20 Temmuz Pazartesi gününden herkese merhaba.
Günümüz dünyasında sanatsal ya da yaratıcı bir üretimin değeri birçokları tarafından sosyal medyada aldığı etkileşimle ölçülüyor; bu da sanatçıları sürekli ilgi çekici paylaşımlar yapmaya itiyor ve "Paylaşılmayan bir üretim yok mu sayılır?" sorusunu gündeme getiriyor. Eda Solmaz, son olarak müzisyen James Blake'in de dikkat çektiği yaratıcılığın algoritmalar tarafından esir alınması tartışması üzerine yazdı.
Sinema yazarımız Emre Eminoğlu ve yemek bültenimiz apéro'nun editörü Reyhan Ülker ise bir Aposto geleneği olan The Bear değerlendirmesinde dizinin yeni hikayeler anlatmak yerine yıllardır taşıdığı yüklerle aynı masaya oturan final sezonunu inceledi.
Bugün ayrıca bültende:
⚽ Dünya Kupası'nda altı kıta temsili
🎡 Coachella organizatörlerinden yeni festival
🤖 Yapay zeka Odysseus uyarlaması
💍 Gollum'un dönüşü
📕 Bill Callahan'dan sesli kitap
🏠 Aşiyan'da restorasyon
🎥 Venedik açılışında Danny Boyle
İyi okumalar.
Deniz
DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

• Dünya kupasında altı kıta temsili: FIFA, İspanya ile Arjantin arasında oynanan 2026 Dünya Kupası finalinde tarihindeki ilk devre arası şovunu düzenledi.
- Ayrıntılar: New York New Jersey Stadyumu'ndaki gösteride altı kıtayı temsilen Justin Bieber ve Madonna (Kuzey Amerika), BTS (Asya), Shakira ve Gustavo Dudamel yönetimindeki New York Filarmoni Orkestrası ile Venezuela Simón Bolívar Senfoni Orkestrası (Güney Amerika), Burna Boy (Afrika), Coldplay (Avrupa) ve Emmanuel Kelly (Avustralya) sahne aldı.
• SAHA'da yeni dönem: SAHA'nın sanatçı, küratör ve yazarlara yönelik araştırma ve üretim programı SAHA Studio'nun 12. dönemi başladı; Temmuz-Aralık döneminde programa Ateş Alpar, Osman Bozkurt, Şafak Çatalbaş, Etem Şahin ve Doğa Yirik katılıyor.
- Ayrıntılar: Katılımcılar, altı ay boyunca İMÇ'deki çalışma alanlarında projelerini geliştirirken üretim bütçesi, küratöryel destek ve ulusal ile uluslararası sanat profesyonelleriyle buluşma imkanı elde edecek. Program kapsamında Ekim'de Ara Dönem Buluşması, Aralık'ta ise dönem boyunca geliştirilen projelerin paylaşılacağı SAHA Studio Açık etkinliği düzenlenecek.

• Jennifer Finch hayatını kaybetti: ABD'li alternatif rock grubu L7'nin basçısı, şarkıcı ve söz yazarı Jennifer Finch, bu ay konan agresif bir beyin kanseri teşhisi nedeniyle 59 yaşında hayatını kaybetti.
- Kimdir? Finch, 1986'da katıldığı L7 ile Bricks Are Heavy, Smell the Magic ve Hungry for Stink gibi albümlerde çaldı. 1996'da gruptan ayrılan müzisyen, 2014'te yeniden biraraya gelen L7'ye katılarak 2019 tarihli Scatter the Rats albümünde de yer aldı.
• Venedik Mimarlık Bienali Türkiye Pavyonu projesi: İstanbul Kültür Sanat Vakfı'nın (İKSV) koordinasyonunu yürüttüğü Venedik Mimarlık Bienali Türkiye Pavyonu'nda, 2027 yılında ba-be commons küratörlüğündeki "Devşirme Gelecekler" projesi sergilenecek.
- Ayrıntılar: 43 başvuru arasından seçilen projenin küratörü; Başak Eren, Asya Ece Uzmay, Beril Sarısakal Erkent ve Ece Yetim'den oluşan ba-be commons, "devşirme" kavramını mimarlıkta yeniden kullanımın ötesinde, ekoloji, bellek ve toplumsal ilişkiler üzerinden geleceğe yönelik eleştirel bir yöntem olarak ele alıyor.
- Bilgi notu: 20. Uluslararası Venedik Mimarlık Bienali, 8 Mayıs-21 Kasım 2027 tarihleri arasında "Do Architecture — For the Possibility of Coexistence Facing a Real Reality" temasıyla düzenlenecek.

