9 Ağustos Pazartesi sabahından herkese merhaba.
Pareto'da değişimin ikinci haftasındayız. Her pazartesi sabah 10:00'da haftanın en önemli iş dünyası ve ekonomi haberlerini kısa ve anlaşılır bir şekilde sizlere sunuyoruz. Yakın zamanda ise kapsamlı analiz yazıları, röportajlar, podcast'ler ve köşe yazılarının yer alacağı ikinci bültenimizi çıkarmaya başlayacağız.
Bu haftanın bülteni, 7 kanal ve 1132 kelimeden oluşuyor. Tahmini okuma süresi, 3 dakika.
Yol haritası:
📈 Türkiye'de enflasyon: Rakamlar ne ifade ediyor?
💰 Robinhood'un çılgın haftası
🚘 Uber: Sürücü aranıyor
🏢 Ofise dönüş planlarında revizyon
🐦 Biden'ın elektrikli araç hamlesi, Enerji şirketlerinin ikinci çeyreği, Nasdaq'ta çeşitlilik şartı
👍 Perspektifler: "Metaverse", İklim krizi, 1 trilyon dolarlık hesaplaşma
Her zamanki gibi yorum ve geri dönüşlerinizi bekliyoruz. Twitter ve LinkedIn hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın.
Keyifli okumalar!
Nurefşan
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler
Gelişmekte olan ülke paraları, güçlenen doların baskısıyla gerilirken emtia piyasalarında Çin kaynaklı endişeler nedeniyle düşüş sürüyor. Demir çelik ve altın hisselerindeki satış, emtia piyasasında ayı beklentilerini artırıyor.
🚀 Yükselişe geçenler: Kısıtlamaların hafiflemesi nedeniyle havacılık, enerji ve banka hisseleri yükselmeye devam ediyor. Borsa İstanbul, mart ayından beri devam eden düşüş trendini kırdı.
📉 Düşüşe geçenler: Çin merkezli Tencent’in hisseleri, Çin hükümetinin çevrim içi video oyunlarını “manevi afyon” olarak tanımlamasından sonra son 10 yılın en büyük düşüşünü yaşadı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayı enflasyon verilerini açıkladı. Temmuz ayında tüketici fiyat endeksinde (TÜFE); bir önceki aya göre %1,80, geçen yılın aynı dönemine göre ise %18,95’lik artış görüldü. Üretici fiyat endeksinde (ÜFE) ise yıllık bazda %44,92 artış yaşandı. Rakamlar; yıllık enflasyonda son 26 ayın, aylık enflasyonda ise 18 yılın zirvesine ulaşıldığını gösteriyor.

TÜFE yıllık değişim oranları (%) – Kaynak: TÜİK
Kritik bir nokta: Türkiye’de enflasyon, en son Temmuz 2003’te %23,59’a yükselmişti. 18 yıl sonra ilk kez, temmuz ayı enflasyon rekoruna bu kadar yaklaşıldı. Ayrıca, TCMB’nin belirlediği ve indirime gidilmesi tartışılan %19’luk politika faizi ile tüketici enflasyonu arasındaki makas 0,05 puana kadar geriledi.
Hangi ürünlerde, ne kadar artış var?
Yıllık enflasyon rakamlarına göre, en yüksek artış %24,92 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda görülürken en düşük artış, %4,41 ile haberleşmede gerçekleşti.

TÜFE ana harcama gruplarına göre yıllık değişim oranları (%)
Temmuz 2021
Temmuz ayında, endekste kapanan 415 maddeden 284’ünün ortalama fiyatında artış gerçekleşmesi vatandaşın alım gücünün giderek düştüğünü ve gıdaya erişimin zorlaştığını ortaya koyuyor. Ekonomistler, sonbahar aylarında üretici enflasyonunun biraz daha yukarı çıkacağını ve enflasyonun fiyatlar üzerindeki etkisinin daha fazla hissedileceğini öngörüyor.

Komisyonsuz hisse senedi alım satım platformu Robinhood’un halka açık bir şirket olarak ilk haftası, kelimenin tam anlamıyla çılgınca geçti. İlk işlem gününde %8,4 değer kaybeden Robinhood hisseleri, çarşamba günü %80’nin üzerinde yükselerek 85 dolara kadar çıktı. Şirketin piyasa değeri 29,1 milyar dolardan 65 milyar dolara yükseldi.
“Meme” hisse senedi nedir?
Tarihleri, 2021’in başlarına saralım. Şubat ayında Reddit’te bir araya gelen küçük yatırımcılar, GameStop, AMC Entertainment gibi şirketlerin hisselerine yatırım yaparak fiyatları “sıradışı” bir şekilde yükseltmişti. O gün bugündür, sosyal medyanın etkisiyle perakende yatırımcıların ilgisini çeken ve bir anda yükselişe geçen hisse senetlerine “meme” deniliyor.
Robinhood, bireysel yatırımcılara hisse senedi piyasalarında komisyonsuz işlem yapma imkânı tanıması ve menkul kıymetleri belirli bir tarihte belirli bir fiyattan alıp satma hakkı veren opsiyonlar sunması nedeniyle “meme” hisselerinin ortaya çıkışının ana nedenlerinden biri olarak görülüyor. Son bir haftada yaşanan gelişmeler ise Robinhood’un kendisinin “meme” hissesi haline geldiği şeklinde yorumlanıyor.
Çılgın hafta, nasıl sona erdi?
Robinhood hisselerinin yükselmesinde üç faktör etkili oldu:
- Robinhood, Reddit'in WallStreetBets forumunda en çok bahsedilen hisse senetlerinden biri oldu.
- Yatırım şirketi ARK Invest, Robinhood’daki pozisyonunu artırdı.
- CNBC’den Jim Cramer, yatırımcılara Robinhood’un yükselen hisselerinden kâr elde etme çağrısında bulundu.
Şirketin hissedarları, perşembe günü 97,9 milyon hissenin satışa çıkarılacağını duyurarak yükselişe son verdi. Haberin ardından hisseler, %27 değer kaybederek 50 dolara geriledi. Robinhood haftayı %56,5 kazançla tamamladı.
Dijital Türkiye Platformu ve KPMG ‘Dijitalleşme Yolunda Türkiye 2021’ raporunda dijitalleşme trendlerini inceliyor
Pandeminin yarattığı yeni düzen koşullarıyla başa çıkmanın en önemli araçlarından biri olmaya devam eden dijitalleşme, tüm otomasyon aşamalarına ve iş dünyasının yaşadığı köklü değişime yeni bir ivme kazandırdı.
Dijital Türkiye Platformu & KPMG Türkiye tarafından yeni gerekliliklere odaklanarak topluma fayda sağlama misyonuyla yayımlanan ‘Dijitalleşme Yolunda Türkiye 2021’ raporu, ‘Strateji ve Değer Yönetimi’ başlığı altında kurumsal yeniliklere yatırım yaparken, doğru zamanda doğru dijital teknolojilerin seçimi, önümüzdeki dönemde ortaya çıkabilecek farklı risk durumlarına hazırlık ve dijitalleşmenin gerektireceği yetenek değişimi gibi konuları içerecek güçlü ve çevik stratejiler geliştirilmesinin önem taşıdığını vurguluyor:
Toplum 5.0: Toplumun evrimi 5 aşamada tanımlanıyor; avcı, tarım, sanayi, bilgi ve toplum 5.0. Toplum 5.0 insan ve toplumun merkeze alındığı, Toplum 4.0 (bilgi) ile gelişen teknoloji ve bağlı nesnelerin insanlık yararına yönlendirildiği yeni ve akıllı bir toplumsal dönüşüme vurguyu temsil ediyor. ‘Tasarım Odakılı Düşünme’ yaklaşımıyla uzmanların ve liderlerin insanlar adına karar vermesi yerine insanı merkeze alan, çözüme ulaştırılacak problemin esasında insanları derin ve bağlamsal anlayarak tanımlamanın mümkün olduğunun kabullenilmesi gerekiyor.
- Toplum 5.0’ın ihtiyaçları psikoloji biliminin ortaya koyduğu ihtiyaçlarla aynı: Güven duyma, bağ kurma, ilişkilenme, anlam bulma, bir gruba ait iken özerkleşebilme, yaratıcılığı ve durağanlığı teşvik eden bir çevre içinde olma.
Siyah Kuğu: Covid-19, beklenmedik ve öngörülemez bir zamanda hayatımıza girmiş olsa da bir Siyah Kuğu olarak görülmüyor. Buna rağmen bir sonraki Siyah Kuğu’ya hazırlıklı olmak gerekiyor. Siber saldırılar, doğal afetler, küresel salgınlar ve iklim krizleri gibi muhtemel olaylara karşı güvenlik açıkları ve geliştirilmesi gereken alanlar ne kadar iyi belirlenir ve iyileştirilebilirse Siyah Kuğuların etkisi o kadar azaltılır.
Siyah Kuğuları doğru bir şekilde yönetebilmek için atılması gereken bazı adımlar:
- Risk yönetimi süreçlerinin yeniden tasarlanması
- Çevik organizasyonlar oluşturulması
- Bütüncül stratejiler
- Karmaşık iş süreçlerinin birleştirilmesi
Rapora ulaşmak ve detaylı bir şekilde incelemek için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Uber, aşılama çalışmalarının hızlanması ve kısıtlamaların hafiflemesiyle birlikte 2021’in ikinci çeyreğinde toparlanma sinyalleri vermeye başladı. Fakat farklı sektörlerde çalışmaya başlayan sürücüleri geri dönmeye ikna etmek şirkete pahalıya mal oluyor.
İkinci çeyrek karnesi
Uber rezervasyonları, 2021’in ikinci çeyreğinde %114 artışla 21,9 milyar dolara ulaştı. Analist beklentilerini aşan bir performans sergileyen şirket, 3,93 milyar dolar gelir elde ederken faiz, vergi ve diğer giderler öncesi zarar 509 milyon dolar oldu. Şirketin zarar etmesinin en büyük nedeni olarak şoför teşvikleri ve primleri için harcanan 250 milyon dolar gösteriliyor.
Sürücüler nerede?
Uber sürücüleri, şirketin tam zamanlı elemanı olarak çalışmıyor. Genelde belirsiz süreli anlaşmalar ve kısa süreli kontratlara dayanarak çalışmaya başlayan bu kişiler, pandemi döneminde kapanmalar nedeniyle farklı sektörlere geçiş yaptı. Dolayısıyla kısıtlamalar kalkınca Uber ve Lyft gibi şirketler, müşteri talebini karşılayacak sürücü bulmakta sıkıntılar yaşadı. Sürücü eksikliği, bekleme süreleri ve yolculuk ücretlerinin artmasına neden oldu.
Uber, son üç ayda istihdam sıkıntısını aşmak için yatırımlarını artırırken yolculuk ücretlerinden aldığı komisyonu geçici olarak %18,7'ye indirdi. Sürücülere yatırım yapmak kısa vadede sorunları hafifletse de istihdam sıkışıklığının üçüncü çeyrekte de devam etmesi bekleniyor.
Sürdürülebilirlik meselesi
Delta varyantının yayılması ve istihdam sıkıntıları, Uber’in iş modelinin sürdürülebilirliği konusunda da şüpheleri artırıyor. Uber Eats, müşterilerin yolculuk yapmayı bıraktığı kısıtlamalar döneminde şirkete can simidi olmuştu; ancak şirketin uzun vadede ayakta kalabilmesi için araç çağırma işinin sürdürülebilirliğini kanıtlaması gerekiyor.
1. Kararname: ABD Başkanı Joe Biden, 2030'a kadar ülkede satılan araçların %50’sinin elektrikle veya hidrojenle çalışması ya da sıfır emisyonlu sürüşe sahip olması amacıyla yeni bir kararname imzaladı.
2. Bankacılık: BDDK'nın verilerine göre Türkiye'de bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü, 2021’in ilk 6 ayında %10,2 genişlemeyle 6 trilyon 730 milyar 311 milyon lira seviyesine ulaştı.
3. Çeyrek raporu: Büyük enerji şirketleri, yüksek petrol fiyatlarıyla desteklenen üç aylık finansal sonuçlarını açıkladı. 2020'de her çeyrekte zarar bildiren ExxonMobil, 4,7 milyar dolar net kâr elde etti.

4. Tavsiye: HSBC yayımladığı analist raporunda, temmuz ayında Nasdaq borsasında 12 dolarla işlem görmeye başlayan Hepsiburada için "al" tavsiyesi verdi ve hedef fiyatını 19 dolar olarak belirledi.
5. Yatırım: Fransa merkezli ilaç şirketi Sanofi, mRNA teknolojisi üzerine çalışan ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Translate Bio'yu 3,2 milyar dolara satın alacağını duyurdu.
6. Onay: ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), Nasdaq'ta işlem gören şirketlerin yönetim kurullarında en az bir kadın ve bir "yetersiz temsil edilen" azınlık grubu üyesi olmasını zorunlu kılan öneriyi onayladı.
Bu hafta, gözümüze neler çarptı?
• Facebook wants us to live in the metaverse: Son dönemde Silikon Vadisi'nde geleceğin teknolojisini tahmin etmeye çalışan herkes için anahtar kelime haline gelen "metaverse"ün anlamını, The New Yorker'dan Kyle Chayka inceliyor.
Fires and floods: Can science link extreme weather to climate change?: Financial Times'tan Camilla Hodgson ve Alexandra Heal, temmuz ayında gerçekleşen önemli iklim olaylarını ve nedenlerini açıklıyor.
• Xi Jinping's Capitalist Smackdown: Bloomberg Economics'in şef ekonomisti Tom Orlik, "Big Take" isimli podcast serisinin son bölümünde Çin hükümeti ve teknoloji şirketleri arasındaki 1 trilyon dolarlık hesaplaşmayı tartışıyor.






