Piyasalar
Türkiye Ekonomisi
Küresel Ekonomi
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Teknoloji
ABD
Kuş Bakışı
Podcast

✋ Dibe doğru yarışa son

Küresel kurumlar vergisi, 136 ülke tarafından kabul edildi. Tesla, genel merkezini Teksas'a taşımaya karar verdi. Facebook'un gizli dosyaları ortaya çıktı.
BMI Business School - Pareto - 11 Ekim
BMI Business School ile birlikte

İş dünyasında fark yaratın:

BMI Business School BMI Business School'un eğitimleri; çalıştığınız sektörde ve alanda uzmanlığınızı artırmak meslekî ve kişisel gelişiminize katkıda bulunmak ve iş hayatında ezber bozmak konusunda yol gösterebilir. Nedir? Akademik dünya,…

Daha fazlasını öğren →

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

11 Ekim Pazartesi sabahından herkese merhaba.

Bu hafta gündemimizde; Türkiye'de eylül ayı enflasyon rakamları, 130 ülke tarafından onaylanan küresel kurumlar vergisi, Facebook'un önceliğinin nefret söylemi ve yalan haberle mücadele etmek değil, kâr elde etmek olduğunu ortaya çıkaran dosyalar ve Tesla'nın genel merkezini Teksas'a taşıma kararı var.

Bugünün bülteni 1701 kelime, tahmini okuma süresi 6 dakika.

Her zamanki gibi yorum ve geri dönüşlerinizi bekliyoruz.

Keyifli okumalar,

Nurefşan

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Piyasalar

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler

🛢 Enerji krizi: Enerji fiyatları açısından oldukça hareketli bir hafta geride kaldı. Petrol fiyatları, OPEC+'ın enerji darboğazları ve güçlü talebe rağmen üretimi, günlük 400 bin varil artırma planına sadık kalacağını açıklamasının ardından son 7 yılın zirvesine ulaştı. Öte yandan, Avrupa'da gaz fiyatları hafta içinde %40 artarak 1600 avroyu aştı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in kıtaya arzı artırmaya istekli olduğunu açıklamasıyla ise düşüşe geçti.

Türkiye Ekonomisi

Enflasyon: Yükseliş devam ediyor

Enflasyon: Yükseliş devam ediyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eylül 2021’de tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) bir önceki aya göre %1,25, geçen yılın aynı dönemine göre %19,58 arttığını açıkladı. Üretici fiyat endeksinde (ÜFE) ise aylık bazda %1,55, yıllık bazda %43,96 artış görüldü.

Hazırlayan: Taylan Kurt

Kritik bir nokta: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 23 Eylül’de politika faizini 100 baz puan düşürerek %18’e indirmişti. Hâlihazırda politika faizi, Başkan Kavcıoğlu’nun göreve başladığında sarf ettiği “Politika faizini enflasyonun üzerinde bir düzeyde oluşturmaya devam edeceğiz," sözlerinin aksine enflasyonun altında. Enflasyon ile politika faizi arasındaki makas, 1,58 puana çıktı. Öte yandan Kavcıoğlu, manşet enflasyondan ziyade Eylül 2021’de %16,98 seviyesinde gerçekleşen çekirdek enflasyonu esas alacaklarını açıkladı.

Hangi ürünlerde ne kadar artış var?

Verilere göre; Eylül 2021’de TÜFE'de kapsanan 415 maddeden 318 maddenin ortalama fiyatı artarken 51 maddenin ortalama fiyatında düşüş yaşandı. En yüksek artış %28,79 ile gıda ve alkolsüz içecekler, %23,27 ile ev eşyası ve %23,27 ile lokanta ve otellerde görüldü. En düşük artış ise %1,80 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti.

Gerçek enflasyon daha mı yüksek?

Enflasyon Araştırma Grubu (EnaGrup), bir grup akademisyen tarafından yapılan çalışma sonucunda TÜFE’de son 12 aylık artış oranının %44,70 olarak tespit edildiğini açıkladı. Ekonomistler, enflasyonun önümüzdeki aylarda da yükselmeye devam edeceğini düşünüyor.