• Coachella organizatörlerinden yeni festival: Coachella'nın organizatörü Goldenvoice, California'daki Santa Monica sahilinde 26-27 Eylül'de düzenlenecek yeni müzik festivali Ocean Way Festival'de headliner olarak The Killers ve Olivia Dean'in sahne alacağını duyurdu.
- Ayrıntılar: Santa Monica İskelesi ile Bay Street arasındaki sahil şeridinde düzenlenecek festivalde Jack White, Khruangbin, Sublime, Durand Jones and the Indications, Alvvays, SG Lewis, Hiatus Kaiyote ve Blond:Ish gibi isimler de sahne alacak. Hot Chip'in DJ setiyle katılacağı festivalin adı, Ocean Way Recording stüdyolarının kurucusu Allen Sides'ın stüdyoyu kurduğu Ocean Way caddesinden geliyor.
• Cristina Aguilera İstanbul'a geliyor: İspanyol flamenko dansçısı Cristina Aguilera, "Flamenco on Fire" gösterisiyle 26 Ağustos'ta Kadıköy Özgürlük Parkı Amfi Tiyatro'da sahne alacak.
- Ayrıntılar: Daha önce "Tarab" (2022) ve "Emuná" (2025) adlı gösterileriyle Türkiye'de sahne alan Aguilera, "Flamenco on Fire"da flamenkonun geleneksel unsurlarını çağdaş sahne anlayışıyla birleştiriyor.
• K-Pop Festivali'ne P1Harmony ve AleXa geliyor: Bu yıl üçüncü kez düzenlenecek K-Pop Festivali, 5 Eylül'de LifePark'ta müzikseverlerle buluşacak; festivalin ana sahnesinde P1Harmony, açılış performansında ise AleXa yer alacak.
- Ayrıca: Festival programında K-Pop temalı aktiviteler, dans performansları, interaktif etkinlikler ve dans cover gruplarının gösterileri de yer alacak. Kapılar saat 15.00'te açılacak, AleXa 17.30'da, P1Harmony ise 20.00'de sahneye çıkacak.
• Bill Callahan sesli kitap dünyasına giriyor: ABD'li şarkıcı ve söz yazarı Bill Callahan, ilk kez bir sesli kitap projesinde anlatıcı olarak yer alacak ve müzik yazarı Matthew Schnipper'ın Rise Above adlı anı kitabını seslendirecek.
- Ayrıntılar: Kitap, Schnipper'ın 2021 yılında henüz iki yaşına gelmeden hayatını kaybeden oğlu Renzo'nun ardından yaşadığı yas sürecini konu alıyor. Projeden paylaşılan ilk ses kaydında Callahan, Schnipper'ın oğlu Renzo'yu bebekken death metal grubu Morbid Angel ile tanıştırdığı anıyı aktarıyor.

Esir alınan yaratıcılık: Müzisyenler sosyal medyada görünür olmak zorunda mı?
Günümüzde bir müzisyen aynı anda içerik üreticisi, pazarlama ve sosyal medya uzmanı da olmak zorundaymış gibi davranılıyor. James Blake, müzisyenlerin şarkılarını duyurmak için görünür olma çabasıyla ilgili sesini yükseltti ve Türkiye'den Ceylan Ertem ve Jehan Barbur gibi isimler de onu destekledi. Peki sanatçılar, sosyal medyada yeterince görünür değillerse yok mu sayılıyorlar?
Yazı: Eda Solmaz
Gazeteciliğe ilk başladığım yıllarda yaptığım bir röportaj ya da haberin aldığı etkileşimi okur mektupları ya da e-postalardan anlardım. 2000’lerin sonu, 2010’ların başıydı; gazetede yayımlanan haberimi daha görünür kılmak için herhangi bir sosyal medya hesabından paylaşım yapmak zorunda olmadığım yıllardı. Şimdi, her şey değişti. Gazeteciler bir kuruma bağlı olsun ya da olmasın yaptıkları haberleri kişisel sosyal medya hesaplarından da mutlaka paylaşmalı.
Çoğu gazetecinin YouTube hesabı var. Yüzünüz görünür değilse okunmaya değer değil misiniz? Ya da herhangi bir yayın kuruluşunda çıkan haberinizi sosyal medya hesaplarınızdan paylaşmadığınızda bu, oyunun dışına itildiğiniz ve yazdığınız onca kelimenin yok sayıldığı anlamına mı geliyor? Yüksek takipçili hesaplar sizin yazılarınızı paylaşmazsa başarısız mı oluyorsunuz?

Bu soruları sormamı James Blake’in yakın geçmişte müzisyenler için kaleme aldığı yazı sağladı. Instagram hesabından yaptığı oldukça uzun paylaşımda müzik endüstrisinde artık güvenilir olmayan pek çok faktörü sıralamıştı. İngiliz sanatçı gazetecilerin plak şirketleri tarafından satın alındığını iddia etti ve müzikte yapay zekanın yükselişini eleştirdi:
"Yorumlara güvenemezsiniz çünkü ‘vay be sesine bak’ gibi şeyler yazan sahte hayran hesaplarıyla dolu, yapay bir sürü psikolojisi yaratılıyor. YouTube izlenme sayılarına güvenemezsiniz çünkü plak şirketleri bunları satın alıyor. Dinlenme sayılarına güvenemezsiniz çünkü keşfi artırmak için bot çiftliklerine para ödüyorlar. Eğer bir sanatçıysanız 2026’da sistemin sahte olmayan tek bir parçası bile olmadığını unutmayın. Muhtemelen düşündüğünüzden daha iyi durumdasınız.”
James Blake, daha önce de büyük bir plak şirketine bağlı olmayan bir sanatçı olarak turnesini tanıtmaya çalışırken hayranlarına ulaşmakta zorlandığını belirtmiş ve Live National gibi dev organizatör şirketlerini canlı müzik sektörünü "vampir" gibi ele geçirmekle itham etmişti.

Türkiye’den Ceylan Ertem ve Jehan Barbur gibi müzisyenler de sanatçının bu yazısına destek veren paylaşımlar yaptı. Ertem, çektiği videoda şunları söyledi:
"Bu kadar emek verdiğimiz bir iş neden daha fazla insana ulaşmıyor? Sadece kendim için değil; kurduğum düzeni yaptığım müzikle finanse ediyorum. Daha özgür üretmek de istiyoruz. Artık bir şarkıyı yaparken, harcadığımız bütçeden daha fazlasını insanların onu duyabilmesi ve görebilmesi için harcıyoruz. Mesele iyi bir şarkı yapmak değil, onu birilerinin karşılarına çıkarmak.”
Müzik, saflığını algoritmalara teslim etti
Streaming hizmetlerinden önce sanatçıların ana geliri, Spotify ve Apple Music gibi platformların sağladığı yayın akışı payından çok daha büyük olan fiziksel satışlardan elde edilen paydı. Alternatif gelir kaynaklarına bakıldığında, çoğu sanatçı artık turneye çıkmayı göze alamıyor çünkü masraflar dünden daha yüksek. Ayrıca konser mekanlarında sahne bulma şansları da eskisine kıyasla daha az. Yapay zeka üretimi şarkısı popüler olan bir grup birçok etkinlik alanına davet edilirken kendi müziğini yapan gerçek müzisyenler ise sistemin dışına itilebiliyor.

• Amelia yeniden direksiyon başında: Oyuncu ve müzisyenlerle çıktığı tavukçu date'leriyle ünlenen, "Chicken Shop Date" programının sunucusu Amelia Dimoldenberg'in Formula 1 temalı YouTube serisi "Passenger Princess" bu ay ikinci sezonuyla izleyiciyle buluşacak.
- Ayrıntılar: Dimoldenberg'in yapım şirketi Dimz Inc. tarafından hazırlanan serinin ilk sezonu Ekim 2025'te başlamış ve YouTube'da 289 milyon izlenmeye ulaşmıştı. Yeni sezonda Charles Leclerc, Franco Colapinto, Valtteri Bottas, Gabriel Bortoleto, Kimi Antonelli ve Alex Albon konuk olacak.
• Venedik'i Danny Boyle açacak: Danny Boyle'un yönettiği, Jack O'Connell, Guy Pearce ve Claire Foy'un başrollerini paylaştığı Ink, dünya prömiyerini 2-12 Eylül'de düzenlenecek 83. Venedik Film Festivali'nin açılış filmi olarak ana yarışma bölümünde yapacak.
- Ayrıntılar: James Graham'ın kaleme aldığı film, Rupert Murdoch'un The Sun gazetesini satın almasını ve editör Larry Lamb yönetiminde İngiltere'nin en çok satan tabloid gazetesine dönüşmesini konu alıyor. O'Connell Larry Lamb'i, Pearce Rupert Murdoch'u, Foy ise Jules Davies'i canlandırıyor.

• Gollum yeniden kamera önünde: Warner Bros., Andy Serkis'in hem yönettiği hem de Gollum (Sméagol) karakterini yeniden canlandırdığı The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum filminin çekimlerinin başladığını duyurdu.
- Ayrıntılar: Peter Jackson, Fran Walsh ve Philippa Boyens'i yeniden biraraya getiren ve Yeni Zelanda'da çekilen filmin vizyon tarihi 17 Aralık 2027 olarak açıklandı. Filmin oyuncu kadrosunda Ian McKellen (Gandalf), Elijah Wood (Frodo) ve Lee Pace'in (King Thranduil) yanı sıra Kate Winslet, Jamie Dornan, Leo Woodall ve Anya Taylor-Joy da yer alıyor.
• 'The Odyssey' gişeyi 'kırdı': Christopher Nolan'ın Homeros'un destanından uyarladığı The Odyssey, vizyona girdiği ilk hafta sonunda dünya genelinde 264 milyon dolar hasılat elde ederek Nolan'ın Batman serisinden sonra en güçlü açılışına imza attı.
- Ayrıntılar: Tamamı IMAX kameralarıyla çekilen ilk uzun metraj film olma özelliğini taşıyan yapım, Kuzey Amerika'da 124,5 milyon dolar hasılatla yılın en yüksek üçüncü açılışını (Toy Story 5, 159 milyon dolar; The Super Mario Galaxy Movie, 131 milyon dolar) yaptı.

• Yapay zeka 'Odysseus' uyarlaması: Yapay zeka film stüdyosu Fountain 0 ile yönetmen Ash Koosha, Homeros'un destanından uyarlanan, tamamı yapay zeka araçlarıyla üretilen 135 dakikalık Odysseus: The Fall filmini yaz sonunda dijital platformda yayımlayacak.
- Ayrıntılar: Koosha, projeyi yapay zeka video üretim aracı Kling ile yaklaşık üç ayda tamamladığını ve senaryo yerine üretim sürecinde sürekli geliştirilen notlar üzerinden çalıştığını belirtti. Filmde 12 kişinin lisanslı yüz modeli kullanılırken, Odysseus karakteri yönetmenin kendi yüzünden oluşturuldu.
- Açıklama: Fountain 0, projeyi yapay zekanın güncel kültürel olaylara ve klasik eserlere düşük maliyetle hızlı yanıt verebilen bir film üretim modeli sunduğunu göstermek amacıyla geliştirdiğini açıkladı. Şirket, filmin Christopher Nolan'ın yapımıyla rekabet etmekten ziyade yapay zeka sinemasının mevcut olanaklarını ortaya koymayı hedeflediğini ifade etti.
• 23. Akbank Kısa Film Festivali başvuruları başladı: 16-24 Mart 2027 tarihleri arasında düzenlenecek Akbank Kısa Film Festivali’ne başvurular başladı.
- Ayrıntılar: 23. Akbank Kısa Film Festivali kapsamında “Ulusal Yarışma”, “Uluslararası Yarışma”, “Forum Senaryo Yarışması” ve “Yeni Yetenekler Kısa Film Yarışması” bölümleri için başvurular 11 Aralık 2026'ya kadar devam edecek.

• Marmara Adası Edebiyat Festivali: 2022'den bu yana adanın kültürel mirasını yaşatma amacıyla farklı kuşaklardan yazarlarla okurları biraraya getiren 5. Marmara Adası Edebiyat Festivali 6-9 Ağustos'ta "Umut Kelimelerden Doğar" temasıyla ücretsiz olarak düzenlenecek.
- Ayrıntılar: Festival kapsamında söyleşiler, film gösterimleri, yazar-okur buluşmaları, dans performansları ve müzik etkinlikleri yapılacak; Ayşe Kulin, Hakan Günday, Murathan Mungan, Oya Baydar ve Hikmet Hükümenoğlu'nun da aralarında bulunduğu çok sayıda yazar ve sanatçı etkinliklere katılacak.
• Prag'da konuk edebiyatçı programı: UNESCO Edebiyat Şehri Prag, yazar ve çevirmenlere yönelik iki aylık yaratıcı konuk sanatçı programı için başvuruları almaya başladı.
- Ayrıntılar: 2027 boyunca altı farklı dönemde düzenlenecek rezidans programına seçilecek sekiz yazar ve çevirmene konaklama, ulaşım desteği ve aylık 15 bin Çek korunası (yaklaşık 600 avro) burs sağlanacak; başvurular 7 Ağustos'a kadar devam edecek.
- Bilgi notu: Başvuru için temel düzeyde İngilizce bilgisi istenirken; yazarların yayımlanmamış en az bir edebi esere, tiyatro yazarlarının en az iki radyo oyunu veya profesyonel olarak sahnelenmiş ya da yayımlanmış bir oyuna, çevirmenlerin ise en az bir Çek yazarın eserini başka bir dile çevirmiş olmasına sahip olması gerekiyor.

• Aşiyan'da restorasyon: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Miras ekipleri, Tevfik Fikret'in evi olarak bilinen Bebek'teki Aşiyan Müzesi'ni özgün mimarisi korunarak gelecek kuşaklara aktarılmak üzere yenileme çalışmalarına başladı.
- Ayrıntılar: İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, 1906-1915 yılları arasında Tevfik Fikret'in yaşadığı, 1945'te Edebiyat-ı Cedide Müzesi adıyla hizmete açılan Aşiyan'ın yalnızca bir konut değil, Türk düşünce ve edebiyat tarihinin önemli simgelerinden biri olduğunu belirterek, restorasyonun Tevfik Fikret'in temsil ettiği özgür düşünce mirasını yaşatmayı amaçladığını söyledi.
• TLS Ackerley Prize 2026 kısa listesi: İngiltere'nin otobiyografi ve anı alanındaki prestijli edebiyat ödüllerinden TLS Ackerley Prize'ın 2026 kısa listesi açıklandı.
- Ayrıntılar: Jüri, 2025'te yayımlanan 31 eser arasından Joe Dunthorne'un Children of Radium, Geoff Dyer'ın Homework ve Charlotte Northall'ın Practicing Dying adlı kitaplarını finale seçti. 1982'de kurulan TLS Ackerley Prize, Britanya'da yalnızca otobiyografi türüne odaklanan tek edebiyat ödülü olarak biliniyor. 4.000 sterlin değerindeki ödülün sahibi, 23 Temmuz'da Londra'daki Foyles kitabevinde düzenlenecek törende açıklanacak.

• Barnes & Noble'dan büyük dönüş: ABD'nin en büyük kitap zincirlerinden Barnes & Noble, yaklaşık 15 yıldır süren mağaza kapatma dönemini sona erdirerek 2026 sonuna kadar ülke genelinde 60 yeni mağaza açacağını duyurdu.
- Ayrıntılar: Sektör analistleri, büyümede bağımsız kitapçıların yükselişi ve TikTok'taki #BookTok topluluğunun kitap okuma kültürünü yeniden popülerleştirmesinin de etkili olduğunu belirtirken Barnes & Noble merkezî yönetim modelinden uzaklaşarak mağazalara bölgenin okur profiline göre kitap seçkisi oluşturma ve operasyonlarda daha fazla karar alma yetkisi verdi.

• Orjin Sanat Koleksiyonu'ndan 'Eser Deposu': Orjin Sanat Koleksiyonu'nun depo alanında korunan eserlerden oluşan Eser Deposu sergisi, 22 Ağustos'a kadar Orjin Sanat galeri alanında Elif İnci Gökgöz küratörlüğünde, koleksiyonun erişime kapalı depo alanından seçilen eserleri biraraya getiriyor.
- Ayrıntılar: Erken Cumhuriyet dönemi, modern Türk resmi, Paris Okulu sanatçıları ve güncel çağdaş sanat pratiklerinden örnekleri buluşturan sergi, doğrusal bir sanat tarihi anlatısı yerine farklı dönem ve bağlamlardaki eserler arasında yeni ilişkiler kurmayı amaçlıyor.

• Gümüşlük'te 'Başka Bir Pencere': Evren Erol'un doğaya insanın değil, doğanın gözünden bakmayı öneren bir anlatı kuran Başka Bir Pencere başlıklı kişisel sergisi, 17-31 Temmuz tarihleri arasında Gümüşlük Akademisi'nde izleyiciyle buluşuyor.
- Ayrıntılar: Sanatçının son yıllardaki araştırmaları ve gözlemlerinden beslenen sergide sekiz kaide heykeli ile on duvar heykeli yer alıyor. İnsan, hayvan ve bitki formlarını biraraya getiren eserler, insanın doğayla kurduğu hiyerarşik ilişkiyi sorgulayarak canlılar arasındaki karşılıklı bakış ve birlikte var olma fikrine odaklanıyor.

• 'Aktüel Bellek (Durée)': Müzik prodüktörü, besteci ve ses sanatçısı Erdem Tunalı'nın Aktüel Bellek (Durée) başlıklı kişisel sergisi, 18-31 Temmuz tarihleri arasında Sabancı Üniversitesi KASA Galeri'de ziyaret edilebiliyor.
- Ayrıntılar: Henri Bergson'un "süre" ve Alfred North Whitehead'in süreç felsefesinden hareketle kurgulanan sergi; ses, video ve mekana özgü yerleştirmeler aracılığıyla zamanı ve belleği yeniden kurulan dinamik süreçler olarak ele alıyor. Serginin merkezinde Karain Mağarası, Göbeklitepe, Milet, Efes, Patara, Aspendos ve İncirliin Mağarası'nda üretilen yedi video ve özgün ses kompozisyonu yer alıyor.

• EArt Galeri'de yaz sergisi: EArt Galeri'nin farklı üretim dillerinin biraradalığından doğan ilişkilenme biçimlerine odaklanan geleneksel yaz sergisi Summer Edition Vol. V, 15 Ağustos'a kadar Akaretler Sıraevler No:47'de ziyarete açık.
- Ayrıntılar: Büşra Akman, Candan İşcan, Dilara Pak, Mehmet Ali Yıldız, Sema Maşkılı, Serenay Gülyağcı ve Sümeyye Gül'ün eserlerini biraraya getiren sergide yer alan eserler; malzeme, biçim ve yaklaşım bakımından farklılıklarını koruyarak aynı sergi kurgusu içinde izleyiciye çok katmanlı bir karşılaşma ve değerlendirme alanı sunuyor.

• The Bear’e veda: Her şey yolunda: Fine dining dünyasının baskıları, aile mirasları, kapanmayan yaralar ve kırılgan dostluklar... The Bear final sezonunda yeni hikayeler anlatmak yerine yıllardır taşıdığı yüklerle aynı masaya oturuyor. Dizinin Mikey'nin gölgesi, restoran kültürü, Carmy'nin liderlik krizi, Richie'nin dönüşümü etrafında beş sezondur ördüğü temalar, son sezonda birer birer çözülüyor. Reyhan Ülker ve Emre Eminoğlu'nun incelemesi.



