"Trende yan koltuktaki Uzakdoğulu kadının ayağıyla valizimin tekerlekleri özgürlüğüne kavuşup kaymasın diye destek olmasını seviyorum mesela. Demin bir yandan kahve içip, bir yandan yazarken kahvenin bardaktan pörtleyip (aynen bu şekilde) gözüme girmesini gören karşımdaki Hintli çocuğun, utanmayayım diye kafasını çevirip görmezden gelmesini seviyorum. Kapının yanındaki yaşlı teyzenin titreyen elleriyle tuttuğu kitabını dudaklarını kıpırdatarak okumasını seviyorum. Yaşadığımı hissetmeyi, bir çok kişiyle birlikte, ama aslında yapayalnız yol aldığımı fark etmeyi seviyorum. Bir de yanımdakinin yan gözle baktığında ne yazdığımı anlayamayacağını bilmenin rahatlığını…”
2012 Aralık ayında New Haven’dan New York’a giden bir trende aldığım bazı notlarla merhaba diyorum sizlere Eylül’ün bu ikinci sayısında. Çünkü sonbahar demek, biraz nostalji, biraz hüzün demek. Kucaklamak demek her halimizi.
Bu sayıda neler var?
İçimden: Popülerliğin Popülerliği
Dünya’dan: Çalışanlarda Çalışacak Kafa Kaldı mı?
Nasıl?: Masaj Nasıl Yapılır?
Mindfulness Günlüğü: Sesler
Popülerliğin Popülerliği
Popülerliğin popüler olması…Şöyle bir durup düşünelim. Ne ifade ediyor olabilir?

Şu an muhtemelen toparlaması aşırı zor olan bir konuya sağ ayağımla giriş yapıyorum. Eleştirileri iletirsiniz, sonra beraber değerlendiririz :)
Popülerliğin popüler olması…Şöyle bir durup düşünelim. Ne ifade ediyor olabilir?
Öncelikle TDK’nın popüler tanımını paylaşmak istiyorum:
1. Halkın arasında yaşayan motiflere, ögelere yer veren, onlardan yararlanan, halkın zevkine uygun, halk tarafından tutulan.
2. Herkesçe tanınan, bilinen.
Bu haliyle baktığımızda, “popüler” bir sıfat. Kısaca POP diye de bildik. “Halk”, “herkes” ana kavamları. Yani bir genel-geçer olma hali. Peki popülerlik nasıl hayatımıza girdi ve şu an popüler olan neden daha da popülerleşiyor? Popülerleşme arttığı oranda, kalite artmadığı için, kalitenin popülerle ilişikisi olmadığını söylemek mümkünse, kalitesiz olması muhtemelen (kesin değil ancak muhtemel) öğelerin popülerleşmesi bizi nereye götürür? Bu anlamda, her popüler olan şey kalitesiz olmadığı gibi, her kaliteli şey de popüler olmuyor. Bu bilgimizi bir kenara koyalım.
Akademisyen Nedim Karaduman, “Popüler Kültürün Oluşmasında ve Aktarılmasında Sosyal Medya’nın Rolü” başlıklı makalesinde şöyle diyor:
“Ortaya çıkışı daha eskilere dayanmakla birlikte, bugün popüler kültürün medyanın etkisinde kaldığı ve bu sayede daha fazla insana ulaşma imkânına sahip olduğu hemen her kaynakta anlatılmaktadır. Popüler kültürün çoğunluğun ulaşabildiği bir kültür olması onu medyanın alanına koymaktadır. Özellikle ceplerimize kadar giren ve gündelik hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen sosyal medya, popüler kültürün oluşmasında ve aktarılmasında önemli etkiler yaratmaktadır.”
Eskiden popülerlik belki sadece ergenlikte ortaokul sıralarında hayatımıza girmeye başlayan bir kavramken, şu anda sosyal medyanın önlenemez etkisiyle, eli akıllı telefon tutan her bireyin zihnine çok erken zamanlarda nüfuz etmeye başlıyor. Karaduman'ın makalesinde yer alan ifadeye göre:
“Popüler kültür sosyal medya aracılığıyla toplumsal bünyeye daha kolay girmekte ve bu şekilde olayları, toplumsal koşulları, hayatı anlamlandırmayı etkilemekte ve yeni yaşam tarzlarını şekillendirmektedir. Sosyal medyanın insanlar için kaçınılmaz ve vazgeçilmez bir hale geldiği günümüzde her yaştan kullanıcılar bu araçlarla içeriğin hem üreticisi hem de tüketicisi olarak popüler kültürün oluşturulması ve aktarılması bağlamında önemli bir rol oynamaktadırlar.”
Bunu hepimiz çok yakından gözlemliyor ve birebir içinde de yer alıyoruz. Popüler şeyleri hem üretiyor, hem tüketiyoruz. Peki ne oluyor da, popüler olan şeyler iyice popülerleşme eğilimi gösterebiliyor?
Psikolog Jesse Marczyk Ph.D., bu konuya ilişkin olarak “Matta Etkisi”nden bahsediyor.
Matta etkisi/Matthew Effect (veya"birikmiş üstünlük"), sosyolojide "zenginin daha zengin fakirin daha da fakir" olduğu duruma deniyor. Bu etkiye göre, ekonomik veya sosyal kapital güce sahip olanlar bu kaynaklarla daha fazla güç veya sermaye kazanabiliyor. Bu terim sosyolog Robert K. Merton tarafından 1968 yılında ortaya atılıyor ve ismini İncil'deki Matta bölümünden alıyor:
“…kimde varsa ona daha çok verilecek ve o bolluk içinde olacak. ancak kimde yoksa kendisinde olan da elinden alınacak.”
Psikolog Marczyk bu anlamda şöyle bir çıkarım yapıyor: “Kültürel ürünler açısından çerçevelenen ilke, bir şey - bir kitap, şarkı veya başka bir şey - popüler hale geldiğinde, bu popülerlik nedeniyle daha popüler hale geleceğidir. Açıkçası bu, kültürel bir ürünün başarısını tahmin etmeye çalışan herkes için bir sorun haline gelir, çünkü işe başladıklarında bu anahtar değişken kolaylıkla çok fazla kesinlik ile değerlendirilemez; bu, ürünün kendisinin doğal özelliklerinden biri değildir. Ürünün kendisi ölçülebilir her açıdan sağlam olsa bile, bu bir başarı garantisi değildir.”
Burada yukarda bahsettiğim kalitenin popülerliği arttırmadığı noktasına geri gelmek istiyorum. Beğendiğiniz şeyleri dürüstlükle bir düşünün; bunların arasında sadece popüler olduğu için “o” paraya değeceğini düşündüğünüz nice ürün ve hizmet bulacağınıza eminim. Kişisel olarak bu konu üzerine düşünmeye ilk kez, “çok popüler” bir yerel markanın ürünlerine göz gezdirip, cazibesine kapılırken başlamıştım. Lokal üretimi desteklemek için bir şeyler almak istiyorum. Tonla para vermem gereken bir ürün. Pek sevilmiş, popüler olmuş. Ürün içeriğine bir bakıyorum; %100 polyester. Kafam bulanıyor. Neden piyasada yüzbinlerce polyester ürün varken, bu ürün bu kadar favori oldu?
Sonra fark ediyorum kendimde de kaçınılmaz olan popüler sevdasını ve desteklediğim bu popülerin popülerliğe hizmetini. Buradan popülerliğe karşı olduğum anlaşılmasın, zira pop kültürü ve popüler şeyleri çoğunlukla keyifli ve eğlenceli bulduğum olur, hayatıma katarım. Yine de kendimi sorgulamaktan alıkoyamadığım durumlar yaşadığımda şapkayı önüme koyup şöyle bir değerlendiriyorum “prim verdiğim” durumları ve şeyleri.
En basit örnek olarak, “New York Times Best Seller” listesini ve bu listeye giren kitapların üzerindeki işaretleri, zihninizin bu damgalara verdiği reaksiyonları düşünün. Burada bir beğenilmişlik garantisi var değil mi? Beğenenler kim? İçerik nedir? O sırada buna ihtiyacım var mı? Bu soruları sorana kadar zihnimize giden “beni seç, beni seç” baskısı o kadar yüksek oluyor ki, tonla kitabın bulunduğu diğer reyonların arasında gezip, arka kapakları ve içerikleri inceleyip seçim yapmaya çalışmaktansa, “seçilmişleri” tercih etmek haklı bir karar mı yoksa işimizi kolaylaştırmak mı, ayrıştırması zor. Burada bir gerçek var ki, insanlık olarak "beğenileni beğeniyoruz”. Ayrıca çok kesin başka bir gerçek var ki, “beğenilmeyi seviyoruz”.
İşte bu noktada ince bir ipin üzerinde yürümeye başlıyoruz. Popüler olanın popülerliğinin durmaksızın artacağına inançla, değerlerimiz ve beğenilerimizi popüler olanla örtüşecek şekilde şekillendirmeye başladığımızda, otantikliğimiz yitip gittiği gibi, başkalarının kıyafetlerini üzerimize giydiğimizi fark etmeksizin podyumda bulabiliyoruz kendimizi. Takip edilmenin büyüsüyle, takip edilenleri örnek alıp kendi yolumuzu yaşamaktan mahrum kalabiliyoruz. Benlik algımız ne kadar gerçekliğinin içinde kalmaya devam edebiliyor, ya da popülerlik aslında popülerliği aslında benlik algımızı şekillendiren bir role mi sahip oluyor? Yani gerçek benliğimiz popülerliğe şapka çıkaran bir hale mi bürünüyor?
Bu sorularla İçimden bölümündeki sayıklamalarımı yorumlarınıza ve paylaşımlarınıza açık olarak burada bırakıyorum, daha sonraki sayıklamalarda buralara dönmeye devam edeceğiz. İçimdeki popüler sevgisi, içinizdeki pop öğeleri sevgiyle kucaklar.
Çalışanlarda Çalışacak Kafa Kaldı mı?
Back to office - Ofise geri dönüş

Yavaş yavaş ofislere dönüşlerin başladığını fark ediyorsunuzdur. Her şey evden çok mümkün, ofislerin eski haline dönmesine gerek yok, evden çalışmayla tasarruf sağlanıyor diyen bir çok kurum dahi, aşılanmaların artmasıyla çalışanlarını ofise geri çağırmaya başladı. Peki çalışanlar fiziken ofise gidebilecek durumda olsalar dahi, mental olarak buna hazırlar mı?
Amerika’da yapılan çeşitli araştırmalara göre, çalışanların bir çoğunun mental olarak desteğe ihtiyacı var ve çalışanlar daha iyi bir ruh sağlığına sahip olmak için destek talep ediyorlar. Yaklaşık 1.000 işverenle yapılan bir McKinsey araştırmasında, işverenlerin yüzde 90'ının COVID-19 krizinin, sahip oldukları iş gücü içerisinde çalışanların davranışsal sağlığını ve üretkenliğini etkilediğini bildirmiş. Çalışanlar ek ruh sağlığı desteği istemekte ve bu desteğin sağlanması için işverenlerini aramaktalar.
Her ne kadar halen lüks bir harcama ya da Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde üst sıralarda yer alsa da, artık zihinsel ihtiyaçlar, fiziksel ihtiyaçlar ve uyumlanmalar kadar önem arzetmekte. Hem çalışanların hem de şirketlerin, zihin sağlığı için harcama yapmaya başlayacağı bir döneme giriliyor gibi gözüküyor. Fitbit kısa süre önce, pandemiden bu yana meditasyonun %2900 arttığını bildirdi ve İnsan Kaynakları Yönetimi Derneği, işverenlerin %63'ünün dikkat ve zihinsel sağlığı en önemli odak noktası olarak belirttiğini bildirdi.
Ülkemizde bu yöndeki çalışmalar ne hızda seyredecek şu an için kestirmek zor olsa da, hem kurumsal hayatın, hem de zihinsel pratiklerin içinde bir yerde olarak, şirketlerde yer alan spor salonlarının yanı sıra, meditasyon odaları ve yoga alanlarının, haftalık zihinsel eğitimlerin artacağı bir döneme doğru gidildiğini görüyor gibiyim. Belki de sadece hayalimin bir yansımasıdır bu, öyle bile olsa, hayallerimizin gerçekleri yarattığına güvenle, umarım çalışanlar gelecekte ihtiyaçları olan desteği bu anlamda da bulabileceklerdir.
Masaj Nasıl Yapılır?
Kendi bedenimizin farkında olmak, zihnimizin içindekilerin farkında olmakla da yakından ilişkili.

İçimdeki Dünya bülteninde Nasıl? başlığı altında her sayıda nasıl yapılır, nasıl edilir, nasıl olunur sorularına cevap arıyoruz. Nasıl? köşemizin bu sayıdaki sorusu:
Masaj Nasıl Yapılır?
Bedenle olan ilişkimiz, hayatımızda kesinlikle sandığımızdan daha fazla yer kaplıyor. Kendi bedenimizin farkında olmak, zihnimizin içindekilerin farkında olmakla da yakından ilişkili. Bedene yapılan dokunuşların, muazzam bir enerji geçişi oluşturduğuna inanıyorum. Dolayısıyla teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, insanın insana dokunuşu her zaman kutsallığını korumaya devam edecek gibi geliyor bana.
Masaj da insanın beden farkındalığını yükselten ve hem yapana, hem de yapılana muazzam enerjiler yükleyebilen bir aktivite. Aktivite demek ne kadar doğru bilemiyorum, hatta masajla ilgili olarak bir masajsever olmak dışında bilgim olduğunu da söyleyemiyorum. Zaman zaman masaj yapmayı sevdiğimi de fark ettiğim olur, ancak bu konuda işin uzmanlarına başvurmayı seviyorum. O yüzden bu sayıda, Masaj Nasıl Yapılır’ı bize biraz anlatması için, hem sevdiğim bir dost, hem de enerjisi bana iyi gelen ve bir çok başka yetkinliklerinin yanı sıra, bir masaj terapisti olan Piraye Kirişçi, bu bölümümüze konuk oluyor. Ben sordum, o anlattı. Buyrun bakalım nedir bu işin özü.
Masaja ilgin ne zaman başladı?
Masaj terapistliği eğitimi almadan çok yıllar önce. Stresli bir iş hayatım vardı; üniversitede öğrenciyken düzenli dans ediyordum ancak iş hayatına atılınca yoğunluktan ötürü bedensel egzersizleri bırakmıştım. Ağrılarım artmaya, postürüm bozulmaya başlayınca önce yogaya başladım. Düzenli olarak ve daha çok power yoga gibi güçlü derslere giriyordum. Kaslarımı rahatlatmak niyetiyle bir masaj seansı aldım. Sadece bedenen değil zihnen ve ruhen de rahatlattığını hissettim. Sonraki yıllarda düzenli bir masaj müşterisi oldum. Terapistim masaj eğitimi açınca da “neden olmasın?” dedim ve eğitime katıldım. Terapist olma planım hiç yoktu. Beni daha çok ellerimle çalışma fikri cezbetti. O dönem bir yoga workshopunda ellerin kalbin uzantısı olduğunu öğrenmiştim. Ellerimle çalışmanın kalbime iyi geleceğini biliyordum. Ve öyle de oldu :)
Ne tür bir masaj uyguluyorsun?
Derin bağ doku, Thai masaj, marma terapi, shiatsu, ashiatsu ve myofascial fusion diyebilirim. Teknikle ilgili en temel olarak şunu söyleyebilirim; gelen her beden sana farklı bir topografi sunuyor. Masaj terapisti olarak bir toolbox’ın var ve seansın ona göre şekilleniyor. Bazen masaj yaparken zorlu bir bölgeye denk geldiğinde toolbox’ından en uygun yöntemle erişip gerginliği çözüyorsun.
Herkes masaj yapabilir mi?
Elbette. Önemli olan farkındalıkla dokunmaya niyetli olmak. Masaj, bir beden üzerinde güçlü baskılar uygulamak değil. Karşımdakinin ihtiyacı (ya da kendime yapıyorsam şu an benim ihtiyacım) ne? Bunu fark etmek ve buna göre dokunmak. Kimi insanın çok hareketli bir zihni, hayatı var ve dinlendirici masaj ihtiyacında; kimi de çok durağan, hareketsiz, düşük enerjili bir dönemden geçiyor ve enerji verici bir dokunuşa ihtiyacı var. Bunun farkındalığıyla dokunmaya niyet ettikten sonra herkes masaj yapabilir.
Amatör şekilde masaj uygularken dikkat edilebilecek birkaç nokta paylaşabilir misin?
Aklıma şu an ilk gelen - hamileyseniz ya da çocuk sahibi olmak istiyorsanız, bunu deniyorsanız eller ve ayaklara, bacakların iç hattına çok dikkatle dokunmak gerek.
Kendimize günlük olarak nasıl masaj yapabiliriz?
Aslında çok basit. Özel teknikler bilmek zorunda değiliz, tabi ki kendimizi geliştirmek istersek bunu bir adım öteye taşımak için eğitim alabiliriz. İlk etapta kendimize bir saatlik bir masaj yapmak zorunda değiliz. Önemli olan bedenimizle olan bağımızı geliştirmek. Günde 10-15 dk ile başlayabiliriz. Hint yaşam bilimi Ayurveda, sabah güne başlarken kendine masaj yapmayı önerir. Özellikle ilkbahar, sonbahar ve kış mevsiminde. Yazın daha hareketli yaşantılarımız olduğu için, deniz ve güneşten ötürü masaj ihtiyacı azalabiliyor. Nasılına gelince, seçtiğiniz bir baz yağ ile tüm bedeni, eklemleri yağlamak, gergin hissettiğiniz kasları ovalamak yeterli. Yağ seçiminde hava serinse ısıtıcı baz yağlar (susam, üzüm çekirdeği gibi), eğer sıcaksa serinletici yağlar (tatlı badem yağı, hindistan cevizi yağı) kullanılabilir. Sevdiğiniz bir aromatik yağı da birkaç damla ekleyebilirsiniz. Benim favorilerim günlük, ylang ylang, paçuli, biberiye, mercanköşk.
Peki masaj uygulaması ile profesyonel olarak ilgilenenlere ne önerirsin?
Sınıf içi temel ve tercihen ileri seviye eğitimlerden sonra online eğitimlere devam etmek, ayrıca bol bol masaj videoları izleyerek kendinizi geliştirmek mümkün. Masajda öğrenmenin sonunun olmadığını düşünüyorum. Her masaj seansı -eğer profesyonel olmayı hedefliyorsanız- başlı başına bir öğrenim olabilir. Evet, modern yaşama bağlı belli başlı ve ortak beden gerginlikleri sıralamak mümkün. Ancak ne kadar insan varsa o kadar beden tipi ve spesifik sorun da var. İletişim kurmak, duymak, dinlemek, gözlemlemek önemli. Yine aynı nedenle düzensiz SPA masajlarından ziyade düzenli olarak aynı terapiste gitmenin faydası olduğunu inanıyorum.
.
Piraye’ye bize sağladığı güzel bilgiler için teşekkür ettim ve sonbaharın başlangıcında kendime “Ayurveda”nın önerdiği şekilde sabahları minik bir masaj armağan etmeye söz verdim. Sonuçta neler için vakit ayırmıyoruz ki? Sabah rutinimizde bir de küçük, minik masajlar olmasın mı?
Sesler
Neler var deneyiminde?
Neler var deneyiminde?
Sonbahar ile başladığımız mindfulness günlüğümüzün bu sayıdaki dikkat noktası sesler. Ahhh o bitmeyen, susmayan sesler.
Bültenin bu son bölümünde, hadi gözlerimizi kapatalım (tabi önce okumanız gereken kadarını okuyun :P). Dikkati etraftan kucağımıza çalınan seslere getirelim. Bulunduğumuz alanın içindeki sesler…Dışarıdan gelen sesler…Neler var şu an? Sadece bir kaç dakika, dikkatini seslere odaklayabilir misin? Dikkatin dağılsa bile, tekrar tekrar dikkati döndürebilir misin duyduklarına?
Yavaşça gözlerini açtığında kısaca not edebilirsin hatırladıklarını. Yarın bir daha yapar mısın belki sevdiysen? Ve o zaman neler olacak etrafında, hangi seslerle çevrileceksin?
Buzdolabının değişken sesleri
Saatimin masaya çarpması
Klavyenin tuşları
Sulama sistemi
Arabada sallanan suyun sesi
Komşunun yere basışları
Müzik, müzik, müzik
Sivrisinek vızıltısı
Rüzgarın savurduğu poşet
Benim kulağıma bu aralar çalınan sesler bunlar. Sizler de paylaşmak ister misiniz benimle? Dinleme, seslerle kalma pratiğinizden sonra yazın gönderin. Birbirimizin duyduklarından, işittiklerinden ilham alıp yeni çağrışımlarla buluşuruz belki.
Keyifle ve huzurla kalın!