“Enflasyon artık Türkiye'de %40'lara ulaştı. Bunu indirmek büyük ekonomik politikalarla gerçekleşebilir. En azından 3-4 yıl daha %40 olmasa bile 30'ların üzerinde yaşayacağımızı tahmin ediyorum. Hükümetin mantıklı bir şekilde ekonomi planı uygulaması gerekiyor. Ama ben onun olacağını sanmıyorum. Enflasyon yine aylık %3-4 aralığında ve yıllık da yapışkan bir şekilde %40'larda gideceğini tahmin ediyorum." –Yeditepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Veysel Ulusoy

“Enflasyonun önümüzdeki iki ayda düşmeye başlaması için hiçbir neden yok. Eğilim olarak %17 civarında kalması beklenebilir. Enflasyon “ılımlı enflasyon” denilen, yani hızla elden kaçıp yükselebileceği bölgede bir trende yerleşti. Tabii bu tespit, sadece ‘resmi’ enflasyona göre yapılabilir. Şu anda manşet TÜFE %19,6 iken alternatif ölçümler veya tahminler çok daha yüksek görünüyor. ÜFE zaten çok yüksek, makas çok açık.” – Gündüz Fındıkçıoğlu

Hikâyeyi paylaşmak için:
Küresel Ekonomi

Dibe doğru yarışa son: Küresel kurumlar vergisi

Dibe doğru yarışa son: Küresel kurumlar vergisi

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), yıllar süren müzakerelerin ardından çok uluslu şirketlerin faaliyette bulundukları ülkelerde 2023’ten itibaren en az %15 oranında vergilendirilmesine yönelik anlaşmanın 136 ülke tarafından kabul edildiğini açıkladı. Anlaşmayı kabul eden ülkeler, küresel Gayrisafi Yurt içi Hasıla’nın (GSYH) %90’ından fazlasını temsil ediyor.

Arka plan: Küresel kurumlar vergisi düzenlemesi, esasen 2012’den bu yana OECD’nin ajandasında yer alıyordu; ancak ABD’de Joe Biden’ın göreve gelmesiyle öncelik sıralamasında ilk sıralara yerleşti.

  • Haziran 2021: Biden Londra’da gerçekleşen zirvede, G7 ülkelerinin desteğini aldı.
  • Temmuz 2021: OECD’nin vergi reformuna yönelik hazırladığı ilk metne, 130 ülke destek verdi. Kurumlar vergisinin düşük olduğu ve “vergi cenneti” olarak adlandırılan İrlanda ve Macaristan ise diğer AB üye ülkelerinden farklı olarak anlaşmaya karşı çıktı.
  • Ekim 2021: İrlanda, Macaristan ve Estonya gibi ülkelerin de anlaşmayı onaylamasıyla tüm G20 ve OECD ülkeleri anlaşmayı onaylamış oldu.

Ne olacak? Küresel kurumlar vergisinin hayata geçirilmesiyle dünyanın en büyük ve kârlı 100’e yakın çok uluslu şirketinden elde edilen 125 milyar dolardan fazla kâr ülkelere yeniden dağıtılacak. Ayrıca, bu şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelerde daha adil vergi payı ödemelerinin ve kâr elde etmelerinin önü açılacak.

Kimler etkilenecek? Yeni vergi reformunun ilk ayağından, küresel satışları 20 milyar avronun ve kârlılığı %10’un üzerinde olan çok uluslu şirketler etkilenecek. Vergilendirilecek grubun içinde; Apple, Facebook ve Google gibi teknoloji şirketlerinin yanı sıra BP, HSBC, Barclays gibi farklı sektörlerden şirketler de var. Anlaşmanın ikinci ayağında ise %15 olarak belirlenen yeni asgari vergi oranının, 750 milyon avronun üzerinde geliri olan şirketler için geçerli olacağı ve yıllık yaklaşık 150 milyar dolar ek küresel vergi gelirinin elde edileceğinin tahmin ediliyor.

Neden önemli? Anlaşmanın, ülkelerin düşük vergi oranları ile çok uluslu şirketleri kendi ülkelerine çekmek için verdikleri mücadeleyi, yani ABD Hazine Bakanı Janet Yellen’ın tabiriyle “dibe doğru yarışı”, sonlandırması bekleniyor. Yellen anlaşma sonrası yaptığı açıklamada, “Adeta tüm küresel ekonomi, kurumlar vergisinde dibe doğru giden yarışı bitirme kararı aldı. ABD, bundan sonra vergi oranları konusunda rekabet etmek yerine çalışanların becerilerini artırma ve yenilikler sunma konusunda rekabet edecek,” dedi.

Şimdi ne olacak? Anlaşma, 13 Ekim’de Vaşington’da gerçekeleşecek G20 Maliye Bakanları toplantısı ve ay sonunda Roma’da yapılacak G20 Liderler Zirvesi’nde onaya sunulacak. Ardından tüm ülkelerin kendi meclislerinden onay alması gerekecek.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

İş dünyasında fark yaratın:

BMI Business School 

BMI Business School'un eğitimleri; çalıştığınız sektörde ve alanda uzmanlığınızı artırmak meslekî ve kişisel gelişiminize katkıda bulunmak ve iş hayatında ezber bozmak konusunda yol gösterebilir.

Nedir? Akademik dünya, yönetim danışmanları ve iş dünyasının önde gelen yöneticileri arasında bir bağlantı noktası olarak hareket eden; kurumları, iş dünyasını ve toplumu dönüştürebilecek sorumluluk sahibi liderler geliştirmeyi hedefleyen BMI, Türkiye'de liderlik ve iş okulu denince akla gelen ilk kurumlardan biri olarak öne çıkıyor. Türkiye'nin ve dünyanın önde gelen üniversiteleriyle yaptığı iş birlikleriyle düzenlediği gelişim programları, iş dünyasının gereksinimlerini tamamlayacak şekilde tasarlanıyor ve hem sektörlerde hem de kurumlarda dönüşümlere imza atacak liderler yetiştiriyor.

Neler var? BMI'ın tasarladığı eğitim programları; Uzmanlık Eğitimleri, Yönetici Eğitimleri, Zirve & Konferanslar ve Kurumsal Eğitimler başlıklarında sıralanıyor. Takvimi altı aylık dönemler hâlinde hazırlanan ve dönemsel olarak güncellenen genel katılıma açık eğitimlerde insan kaynaklarından kurumsal risk yönetimine, sözleşmeler hukukundan veri analitiğine birçok konu başlığı işleniyor. Bir alana, konuya ilişkin uzmanlık seviyesinde yetkinliği katılımcılara 1-3 günlük periyotlarda kazandırmayı hedefleyen BMI'ın özel içeriklerle tasarlanmış online eğitimleri, sonuç odaklı oluşlarıyla da öne çıkıyor. 

Şimdiye dek tamamlanan 720 sertifika programında 12 binin üzerinde mezun veren ve 16 yıllık deneyimiyle öne çıkan BMI'ın Paris Sorbonne Üniversitesi, Mannheim Business School, London School of Economics gibi önde gelen uluslararası kuruluşlarla yaptığı iş birlikleriyle tasarladığı sertifika programlarına erişmek için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz.

Teknoloji

Facebook dosyaları

Facebook dosyaları

“Facebook, platformlarının genelde yalnızca şirket içindekiler tarafından anlaşılabilecek kusurlarla dolu olduğunu biliyor.”

Wall Street Journal, yaklaşık üç haftadır “Facebook dosyaları” (The Facebook Files) başlığı altında yayımladığı gizli belgelerin en büyük çıktısını bu şekilde açıklıyor. Dokümanlar, şirketin içindeki problemlerin CEO seviyesine kadar herkes tarafından bilindiğini ortaya koyarken çözüm bulma konusunda herhangi bir adım atılmadığını gösteriyor. Geçen hafta, binlerce iç yazışmayı ve belgeyi basına sızdıran kişi olduğunu açıklayan eski Facebook çalışanı Frances Haugen ise “Facebook’un önceliği, nefret söylemi ve yalan haberle mücadele etmek değil, kâr etmek,” diyor.

Arka plan: Her şey, bir LinkedIn mesajıyla başladı. Dokümanları açığa çıkaran Wall Street Journal muhabiri Jeff Horwitz, geçen senenin son aylarında Facebook’un 2020 seçimlerinde platformdaki içerikleri nasıl yönettiğine dair bilgi edinmek için onlarca Facebook çalışanına mesaj attı. Yaklaşık 1 ay boyunca kimseden dönüş alamadı. Aralık 2020’de ise Facebook’un sivil bütünlük birimini dağıtmasının ardından o birimde çalışan ve yeni işten ayrılan Frances Haugen’dan cevap geldi. Horwitz için geriye sadece Haugen'in güvenini kazanmak kaldı.

Suçlamalar ne?

  1. Ortaya çıkarılan belgeler, Mark Zuckerberg’ün herkese eşit şartlar sağlandığına dair sözlerine rağmen ünlüler, siyasetçiler ve tanınmış kullanıcılara şirket tarafından farklı muamele edildiğini, bu hesaplara diğer kullanıcılardan farklı kontrol politikası uygulandığını ya da hiçbir kontrol uygulanmadığını gösteriyor.
  2. Facebook tarafından yapılan bir araştırma, Instagram’ın 20 yaş altı kişilerin ruh sağlığını bozduğunu ortaya koyarken şirket, bu araştırmayı kamuoyu ile paylaşmamakla suçlanıyor.
  3. Facebook çalışanlarının uyuşturucu ve insan kaçakçılığı gibi suçlar işleyen profilleri tespit etmesine rağmen şirketin birçok defa yetersiz veya hiç önlem almadığı iddia ediliyor.

Facebook’un yanıtı: Kimliğini açıkladıktan sonra, Kongre’de ifade veren Frances Haugen, “Kamu için iyi olan ile Facebook için iyi olan arasında çıkar çatışması yaşanıyordu. Facebook defalarca, mesela daha fazla para kazanmak gibi, kendi çıkarlarını öncelemeyi tercih etti,” dedi. Facebook Politika İletişimi Direktörü Lena Pietsch ise Haugen'ın şirkette iki yıldan az çalıştığını, doğrudan raporlara sahip olmadığını, üst düzey yöneticilerle karar alınan bir toplantıya hiç katılmadığını söyledi.

Tuhaf zamanlama: Öte yandan, Haugen’in kimliğini açıkladığı gün; Facebook, Instagram ve WhatsApp küresel çapta altı saat süren bir kesintiye uğradı. Şirket, kesintinin “hatalı bir yapılandırma değişikliğinden” kaynaklandığını açıkladı.

Hikâyeyi paylaşmak için:
ABD

Tesla’nın Teksas kararı

Tesla’nın Teksas kararı

ABD merkezli elektrikli araç üreticisi Tesla, Kaliforniya- Palo Alto bölgesinde yer alan genel merkezini hâlihazırda çok büyük bir fabrika inşaatının devam ettiği Teksas- Austin'e taşıyacağını açıkladı. CEO Elon Musk tarafından yıllık hissedarlar toplantısından sonra açıklanan karar, Teksas ve Kaliforniya’nın eyalet yetkilileri arasındaki tartışmaları körükledi: “Hangi eyalet iş yapmak için daha iyi şartlar sunuyor?”

Bir adım geriden: Tesla’nın genel merkezini Austin’e taşıması, uzun zamandır gündemde olan bir ihtimaldi. CEO Elon Musk, Nisan 2020'de Kaliforniya eyaletinin Covid-19 tedbirlerini "faşist" bulmuş ve bir süre sonra yaklaşık yirmi yıldır yaşadığı Los Angeles'tan ayrılıp Austin'e taşınmıştı. Ayrıca, Musk’ın sahibi olduğu uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in fırlatma rampası da Teksas’ta bulunuyor.

Peki, neden? Elon Musk, taşınma nedenini “Körfez bölgesinde büyüyebilmemizin bir sınırı var,” diyerek açıklasa da asıl nedenin yüksek vergi oranları ve yüksek üretim ve çalışan maliyetleri olduğu düşünülüyor. Nitekim açıklamada da Kaliforniya’daki yüksek konut fiyatları nedeniyle çalışanların fabrikadan uzak yerlere taşındığı ve işe gidiş-geliş sürelerinin uzadığı belirtiliyor.

