 artışla 292 milyar dolar ayırdı. Böylece Çin’in askerî harcamaları 28 yıldır üst üste büyüme gösterdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Japonya ise 2022'de bir önceki yıldan %5,9 artışla 46 milyar dolarlık askerî harcama gerçekleştirdi. Bu rakam, Japonya'nın GSYH'sinin %1,1'ini oluşturdu ve 1960'dan beri görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.</li></ul>Arka plan: Japonya, 2022'de yayınlanan yeni ulusal güvenlik stratejisi ile, Çin, Kuzey Kore ve Rusya'dan algılanan artan tehditlere yanıt olarak önümüzdeki on yıl içinde askerî kapasitesini büyük ölçüde artırmayı planlıyor.Geniş açı: Hindistan, 81,4 milyar dolarla 2022'de en fazla askerî harcama yapan dördüncü ülke oldu. Hindistan'ın bu alandaki harcamaları bir önceki yıla göre %6 arttı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Suudi Arabistan ise 75 milyar dolarlık askerî harcamayla beşinci sırada yer aldı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nijerya'nın&nbsp;askerî harcamaları ise 2021 yılında görülen %56'lık artışın ardından, geçtiğimiz yıl %38 azalarak 3,1 milyar dolara geriledi.</li></ul>Yorumlar: SIPRI Kıdemli Araştırmacısı Nan Tian, küresel askerî harcamalardaki artışı "giderek daha güvensiz olan bir dünyada yaşadığımızın işareti" olarak değerlendirdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ülkelerin kötüleşen güvenlik ortamına karşı askerî harcamalarını artırdığını belirten Tian, "Ülkeler yakın gelecekte bu ortamın iyileşeceğini öngörmüyor" ifadesini kullandı.</li></ul>

Askerî harcamalar dünya genelinde rekor seviyeye yükselirken, Türkiye'de ise son 19 yılın en düşük seviyesine geriledi.

Küresel askerî harcamalar rekor seviyeye yükseldi

Çin ekonomisi, Covid-19 kısıtlamaları sonrası yeniden açılmayla birlikte ilk çeyrekte beklentileri aşarak bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,5 büyüme kaydetti. Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından açıklanan ekonomik veriler arasında öne çıkan başlıca kalem gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verisi oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece büyüme, 2023 ilk çeyrekte son 1 yılın en yüksek seviyesinde gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 ilk çeyrekte GSYH bir önceki çeyreğe göre de %2,2 büyüdü.</li></ul>Bir adım geriden: Uzmanlar ülke ekonomisinin bu çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemine göre %4 büyümesini bekliyorlardı. 2022'nin son çeyreğinde büyüme yıllık bazda %2,9 olmuştu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geçtiğimiz yıl ülkenin ekonomisi %3 oranında büyüyerek hükümetin %5,5'lik hedefinin oldukça altında kalmıştı. Çin, 2023'ün tamamı için büyüme hedefini %5 olarak belirledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uzmanlar, bu hedefin bir önceki yıla göre daha muhafazakar bir tahmin olduğu değerlendirmesinde bulundu.</li></ul>Yorumlar: ING'nin Çin baş ekonomisti Iris Pang, Çin hükümetinin büyüme hedefine ulaşmak için altyapı yatırımlarına hız vermesi gerektiğini söyledi. İkinci çeyrek için GSYH büyüme tahminini %6,0 olarak ortaya koyan Pang, 2023'ün tamamı için büyüme tahminini %5 olarak koruduğunu da ifade etti.Bir adım sonrası: Çin Ulusal İstatistik Bürosu Sözcüsü Fu Linghui, Çin ekonomisinde büyümenin ikinci çeyrekte, geçtiğimiz yılın düşük bazından kaynaklı olarak, ilk çeyreğe göre ciddi şekilde hızlanacağını söyledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İlk çeyrekte büyümenin beklentilerin üzerinde geldiğini, ancak Çin'in iç talebinin hâlâ yetersiz olduğunu ifade eden Fu, bununla birlikte üretim için talepte bir toparlanma gözlendiğini, istihdam ve fiyatların genel olarak istikrarlı olduklarını da belirtti. Fu, uluslararası ortamın da karışık ve dış talepte büyümenin hâlâ belirsiz olduğunu da vurguladı.</li></ul>Dahası: Pinpoint Asset Management baş ekonomisti Zhiwei Zhang, "Çin, ekonomik toparlanma yolunda başarılı bir şekilde ilerliyor. En olumlu gösterge, hanehalkı güveni arttıkça güçlenen bireysel tüketim verisi oldu" dedi ve "Mart ayındaki güçlü ihracat artışı da muhtemelen ilk çeyrekte GSYH büyümesini destekledi" ifadelerinde bulundu.Bir adım geriden: Ülkede ihracat, Mart ayında beklenmedik bir şekilde bir önceki yıla göre %14,8 artmıştı. Uzmanlar ihracatta %7,0 düşüş öngörüyordu. Ancak analistler iyileşmenin kısmen Covid-19 kısıtlamalarının ardından tedarikçilerin yerine getirilmemiş siparişleri yakalamasını yansıttığı konusunda uyarıda bulunmuştu.Bununla birlikte: Çin'de perakende satışlar da piyasa tahminlerini aştı ve Haziran 2021’den bu yana en hızlı büyümeyi kaydetti. Mart ayında bir önceki yıla göre %10,6 artan göstergenin %7,4 yükselmesi bekleniyordu. Perakende satışlar Şubat ayında yıllık bazda %3,5 artmıştı. Böylece yılın ilk üç ayı dikkate alındığında perakende ticaret %5,7 oranında genişledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">En hızlı büyüyen kalemler %37,4 ile altın ve gümüş takı, %17,7 ile giyim, %11,5 ile otomotiv, %9,6 ile kozmetik, %9,0 ile tütün ve alkol ürünleri ve %7,7 ile kişisel bakım oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna karşılık inşaat malzemeleri satışları %4,7 düşüş gösterdi. Mobilya satışlarındaki artış %3,5 seviyesine, petrol ürünleri satışları ise %9,2 seviyesine geriledi.</li></ul>Geniş açı: Uzmanlar, perakende satışlarda görülen büyük artışın düşük baz etkisinden kaynaklandığı konusunda yatırımcıları uyardı. Ayrıca tüketici güveni verilerinde hâlâ tüketiciler arasında temkinli olma işaretleri görüldüğüne dikkat çekti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yine bugün açıklanan verilerde işsizlik oranı Şubat ayındaki %5,6 seviyesinden Mart ayında %5,3'e düşerek son yedi aydaki en düşük seviyeye geriledi. Ancak genç işsizliği Şubat ayındaki %18,1 seviyesinden geçtiğimiz ay %19,6'ya yükseldi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Pekin'deki Soochow Securities'in baş makro analisti Tao Chuan, "İşsizlik oranı, emlak yatırımı ve özel sektöre güven konularında bazı yapısal sorunların devam ettiğini görüyoruz. Sürdürülebilir bir toparlanmayı desteklemek için bu sorunların çözülmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.</li></ul>Dahası: Ulusal İstatistik Bürosu tarafından açıklanan verilere göre, Çin’de sanayi üretimi hızlandı ancak buradaki artış piyasa beklentilerinin kıl payı altında kaldı. Sanayi üretimi Mart 2023'te bir önceki yıla göre %3,9 arttı. Beklentiler göstergenin %4,0 artması yönündeydi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ocak-Şubat aylarının toplamındaki %2,4'lük artıştan daha hızlı gerçekleşen sanayi üretimi verisi, geçtiğimiz Ekim ayından bu yana görülen en hızlı büyümeyi de kaydetti. Mart ayı verisiyle birlikte yılın ilk çeyreğinde sanayi üretimi, 2022 yılının aynı dönemine kıyasla %3,0 oranında artmış oldu.</li></ul>Öte yandan: Çin’in petrol endüstrisi, ekonominin hız kazanması ve kapasite artışıyla birlikte, Mart ayında bir önceki yıla göre %8,8 artışla 63,29 milyon ton ham petrol işledi. Bloomberg hesaplamalarına göre bu, Mart ayı için kayıtlardaki en yüksek rakam ve günlük 14,97 milyon varil ile kayıtlardaki en&nbsp;büyük günlük hacim oldu.Neden önemli? Çin’den gelen veriler sonrası ABD ham petrol fiyatları varil başına 81 doların üzerine çıktı. IG Asia Piyasa Stratejisti Yeap Jun Rong, "Daha sağlam tüketim tablosu, Çin'deki toparlanmanın küresel durgunluk endişeleri arasında petrol talebi için bir miktar tampon sağlayabileceğine dair daha fazla ortam sağlıyor" dedi.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu büyüme, sanayi üretimi, perakende satışlar ve işsizlik verilerini yayımladı. Verilerde Covid-19 kısıtlamaları sonrası ekonomik toparlanmanın hızlandığı görüldü.

Çin'de beklentileri aşan büyüme

Almanya’da hükümet, ülkenin yılın ilk çeyreğinde resesyondan kıl payı kurtulmasını ve mütevazı bir büyüme kaydetmesini bekliyor. <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/german-economy-expected-skirt-recession-economy-ministry-report-2023-04-14/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ekonomi Bakanlığı'nın yayımladığı raporda</a>, "Arka arkaya iki çeyrek ekonominin küçülmesi şeklinde tanımlanan teknik resesyon önlenmiş gibi görünüyor" ifadesi yer aldı.Detaylar: Mevcut tahminlerin 2023 yılı için gayrisafi yurt içi hasılada (GSYH) bir önceki yıla göre hafif bir artış öngördüğünü belirten raporda, ekonomik göstergelerin ilk çeyrekte gözle görülür bir toparlanmaya işaret ettiği ifade edildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca sanayi ve inşaat sektörlerinde üretimin, tedarik zinciri sorunlarının hafiflemesi, düşen enerji fiyatları ve elverişli hava koşullarından yararlanarak ekonomik büyümenin lokomotifi hâline geldiği belirtildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bakanlıktan gelen açıklamada yıla "olumlu bir başlangıç" yapıldığı, ılıman geçen kış ve yüksek doğal gaz depolama seviyeleri sayesinde enerji krizinin daha da derinleşmesinin önüne geçildiği ifade edildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 yılında %6,9 ile İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemdeki en yüksek yıllık enflasyonunu gören ülkede, bakanlığın mevcut tahmin aralığı 2023 yılı için %5,4 ila %6,6 ve 2024 yılı için %2,1 ila %3,5 olarak öngörülüyor.</li></ul>Muhtemel riskler: Raporda, "Tüketici güveninin önümüzdeki aylarda toparlanmaya devam etmesi bekleniyor, ancak enflasyona bağlı satın alma gücü kayıpları ekonomi üzerinde baskı yaratmaya devam edecek" denildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zayıf özel tüketimin yanı sıra, inşaat sektöründeki koşulların kötüleşmesi, finans kuruluşlarında son dönemde yaşanan sorunlar ve Ukrayna'daki savaş nedeniyle jeopolitik belirsizlik gibi risklere de dikkat çekildi.</li></ul>Bir adım geriden: Ifo, Ifw gibi önde gelen ekonomi enstitüleri tarafından hazırlanan <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/markets/europe/german-exports-expected-grow-despite-challenging-start-2023-04-05/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ortak Ekonomik Tahminler</a> raporunda da benzer beklentilere yer verilmişti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022'nin dördüncü çeyreğindeki %0,4'lük daralmanın ardından, enstitüler 2023’ün ilk çeyreği için GSYH’de %0,1 genişleme öngördüklerini belirtti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa’nın en büyük ekonomisi için 2023 yılının tamamına dair beklentiler ise sonbaharda öngörülen %0,4'lük daralmadan %0,3'lük bir büyümeye revize edildi.</li></ul>Bilgi notu: Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tarafından yayımlanan nihai verilere göre, yıllık enflasyon Mart ayında %7,8 olarak onaylanmıştı.Bununla birlikte: Bugün açıklanan verilerde ise Almanya’da toptan satış fiyatları Mart’ta aylık bazda %0,2, yıllık bazda %2,0 artış gösterdi. Böylece toptan satış enflasyonu altıncı ayında da gerilemesini sürdürdü ve Ocak 2021’den bu yana en düşük seviyesine indi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yıllık toptan satış enflasyonu Şubat ayında %8,9 olarak ölçülmüş, Nisan 2022’de %23,8’e çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesini görmüştü.</li></ul>

Almanya'da Ekonomi Bakanlığı 2023 öngörülerini yayımladı, enflasyonda gerileme sürdü.

Almanya'da kriz "teğet" geçecek

ABD'de tüketici fiyatı endeksi (TÜFE) Mart'ta aylık ve yıllık bazda beklentilerin altında açıklandı. Şubat’ta %0,4 olarak açıklanan aylık enflasyon, Mart ayında %0,1’e geriledi. Yıllık enflasyon ise bir önceki ay açıklanan %6’dan %5 seviyesine indi. Beklentiler aylık enflasyonun Mart’ta %0,2 olması, yıllık TÜFE’nin de %5,2’ye gerilemesi yönündeydi.Öte yandan: Çekirdek enflasyon verisi ise Mart ayında yükselişini sürdürdü. TÜFE mal sepetinden gıda ve enerji gibi fiyat şoklarından yüksek oranda etkilenen kalemlerin arındırılması ile elde edilen çekirdek enflasyon, tahminlere paralel yönde aylık bazda %0,4, yıllık bazda %5,6 olarak gerçekleşti.Beklentiler: Manşet verinin piyasa beklentilerinin altında gerçekleşmesi olumlu değerlendirildi. Öte yandan, çekirdek enflasyondaki seyir (beklentilerden ayrışmasa da) enflasyonla mücadelenin kısa vadede sona ermeyeceğini teyit ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Faiz artırımı ihtimalini belirli oranda aşağı çeken verinin açıklanmasının ardından politika faizinde 25 baz puanlık artırım ihtimalini satın alan fiyatlamaların oranı %80’den %70’lere geriledi. Bu hareketle birlikte, kısa vadeli tahvil faizlerinde de 15 baz puanlık düşüş yaşandı.</li></ul>Dahası: Bugün açıklanan verilerde, ABD'de yıllık üretici enflasyonu Mart ayında bir önceki ay görülen %4,9 seviyesinden %2,7’ye gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Mart'ta aylık bazda %0,5 azalarak Nisan 2020'den bu yana en yüksek aylık düşüşünü kaydetti. Çekirdek ÜFE ise, Mart'ta aylık bazda %0,1 azalırken, yıllık bazda %3,4 arttı.</li></ul>Bir adım geriden: ABD’de enflasyonist baskının hissedilmeye başlamasının ardından politika faizinin üst tavanı seri adımlarla %0,25’ten %5,0’e yükseltildi. İzlenen sıkılaştırıcı politika seti ve verilen güçlü mesajlar ile haziran ayında %9,1’e ulaşan yıllık manşet enflasyon düşüşünü 9. aya taşıdı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Açıklanan veri ile birlikte, politika faizinin üst sınırı yıllık manşet tüketici enflasyonuyla eşitlendi.</li></ul>Bununla birlikte: ABD Merkez Bankası (Fed), 21-22 Mart tarihleri arasında düzenlenen son Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Politika faizinin 16 yılın en yüksek seviyesi olan %4,75-%5,0 aralığına yükseltildiği son toplantının tutanakları, Fed yetkililerinin faiz artırımlarının durmasını da değerlendirdiğini gösterdi.</li></ul>Detaylar: Tutanaklarda, yetkililerde Mayıs ayı toplantısına ilişkin kararsızlık olduğu belirtilirken, komite üyelerinin ABD ve Avrupa’da çıkan bankacılık krizi nedeniyle "yeterli" faiz oranı konusundaki beklentilerini düşürdüğü ifadelerine yer verildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yine tutanaklarda yer alan bir başka ifadeye göre bazı yetkililer, ekonomik durumdaki belirsizliği göz önünde bulundurarak para politikası duruşunun belirlenmesi konusunda esnekliğin korunması gerektiğini vurguladı.</li></ul>Neden önemli? Toplantı özetinde, "Bankacılık sektöründeki son gelişmelerin potansiyel ekonomik etkilerine ilişkin değerlendirmeler göz önüne alındığında, Mart toplantısı sırasındaki projeksiyon, bu yılın sonlarına doğru başlayacak&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.nbcnews.com/business/economy/mild-recession-now-likely-year-federal-reserve-says-rcna79405" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hafif bir resesyon</a>&nbsp;ve takip eden iki yıl boyunca toparlanmayı içeriyor" denildi.

Bir gün önce açıklanan enflasyon verisi üzerine Fed'in 21-22 Mart tarihli toplantısının tutanakları yayımlandı.

ABD'de enflasyon verisi sonrası faiz beklentileri

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, Şubat 2023’te 84,9 olarak açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Şubat ayı dış ticaret endeksi verilerinde, dış ticaret haddinin bir önceki aya göre 4,7 puan, bir önceki yılın aynı ayına göre ise 10,4 puan yükseldiği görüldü.<img src="https://images.aposto.com/2023/3/3/1681303867960.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.93" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Dış ticaret hadleri, Şubat 2023 [2015=100]Geniş açı: Şubat ayında ihracat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %4,6 artarken, ihracat miktar endeksi yıllık bazda %10,5 düşüş gösterdi. İthalatta ise birim değer endeksi 2022 Şubat dönemine göre %8,2 azalırken, miktar endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %20,0 yükseldi.Detaylar: Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; ihracat miktar endeksi bir önceki aya göre %11,3 azalırken, ithalat miktar endeksi aylık bazda %0,8 düşüş gösterdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İhracat birim değer endeksi Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %14,6 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %4,2 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %0,8 ve yakıtlarda %1,0 azaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İhracat miktar endeksi Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %18,5, ham maddelerde (yakıt hariç) %11,5 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %11,5 azalırken, yakıtlarda %15,8 arttı.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2023/3/3/1681303968352.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="İhracat birim değer ve miktar endeksleri" ratio="3.02" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İhracat birim değer ve miktar endeksleri, Şubat 2023 [2015=100]<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İthalat birim değer endeksi Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %0,2, ham maddelerde (yakıt hariç) %10,9, yakıtlarda %25,5 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %2,3 azaldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İthalat miktar endeksi Şubat ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütünde %30,0, yakıtlarda %16,6 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %6,5 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %20,5 azaldı.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2023/3/3/1681303995397.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="İthalat birim değer ve miktar endeksleri" ratio="2.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İthalat birim değer ve miktar endeksleri, Şubat 2023 [2015=100]

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, aylık bazda 4,7 puan, yıllık bazda ise 10,4 puan arttı.

Dış ticaret haddi 84,9'a yükseldi

Rüzgar ve güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payı 2022 yılında %12 ile rekor seviyeye ulaştı. Londra merkezli enerji düşünce kuruluşu Ember'in bu yıl dördüncüsü yayımlanan <a fr-original-style="" href="https://ember-climate.org/insights/research/global-electricity-review-2023/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Küresel Elektrik İncelemesi raporuna</a> göre, küresel elektrik talebi 2022'de bir önceki yıla göre %2,5 arttı. Rüzgar ve güneş enerjisi üretimindeki artış, bu dönemde küresel elektrik talebindeki büyümenin %80'ini karşıladı. asfaÖte yandan: Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimindeki artışa rağmen, toplam talepteki daha büyük yükselme sebebiyle, elektrik üretimi kaynaklı karbon emisyonları 2022’de %1,3 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile tetiklenen enerji krizi, kömür kullanımının azalmasına engel olsa da korkulan şekilde kömürden elektrik üretiminde büyük bir artışa yol açmadı. Kömürden elektrik üretimi, son on yıldaki ortalama büyümeye paralel olarak %1,1 oranında arttı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gazdan elektrik üretimi, yükselen gaz fiyatlarının etkisiyle 2022'de %0,2 azaldı. Bu, gazdan elektrik üretiminde üç yıl içindeki ikinci marjinal düşüş oldu.</li></ul>Geniş açı: Temiz elektrik kaynakları (yenilenebilir ve nükleer) küresel elektrik üretiminin %39'una ulaşarak yeni bir rekor kırdı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak nükleer ve hidroelektrik üretim, daha az sayıda yeni santralin devreye girmesiyle 2011'den bu yana ilk kez düşüş gösterdi.</li></ul>Detaylar: 2022’de güneş enerjisinin dünya elektrik üretimindeki payı %3,7'den %4,5'e, rüzgar enerjisinin payı ise %6,6’dan %7,6'ya yükseldi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Güneş enerjisinden elektrik üretimi %24 artışla üst üste 18. kez en hızlı büyüyen elektrik kaynağı oldu.</li></ul>Bir adım sonrası: Raporda, geçtiğimiz yıl rüzgar ve güneşten elektrik üretiminde görülen artışın hızlanarak devam edeceği beklentisiyle, 2022'nin elektrik kaynaklı emisyonların "zirve" yaptığı ve fosil kaynaklardan üretimin arttığı son yıl olabileceği öngörülüyor.

Londra merkezli enerji düşünce kuruluşu Ember, 2022 yılı Küresel Elektrik İncelemesi raporunu yayımladı.

Rüzgar ve güneşin küresel elektrik üretimindeki payı rekor seviyede

Yerli yatırımcıların finansal varlıkları, Ocak-Mart 2023 döneminde bir önceki çeyreğe göre %9 artarak 15 trilyon 725 milyar liraya ulaştı. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) tarafından derlenen <a fr-original-style="" href="https://tspb.org.tr/tr/veriler/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Finansal Piyasa Özet Verileri'ne göre</a>, yerli yatırımcı sayısı 4 milyon 234 binle rekor düzeye ulaştı. Yerli yatırımcıların finansal varlıkları yıllık bazda da %71 büyüdü.Detaylar: 2023'ün ilk çeyreğinde yerli yatırımcıların finansal varlıkları içerisinde en yüksek artış Kur Korumalı Mevduat ve Türk lirası mevduatlarda yaşandı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TSPB verilerine göre, yerli yatırımcıların Türk lirası mevduatları ilk çeyrek sonu itibarıyla %23,2 artarak 5 trilyon 704 milyar liraya çıktı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Döviz tevdiat hesabı (DTH) varlıkları ise %2 düşüşle 3 trilyon 517 milyar liraya geriledi.</li></ul>Dahası: Söz konusu dönemde yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları, yatırımcı sayısındaki rekor artışa rağmen 11 ilde yaşanan deprem felaketi, küresel ekonomideki resesyon ve bankacılık krizi endişeleriyle Borsa İstanbul'daki düşüşün etkisiyle geriledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları, ilk çeyrekte %10,4 düşüşle 1 trilyon 645 milyar liraya indi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu varlıkların 858 milyar lirasının bireysel yatırımcılara, 787 milyar lirasının ise kurumsal yatırımcılar ve tüzel kişilere ait olduğu kaydedildi.</li></ul>Öte yandan: Yabancı yatırımcıların finansal varlıkları ise ilk çeyrekte %2,9 düşüşle 1 trilyon 289 milyar liraya geriledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yabancı yatırımcıların Türk lirası mevduatları ilk çeyrek sonu itibarıyla %30,1 artarak 145,4 milyar liraya çıktı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları ise bu dönemde %14,4 düşerek 650,6 milyar liraya geriledi.</li></ul>

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, TCMB ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kaynaklarından derleyerek hazırladığı Finansal Piyasa Özet Verileri'ni açıkladı.

Yerli yatırımcı sayısında rekor

Ocak ayında tek haneye düşen işsizlik oranı Şubat'ta 0,2 puan artarak <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-Subat-2023-49371" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%10,0 seviyesine yükseldi</a>. Geniş tanımlı işsizlik ise 2021 yılından beri en yüksek seviyesine çıkarak %23,4 oldu. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Şubat ayına ilişkin İşgücü İstatistikleri verilerine göre, 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı bir önceki aya göre 65 bin kişi artarak 3 milyon 514 bin kişi oldu.Öte yandan: DİSK-AR tarafından yayımlanan ve TÜİK verilerinden yararlanarak düzenlenen <a fr-original-style="" href="https://arastirma.disk.org.tr/?p=9897" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Raporu’nda</a> ise, resmî işsizlerin sadece %12,7’sinin işsizlik sigortasından yararlanabildiği, 3 milyondan fazla işsizin işsizlik ödeneği alamadığı vurgulandı.Detaylar: TÜİK verilerine göre, mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı erkeklerde %8,7 iken kadınlarda %12,6 olarak belirlendi. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,7 puanlık azalış ile %19,2 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde %15,4, kadınlarda ise %26,2 olarak kaydedildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 361 bin kişi azalarak 31 milyon 460 bin kişi, istihdam oranı ise 0,6 puan azalarak %48,2 oldu. Bu oran erkeklerde %65,0 iken kadınlarda %31,8 olarak belirlendi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşgücü bir önceki aya göre 295 bin kişi azalarak 34 milyon 975 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,5 puanlık azalış ile %53,6 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde %71,2 iken kadınlarda %36,4 oldu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geniş tanımlı işsizlik olarak adlandırılan zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 1,5 puanlık artış ile %23,4 oldu. Geniş tanımlı işsizlik oranı erkeklerde %19,8 iken kadınlarda %29,6 olarak kaydedildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı %16,0 iken işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı %17,9 olarak belirlendi.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2023/3/1/1681125387686.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="TÜİK verileri" ratio="2.32" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bilgi notu: TÜİK tarafından yapılan açıklamada, Hanehalkı İşgücü Araştırması Şubat 2023 anket uygulamasının, yaşanan deprem felaketi nedeniyle Adıyaman, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya ve Osmaniye'de yapılamadığı belirtildi. Elde edilen sonuçların uygulamanın gerçekleştiği iller üzerinden Türkiye bazında tahmin verecek şekilde ağırlıklandırma yapılarak hesaplandığı ifade edildi.

TÜİK, Şubat 2023 dönemine ilişkin İşgücü İstatistikleri verilerini yayımladı. İşsizlik oranı yeniden çift hanelere yükselirken geniş tanımlı işsizlik %23,4 oldu.

İşsizlik oranı yeniden çift hanelerde

<a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/finance/heroes-or-villains-short-sellers-role-us-bank-crisis-2023-04-09/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">First Republic Bank’a</a> yakın bazı kaynaklar, San Francisco merkezli kredi kuruluşunun hisse fiyatı Silicon Valley Bank’ın (SVB) çöküşünün ardından %80’in üzerinde değer kaybederken, kısa pozisyon alan yatırımcıların durumu daha da kötüleştirdiğini ve bankanın değerini geri kazanmasını zorlaştırdığını ifade etti.Detaylar: Çeşitli veri sağlayıcılarının hesaplamalarına göre, bankanın hisselerinde kısa pozisyonların oranı ay başında minimum düzeydeyken 31 Mart itibarıyla %7 ila %37 arasına yükseldi. Bu dönemde kısa pozisyonların piyasa genelindeki oranı ise ortalama %3 ila %5 arasında seyrediyordu.Bir adım geriden: Geçtiğimiz ay çöken bankalardan SVB de benzer bir durumla karşı karşıya kalmıştı. Finansal veri şirketi <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/a8a56860-6092-4b55-aa50-78d989601bab" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ortex'e göre</a>, açığa satış yapanlar SVB aleyhine pozisyonlardan 1,3 milyar dolar, First Republic aleyhine pozisyonlardan ise 848 milyon dolar kâr elde etti.Yorumlar: Vaşington merkezli endüstri grubu Better Markets'ın Başkanı Dennis Kelleher, "Çöküşten önceki aylarda kısa pozisyon alanlar, SVB’nin tehlikeli bir şekilde kötü yönetildiği konusunda piyasaları doğru bir şekilde uyarıyorlardı. Sorun şu ki, bankanın çöküşünden sonra açığa satış yapanlar çeşitli saiklerle diğer bankaları hedef almaya başladı" ifadelerini kullandı.Ek bilgi: First Republic Bank Cuma günü yaptığı açıklamada, "ihtiyatlı bir gözetim önlemi olarak" imtiyazlı hisse senetlerine üç ayda bir yapılan nakit temettü ödemelerinin askıya alınacağını <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/finance/first-republic-bank-suspend-dividends-preferred-stock-2023-04-08/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti</a>. Banka geçtiğimiz ay da SVB'nin çöküşünün ardından adi hisse senedi temettülerini askıya almıştı.

ABD'de First Republic Bank’a yakın kaynaklar, bankanın hisse fiyatındaki düşüşün kısa pozisyon alan yatırımcılar sebebiyle derinleştiğini iddia etti.

Açığa satış tartışması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) menkul kıymet tesisi tebliğinde yaptığı değişiklikte kredilere yönelik düzenlemeler de yaptı. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle kredilerde referans faiz katsayısının üst sınırını aşan krediler için ek menkul kıymet yükümlülüğü <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230407-10.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%90’dan %150’ye çıkarıldı</a>.Bir adım geriden: Ağustos 2022’deki düzenleme ile TCMB tarafından belirlenen yıllık bileşik referans oranının 1,4 katı olarak uyguladıkları krediler için bankalara %20 menkul kıymet tesisi yapma zorunluluğu <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/08/20220820-4.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">getirilmişti</a>. Kredi faizi, referans katsayının 1,8 katı ve üzerine çıkması durumunda tesis oranı %90 olarak belirlenmişti.Bununla birlikte: Banka bilançolarında Türk lirası payına dönük menkul kıymet yükümlülükleri de yeniden düzenlendi. Yapılan değişikliğe göre, bilançodaki Türk lirası payı %60 ve %70’in üzerinde olan bankalar için 5 ve 7 puan indirim uygulanacak.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bilançodaki Türk lirası payı %60’ın altında kalan bankalar için daha önce 3 puan olan menkul kıymet yükümlülüğü 7’ye çıkarıldı. Oran, %50’nin altında olan bankalar için 8 puan olarak uygulanıyordu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ'in geçici 7’nci maddesine eklenen fıkra ile, Türk lirası bilanço yükümlülüğünde %70 kriterini karşılayan banka için kredi katsayısının ilk kademesindeki menkul kıymet yükümlülüğü uygulanmayacak.</li></ul>Dahası: Merkez Bankası ayrıca bankaların dövizden Türk lirasına dönüşüm oranlarına dönük olarak da <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/menkul-kiymet-tesisi-hakkinda-teblig-de-degisiklik-2329489" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düzenleme yaptı</a>. Çeyreklik olarak hesaplanacak Türk lirası dönüşüm oranı belirlenen eşiğin altında kalan bankalar için dönüşüm oranının paydasında yer alan mevduatın %5’i oranında menkul kıymet yükümlülüğü uygulanacak.Bilgi notu: Ağustos ayında yapılan düzenlemenin bir amacı da farklı kredi türleri ile alınan kredilerin dövize dönüşünün önüne geçilmesi olarak <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/merkez-bankasindan-kredi-duzenlemesi-2313239" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirilmişti</a>. TCMB’nin 2021 itibarıyla başladığı politika faizi indirimleri ve para politikasındaki gevşeme ile bahsi geçen yılın Aralık ayında döviz kuru hızla yükselmişti.Öte yandan: Mevduat faizlerinde yukarı yönlü ivme izlenirken, ticari kredi faizlerinde görülen yatay seyrin etkisiyle <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/mevduat-ticari-kredi-faizinde-rekor-makas-2329512" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mevduat-kredi makası</a> açılmaya devam etti. 31 Mart 2023 haftası itibariyle mevduat-ticari kredi faizi makasında rekor seviye kaydedildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TCMB verilerine göre, 31 Mart haftasında 3 aya kadar vadeli Türk lirası mevduatlarda ortalama faiz %29,2'ye yükseldi. Bir zamandır düzenlemelerin etkisiyle yatay bir görünüm sergileyen ticari kredi faizlerinde ise aynı dönemde %14,8 seviyesi kaydedildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">31 Mart haftası ile mevduat faizi ile ticari kredi faizi arasındaki makas da 14,5 seviyesine yükseldi. Böylelikle iki faiz arasındaki makas tarihi yüksek seviyeye çıktı.</li></ul>

Can İnal

Başkan adayına suikast: Ekvador'da çetelerin hakimiyeti