💸 Dolar bazında zirve

Asgari Ücret Tespit Komisyonu Çalışma Bakanlığı’nın ev sahipliğinde üçüncü toplantısını tamamladı. Toplantının ardından açıklama yapan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, net asgari ücretin işçi ve işveren taraflarının uzlaşısı ile %34 oranında artırılarak 11 bin 402 TL seviyesine yükseltildiğini açıkladı. Brüt asgari ücret 13 bin 414 TL olarak duyurulurken, yeni asgari ücretin işverene aylık maliyeti ise 15 bin 762 TL oldu.

Böylece net asgari ücret ara zamla birlikte 483 USD seviyesine yükseltilerek, bugüne kadar USD bazında belirlenen en yüksek miktara ulaşmış oldu. 

Bakan Işıkhan geçtiğimiz yıl 6 ayda 400 TL olarak uygulanan asgari ücret desteğinin ise bu ara zam döneminde 6 ayda 500 TL düzeyine çıkarılacağını duyurdu.

Toplantı sonrasında açıklamalar

Yeni asgari ücret miktarına ilişkin Twitter üzerinden açıklama yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Asgari ücret Temmuz ayından itibaren net 11 bin 402 TL olarak uygulanacaktır. Milletimize hayırlı ve uğurlu olsun. İşçi ve işveren tarafları başta olmak üzere, uzlaşı kültürü içerisinde asgari ücretin belirlenmesinde emeği geçen tüm paydaşlara milletim adına teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan toplantı sonrasında yaptığı açıklamasında, ”Geçtiğimiz yılın ikinci yarısına göre de asgari ücreti %107 oranında arttırmış bulunuyoruz. Asgari ücreti 2002 yılına göre nominal olarak 61 kat artırdık. Reel olarak yaklaşık %312 artış sağladık. Böylece çalışan kesimi enflasyona ezdirmediğimiz gibi refah artışından ciddi bir pay vermiş bulunuyoruz.” dedi.

İşveren tarafının temsilcisi Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Başkanı Özgür Burak Akkol, yeni asgari ücreti belirlerken dengeli bir rakam için çalıştıklarını ve bu rakama evet demenin memnuniyeti içinde olduğunu söyledi.

İşçi tarafının temsilcisi TÜRK-İŞ Başkanı Ergun Atalay ise, “Geçen sene Temmuz ayında %30 civarında bir ara zam olmuştu. Bu sene %34 oranında bir ara zam oldu. Enflasyon durmadığı müddetçe zam almanın bir anlamı yok. Bu, dolar üzerinden baktığınızda asgari ücrette ulaşılan en yüksek düzey. Bu mükemmel bir şey mi değil ama bugünün şartlarında yapılması gereken buydu” açıklamasında bulundu.

Yeni asgari ücret miktarına ilişkin DİSK tarafından yapılan açıklamada asgari ücretin ülkemizde en düşük ücret olmadığı, ortalama ücret haline geldiği gerçeğinin göz ardı edildiği vurgulanırken, “Asgari ücret belirlenirken işçinin geçim şartları da göz önünde bulundurulmamıştır. Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM) tarafından Mayıs 2023 dönemi için açıklanan yoksulluk sınırı 35 bin TL’ye dayanmış durumdadır. Belirlenen asgari ücret yoksulluk sınırının  %67,3 altındadır. Diğer bir ifadeyle bir eve iki asgari ücret girse bile yoksulluk sınırı aşılmamaktadır.” ifadelerine yer verildi.

MÜSİAD Genel Başkanı Mahmut Asmalı tarafından yapılan açıklamada işçilerin emeklerinin enflasyon altında ezdirilmemesinden duyulan memnuniyet bildirilirken, “Ücret artışlarının işverene getireceği ilave yüklerin hafifletilmesi adına, mevcut destek ve teşviklerin artırılması elzemdir. Bu kapsamda 400 TL'lik asgari ücret desteğinin 500 TL'ye çıkarılmış olması, işverenlerimiz adına oldukça sevindirici bir gelişme olmuştur.” ifadelerine yer verildi.

İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Başkanı Güven Karaca yeni asgari ücretle ilgili yaptığı açıklamasında, "Enflasyonun çözülemediği noktada asgari ücret artışları, dünyada resesyon olduğu bu ortamda işverenin maliyetlerine yansıtamadığı bir kalem, çalışanın ise geçici süre memnun olacağı bir hamle olarak kalacaktır." dedi.

Konuyla ilgili Anadolu Aslanları İş Adamları Derneği (ASKON) tarafından yapılan açıklamada ise, "Asgari ücreti ne kadar artırırsak artıralım enflasyonu tek hanelere çekmediğimiz sürece insanlarımızın refah seviyesi de artmıyor. İşverenler olarak asgari ücret tespit komisyonunun 11 bin 402 TL'lik açıklaması beklentilerimiz arasındaydı. Yıllık artış %107'ye ulaşmış oldu. Beklenilen artış oldu diyebiliriz. Lakin bu artışın anlamlı olabilmesi kesinlikle fiyat istikrarının sağlanarak öngörülebilir bir ekonomik düzenin sağlanmasına bağlı." ifadeleri kullanıldı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı merkezi yönetim borç stokunun 31 Mayıs 2023 tarihi itibarıyla 4,7 trilyon TL'ye ulaştığını duyurdu. Söz konusu hacimde aylık artış oranı %3,1 olmakla birlikte yıllık artış oranı yaklaşık %41 seviyesinde bulunuyor.