Bu bir veda değil: Tesla’nın bu adımını bir genişleme politikası olarak değerlendirmek de mümkün. Tesla, hâlihazırda Austin’in yanı sıra Berlin’de de büyük bir fabrika inşa ediyor, hatta gelecek hafta üretime başlamayı planlıyor. Ayrıca, Kaliforniya’daki fabrikalarda da üretimin %50 oranında artırılacağı açıklandı. Musk, “Bu karar, Tesla’nın Kaliforniya’dan ayrılması anlamına gelmiyor. Kaliforniya’da yer alan fabrikalar hınca hınç dolu,” dedi.

Kimler taşındı? Teksas, özellikle de Teksas Üniversitesi’nin yer aldığı Austin, son yıllarda düşük yaşam maliyetleri nedeniyle birçok şirket için çekici hale gelmeye başladı. Teknoloji şirketleri Oracle ve Hewlett Packard, geçtiğimiz yıl Teksas’a taşınarak iki eyalet arasındaki rekabeti kızıştırmıştı. Tesla başka şirketler için emsal oluşturur mu bilinmez; ancak Teksas valisi Gregg Abbot, Twitter’dan kutlamalara başladı bile…

Hikâyeyi paylaşmak için:
Kuş Bakışı

• Araştırma: Bank of America (BofA) dijital varlık araştırmalarına başladığını duyurdu. Dijital varlıkların 2 trilyon dolarlık bir pazar olduğunu belirten banka, kripto piyasası için “görmezden gelinemeyecek kadar büyük” ifadelerini kullandı. Bitcoin, bu gelişme üzerine 50 bin doların üzerini gördü.

• Dava: Çin'de iki emlak şirketi, ödenmeyen komisyonları nedeniyle likidite kriziyle boğuşan Evergrande Group'a dava açtı. Şirketlerden birinin 43 milyon Hong Kong doları, diğerininse 3,1 milyon Hong Kong doları tutarında alacaklı olduğu bildirildi.

• Tahmin: Dünya Bankası, Türkiye için 2021 büyüme tahminini %5'ten %8,5'e çıkarırken enflasyon tahminini de %15,5'ten %17,7'ye yükseltti. Kurum; 2022 için büyüme tahminini %4,5’ten %3’e, 2023 için %4,5’ten %4’e düşürdü.

• Halka arz: Çin merkezli Geely’nin sahibi olduğu otomobil şirketi Volvo, Stockholm borsasında gerçekleştireceği halka arzında 2,9 milyar dolar sermaye elde etmeyi planlıyor. Halka arz sonrası şirketin değerinin yaklaşık 30 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.

• Üretim: IKEA, küresel tedarik zincirlerindeki sorunları ve artan nakliye maliyetlerini en aza indirmek için Türkiye'deki üretimini artırmayı ve diğer ülkelere ihraçlarını Türkiye'den yapmayı hedefliyor.

• Anlaşma: ABD'de Demokratlar ve Cumhuriyetçiler, borç limitinin 3 Aralık'a kadar en fazla 480 milyar dolar yükseltilmesi konusunda anlaşmaya vardı. Geçen hafta, ABD'deki bütçe tartışmaları ve borç limiti krizini yazmıştık.

Podcast

Pareto, 1 senelik bir aradan sonra podcast mecralarına dönüyor. “Pareto Spot” adını verdiğimiz yeni podcast serimizde; sektör temsilcileri, düşünürler ve akademisyenler ile evrim geçiren iş modellerini, yıkıcı inovasyonları ve iş dünyasının güncel dertlerini tartışıyoruz.

İlk bölümde kim var? Pareto Spot'un ilk bölümünde SosyalBen Vakfı kurucusu Ece Çiftçi ile 21'inci yüzyılı şekillendirmede önemli bir yer tutan sosyal girişimcilik ve sosyal yatırımlar üzerine konuştuk. Etki odaklı girişimler ve yatırımların nasıl sürdürülebilir kılındığını, karşılaşılan engelleri ve bu kavramların geleceğini tartışırken "Etkinin esas alındığı bir ekonomik yapı mümkün mü?" sorusunu cevaplamaya çalıştık.


İlk bölüm yayında, dinlemek ve yeni bölümleri kaçırmamak için kanalımıza abone olmayı unutmayın! Bizi Twitter ve LinkedIn'den de takip edebilirsiniz.

İyi haftalar,

Nurefşan

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir