3 Kasım Perşembe sabahından herkese günaydın! Sizlere bugün, hafta sonuna bir adım daha yaklaşmanın sevinciyle sesleniyorum. İstanbul'un havasına alışamamış bir Egeli olan benim gibi, siz de hafta sonu planları yapmadan önce ilk iş hava durumunu kontrol edenlerdenseniz benzer bir sevinç içinde olduğunuzu varsayıyorum. Ama ondan önce, sizler için hazırladığımız anketi doldurarak size sunduğumuz deneyimin kalitesini iyileştirmemize yardımcı olmak ister misiniz? 7 sorudan oluşan ve 1 dakikanızı alacak anketimize katılımınız için şimdiden teşekkürler!
- Günün önerisi: BBC seçkisiyle kasım ayında izlemeniz gereken 10 film
- Günün çalma listesi: Free & Easy
Keyifli okumalar,
-Beste
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti TBMM grup toplantısında Putin ile görüştüğünü ve Zelenski ile de görüşeceğini belirtti. Erdoğan, Rusya Savunma Bakanı Şoygu'nun Millî Savunma Bakanı Akar'ı arayıp tahıl sevkiyatının devam edeceğini bildirdiğini söyledi. Rusya da tahıl koridoru anlaşmasını uygulamaya yeniden başlanacağını doğruladı.
- Devamında: Gelişmenin ardından Chicago Ticaret Borsası'nda buğday vadeli işlem kontratlarının fiyatlarında %6'nın üzerinde düşüş görüldü. Erdoğan, konuşmasında "Yıl başından sonra dünyada da faizi indirmeye başladıklarını göreceksiniz." dedi.
• ABD Merkez Bankası (Fed) beklentilere paralel olarak 75 baz puanlık faiz artışı gerçekleştirdi. Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısından çıkan dördüncü 75 baz puanlık artış kararı ile %4,00'a ulaşan politika faizi, 2007 Aralık'tan bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.
• Ticaret Bakanı Mehmet Muş'un açıkladığı verilere göre Türkiye'nin ihracatı ekim ayında 2021'in aynı ayına göre %2,8 artışla 21,3 milyar dolara yükselirken ithalat %31,9’luk artışla 29,3 milyar dolara ulaştı. İhracatın ithalatı karşılama oranı 20,5 puan azalarak %72,7 olurken dış ticaret açığı %430,4 artışla 8 milyar dolar oldu ve ilk 10 aydaki toplam açık 91,1 milyara ulaştı.
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, yalnızca ekim ayında avro/dolar paritesindeki düşüş nedeniyle ihracatçıların 1,5 milyar dolar kaybının olduğunu belirterek bunun 10 ayda toplam 11,5 milyar dolara ulaştığını ifade etti. "Türkiye'nin girdi maliyetlerini tolere edebileceği bir kur sistemine ihtiyacı var," diyen Gültepe, "Umudumuz paritenin tekrar 1,12 seviyelerine çıkması yönünde." şeklinde konuştu.
• Bankalararası Kart Merkezi'nin (BKM) paylaştığı kartlı ödeme verilerine göre, eylül ayında kartlarla yapılan ödemeler 2021'in aynı dönemine göre %128'lik rekor artışla 363,4 milyar liraya ulaştı. Bu ödemelerin yaklaşık %80'ine karşılık gelen 288,2 milyar lirasıysa kredi kartları ile yapıldı.
• Otomotiv Distribütörleri Derneği'ne (ODD) göre, otomobil ve hafif ticari pazarı ekim ayında yıllık bazda %14,9 artarak 65 bin 222 adet olurken pazar Ocak-Ekim döneminde %4,7 oranında azaldı ve 585 bin 752 adet olarak gerçekleşti.
• Avro Bölgesi'nde İmalat PMI (satın alma yöneticileri endeksi) ekim ayında beklenenden fazla gerileyerek 46,4 puana düştü. Ekonomistler PMI'ın 46,6 seviyesinde gerçekleşmesini öngörüyordu. Endeksin eşik değer olan 50'nin altında olması sektörde daralmaya işaret ediyor.
• Aselsan ile Türkiye Raylı Sistem Araçları (Türasaş), toplamda 44,9 milyon avro bedelinde 2 sözleşme imzaladı. Milli Elektrikli Tren Setleri için Cer Zinciri ve Ekipmanları ile Tren Kontrol ve İzleme Sistemi Projeleri kapsamında teslimatlar 2023 ve 2025 arasında gerçekleştirilecek.
• ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri 2035'e kadar temiz enerji projelerine 100 milyar dolar harcama konusunda anlaşmaya vardı. Anlaşmayla sorumlu ve esnek tedarik zincirleri, yeşil madencilik uygulamaları ile enerji dönüşümünde kritik mineral ve malzemelerin üretimine yatırım yapılacağı aktarıldı.
• Türkiye merkezli bulut mutfak girişimi Paket Mutfak, mevcut hissedarları ve İGA (İstanbul Havalimanı) CEO'su Kadri Samsunlu, TikTak kurucusu Ersan Öztürk ve Nokta Yatırım Holding'in katıldığı yatırım turunda 3 milyon dolar yatırım aldı.
• Almanya merkezli Talanx'in Türkiye'deki iştiraki HDI Sigorta, Fiba Emeklilik ve Hayat'ın %60'ını satın aldı.
• Twitter'ın, Twitter Blue aboneliği kapsamındaki tweet düzenleme özelliğinin tüm kullanıcılar için ücretsiz olması üzere çalışmalara başladığı öne sürüldü.
- "Ücretli içerik" sinyali: The Washington Post'un gördüğü e-postaya göre Twitter, kullanıcıların videolarını "ücretli" yapmasını sağlayan "Paywalled Video" isimli yeni bir özellik üzerinde çalışıyor.
• WhatsApp, bir kez görüntülenecek şekilde gönderilen video ve fotoğrafların ekran görüntüsünün alınmasını engelleyen ve kullanıcıların çevrimiçi bilgilerini herkesten ya da sadece istedikleri kişilerden gizlemesini sağlayan iki yeni özelliği yayına aldı.
• Gazeteci Levent Gültekin, katıldığı televizyon programında Millî Eğitim Bakanlığı ile bir zincir market arasında anlaşma yapıldığını, okula devamsızlığı olan veya derslerinde başarısız olan öğrencilerin bu zincir marketlerde çalıştırıldığını iddia etti. Gültekin, "1 milyon çocuk köle. Devlet kendi eliyle yapıyor bunu" ifadelerini kullandı.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan, CHP lideri Kılıçdaroğlu'nun "[...] çok kirli bir oyuna girdiler. Bu oyun neydi sevgili halkım? Her türlü kara paranın ülkeye girmesine göz yumdular." açıklamasına tepki gösterdi. Erdoğan, "Bu iftiranın hesabını hukuk önünde soracağız. Kimyevi bir uyuşturucu olan metamfetamin; bunu gayet iyi biliyormuşsun galiba. Bu bela ile dünyanın tamamının başı dertte. Ama biliyorum ki senin de başın dertte." dedi.
• Adalet Bakanı Bekir Bozdağ başkanlığındaki AK Parti heyeti, başörtüsü konusunda hazırlanan anayasa değişikliği teklifine ilişkin MHP, CHP ve HDP'nin meclis gruplarını ziyaret etti. Heyet, İYİ Parti'yi de ziyaret edecek.

- "Seçime 7 ay kala doğru değil": CHP Grup Başkanvekili Engin Altay görüşmenin ardından "Birden çok maddeli bir anayasa değişikliğinin seçime 7 ay kalmışken yapılması doğru olmadığını düşünüyoruz. Yeni anayasanın yeni parlamentonun işi olduğunu düşünüyoruz." ifadelerini kullandı.
• Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, "Ege ve Doğu Akdeniz'de Türk Dış Politikası" panelinin açılış konuşmasında Türkiye ile Yunanistan'ın ilişkilerine dair "Yunanistan'la ilişkilerin gerildiği zamanlara bakın, bunlar Türkiye'den kaynaklanmıyor. Yunanistan'dan kaynaklanıyor." dedi.
- "Peynir ekmek" benzetmesi: Çavuşoğlu Yunanistan'da son zamanlarda kurulan ABD üsleri ve ülkenin çeşitli savunma anlaşmaları yapmasına yönelik soruya, "Yunanistan'ın bize yönelik saldırıya hazırlanması demek beynini peynir ekmekle yemesi demek gibi bir şey. Yunanistan'a şunu da söylüyoruz, arkanızda kim var ona bakmayın. Yanı başınızda kim var, komşu ve karşınıza almaya çalıştığınız kim var, ona bakın." yanıtını verdi.
• Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Batı ülkelerinin "yıkıcı çabalarının amacının ana hedefinin Rusya ve Rusya'nın ekonomik, askerî potansiyel ve bağımsız dış politikasını engellemek" olduğunu söyledi. Şoygu, "Orta ve Doğu Avrupa'da, Baltık ülkelerinde bölgesel olmayan NATO üyesi devletlerin silahlı kuvvetlerinin oluşumları konuşlandırılıyor. Şubat 2022'den bu yana askerî grup sayısı 2,5 kat artarak 30 binden fazla kişiye ulaştı ve bu sayı daha da artabilir." ifadelerini kullandı.
• Brezilya'da pazar günü gerçekleşen, Luiz Inacio Lula da Silva'nın kazandığı seçimlerin ardından konuşan Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, "Hep antidemokratik olarak damgalandım, beni suçlayanların aksine her zaman anayasa çerçevesinde davrandım. Basını ve sosyal medyayı kontrol etmekten hiç bahsetmedim. Devlet başkanı ve vatandaş olarak anayasamızın tüm emirlerine uymaya devam edeceğim." açıklamasında bulundu.
• Danimarka'da geçtiğimiz gün gerçekleştirilen erken genel seçimlerin ilk sonuçlarına göre, Başbakan Mette Frederiksen'in Sosyal Demokratlar Partisi en fazla oy alan parti olurken Frederiksen'i destekleyen merkez sol ittifakı da parlamentoda çoğunluğu elde etti.
Getcoin için avantajlı ön satış devam ediyor

Dünyanın en yaygın kullanılan kripto cüzdanlarından biri olmak için hazırlıklarını sürdüren, Getwallet'ın resmî kullanım token’i Getcoin için %40 avantajlı fiyatlarla ön satış devam ediyor.
- Getwallet nedir? Ekosistemindeki karmaşık arayüzleri kullanmadan, hızlı işlem imkânı ve düşük işlem ücreti fırsatıyla kullanıcıların kripto para transfer süreçlerini mesaj atmak kadar kolay hâle getirmeyi planlayan Getwallet ile kullanıcılar, telefon numaralarını kripto cüzdan adresi olarak kullanabilecek ve kolayca kripto para transfer edebilecekler.
Neden Getcoin? Getwallet, 300 milyon kullanıcıya sahip bir arayan kimliği ve spam engelleme uygulaması olan Getcontact’la heyecan verici bir iş birliği gerçekleştirdi. Getcontact'ın tüm dünyadaki kullanıcıları için tercih ettiği token olan Getcoin’le ekosisteme 120 milyonun üzerinde aktif kullanıcı kazandırılacağı öngörülüyor.
Ön satış fırsatı: %40 avantajlı fiyatlarla Getcoin sahibi olma fırsatını kaçırmamak ve şimdiden kazancınızı oluşturmaya başlamak için bu bağlantıyı ziyaret ederek Getcoin’in ilk sahipleri arasında yerinizi alabilirsiniz.
Getwallet’ı yakından takip etmek ve topluluklarına katılmak için Twitter, Discord ve Telegram hesaplarına buradan ulaşabilirsiniz.
🏀 FIBA Avrupa Kupası’nda Gaziantep Basketbol, Hapoel Haifa’ya karşı 69-79 kaybederek gruptaki ilk yenilgisini almış oldu.
• ULEB Avrupa Kupası'nda Frutti Extra Bursaspor, Ratiopharm Ulm'e 86-90 mağlup olarak gruptaki 2. yenilgisini aldı.
• FIBA Şampiyonlar Ligi'nde Darüşşafaka, MHP Riesen takımına 90-70 yenildi.
🏐 2022 Kadınlar Dünya Kulüpler Şampiyonası'nda gruplar belli oldu.
- A Grubu : Eczacıbaşı Dynavit, Praia Clube, Imoco Conegliano
- B Grubu: VakıfBank, Kuanysh, Minas Itambe
🏐 Sultanlar Ligi'nin ilk haftasında Eczacıbaşı Dynavit, Fenerbahçe Opet'i 3-0 mağlup etti.
- Paola Egonu, Sultanlar Ligi’ndeki ilk maçında %81 ile hücum etti.
• Gazeteci İsmail Saymaz, Korkusuz ve Sözcü gazetelerinde ekonomik nedenler gerekçe gösterilerek bazı köşe yazarlarının ve çok sayıda editörün, sayfa sekreterinin ve teknik elemanın işlerine son verildiğini duyurdu. İşten çıkarılan isimler arasında Çiğdem Toker, Serpil Yılmaz, Sinan Meydan, Hüsnü Mahalli, Ahmet Takan ve Sezgin Özcan'ın yer aldığı aktarıldı.
• Eğitim Sen, Eğitim-İş ve Teç-Sen'in de içlerinde olduğu 13 eğitim sendikası daha yüksek ücret, sağlıklı çalışma koşulları ve güvenli gelecek talebiyle farklı şehirlerde toplandı. Öğretmenlik Meslek Kanunu'na tepki gösteren sendikalar, "öğretmenlerin temel haklarını, ekonomik taleplerini ve iş güvencesi başta olmak üzere sosyal, demokratik ve özlük haklarını güvenceye alan yeni bir meslek kanunu hazırlanması" çağrısında bulundu.

BirGün
- Temizlik işçilerinin eylemi: İstabul'da bulunan Pendik Belediyesi'nde temizlik işçileri düşük ücretleri protesto etmek için iş bırakma eylemi yaptı ve bölgede çöpler dün toplanmadı.
• Ellen MacArthur Vakfı ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yapılan araştırma Mars, PepsiCo ve Nestlé gibi bazı şirketlerin 2025'e kadar paketlerinde plastik kullanımını azaltma hedeflerini tutturamayacağını saptadı. Üstelik bazı şirketler, plastik kullanımını azaltma taahhüdüne rağmen daha fazla işlenmemiş plastik kullanıyordu.
İsrail'de üçüncü kez Netanyahu dönemi
Netanyahu liderliğindeki sağ blokun hükümet kurma ihtimalini, yeni dönemde yaşanabilecek gelişmeleri ve Türkiye-İsrail ilişkilerini Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Gökhan Çınkara ile konuştuk.

İsrail’de düzenlenen genel seçimlerde resmî olmayan sonuçlara göre, eski Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğinde sağ blok, 120 milletvekilinin yer aldığı Mecliste 65 milletvekili çıkararak hükümeti kurabilecek çoğunluğa ulaştı. Sağ blok partilerin, Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi'ne destek vererek hükümeti kuracağına şimdilik kesin gözüyle bakılıyor. 31 milletvekili çıkaran Likud Partisi seçimlerde 1'inci parti olurken mevcut Başbakan Yair Lapid'in Gelecek Var Partisi 24 milletvekiliyle 2'nci parti oldu. Netanyahu’ya destek veren sağ blokta yer alan Dini Siyonizm Partisi, oylarını neredeyse 2 katına çıkararak 14 milletvekiliyle seçimlerden 3'üncü parti olarak çıktı. Yair Lapid liderliğindeki Değişim Koalisyonu'nda yer alan Ulusal Birlik Partisi 12 milletvekiliyle seçimi 4'üncü olarak tamamladı.
Henüz kesinleşmeyen sonuçlara göre, Arap partisi Balad ve Netanyahu karşıtı blokta yer alan Yahudi Evi Partisi baraj altında kaldı. Seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından bu partilerin meclise girmesi hâlinde Netanyahu’nun bloğunun hükümeti kurabilecek çoğunluğu elinde tutmasının tehlikeye girebileceği öngörülüyor.
İsrail seçimlerini, Netanyahu liderliğindeki sağ blokun hükümet kurma ihtimalini, yeni dönemde İsrail’de yaşanabilecek gelişmeleri ve Türkiye-İsrail ilişkilerini Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Gökhan Çınkara ile konuştuk.
İsrail’de yeni dönem
Gökhan Çınkara, daha önce 2 defa başbakanlık yapmış Binyamin Netanyahu’nun seçimlerden galip çıkmasının kesinlikle bir sürpriz olmadığını ifade etti. Naftali Bennett’in başbakanlıktan çekilmesinin ardından yaşanan siyasi ve ekonomik krizlerin seçmenlere bir güvensizlik aşıladığını belirten Çınkara, Bennett sonrası dönemde hem ekonomide ciddi bir düzelme olmamasının hem de Batı Şeria bölgesindeki Filistinliler, İsrailli yerleşimciler ve İsrail askerleri arasındaki sürekli çatışma durumunun seçmenlerin tercihinde önemli bir rol oynadığını söylüyor.
Seçimlerdeki en önemli sonuçlardan birinin Dini Siyonizm Partisi'nin oylarında yaşanan sıçrama olduğunu ifade eden Çınkara, aşırı sağ görüşlü seçmenlerin askerlerin pasif davrandığını düşündüğünü ve bu nedenle radikal Dini Siyonizm Partisi’ne kaydığını belirtiyor. Ayrıca bu kesimin Arap nüfusa ve özellikle de Filistinlilere karşı oldukça dışlayıcı bir tutumu olduğunu ve saf bir İsrail devletini savunduğunu da ekliyor. Dini Siyonizm Partisi hukuk sistemi ve askerin yetkileri konusunda kapsamlı reformlar yapılmasını da talep ediyor. Hukuk sisteminde kapsamlı bir reform yapılmasını savunan Dini Siyonizm Partisi, Türkiye’deki Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) eş yapıdaki hukuki kurumların yapısının değiştirilerek Meclise bağlanmasını ve kurul üyelerinin de milletvekilleri tarafından seçilmesini talep ediyor. Çınkara, aşırı sağın oylarındaki yükselişin en önemli nedenlerinden birinin İsrail’in sınır bölgelerinde yaşanan çatışmaların yarattığı güvenlik kaygısı olduğunu düşünüyor. Çeperde yaşayan seçmenlerin askerin yetkilerini genişletecek güvenlik odaklı politikaları desteklediği, bu nedenle Dini Siyonizm Partisi’nin güçlü bir alternatif olarak ön plana çıktığını ifade ediyor.
İsrail’de kurulacak yeni hükümette Dini Siyonizm Partisi’nin yer alıp almayacağının İsrail siyasetine büyük etkisi olacağını değerlendiren Çınkara, Netanyahu’nun seçimlerden önce bu partinin koalisyonda yer alacağını açıkça ifade ettiğini ve hatta çeşitli bakanlıkların da verilebileceğini belirtiyor.
“İsrail’de yeni dönemde nasıl bir siyaset izleneceği hükümetin bileşenlerinin kim olacağına çok bağılı. Dini Siyonizm Partisi koalisyonda yer alır ve istedikleri revizyonlar yapılırsa çok radikal ve milliyetçi bir İsrail olacağını söyleyebiliriz. Bu senaryo, kendini liberal ve seküler olarak tanımlayan İsrailliler için de çok korkutucu bir tablo. Resmi olmayan sonuçlara göre 65 milletvekili çıkaran sağ blok, 120 vekilli mecliste rahatlıkla hükümet kurabilir ve bu hükümeti devam ettirebilir. Eğer Netanyahu bu hükümeti Dini Siyonizm Partisi’ni dışlayarak merkez partilerle kurmaya çalışırsa İsrail daha dengeli bir siyaset izleyebilir.”
Yeni dönemde Filistin ve Körfez politikası
Gökhan Çınkara, Netanyanu başbakanlığında Filistin meselesinde 2 devletli çözümün rafa kaldırılacağı kanaatinde. "Netanyahu 2 devletli çözüm konusunda hiçbir zaman inisiyatif almamıştır." diyen Çınkara, Netanyahu’nun İbrahim Anlaşmaları’nın (Abraham Accords) mimarı olduğuna da dikkat çekiyor. Netanyahu’nun hükümeti kurması durumunda Filistin meselesinde bir süreliğine statükoyu koruyacağını ve 2024’te yapılacak ABD seçimlerinde Cumhuriyetçilerin iktidara gelişini bekleyeceğini öngörüyor. Öte yandan, Netanyahu ile Vladimir Putin arasında geçmiş dönemdeki yakın ilişkilerin önümüzdeki dönemde de devam edeceğini ve İsrail-Rusya ilişkilerinde bir derinleşme yaşanabileceğini ifade eden Çınkara, Körfez ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesine yönelik adımların atılabileceğini de belirtiyor.
Türkiye-İsrail ilişkileri
Türkiye-İsrail ilişkilerinde son dönemde yaşanan normalleşme sürecinin Netanyahu hükümetiyle de devam edip etmeyeceği büyük bir merak konusu. Gökhan Çınkara, 2 ülke ilişkilerinin seyrinin İsrail’de kurulacak koalisyon hükümetinin yapısına bağlı olduğunu ifade ediyor. Netanyahu’nun Dini Siyonizm Partisi’ni koalisyona dahil edip onların talepleri doğrultusunda radikal ve revizyonist politikalar izlemesi durumunda Türkiye ile ilişkilerdeki normalleşme sürecinin tıkanabileceğini ve özellikle liderler düzeyinde görüşmelerin sona erebileceğini belirtiyor. Öte yandan, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un Türkiye-İsrail ilişkilerinin belirli bir düzeyde ilerlemesi yönündeki talebinin normalleşme sürecinin geleceği açısından büyük önem taşıdığını da vurgu yapıyor.
“Türkiye ile ilişkilerin geleceğini öngörebilmek için yeni kabinedeki bakanların netleşmesini beklemek gerekiyor. Yeni hükümet kurulduktan sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan bir tebrik mesajı yayınlarsa Türkiye-İsrail ilişkilerinin kurumsal düzeyde devam edeceğini söyleyebiliriz.”