4,7 trilyon TL’lik borç hacminin yaklaşık %29’luk kısmı değişken faizli borçlardan oluşuyor. İhraç takviminde karşımıza sıklıkla çıkan TÜFE’ye endeksli bonolar da 1,3 trilyon TL’lik bir hacme denk gelen bu grupta yer alıyor. Söz konusu oranda tarihsel olarak büyük bir sapma yaşanmıyor ve oran 8 aydır %30’un altında seyrediyor.

Borçlanma yapısının döviz dağılımına bakıldığında ise toplam borç hacminin %62,5’lik kısmın yabancı para cinsinden olduğu görülüyor. Bu da, yarı yarıya bölüşülen yurt içi – yurt dışı dengesinden hareketle yurt içinden alınan döviz borçlarının devam ettiğini gösteriyor. Toplam borçlanma hacmi içinde yabancı para borçların 2022 yıl sonundaki payı %65 seviyesinde bulunuyordu.

Borç stokunun iç-dış dengesine bakıldığında borçların %50,4'lük kısmının dış borç, %49,6'lık kısmının ise iç borçlardan oluştuğu görülüyor. Bu oranlar aylık bazda büyük bir değişime işaret etmemekle birlikte dış borç stokunun toplamdan aldığı payın tarihi ortalamanın üzerinde seyrettiğine işaret ediyor.

Sonuç olarak, toplam stok ve borçlanma yapısı içinde yapısal bir değişim ya da beklenmedik bir gelişme yaşanmadığı görülüyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, Türkiye'ye ilişkin yayımladığı raporunda TCMB'nin politika faizini, yaklaşık %25-30 bandında olan mevduat faizlerine yakınlaştırmasını beklediklerini aktardı. Kurum, ülkedeki ekonomi politikalarının ortodoks, kurala dayalı ve öngörülebilir bir patikaya çekilmesinin ülkenin kredi notu için tartışmasız olarak olumlu olacağını da ifade etti. 

💉 Hatırlatma dozu: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek görevi devralırken yaptığı konuşmasında, "Hükümetimizin temel hedefi toplumsal refahı artırmaktır. Önümüzdeki dönemde bu hedefe ulaşmada şeffaflık, tutarlılık, öngörülebilirlik ve uluslararası normlara uygunluk temel ilkelerimiz olacaktır. Türkiye'nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır. Kurala dayalı, öngörülebilir bir Türkiye ekonomisi özlenen refaha ulaşmamızda anahtar olacaktır." ifadelerini kullanmıştı. 

Moody's ayrıca TCMB'nin enflasyonla mücadelede kararlılık mesajı vermek için ilave faiz artışlarına da ihtiyaç duyabileceği değerlendirmesinde bulundu. Kurum, TCMB tarafından son iki yıldır uygulanan makroihtiyati tedbirlerin büyük bölümünün ise başta bankacılık sektörünün kârlılığını etkileyenler olmak üzere kademeli olarak kaldırılacağını öngördü.

Birleşmiş Milletler (BM) Sözcü Yardımcısı Farhan Haq yaptığı yazılı açıklamada BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in tahıl koridoru anlaşması çerçevesinde operasyonların hızlandırılması ve anlaşma süresinin uzatılması için çağrıda bulunduğu ifade edildi.

Koridor üzerinden gıda ihracatının Ekim 2022'deki 4,2 trilyon ton seviyesinden bugün 1,3 trilyon ton seviyesine gerilediğine değinilen açıklamada, "BM Genel Sekreteri, taraflara operasyonları hızlandırma ve bu hayati girişimin süresini uzatmaları için gerekli tüm çabayı sarf etmeleri çağrısında bulunuyor." ifadelerine yer verildi. 

💾 Cep bilgisi: Gıda ihracatındaki yavaşlamada, bölge için kilit bir öneme haiz olan Yuzhny/Pivdennyi Limanı'nın devre dışı bırakılması ve denetleme süresindeki kasıtlı yavaşlatmalar etkili oluyor.

Anlaşmaya ilişkin açıklama yapan Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby ise anlaşmanın süresinin uzatılmasını umduklarını ve bu konuda Birleşmiş Milletler ile Cumhurbaşkanı Erdoğan'a gereken desteği sağlamaya devam edeceklerini söyledi. 

💉 Hatırlatma dozu: Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Verşinin, tahıl koridoru anlaşmasıyla ilgili BM ile müzakereleri sürdürdüklerini fakat anlaşmanın devamı için bir olasılık görmediklerini aktarmıştı. Anlaşma, uzatılmaması halinde 18 Temmuz tarihinde sona erecek.