31 Temmuz Pazartesi sabahından herkese günaydın. Sıcaklıkların rekor düzeylere yükseldiği Türkiye'nin birçok bölgesinden yeni yangın haberleri gelirken Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, bu yıl, 1022 orman yangınında yaklaşık 6 bin 900 hektarlık alan zarar gördüğünü söyledi. Yetkililer ateş kullanımının sınırlandırılması için uyarıda bulundu.
- "Eyyam-ı Bahur": Bu hafta Çarşamba günü itibarıyla Türkiye'nin güney ve batı bölgelerinin "çöl sıcakları" olarak da adlandırılan "Eyyam-ı Bahur" sıcaklarının etkisine girmesi bekleniyor.
- Tarihte bugün: 1859'da Londra'daki ünlü saat kulesi Big Ben'in saati ilk kez çalışmaya başladı. 1911'de Titanik denize indirildi. Türkiye'nin ilk resmî spor teşkilatı, Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı kuruldu. 1922'de Türkiye'nin ilk resmi spor teşkilatı, Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı kuruldu. 1932'de Keriman Halis, Belçika'da Dünya Güzellik Kraliçesi seçildi. 1971'de ABD'de astronotlar Davit Scott ve James Irvin ay yüzeyinde 4 tekerlekli bir araçla gezdiler. 1980'de ASELSAN, ilk Türk telsizini üretti.
- Günün çalma listesi: Hits From The Movies
Mutlu haftalar, iyi bültenler!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi Cuma gününü 167,6 milyar TL hacim ve %3,08 artışla 7.067 puandan kapattı. Cuma günü kapanışıyla birlikte bir kez daha tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışı rekorunu kıran endeks, böylece analistler tarafından uzun süredir işaret edilen 7.000 hedefini de yakalamış oldu.
- Endekste haftalık artış %5,67 olmakla birlikte; aylık artış %22,71’e, yılbaşından bu yana yaşanan artış ise %28,28 seviyesine ulaşmış durumda.
Yabancılar: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan haftalık verilere göre yabancı yatırımcılar 21 Temmuz ile sona eren haftada Borsa İstanbul’dan 128 milyon dolarlık net alım yaptı. 21 Temmuz verisiyle birlikte yabancıların son bir ayda borsadan yaptıkları toplam net alım miktarı 1 milyar doları aşmış oldu.
- Analistler, yabancı yatırımcıların 28 Temmuz Cuma günü Borsa İstanbul’dan yaklaşık 4 milyar TL’lik hisse senedi alımı yaptığını bildirdi.
Bilançolar: Bu sırada borsada bilanço dönemi de son hız devam ediyor. Geçtiğimiz hafta bilançolarını bildiren şirketlerin ardından bu hafta Migros (MGROS), Ak Sigorta (AKGRT), Aygaz (AYGAZ), Koç Holding (KCHOL) ve Tekfen Holding’in (TKFEN) ikinci çeyrek sonuçlarını açıklamaları bekleniyor.
• ABD piyasalarında bu hafta Fed kararı ve açıklanan bilançoların etkisiyle karışık, fakat ılımlı denebilecek seviyede yukarı yönlü bir seyir izlendi. S&P 500 haftayı totalde %0,85 artışla 4.582 puandan kapatırken, Nasdaq Composite %1,67 artışla 14.316 puandan, Dow Jones Industrial Average ise %0,65 artışla 35.459 puandan kapattı.
Hatırlatma dozu: ABD Merkez Bankası (Fed) 25-26 Temmuz tarihleri arasında düzenlenen FOMC toplantısında federal fonlama faizini 25 baz puan artırarak %5,25-5,50 aralığına yükseltme kararı almıştı.
Bu hafta: Bu hafta Apple (AAPL), Amazon (AMZN), Uber Technologies (UBER), Pfizer (PFE), Merck (MRK), Starbucks (SBUX) ve Mariott International’ın (MAR) ikinci çeyrek sonuçlarını açıklamaları bekleniyor.
• Memur ve emeklilerin önümüzdeki 2 yılı kapsayacak zam görüşmeleri 1 Ağustos Salı günü başlıyor. 1 ay içinde tamamlanması gerekecek müzakerelerde Memur-Sen’in beklentisi önümüzdeki yıl için %70, 2025 için ise %40 zam olarak paylaşıldı.
- Dahası: Talepler arasında aylık 7 bin 650 lira kira yardımı, memura yapılan seyyanen zammın emekliye de yansıtılması ve gelir vergisinin %15'te sabitlenmesi de yer aldı.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) haftalık verilerine göre, Mayıs ayındaki seçimlerden önce başlayan yükselişle beraber %50’ye yaklaşan ihtiyaç ve tüketici kredisi faizlerinde 21 Temmuz haftasında kısmi düşüş görüldü. Mevduat faizleri ise son 1 ayda yaklaşık 12 puan gerileyerek %30,3 seviyesine indi.
• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Mayıs ayında 700 baz puana yükselen kredi risk priminin (CDS) 400 baz puanın altını gördüğü verileri paylaşarak, “Rasyonel politikalar meyvelerini vermeye devam ediyor” yorumunda bulundu.
• Ekonomik güven endeksi, Temmuz ayında %1,8 düşüşle eşik değer olan 100'ün altına geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre endeks Temmuz’da 99,3 değerini aldı.
• Dış ticaret açığı, Haziran’da %37,3 azalarak 5 milyar 160 milyon dolara geriledi. TÜİK tarafından yayımlanan verilere göre, Haziran 2023'te ihracat bir önceki yıla kıyasla %10,5 azalarak 20 milyar 904 milyon dolar, ithalat %17,5 azalarak 26 milyar 64 milyon dolar olarak gerçekleşti.
• Almanya’da yıllık enflasyon beklentilerle uyumlu şekilde Temmuz ayında 0,2 baz puan düşüşle %6,2 olarak ölçüldü. Federal İstatistik Ofisi’nin (Destatis) öncü verilerine göre, tüketici fiyatları aylık bazda ise %0,3 oranında arttı. Çekirdek enflasyon ise Temmuz'da yıllık bazda %5,5’e geriledi.
• ABD Merkez Bankası’nın (Fed) takip ettiği enflasyon göstergelerinden olan kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, Haziran ayında %3 değerini alarak Mart 2021'den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Enflasyon göstergelerinde soğuma sinyalleri sürerken tüketici harcamaları ise Haziran ayında toparlanarak ekonomik büyümenin ivme kazandığına işaret etti.
• Türkiye’den 4 liman işletmesi, denizcilik sektörü için referans niteliği taşıyan “Lloyd's List” tarafından dünyanın en iyi 100 limanı arasında gösterildi. Konteyner elleçleme sayılarına göre yapılan 2022 yılı değerlendirmesinde Ambarlı limanı 74, Kocaeli limanı 89, Mersin limanı 92, Tekirdağ limanı ise 100’üncü sırada yer aldı.
- Bununla birlikte: Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, “Bu başarı, Türkiye'nin deniz ticaretindeki gücünü ve limanlarının uluslararası alanda ne kadar rekabetçi olduğunu bir kez daha göstermiş oldu” ifadesini kullandı.
• Tofaş, 1 Mart'ta duyurulan çerçeve sözleşmenin ardından geçen sürede gerekli incelemelerin tamamlandığını ve Stellantis Otomotiv’in paylarının 400 milyon avro karşılığında devralınmasına ilişkin imzaların atıldığını bildirdi. Buna göre; Peugeot, Citroen, DS ve Opel markalarını içerecek şekilde Stellantis’in Türkiye'deki tüm faaliyetleri Tofaş’a devredilecek.
• Stellantis, büyüme trendini sürdürerek 2023'ün ilk yarısında net gelirlerini %12 artırarak 98,4 milyar avroluk rekor seviyeye yükseltti. Kâr marjını %14,4 seviyesine taşıyan şirket, 2022'nin ilk yarısına kıyasla net kârını da %37 artışla 10,9 milyar avro seviyesine çıkardığını duyurdu.
• Toyota, 2023'ün ilk 6 ayında geçtiğimiz yıla kıyasla %5,1 daha fazla araç satışı gerçekleştirdiğini ve toplamda 4 milyon 937 bin araç sattığını açıkladı. Çip tedarik sorunlarının iyileşmesinin de katkısıyla şirket yılın ilk yarısında küresel çapta %12 artışla 4,9 milyona yakın araç ürettiğini bildirdi.
• Novo Nordisk, yeni geliştirilen zayıflama ilacı Wegovy'yi Avrupa'daki ilk büyük pazarı olan Almanya'da piyasaya sürdü. ABD’de hâlihazırda piyasada olan ve yoğun talep gören ilaç, Almanya’da halkın büyük çoğunluğunu kapsayan kamu sağlık sigortaları tarafından karşılanmayacak.
- Bir adım geriden: Danimarka merkezli şirket, Haziran ayında ilaca yönelik talebi karşılayabilmek için yeni bir üretim tesisine yatırım yaptığını açıklamıştı. ABD’de tedarik sorunları nedeniyle ilacın fiyatları aylık 1.350 dolara kadar yükselmiş durumda.
Sıcakları dindiren fırsatlar GastroClub ile Alternatif Bank Mobil’de

GastroClub ile Alternatif Bank Mobil’de
GastroClub’a özel tüm kampanyalar, ağustos ayında da Alternatif Bank Mobil’de devam ediyor. Sunduğu ürün ve hizmetlerle müşterilerinin hayatını kolaylaştıran Alternatif Bank, Türkiye’nin en büyük ayrıcalıklar kulübü GastroClub ile yaptığı iş birliği kapsamında, bu ay da birbirinden avantajlı fırsatları müşterilerine sunuyor.
Nedir? GastroClub ile 26 şehirde ve 500’den fazla noktada indirimlerden ve özel ikramlardan faydalanabilen Alternatif Bank Mobil kullanıcıları; aynı zamanda akaryakıt, e-ticaret, paket servis, süpermarket, kuru temizleme ve giyim gibi farklı alanlarda %50’ye varan indirimlerle alışveriş yaparak Alternatif Bank müşterisi olmanın avantajını yaşıyor.
Ağustosta neler var? Alternatif Bank Mobil kullanıcıları ay boyunca; kullanım sınırı olmadan Obilet ile her otel rezervasyonunda 1.000 TL’ye 250 TL indirim, her araç kiralamada 250 TL indirim, her uçak bileti alımlarında 40 TL indirim ayrıcalığı ve Tazedirekt ile her ay 600 TL ve üzeri alışverişte %15 market indirim fırsatından yararlanabiliyor. Ayrıca ağustos ayında Çeşme ve Bodrum’daki restoran ve beach club'larda %50’ye varan indirim ayrıcalıkları da Alternatif Bank Mobil kullanıcılarını bekliyor.
Alternatif Bank’ın müşterilerinin hayatına değer katmak üzere sunduğu GastroClub üyeliği kapsamındaki tüm indirim, kampanya ve ayrıcalıkların detaylarına bu bağlantıdan ulaşabilir ve bu özel kulübün bir parçası olmak için Alternatif Bank Mobil uygulamasını buradan indirebilirsiniz.
• Muğla'da Akbelen ormanında ağaç kesimi devam ederken Akbelenliler ve vatandaşlar kesimlere karşı eylemlerini sürdürdü. İkizköylüler tarafından Muğla 1'inci İdare Mahkemesi'ne yapılan ağaçların kesimi için yürütmenin durdurulması talebi ise reddedildi.
- Kesim tamamlandı: Muğla Valiliği’nce dün yapılan açıklamada, Akbelen Ormanı'nda maden için ağaç kesimi çalışmalarının tamamlandığı duyuruldu.

Fotoğraf: Bianet
- Açıklama: 308 kurum, #AkbeleneDokunma başlıklı ortak bir açıklama paylaştı. Açıklamada, "Biz yıllardır Türkiye’de ekoloji, emek ve demokrasi mücadelesi veren örgütler olarak, İkizköylülerin yanında olduğumuzu bildiriyor, tüm yetkilileri sorunun çözümü için ivedilikle harekete geçmeye çağırıyoruz" denildi.
- Öte yandan: CHP Milletvekili Mahmut Tanal, jandarmanın bölgeye gidenlerin kimlik bilgilerini almasına tepki göstermişti. Tanal'ın "fişleme" tepkisi gösterdikten sonra arama kağıdını alıp kaçan jandarma erini kovaladığı anlar gündem olmuştu. İçişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada "Jandarmamıza 'eşkıya' diyen milletvekilini şiddetle kınıyoruz. Konuyla ilgili hukuki süreç başlatılmıştır" dedi. Tanal ile gerginlik yaşayan 2 jandarma görevlisinin açığa alındığı bildirildi. Ayrıca 40 kişinin gözaltına alındığı açıklandı.
- Teşvik: CHP'li Deniz Yavuzyılmaz, hükümetin, Akbelen'de ağaç kesimi yapan YK Enerji'ye 1 milyar 14 milyon 331 bin 32 lira teşvik verdiğini duyurdu. Teşvikin dolar endeksli olduğu belirtildi.
• Orman Genel Müdürlüğü, Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı tarafından tüm bölge müdürlüklerine gönderilen "Yangın önleme çalışmaları" konulu yazıda orman yangınlarında alevlerin yayılmasını engellemek için orman yolu genişletme çalışmaları yapılması gerektiği bildirildi. Yazıda yol kenarlarında 5’er metre mesafede bütün ağaçlar ve 50’şer metre mesafede bulunan ağaçların üçte ikisinin kesileceği ifade edildi.
• Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bazı Avrupa ülkelerinde Kuran yakılması eylemlerine ilişkin "Avrupalı müttefiklerimizin belli konulardaki hassasiyetlerinin artacağına inanmıyoruz. Kur'an-ı Kerim yakma salgınını kınıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
- Bununla birlikte: İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, polise bu hafta kutsal kitap yakmak için birçok izin başvurusu yapıldığını belirterek, bu durumun Müslüman dünyasıyla olan gerilimi tırmandırmasından endişe duyduğunu ifade etti.
• Polonya'da, "Rus etkisi" olarak adlandırılan ve ülkedeki muhaliflere karşı kullanılmasından endişe duyulan yasa tasarısı, parlamentonun alt kanadında kabul edildi. Yasanın yürülüğe girmesi için Cumhurbaşkanı Andrzej Duda'nın imzalaması gerekiyor.
- Ne içeriyor? Tasarı, 2007-2022 yıllarında Polonya siyasetinde "Rusya etkisinin" araştırılması ve buna izin veren siyasetçilerin belirlenmesi için soruşturma yürütecek bir uzmanlar komitesi kurulmasını öngörüyor; ancak ABD ve AB başta olmak üzere birçok kurum ve kişi yasanın ülke demokrasisine olumsuz etki edeceğinden endişe ediyor.
• Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki, yüzlerce Wagner savaşçısının, Belarus'un Polonya sınırındaki Grodno şehri yakınlarına yerleştiği öne sürdü. Morawiecki, konuya ilişkin açıklamasında, "Şimdi durum daha da tehlikeli hâle geliyor. Bu şüphesiz Polonya topraklarına yönelik daha fazla hibrit saldırıya doğru bir adımdır" değerlendirmesinde bulundu.
• Rusya Savunma Bakanlığı, pazar sabahı başkent Moskova'da Ukrayna'ya ait 3 drone'un düşürüldüğünü açıkladı. Saldırı nedeniyle kısa süreliğine şehirdeki uluslararası havalimanı kapatıldı. Drone'lardan biri şehir dışında vurularak düşürülürken diğer ikisinin "elektronik harp" tarafından bastırıldığı ve bir ofis binasına çarptıkları belirtildi.
- Hemen ardından: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, İHA saldırılarının ardından yaptığı açıklamada savaşın Rusya topraklarına taşınmakta olduğunu söyledi. Zelenski "Bu kaçınılmaz, doğal ve adil" dedi.
• Rusya - Afrika Zirvesi'nde, Afrika ülkelerinin liderleri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e Ukrayna'nın işgalinin son bulması çağrısında bulundu. Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Musa Faki Mahamat "Bu savaş bitmelidir. Adalet ve mantık temelinde sona erebilir" dedi.
- Değerlendirme: Putin liderlerin çağrılarına "Barış önerisini yakından değerlendireceğiz. Bu akut bir durum ve biz değerlendirmeden kaçınmayacağız" cevabını verdi.
• ABD'de Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi tarafından kamuoyuyla paylaşılan raporda Çin'in Ukrayna'daki Rusya ordusuna mühimmat tedarikinde bulunduğu ifade edildi. Raporda, uluslararası denetimlere rağmen Çin'in Rusya ordusuna navigasyon ekipmanları, sinyal bozucu teknoloji ve savaş uçağı tedarik ettiği iddia edildi. Çin iddiayı reddetti.
• Pakistan’ın Hayber Pahtunhva eyaletinde, koalisyon hükümeti ortaklarından İslam Uleması Cemiyeti Partisi'nin kongresini hedef alan bombalı saldırıda, en az 40 kişi yaşamını yitirdi, 80 kişi yaralandı. Saldırıyı henüz üstlenen olmadı.
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye adına Avrupa’nın en büyük teknoloji fonu olan NATO inovasyon Fonu’na katıldığını duyurdu. Askerî ittifakın savunma teknolojilerine finansman sağlayacak 1 milyar avro büyüklüğündeki fon ile ilgili yapılan açıklamada Bakan Mehmet Fatih Kacır, fonun Türkiye'nin derin teknoloji start-up’ları için büyük bir fırsat olduğunu ifade etti.
• Bilişim Vadisi, otomotiv sektörünün kümelendiği yer olan Almanya’nın Karlsruhe eyaletinde mobilite ağırlıklı yeni bir yerleşkenin açılacağını duyurdu. Bloomberg HT’den Hande Berktan’ın haberine göre; Kocaeli, İzmir, İstanbul ve Bakü’nün ardından Avrupa’ya açılacak olan Bilişim Vadisi’nin, girişimcilere yönelik yatırım fonunun büyüklüğü ise 500 milyon liraya ulaştı.
• Google tarafından geliştirilen deprem uyarı sisteminin, 6 Şubat'taki Kahramanmaraş merkezli ilk depremin öncesinde çalışmadığı belirtildi. BBC'nin araştırmasına göre, Google’ın Android sistemle çalışan cep telefonlarına deprem meydana gelmeden bir dakika öncesine kadar uyarı gönderen sistemi işlemedi.
- Öte yandan: Sistemi Türkiye'de Haziran 2021'de devreye sokan Google, kanıt sunmadan, ilk deprem öncesinde milyonlarca kişiye mesaj gönderildiğini öne sürdü. Depremin vurduğu üç kentte yüzlerce kişiyle konuşan BBC Newsnight haber programı ekibi ise cep telefonuna Google’ın deprem uyarısı geldiğini ifade eden kimseyi bulamadığı bildirildi.
• Elon Musk, geçtiğimiz hafta ismini X olarak değiştirdiği Twitter’ın aylık aktif kullanıcı sayısının “yeni bir zirveye” ulaştığını söyledi ve en son sayının 540 milyonun üzerinde olduğunu gösteren bir grafik paylaştı. Musk'ın Ekim 2022’de sosyal medya platformunu 44 milyar dolara satın almasından önce yapılan bir açıklamaya göre Twitter, Mayıs 2022’de 229 milyon aylık aktif kullanıcıya sahipti.

- Bununla birlikte: İsim değişikliğinin ardından, Twitter'ın San Francisco'da bulunan binasındaki “kuş” logosu da kaldırılarak yerine dev bir “X” logosu konuldu. San Francisco şehir yönetimi, şirkete “verilen tabela iznini ihlal” ettiği gerekçesiyle soruşturma açtı.
- Öte yandan: Şirket tüm platformlar üzerinde logosunu ve ismini güncellerken, App Store üzerinde yer alan uygulamaların en az 2 karakter uzunluğuna sahip olması gerektiği için logo ve uygulama güncellense de ismi henüz Twitter olarak kaldı. Ayrıca X’ten gelen bildirimlerde de hala Twitter başlığının yer aldığı görüldü.
• A Millî Erkek Voleybol Takımı, FIVB Challenger Kupası'nın finalinde Katar'ı setlerde 3-2 yenerek şampiyon oldu ve Milletler Ligi'ne yükselmeye hak kazandı.
• İran’da İslami değerleri yaymakla görevli üst düzey bir yetkili, eşcinsel seks videosu yayıldığı iddiasıyla görevden alındı.
• Yunanistan'da ana karadaki yangının da tehlikeli boyutlara ulaştığı bildirildi. Nea Anhialos şehrine yakın bir yerde bulunan bir hava üssündeki mühimmat deposunda patlamaların yaşandığı, önlem olarak üste yer alan savaş uçakları ve F-16 jetlerinin başka üslere taşındığı aktarıldı.
• Real Madrid, kısa bir süre önce 20 milyon avro bonservis bedeli ile Fenerbahçe'den transfer ettiği Arda Güler'in menisküs sakatlığı yaşadığını duyurdu. Yapılan açıklamada Güler'in turu yarıda bırakıp Madrid'e döneceği bildirildi.
• İsveçli Sarah Sjöström, Dünya Yüzme Şampiyonası kariyerindeki ferdi yarışlarda kazandığı madalya sayısını 21'e yükselterek ABD'li Michael Phelps'e ait rekoru kırdı.
• Singapur'da Saridawi Djamani, eroin kaçakçılığını yapmaktan suçlu bulunarak idam cezasına çarptırıldı. Djamani’nin cezası cuma günü infaz edildi. Ülkede geçtiğimiz yıl Mart ayından bu yana 14 kişi idam edilse de 20 yıldır ilk kez bir kadın idam edildi.
• 173 kenti istikrar, sağlık hizmetleri, kültür, çevre, eğitim ve altyapı kategorilerinde değerlendiren Economist Intelligence Unit'in Küresel Yaşanabilirlik Endeksi'ne göre dünyanın en yaşanabilir kenti Viyana seçildi.
Nijer'de neler oluyor?
Nijer'de bir grup asker, 26 Temmuz'da televizyondan yönetime el koyduklarını duyurdu. 1960’ta Fransa’dan bağımsızlığını ilan eden ülkede o zamandan bu yana dördüncü kez darbe gerçekleşti.

Nijer'de kendilerine "Vatanı Koruma Ulusal Konseyi (CNSP)" ismi veren bir grup asker, 26 Temmuz Çarşamba günü devlet televizyonundan yaptıkları açıklamada yönetime el koyduklarını duyurdu. Açıklamada ülkenin anayasasının askıya alındığı, tüm kurumların lağvedildiği, ülke sınırlarının kapatıldığı bildirildi.
- Ne denildi? Televizyonda darbe bildirisini okuyan bir komutan, giderek kötüleşen güvenlik durumu ve ülkenin içinden geçtiği sosyoekonomik kriz nedeniyle darbe yapıldığını bildirildi. Bildiride, 22.00-05.00 saatlerinde sokağa çıkma yasağı uygulanacağı ve tüm sınırların kapatıldığı kaydedildi. Ordunun da darbeye katılacağı belirtildi.
- Bir adım geriden: Nijer Cumhurbaşkanı Muhammed Bazoum, Salı günü cumhurbaşkanlığı korumaları tarafından Başkanlık Sarayı'nda alıkonulmuştu. Bazoum'un alıkonulmasının ardından halk serbest bırakılması için protesto düzenlemişti.
Neler yaşandı?
Darbenin liderinin 10 yıldır Cumhurbaşkanı Muhafız Alayı komutanı olarak görev yapan ve Bazoum'un görevden almak istediği iddia edilen General Abdurrahman Tiani olduğu açıklandı. Kurulan geçiş hükümetinin başkanı da Tiani oldu. Tiani devlet televizyonunda yaptığı açıklamada Ulusal İç Güvenlik Konseyi'nin başkanı olduğunu ve konsey başkanının aynı zamanda ülke başkanı olduğunu bildirdi.
Nijer'in demokratik şekilde seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Bazoum darbeden saatler sonra Twitter'dan yaptığı açıklamada "Zor elde edilen kazanımlar korunacaktır. Demokrasiyi ve özgürlüğü seven tüm Nijerliler de bunu görecek" dedi. Daha sonra yapılan açıklamada ise Bazoum'un gözaltında olduğu belirtildi.
Geçtiğimiz günlerde darbeye destek verenler sokaklara döküldü. İktidar partisinin binaları yağmalandı, bazı binalar ve çevresindeki arabalar ateşe verildi. Rusya bayrağı taşıyan eylemcilerden bazılarının taşıdığı dövizlerde, "Kahrolsun Fransa" ve "Yabancı üsler dışarı" yazısı görüldü. Ülkede belirsizlik devam ediyor.
Arka plan
Cumhurbaşkanı Bazoum'un devrildiği darbe, Batı ve Orta Afrika'da üç yıldan kısa sürede görülen 7'nci askerî darbe oldu.
Fransa'dan bağımsızlığını 1960'ta alan Nijer’de bugüne kadar 4 darbe ve sayısız darbe girişimi yaşandı. Ülkede en son darbe 2010’da eski Cumhurbaşkanı Mamadou Tandja’ya karşı yapıldı. Muhammed Bazoum, Şubat 2021’de seçildiğinde ülkede ilk kez demokratik yollarla seçilmiş bir cumhurbaşkanı görevini yine demokratik yollarla seçilmiş halefine bırakmıştı.
Bazoum, henüz yemin edemeden 31 Mart 2021’de bir darbe girişimi yaşamış, girişim kısa sürede bastırılmıştı. Bir ziyaret için Türkiye’de bulunan Bazoum, Mart 2022’de de bir darbe girişimi atlatmış ve hemen ülkesine dönmüştü.
Görevine 2015 yılında getiren General Tiani, 2021 yılına kadar ülkeyi yöneten eski Devlet Başkanı Mahamadou Issoufou'nun yakın müttefiki olarak biliniyor. Tiani, Mart 2021'de düzenlenen seçimlerin ardından askerî darbe girişiminin bastırılmasına liderlik etmişti.
- Bununla birlikte: Fransa, Almanya, İtalya ve ABD, Nijer'de askerî eğitim ve ayaklanmalarla mücadele görevleri için bulunuyor.
Ülkedeki kaos ortamı, bölgede güvenlik kaygıları nedeniyle endişeye yol açtı. Nijer, bölgede El Kaide ve IŞİD gibi gruplarla mücadele eden Batı ülkelerinin en önemli müttefiklerindendi.
El Kaide ve IŞİD'le bağlantılı militanlar Batı Afrika'nın Sahil bölgesinde yıllardır yayılıyor. Nijer; Mali ve Burkina Faso'ya göre İslamcı militanların eylemlerini daha iyi bastırdı. Ancak darbe destekçileri iktidarı yolsuzlukla ve güvenlik sorunları hakkında adım atmamakla suçluyor. Uzun süredir devam eden militanların faaliyetlerinin bitirilememesi ülkede tepkilere neden oluyor.
- Öte yandan: Nijer aynı zamanda dünyanın en büyük yedinci uranyum üreticisi.
Darbenin ardından açıklamalar
Afrika ülkeleri, Batılı ülkeler ve uluslararası örgütler Bazoum'un serbest bırakılması ve demokrasinin yeniden sağlanması çağrısında bulundu.
Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin açıklamasında yaşananların "derin endişeyle takip edildiğini" söyledi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da Cumhurbaşkanı Bazoum’a “tereddütsüz destek verdiklerini" söyledi.
Birleşmiş Milletler ülkeye yardım göndermeye devam edeceğini bildirdi. Avrupa Birliği (AB) ise Nijer'e mali desteğini ve ülkeyle olan güvenlik işbirliğini askıya aldı.
Fransa da "Nijer halkı tarafından demokratik olarak seçilen Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum, Nijer Cumhuriyeti'nin tek Başkanıdır. Fransa, General Tchiani liderliğindeki askeri darbeden ortaya çıkan yetkilileri tanımıyor" açıklamasında bulundu ve ülkeye yönelik tüm mali yardımları askıya aldıklarını belirtti.
Siyasi gözlemciler, hâlâ büyük siyasi etkiye sahip olan Issoufou'nun darbe girişimiyle ilgisi olabileceğini belirtiyor.
👓 Aposto'dan okumalar:
- Quando - Tech Open Air 2023: Paneller, sunumlar ve konuşmalardan daha fazlası
- Bardağımda ne var? - Evde İyi Espresso Yapmak Mümkün Mü?
- 1Kitap1Mekan - Anlamlı bir hayat yaşamak üzerine bazı notlar
📰 Günün okumaları:
- BBC Türkçe - 'Barbenheimer' Hollywood için ne anlama geliyor?
- DW Türkçe - Ormanlar iklim krizini nasıl önleyebilir?
- Gazete Duvar - İlk ‘date’ korkusu: Hesabı kim ödeyecek?







