TÜRKİYE EKONOMİSİ
KÜRESEL EKONOMİ
SANAYİ | OTOMOTİV
ENERJİ
FİNANS | BANKACILIK
GAYRİMENKUL
TİCARET
TEKNOLOJİ
APOSTO ÜYELİK
AYRILMADAN ÖNCE

📊 Enflasyonda yavaşlama, yeni zamlar

Enflasyon, Haziran'da son 13 ayın en düşük artışına işaret ederken yıllık enflasyon 8 ay sonra ilk kez geriledi. Enflasyonla birlikte memur ve emekli zamları, kira zammı tavanı belli olurken sigara, alkol ve akaryakıta ÖTV zammı geldi.
Pareto

Pareto

4 Temmuz Perşembe sabahından herkese günaydın.  

İş dünyasının gündeminde, Haziran ayı enflasyon verileri en üst sırada yer alıyor. Tüketici fiyatları, %1,64 ile son 13 ayın en düşük aylık artışını kaydederken %71,60 olarak açıklanan yıllık enflasyon ise Eylül 2023 döneminden bu yana ilk kez geriledi. Enflasyon verisinin ardından açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 'dezenflasyon süreci başladı' değerlendirmesinde bulundu.  Üretici fiyatları ise %1,38 aylık artışla yılın ilk yarısı %50'nin hemen üzerinde tamamladı. 

Enflasyon verisiyle birlikte TÜFE'ye endeksli zamlar da açıklandı. Memur ve memur emeklisinin zam oranları netleşirken akaryakıt, sigara ve alkollü ürünlerde %19,49 ÖTV zammı yapıldı. Ayrıca, 1 Temmuz'da yürürlükten kalkan konutta %25 kira zammı sınırı sonrası kiralar için tavan zam oranı %65,07 oldu. 

Bültende ayrıca, Haziran ayı dış ticaret rakamlarını, sektörel ihracat ve üretim verilerini, nükleer santral için Türkiye-ABD görüşmelerini,  AB'nin yeni Çin hamlesini ve Youtube'un AI politika değişikliğini okuyabilirsiniz.

  • O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Üyelik'i ilk ay sadece 6 TL'ye denemek isteyenler için özel kod, bültenin sonunda.

İyi okumalar.

– Hüseyin

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

TÜRKİYE EKONOMİSİ

•   Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Haziran ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Buna göre, aylık bazda %1,64 artan tüketici enflasyonu (TÜFE) son 13 ayda görülen en yavaş aylık artışa işaret etti. Yıllık enflasyon ise %71,60'e geriledi ve sekiz ayın sonra ilk kez düşüş kaydetti. Üretici fiyatları ise aylık %1,38 artarken yıllık olarak %50,09'a geriledi.

  • Beklentiler: Piyasa beklentileri TÜFE'nin aylık bazda %2'nin hemen üzerinde geleceği yönündeydi. 
  • Geniş açı: Haziran ayında TÜFE'de aylık en yüksek artış, %3,79 ile konut grubunda yaşanırken, bunu %3,47 ile eğitim; %3,09 ile lokanta ve oteller  izledi. Yıllık olarak en yüksek artış ise %107,11 ile eğitim grubunda oldu.
  • Görüş: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Haziran ayı enflasyon verisi sonrasında sosyal medya hesabından değerlendirmelerde bulundu ve dezenflasyon sürecinin başladığını belirtti.

•   TÜİK'in yılın ilk altı ayına ilişkin enflasyon verilerini açıklamasının ardından akaryakıt, sigara ve alkol ürünlerine ÖTV zammı geldi.

  • Detaylar: Benzin ve motorinde maktu ÖTV tutarları 2'şer TL, otogaza ise 95 kuruşluk vergi zammı yapılırken İstanbul'da benzinin litresi 44,70 TL, motorin fiyatı 44,60 TL ve otogazın metreküp fiyatı ise 22,95 TL'ye çıktı. 
  • Buna ek olarak: Tütün içeren sigaralar ve alkollü ürünlere de TÜİK'un altı aylık üretici enflasyonu kadar yani %19,49 zam yapıldı.
  • Arka plan: 16 Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıtta maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarları 5'er TL artırılmış ve bu tutarların 6 ayda bir üretici fiyat endeksi (ÜFE) artışı oranında zamlanması kararlaştırılmıştı.

•   Enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla memur ve emeklilerin zam oranı belli oldu. Memur ve memur emeklileri yılın ikinci 6 ayı için %19,3 , işçi ve Bağ-Kur emeklileri %24,73 zam alacak. 

  • Ek olarak: Zamla birlikte aile yardımı ödeneği dahil en düşük memur maaşı 39 bin 177 liraya yükselecek.
  • Dahası: En düşük emekli maaşında yeni bir düzenleme yapılmadığı için 10 bin TL olarak uygulanmaya devam edecek. Ancak kök maaşı 7 bin 985 TL ve altında olanlar yılın ikinci 6 ayında 10 bin TL maaş almaya devam edecek.

