Enflasyon verileri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Nisan ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre, Nisan’da tüketici enflasyonu (TÜFE) aylık bazda %2,39 olurken yıllık enflasyon ise %43,68 olarak gerçekleşti. Tüketici fiyatları Aralık 2022’ye göre %15,21 ve 12 aylık ortalamalara göre %67,20 arttı. asda

Neden önemli? Bu verilerle yıllık enflasyon üst üste 6’ncı ayda da gerileyerek Aralık 2021’den bu yana en düşük seviyesine düştü. Tüketici fiyatları Mart ayında yıllık %50,5 artış göstermişti.

Bununla birlikte: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2023 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre %2,74, bir önceki yılın aynı ayına göre %48,02, bir önceki yılın Aralık ayına göre %15,36 ve on iki aylık ortalamalara göre %62,48 olarak gerçekleşti.

Öte yandan: Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) verilerine göre, Nisan’da aylık enflasyon (E-TÜFE) %4,86 olurken yıllık enflasyon ise %105,19 olarak hesaplandı. Ocak-Nisan dönemi enflasyon oranı ise %29,27 olarak gerçekleşti. E-TÜFE göstergesi Mart'ta yıllık bazda ise %112,51 artmıştı.

Detaylar: Ana harcama grupları itibarıyla Nisan ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup konut oldu. Konut fiyatları TÜİK verisine göre %1,47, ENAG verilerinde %0,90 düşüş gösterdi.

• Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları ise aylık bazda TÜİK’e göre %3,95, ENAG verilerinde %5,55 arttı. TÜİK verilerine göre, gıda enflasyonu Nisan’da yıllık %53,92 oldu.

Gelen açıklamalar

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, sosyal medya hesabından "Enflasyon ile kararlı mücadelemizin bir sonucu olan bu hızlı gerilemenin, önümüzdeki aylarda da devam etmesini ve yıllık enflasyonun bu yıl içinde çok daha düşük seviyelere gerilemesini bekliyoruz" ifadelerini kullandı.

• Nebati, "Tüm dünya resesyon endişeleri ve istihdam kayıpları ile boğuşurken, bizler üretimden, istihdam ve büyümeden taviz vermeden enflasyonla mücadelemize kararlı bir şekilde devam ediyoruz" diye ekledi.

Bir adım geriden: Nebati, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, tüketiciye koyun eti önerisinde bulunmuştu. Nebati, "Türkiye'de damak tadı değişti. Koyun eti ucuz ama tercih edilmiyor, kokusundan dolayı. Bunu da değiştirmek lazım" ifadelerini kullanmıştı.

• Ancak aylık bazda fiyatların en çok arttığı ürün kuzu eti oldu. Kuzu eti fiyatları, TÜİK verilerine göre Nisan’da %21,47 arttı. Kuzu eti fiyatlarındaki artışı %13,34 ile dana eti takip etti. ENAG verilerinde de gıda grubu ürünlerine bakıldığında kuzu eti fiyatlarının Nisan ayında %11,40 artış gösterdiği görüldü.

Bununla birlikte: Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Orhan Turan, "Kalkınmak için de öncelikle sağlıklı ve sürdürülebilir bir büyüme ortamına ihtiyacımız var. Bu sürece erişebilmemiz için ilk atmamız gereken adım, öncelikle enflasyonu düşürmek" dedi.

• Koç Üniversitesi ve TÜSİAD ortaklığı ile oluşturulan Ekonomik Araştırma Forumu’nun (EAF) 2 Mayıs’ta gerçekleştirdiği “Türkiye Ekonomisinde Verimlilik” seminerinde konuşan Turan, "Merkez Bankası’nın kurumsal bağımsızlığı ve iktisadi politikaların tutarlılığı makroekonomik istikrar açısından azami öneme sahip" ifadelerini kullandı.

Yorumlar: Ekonomist Baki Demirel, gıda fiyatlarındaki artışın manşet enflasyonun üzerinde olduğunu ve bu durumun ücretler üzerindeki baskıyı devam ettireceğini vurguladı.

• Ekonomi yazarı Uğur Gürses, "Yıllık enflasyon, ölçümde baz etkisiyle düşer evet; ama alım gücü erişilebilir olmaktan uzaklaşır. İTO'nun geçinme sepetine göre 2016'da ortalama 100 olan fiyat seviyesi 2023 Nisan'ında 534 oldu. Eşdeğer bu sepetle geçinen birinin geliri 5.5 kat artmamışsa yoksullaşmış demektir" ifadelerini kullandı.
• Ekonomist Tuğba Özay, "Gıda, barınma, sağlık ve eğitim en önemli temel ihtiyaçlardır. Enflasyonda hem aylık hem yıllık bazda düşüş olmasına rağmen temel ihtiyaçlarda hayat pahalılığı devam ediyor" dedi.

DİSK'ten itiraz

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun araştırma birimi (DİSK-AR), TÜİK'in çeşitli ürünlerin fiyatlarının dönemsel ve karşılaştırmalı olarak görülebildiği madde sepeti ve ortalama madde fiyatları listesini yargı kararına rağmen yayımlamadığını belirtti.

• DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, durumu protesto etti ve "TÜİK’i madde fiyat listesini açıklamaya ve gelir gruplarına göre enflasyon hesaplaması yapmaya çağırıyoruz" dedi.

Bir adım geriden: DİSK-AR, TÜİK’in Haziran 2022’de enflasyona esas madde fiyat listesini açıklamaktan vazgeçmesi üzerine konuyu yargıya taşımış, Ankara 6. İdare Mahkemesi oybirliği ile DİSK tarafından istenen bilgilerin açıklanmasının kurumun görevi gereği olduğunu belirterek bilgi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermişti.

• DİSK, Bu yargı kararıyla TÜİK'in Haziran 2022’de durdurduğu enflasyona esas madde fiyat listesini tekrar açıklamak zorunda olduğunu savunuyor. Ancak TÜİK tarafından konuyla ilgili yapılan açıklamada, iddianın gerçeği yansıtmadığını ve "TÜİK'e karşı açılmış bir dava bulunmadığını" belirtildi.

Üretici fiyatları

TÜİK, yurt içi üretici enflasyonunun (Yİ-ÜFE) Nisan’da aylık bazda %0,81, yıllık bazda ise %52,11 arttığını açıkladı. Üretici fiyatlarındaki artış Aralık 2022'ye göre %7,11, 12 aylık ortalamalara göre %105,50 olarak hesaplandı.

Detaylar: Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %63,87, imalatta %48,24, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %50,27 ve su temininde %72,84 artış olarak gerçekleşti.

• Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %41,11, dayanıklı tüketim malında %50,57, dayanıksız tüketim malında %72,13, enerjide %49,93 ve sermaye malında %51,46 artış olarak açıklandı.