Yüksek faizli kredilerde menkul kıymet şartı sıkılaştı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) menkul kıymet tesisi tebliğinde yaptığı değişiklikte kredilere yönelik düzenlemeler de yaptı. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle kredilerde referans faiz katsayısının üst sınırını aşan krediler için ek menkul kıymet yükümlülüğü %90’dan %150’ye çıkarıldı.

Bir adım geriden: Ağustos 2022’deki düzenleme ile TCMB tarafından belirlenen yıllık bileşik referans oranının 1,4 katı olarak uyguladıkları krediler için bankalara %20 menkul kıymet tesisi yapma zorunluluğu getirilmişti. Kredi faizi, referans katsayının 1,8 katı ve üzerine çıkması durumunda tesis oranı %90 olarak belirlenmişti.

Bununla birlikte: Banka bilançolarında Türk lirası payına dönük menkul kıymet yükümlülükleri de yeniden düzenlendi. Yapılan değişikliğe göre, bilançodaki Türk lirası payı %60 ve %70’in üzerinde olan bankalar için 5 ve 7 puan indirim uygulanacak.

• Bilançodaki Türk lirası payı %60’ın altında kalan bankalar için daha önce 3 puan olan menkul kıymet yükümlülüğü 7’ye çıkarıldı. Oran, %50’nin altında olan bankalar için 8 puan olarak uygulanıyordu.
• Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ'in geçici 7’nci maddesine eklenen fıkra ile, Türk lirası bilanço yükümlülüğünde %70 kriterini karşılayan banka için kredi katsayısının ilk kademesindeki menkul kıymet yükümlülüğü uygulanmayacak.

Dahası: Merkez Bankası ayrıca bankaların dövizden Türk lirasına dönüşüm oranlarına dönük olarak da düzenleme yaptı. Çeyreklik olarak hesaplanacak Türk lirası dönüşüm oranı belirlenen eşiğin altında kalan bankalar için dönüşüm oranının paydasında yer alan mevduatın %5’i oranında menkul kıymet yükümlülüğü uygulanacak.

Bilgi notu: Ağustos ayında yapılan düzenlemenin bir amacı da farklı kredi türleri ile alınan kredilerin dövize dönüşünün önüne geçilmesi olarak değerlendirilmişti. TCMB’nin 2021 itibarıyla başladığı politika faizi indirimleri ve para politikasındaki gevşeme ile bahsi geçen yılın Aralık ayında döviz kuru hızla yükselmişti.

Öte yandan: Mevduat faizlerinde yukarı yönlü ivme izlenirken, ticari kredi faizlerinde görülen yatay seyrin etkisiyle mevduat-kredi makası açılmaya devam etti. 31 Mart 2023 haftası itibariyle mevduat-ticari kredi faizi makasında rekor seviye kaydedildi.

• TCMB verilerine göre, 31 Mart haftasında 3 aya kadar vadeli Türk lirası mevduatlarda ortalama faiz %29,2'ye yükseldi. Bir zamandır düzenlemelerin etkisiyle yatay bir görünüm sergileyen ticari kredi faizlerinde ise aynı dönemde %14,8 seviyesi kaydedildi.
• 31 Mart haftası ile mevduat faizi ile ticari kredi faizi arasındaki makas da 14,5 seviyesine yükseldi. Böylelikle iki faiz arasındaki makas tarihi yüksek seviyeye çıktı.