•   Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, kamu görevlisi emeklilerine yapılmayan seyyanen artışın, görevli ile emekli aylıkları arasındaki uçurumu büyüttüğünü, gelir kayıplarının artarak devam ettiğini belirtti:

Emekliler Yılı'na yakışacak ve onu taçlandıracak düzenlemeler uygulamaya geçirilmeli, emek verenlerin, ömrünün büyük kısmını alın teri akıtarak geçirenlerin taleplerine kulak verilmesi gerekiyor.

•   Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın taşra teşkilatı defterdarlıkları ile Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) taşra teşkilatı vergi dairesi başkanlıkları tek çatı altında toplandı.

  • Detaylar: Resmî Gazete'de yer alan düzenlemeye göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı taşra teşkilatında sunulan hizmetler, GİB'e bağlı olarak kurulan defterdarlıklar bünyesinde yerine getirilecek.

•   Memur zammı ile birlikte kıdem tazminatı tavanı tutarı da değişti. Yılın ikinci yarısında kıdem tazminat tavanı 41 bin 824 TL olarak uygulanacak. 

  • Bilgi notu: Kıdem tazminat tavanı yılın ilk 6 ayında 35 bin 58 TL olarak uygulanıyordu. Kıdem tazminatı tavanı 6 aylık dönemlerle belirleniyor.
KÜRESEL EKONOMİ

•   Avrupa Birliği (AB), Temu, Shein ve AliExpress gibi Çin merkezli online perakendecilerden satın alınan ucuz mallara gümrük vergisi getirmeyi planlıyor. Financial Times'ın haberine göre, bu ürünlerin gümrük vergisinden muaf olarak satın alınabileceği mevcut 150 avro sınırının kaldırılması önerilecek.

  • Hatırlatma: Mevcut AB düzenlemeleri uyarınca, AB üyesi olmayan bir ülkeden internet üzerinden satın alınan ürünler, değerleri 150 avronun altındaysa gümrük vergisine tabi tutulmuyor.

•   Avrupa İstatistik Ofisi, Mayıs ayı Avrupa Birliği ve Avro Bölgesi enflasyon verilerini açıkladı. Euro Bölgesi'nde tüketici enflasyonu (TÜFE), Mayıs'taki %2,6 seviyesinden yıllık %2,5'e geriledi. Aylık enflasyon %0,2 oldu. Gıda ve enerji gibi değişken kalemleri içermeyen çekirdek enflasyon ise %2,9'da kaldı.

  • Öte yandan: Aynı ayda Avro Bölgesi'nde üretici fiyatları (ÜFE), aylık bazda %0,2, yıllık bazda da %4,2 geriledi.

•   ABD'de ADP özel sektör istihdamı Haziran ayında 150 bin artarak 165 civarındaki beklentilerin altında geldi. 

  • Bununla birlikte: Süregelen işsizlik maaşı başvuru sayısı da 22 Haziran ile biten haftada 7 bin kişi artarak 1 milyon 858 bine çıktı.
SANAYİ | OTOMOTİV

•   İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (satınalma yöneticileri endeksi) Haziran'da 47,9’a gerileyerek, üçüncü ay üst üste eşik değer olan 50’nin altında kaldı ve 2024'ün en düşük seviyesine indi.

  • Neden önemli: İSO PMI verisi, büyüme için öncü gösterge olarak kabul ediliyor ve 50 değerinin üzeri sanayide faaliyetlerin iyileştiği anlamına geliyor.

•   Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, Haziran ayı Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı 2023 yılı Haziran ayına göre %5,3 azalarak 106 bin 238 adet oldu.

  • Geniş açı: Bu yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre, satışlar %3,7 oranında artarak 577 bin 981 adet olarak açıklandı.

•   Otomotiv endüstrisi, Haziran ayında 2,6 milyar dolarla en fazla ihracata imza atan sektör olarak kayıtlara geçti. Bu sektörü, 2,2 milyar dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 1,3 milyar dolarla çelik sektörü takip etti.

  • Öte yandan: Haziran ayında %69,4 ile ihracatını en fazla artıran sektör savunma ve havacılık sanayisi olurken, sektörün ihracat tutarı 563,4 milyon dolara yükseldi. 

•   Aselsan, Savunma Sanayii Başkanlığı ile elektronik harp sistemlerine yönelik 109,7 milyon dolarlık satış sözleşmesi imzaladığını duyurdu.

•   ABD'li elektrikli araç üreticisi Tesla'nın otomobil teslimatları, yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda %4,8 azalışla 443 bin 956 adet oldu. 

  • Öte yandan: Bu yılın ikinci çeyreğinde Tesla'nın araç üretimi ise 410 bin 831 oldu. Şirket, 2023'ün ilk çeyreğinde 479 bin 700 araç üretmişti.
  • Bir adım geriden: Tesla'nın otomobil teslimatları yılın ilk çeyreğinde de %8,5 gerilemiş, 2020'den bu yana yıllık bazda ilk düşüş kaydedilmişti.
ENERJİ

•   Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ), İsrail’e petrol ihraç edildiği yönündeki iddiaların asılsız olduğunu bildirdi.

•   Enerji Bakanlığı Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürü Yusuf Ceylan, kurulması gündemde olan yeni nükleer enerji tesislerine ABD'nin de ilgi gösterdiğini duyurdu:

Türkiye'nin nükleer enerji kapasitesini artırma ve yeni santral inşa etme hedefine ABD ciddi ilgi gösteriyor. Hem büyük ölçekli santral hem de küçük modüler reaktörler için ABD ile görüşüyoruz. Bunu bir niyet beyanı olarak görebilirsiniz.

•   Petrol, Orta Doğu'da artan gerilimler ve Atlantik bölgesinde kasırga sezonunun hızlı başlamasına ilişkin endişeler nedeniyle iki ayın en yüksek seviyesinde.

  • Ne kadar? Haftanın ilk bölümünde brent petrol 87 dolara çıkarken ABD ham petrolü 83 dolar düzeyinde işlem görüyor. 
FİNANS | BANKACILIK

•   TCMB verilerine göre, Nisan ayında bir önceki aya kıyasla finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlıkları 5 milyar 70 milyon dolar azalırken, yükümlülükleri 6 milyar 370 milyon dolar arttı.

  • Böylece: Net döviz pozisyonu açığı ise 11 milyar 440 milyon dolar artarak 102 milyar 526 milyon dolara çıktı.

•   Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 2 Temmuz tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. 

  • Neden önemli: Böylece kripto para düzenlemelerini içeren yasal çerçeve resmen yürürlüğe girmiş oldu.

•   Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), kripto varlık düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından sürecin ayrıntılarını açıkladı. 

  • Açıklama: Duyuruda, söz konusu düzenleme ile Türkiye'de faaliyet gösteren veya gösterecek olan kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ilgili kanun kapsamında Kurul'un düzenleme ve denetimi yetkisi altına alındığı belirtildi.

•   Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), artan jeopolitik riskler ve yüksek kredi hacimleri nedeniyle bölgedeki bankacılık sektörüne dikkatli olmaları çağrısında bulundu. 

  • Dahası: AB bankalarının 1,4 trilyon avrodan fazla ticari gayrimenkul kredisinin hatırlatıldığı raporda, "AB bankaları, ekonomik ve faiz oranı kaynaklı belirsizliğinin yanı sıra yüksek jeopolitik risklerle de karşı karşıyadır" ifadesi kullanıldı.

•   İtalya merkezli UniCredit bankası, Rusya pozisyonundan kaynaklı riskleri azaltması konusunda Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından belirlenen şartlara itiraz ederek süreci mahkemeye taşıdı.

  • Açıklama: UniCredit'in Rusya'daki varlığını azaltmanın önemi konusunda ECB ile aynı fikirde olduğuna işaret edilerek, Bankanın ECB tarafından alınan kararda öngörülen şartlar ve yasal çerçeveden endişe duyduğu bildirildi.
GAYRİMENKUL

•   Haziran ayı enflasyon verileri üzerinden yapılan hesaplamaya göre Haziran ayında konutlarda ve işyerleri kiralarında uygulanabilecek tavan zam oranı %65,07 olarak belirlendi.

  • Neden önemli: Konut kiralarında ise %25’lik tavan zam uygulaması 1 Temmuz'dan itibaren son verilmişti.

•   KPMG Türkiye'nin inşaat ve gayrimenkul sektörlerinin 2024 yılı 1. çeyrek durumunu değerlendiren raporuna göre, Türkiye genelinde konut satışları düşüş trendine devam ediyor.

  • Detaylar: Rapor, 2024 yılı ilk çeyreğinde konut satışları 279 bin adette kaldığını ve 2023 yılının aynı dönemine göre %1,3 gerilediğini ortaya koydu.
  • Arka plan: Satışlardaki düşüş: konut fiyatlarındaki ani artış, konut kredisi faiz oranlarındaki yükselme, krediye erişim zorluğu ve ipotekli konut satışlarındaki azalış gibi faktörlere bağlanıyor.

•   ABD'de 30 yıl vadeli mortgage (konut kredisi) için ortalama faiz oranı %7,03'e yükselirken, mortgage başvuruları %2,6 azaldı. Bu dönemde konut satın almaya yönelik başvurular %3, yeniden finansman başvuruları %2 düşüş gösterdi.

TİCARET

•   Ticaret Bakanlığı'nın öncü verilerine göre, Haziran ayında ihracat %10,6 düşüşle 18,6 milyar dolar oldu. İthalat ise %4,1 gerilemeyle 25 milyar dolar olarak kaydedildi.

  • Bununla birlikte:  Dış ticaret açığı Haziran ayında %21,4 artışla 6,4 milyar dolar olurken dış ticaret hacmi aynı dönemde %6,9 oranında azalarak 43,6 milyar dolara geriledi.

•   Türk Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD) verilerine göre, beyaz eşya ihracatı Mayıs'ta yıllık %22 azaldı. Ülke içindeki satışlar ise %4 arttı.

  • Dahası: Yılın ilk 5 ayında sektörün ihracatı %4 düşüşle 9,02 milyon adet, iç satışlar %18 artışla 4,84 milyon adet, üretim %3 artışla 14,1 milyon adet oldu.

•   ABD'nin dış ticaret açığı, Mayıs'ta aylık bazda %0,8 artarak 75,1 milyar dolarla Ekim 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

  • Bununla birlikte: Ülkenin ihracatı %0,7 azalışla 261,7 milyar dolara, ithalatı %0,3 azalarak 336,7 milyar dolara geriledi.
TEKNOLOJİ

•   Apple, OpenAI'ın kâr amacı gütmeyen yönetim kurulunda şirketi temsil etmesi için App Store şefi ve eski pazarlama başkanı Phil Schiller'i seçti. 

  • Bir adım sonrası: Schiller'in gözlemci rolü alacağı, yani yönetim kurulu toplantılarına katılabileceği ancak oy kullanamayacağı veya yönetici olarak görev yapamayacağı bildirildi.


•   YouTube, yüzünüzü veya sesinizi simüle eden, yapay zeka tarafından oluşturulan içeriklerin kaldırılmasına ilişkin taleplere izin vermeye başladı. Konuyla ilgili politika değişikliği uygulamaya koyuldu. 

  • Perde arkası: Kullanıcının yayından kaldırma talebinin ardından, içerik YouTube tarafından incelenerek karar verecek. Şirket ayrıca, AI içeriğinin kamuya mal olmuş bir kişiyi veya başka bir tanınmış kişiyi içerip içermediğini dikkate alacak. 

•   2000-2014 yılları arası Microsoft'un icra kurulu başkanı olan ABD'li iş insanı Steve Ballmer, Bill Gates'i geçerek dünyanın 6. en zengin kişisi unvanına sahip oldu.

  • Detaylar: Bloomberg Milyaderler Endeksi'ne göre Ballmer'ın 157,2 milyar dolarlık net servetinin %90'ından fazlası Microsoft hisselerinde bulunuyor. Bill Gates'in serveti ise 156,7 milyar dolar düzeyinde. 
  • Neden önemli: Microsoft'un eski CEO'su, ilk kez şirketin kurucu ortağından daha zengin oldu.

•   ABD'de çoğunlukla kripto para birimi işlemleriyle ilgilenen ve geçen yıl operasyonlarını durdurma kararı alan Silvergate Capital, iki düzenleyici kurum tarafından toplam 63 milyon dolarlık para cezasına çarptırıldı.

  • Bununla birlikte: ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) Silvergate Capital, eski Üst Yöneticisi (CEO) Alan Lane ve Baş Risk Sorumlusu Kathleen Fraher'e kara para aklamadığı ve yatırımcıları yanılttığı gerekçeleriyle dava açtı.
APOSTO ÜYELİK

Aposto Premium’da neler var?

  • Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
  • Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
  • Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
  • Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
  • Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
  • Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.

Aposto Premium'u yıllık aboneliklerde geçerli %30 indirimle denemek için Backtoschool2024 kodunu kullanabilirsiniz.

ŞİMDİ ÜYE OL


AYRILMADAN ÖNCE

•   Pareto ilginizi çekiyorsa aşağıdaki bültenleri de takip etmek isteyebilirsiniz:

  • Tarımdan enerjiye, kozmetikten turizme geniş bir perspektiften, uzman yorumlarıyla sürdürülebilirlik haberlerini derlediğimiz Pareto Sürdürülebilirlik 
  • Otomotiv sektöründen haberler ve raporlar ve yeni model incelemeleriyle Pareto Mobilite
  • Finansal teknolojilerdeki son gelişmeler için Pareto FinTech 
  • İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar için Pareto İçgörü
  • Yapay zeka dünyasından son gelişmeler ve hayatınızı kolaylaştıracak AI uygulamaları için Quando AI
  • Teknoloji sektörünün kalbinden analizler için Quando İçgörü
  • Finans ve ekonomi bültenimiz Exante

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir