YURT İÇİ PİYASALAR
YURT DIŞI PİYASALAR
YATIRIM PROGRAMLARI
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
MAKROEKONOMİ
ULUSLARARASI POLİTİK EKONOMİ
TAHVİL PİYASALARI

💰 Fonlarda ödeme, Fed'de şahinlik

Fonların tasfiyesi konusunda bu hafta gündem ilk ödemeler ve hazırlanan kanun teklifi etrafında şekillendi. Yurt dışı tarafında ise enerji arzındaki sorunlara karşı alınan önlemler ve Fed’in faiz politikasına ilişkin mesajlar öne çıktı.
28 Eylül - Logo - Gündem
Logo Yazılım ile birlikte

İşletmelerin değişen ihtiyaçlarına yapay zekâ destekli bir yanıt: Logo Cloud ve Logo Edge

Kurumsal yazılımlardan beklenti artık veriyi yalnızca kaydetmekten çok, veriyi yorumlayıp yön göstermeye doğru kayıyor. Bu değişimden hareketle Logo Yazılım , yeni nesil arayüzü ve yapay zekâ destekli özellikleriyle güncellediği Logo Cloud…

Daha fazlasını öğren →

Mynet

Mynet

9 Ekim Cuma sabahından herkese günaydın.

Fonların tasfiyesi konusunda bu hafta gündem yapılacak ilk ödemeler ve hazırlanan kanun teklifi etrafında şekillendi. Tasfiyesi tamamlanan 17 fondaki 43 bin 643 yatırımcıya yapılacak ödemeler banka ve aracı kurumların Takasbank hesaplarına aktarılırken, olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda Ekim ayı içinde 1 milyon TL’ye kadar ana para ödemesi yapılabilmesi için 10 maddelik bir kanun teklifi hazırlandı. Aynı dönemde açıklanan Eylül ayı enflasyonu aylık bazda beklentilerin altında kalırken, yıllık enflasyon ise 57 ay sonra ilk kez %30’un altına indi.

Yurt dışı tarafında ise bu hafta, enerji arzındaki sorunlara karşı alınan önlemler ve Fed’in faiz politikasına ilişkin mesajlar öne çıktı. ABD yönetimi normalde tarım ve inşaat gibi faaliyetlerde kullanılan vergisiz kırmızı dizelin yıl sonuna kadar kara yollarında kullanılmasına izin verirken, AB ise metan düzenlemesinin ithalat hükümlerine uyum için bir yıl ek süre tanıyacağını açıkladı. 

Fed tarafında ise Eylül ayı toplantı tutanaklarında üyelerin çoğunluğunun yıl sonuna kadar bir faiz artışını daha uygun bulduğu ifade edilmesi piyasaları karıştırdı. Bu sırada ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ise %5,36 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

  • O sırada Aposto'da: Aposto'nun yaz gündemi elinizde tutup, sayfalarını çevirebileceğiniz bir dünyaya taşındı. Aposto Gazete'nin Yaz 2026 sayısı, İstanbul'da akşam 6'dan sabah 6'ya gece ekonomisine odaklanan Soli ekiyle birlikte yayında.

Bugün ayrıca bültende: 
🗣️ Goldman indirim beklemiyor
🇮🇷 İran petrol bakanı istifa etti
📈 İhracat ikliminde iyileşme

İyi okumalar.

Emircan 

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YURT İÇİ PİYASALAR

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

•  BIST 100 endeksi günü 105,6 milyar TL hacim ve %0,75 kazançla 12.214 puan seviyesinden tamamladı. 

  • Ayrıntılar: Güne pozitif bir açılışla başlayan endeks, sabah saatlerinde karşılaştığı satışlarla 12.060 seviyelerine kadar geri çekilse de öğle saatlerinde kayıplarının büyük bölümünü telafi ederek önceki kapanış seviyesine yaklaştı. Öğleden sonra tekrar satışlarla karşılaşarak 12.040 seviyelerine gerileyen endeks, sanayi hisselerinde güçlenen alımlarla toparlandı ve banka hisselerindeki kayıplara rağmen kapanışa doğru 12.230 seviyelerini test ederek günü seansın en yüksek seviyesine yakın tamamladı.
  • Kazanç-kayıp: Endekste haftalık kayıp %0,29 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kayıp %15,21, yılbaşından bu yana kazanç ise %8,45 seviyesinde.
  • Şirketler: BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %8,42 kazanç yaşayan Akçansa Çimento (AKCNS), %7,69 kazanç yaşayan Pasifik Holding (PAHOL) ve %6,81 kazanç yaşayan Astor Enerji (ASTOR) payları oldu. 
  • Sektörler: Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %3,00 kazanç ile BIST Madencilik Endeksi (XMADN) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %1,75 kazanç yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %0,70 değer kaybetti. 

•  Eylül ayı enflasyonu beklentilerin altında: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) Eylül ayında aylık bazda %1,84, yıllık bazda %29,73 ile piyasa beklentilerinin altında artış gösterdiğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Piyasa beklentisi TÜFE’nin aylık bazda %2,18 artış göstermesi yönündeydi. TÜİK verilerine göre söz konusu dönemde, TÜFE’yi oluşturan alt gruplar arasından aylık bazda en hızlı artış %14,19 ile eğitim grubu, %3,98 ile giyim ve ayakkabı, %3,40 ile sigorta ve finansal hizmetler ve %2,79 ile ulaştırma gruplarında kaydedildi. Aynı dönemde konut grubu fiyatları %2,71 artarken, gıda grubu fiyatları %0,20 düştü.
  • Ayrıca: Enflasyon verilerini değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Yıllık enflasyon 57 ay sonra %30’un altına geriledi. Dezenflasyon ulaştırma hariç genele yayılıyor” ifadelerini kullandı.

•  Üretici fiyatlarında artış: TÜİK, yurt içi üretici fiyat endeksinin (Yİ-ÜFE) Eylül ayında aylık bazda %2,07, yıllık bazda %27,38 artış gösterdiğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Eylül ayında aylık bazda en yüksek artış %3,55 ile enerji grubunda görüldü. Aynı dönemde ara mallarında fiyatlar %2,04 artarken, dayanıksız tüketim mallarında %1,59, dayanıklı tüketim mallarında %1,54 ve sermaye mallarında %1,47 arttı.

•  Fon tasfiyesi için 10 maddelik kanun teklifi hazırlanıyor: AK Parti, tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarında bulunan varlıkların ödenmesi ve tasfiye sürecinin yürütülmesi için geçici nitelikte 10 maddelik bir kanun teklifi hazırlıyor; teklifin Cuma günü veya en geç 12 Ekim Pazartesi günü TBMM Başkanlığına sunulması planlanıyor.

  • Ayrıntılar: Kamuya yansıyan ayrıntılara göre kanun ile 1 milyon TL’nin altında bakiyesi bulunan yaklaşık 350 bin yatırımcıya Ekim ayı içinde ana para ve enflasyon farkıyla ödeme yapılması, daha yüksek bakiyelerin ise tasfiye ilerledikçe kademeli biçimde karşılanması öngörülüyor.

•  17 yatırım fonunda tasfiye ödemeleri başladı: Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül’de aldığı kararla tasfiye sürecine giren A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy'e ait 17 fonun tasfiye işlemleri tamamlandı; Ziraat Bankası, 43 bini aşkın yatırımcıya yapılacak ödemeleri 8 Ekim itibarıyla ilgili banka ve aracı kurumların Takasbank hesaplarına aktardı.

  • Ayrıntılar: Ödemelerin başladığı fonların 4'ü A1 Capital, 3'ü Bulls, 10'u ise Pardus Portföy tarafından yönetiliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bu fonlarda toplam 43 bin 643 yatırımcı bulunduğunu açıklamıştı.

•  Yabancıların fon portföyü Eylül'de %55 küçüldü: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine göre yabancı yatırımcıların Türkiye'deki yatırım fonlarında bulunan portföylerinin toplam değeri, Eylül ayında 11,1 milyar USD'den 5 milyar USD'ye geriledi.

  • Ayrıca: Yabancı yatırımcıların Türk bankalarıyla yaptığı TL türev işlemlerinin toplam büyüklüğü, 2 Ekim haftasında 2,5 milyar USD azalarak 56,6 milyar USD'ye gerileyerek Temmuz ayından bu yana en düşük seviyeye indi.

•  "İsviçre'ye yapılan transferler takip ediliyor": Adalet Bakanı Akın Gürlek, kısa sürede fonlara girerek yüksek kârla çıkan kişilerin bir liste üzerinden incelendiğini, yurt dışına aktarılan paraların geri getirilmesi için de adli süreç başlatıldığını ve özellikle İsviçre’ye yapılan transferlerin takip edildiğini açıkladı.

  • Ayrıca: Gürlek, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindeki isteğe bağlı iade hesaplarına 5 kişinin ödeme yaptığını söyledi.

•  FTSE Türkiye sınıflandırmasını değiştirmedi: Uluslararası endeks sağlayıcısı FTSE Russell, Türkiye’yi olası bir sınıflandırma değişikliğinin değerlendirildiği İzleme Listesi’ne almadı ve Türkiye’nin İleri Gelişen Piyasa statüsünü korudu.

  • Ayrıntılar: Kurum, Merkezî Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) yayımladığı fiili dolaşım oranlarının daha ayrıntılı verilerle hesaplanması konusunda Borsa İstanbul ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

•  TCMB rezervlerinde sert düşüş: TCMB toplam rezervleri 2 Ekim haftasında 3,8 milyar USD azalışla 167,8 milyar USD seviyesine geriledi.

  • Ayrıca: Aynı dönemde net uluslararası rezervler 410 milyon USD artışla 53,8 milyar USD'ye yükselirken, swap hariç net rezervler 2,0 milyar USD düşüşle 37,9 milyar USD'ye indi.

•  Goldman indirim beklemiyor: Goldman Sachs ekonomistleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Ekim ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında faizleri sabit tutmasını beklediklerini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Ekonomistler, enflasyon beklentilerinin yüksek seyretmesi, rezerv kayıplarının hızlanması ve yabancı yatırımcıların Türk tahvillerine yönelik ilgisinin sınırlı kalması nedeniyle faiz indirimine başlanması için henüz erken olduğunu değerlendirdi.
  • Öte yandan: Goldman Sachs’ın tahmini piyasanın genel beklentisinden ayrışıyor. JPMorgan ve Citi, TCMB’nin Ekim ve Aralık toplantılarında 100’er baz puanlık indirime giderek politika faizini yıl sonunda %35’e düşürmesini bekliyor.

•  Karadeniz'de iki günde üç Türk gemisi vuruldu: Karadeniz’de Pazartesi günü batan Türk gemisinin ardından Salı günü de Türk sahipli iki ticari gemi, insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alındı.

  • Ayrıntılar: Togo bayraklı Alfa Watan yük gemisi batarken, kayıp mürettebatı için arama kurtarma çalışmaları sürüyor. Palau bayraklı Able gemisindeki 11 Türk ve yedi Hindistan vatandaşı kurtarıldı; iki kişi yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.

•  İhracat ikliminde iyileşme sürüyor: İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye ihracat pazarları iklim endeksi, Eylül ayında 52,7’den 53,2’ye yükselerek Mayıs 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

  • Ayrıntılar: Böylece Türkiye'nin ihracat yaptığı ülkelerdeki talep koşulları üst üste beşinci ayda da iyileşirken, endeks Ocak 2024’ten bu yana 50 eşik değerinin üzerinde kalmaya devam etti.
  • Perspektif: İhracat pazarlarındaki iyileşmenin henüz Türk sanayicilerinin siparişlerine yansımaması dikkat çekiyor. Eylül’de Türkiye imalat PMI 47,9 seviyesine gerilerken, yeni ihracat siparişlerindeki düşüş de sürdü ve izlenen 10 sektörün dokuzunda üretim azaldı. Aynı ay ihracat gelirleri yıllık bazda %15,4 artmasına rağmen ihraç edilen ürün miktarı %0,6 geriledi.
YURT DIŞI PİYASALAR

•  Fed tutanaklarında faiz artış beklentisi: ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Eylül ayı toplantısına ilişkin yayımlanan tutanaklarda toplantıya katılan 19 yetkilinin tamamının 25 baz puanlık faiz artışını desteklediği, çoğunluğun da yıl sonuna kadar 1 faiz artışının daha uygun olacağını düşündüğü ifade edildi.

  • Ayrıntılar: Tutanaklara göre katılımcıların büyük bölümü enflasyon risklerinin yukarı yönlü kaldığını, işgücü piyasasına ilişkin risklerin ise daha dengeli hale geldiğini değerlendirdi. Bazı üyeler mevcut faiz seviyesini yeterince sıkı bulmazken, enerji maliyetleri ve yapay zeka yatırımlarının yarattığı talep baskısını enflasyon açısından risk olarak değerlendirdi.

•   Bessent'ten tahvil açıklaması: ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 10 yıllık ABD tahvil faizinin %5,36 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıkmasının küresel tahvil piyasalarında yaşanan satış dalgasının bir parçası olduğunu, İran savaşının sona ermesi ve enerji arzının normalleşmesiyle birlikte enflasyonun yeniden düşeceğini ve bunun da hem tahvil hem de konut kredisi faizlerini aşağı çekeceğini söyledi. 

•  ABD'den yakıt krizini hafifletme adımı: ABD Başkanı Donald Trump, normalde tarım ve inşaat gibi karayolu dışı faaliyetlerde kullanılan kırmızı boyalı dizelin 31 Aralık’a kadar karayollarında kullanılabilmesini sağlayan kararnameyi imzaladı.

  • Cep bilgisi: Kırmızı dizel normal dizelle aynı yakıt olsa da karayolu dışında kullanıldığı için federal yakıt vergisinden muaf tutuluyor ve denetim sırasında vergisiz yakıtın ayırt edilebilmesi için kırmızıya boyanıyor.
  • Öte yandan: Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, petrol, doğalgaz ve kömür ihracatçılarının AB’nin metan düzenlemesindeki ithalat hükümlerine uyumu için bir yıl daha süre tanıyacaklarını açıkladı.

•  İran Petrol Bakanı Paknejad istifa etti: İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad’ın istifasını kabul etti ve İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) Genel Müdürü Hamid Bovard’ı vekaleten Petrol Bakanlığına atadı.

  • Ayrıntılar: İran Cumhurbaşkanlığı, Paknejad’ın kişisel nedenlerle bir süre önce istifasını sunduğunu, Pezeşkiyan’ın ise bu talebi daha önce birkaç kez geri çevirdiğini açıkladı. Paknejad son başvurusunda görevden ayrılmakta ısrar edince istifa kabul edildi.
  • Arka plan: ABD’nin İran limanlarına ve petrol ticaretine uyguladığı abluka, İran’ın petrol ihracatını büyük ölçüde kısıtlarken, ülkede benzin ve doğalgaz arzında da sorunlar yaşanıyor. Eylül ayında İran'ın petrol ihracatı fiilen 0'a inerken, Reuters'a konuşan bir yetkili ülkenin yalnızca iki aylık benzin ihtiyacını karşılayacak stoku kaldığını ifade etti. 

•  AB, Çin’e karşı denge kurmaya çalışıyor: Avrupa Birliği (AB) Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, Pekin'de Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile görüşerek Çin'in Avrupa'ya otomotiv ihracatını sınırlandıracak adımlar atılmasını ve Avrupalı şirketlerin Çin pazarına erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.

  • Ayrıntılar: Çin'in hibrit otomobil ihracatına gönüllü sınırlama getirilmesini reddetmesinin ardından AB, belirli bir ithalat hacminin üzerindeki araçlara ek gümrük vergisi uygulanmasını değerlendiriyor.
  • Arka plan: AB, Ekim 2024'te Çin'de üretilen elektrikli otomobillere üreticiye göre %7,8 ile %35,3 arasında değişen ek gümrük vergileri getirmişti. Çinli üreticiler bunun ardından Avrupa'daki satışlarını ek vergi kapsamına girmeyen hibrit modellere kaydırdı. Ağustos ayında Avrupa'da satılan her dört hibrit otomobilden biri Çinli markalara aitti.

•  Avrupa üretici fiyatlarında enerji etkisi: Avro Bölgesi’nde üretici fiyat endeksi (ÜFE) Ağustos ayında aylık bazda %1,9, yıllık bazda %8,2 arttı. 

  • Ayrıntılar: Ağustos ayında kaydedilen artışın büyük bölümü enerji fiyatları nedeniyle yaşandı. Söz konusu dönemde enerji grubu fiyatları aylık bazda %5,6, yıllık bazda %21 artarken, enerji dışarıda bırakıldığında üretici fiyatlarındaki artış aylık bazda %0,2 ve yıllık bazda %3,4 oldu.

•  Alman fabrika siparişlerinde sert kayıp: Almanya’da fabrika siparişleri Ağustos ayında yıllık bazda %2,7 artarken, aylık bazda %10,6 ile Ocak ayından bu yana en sert düşüşü yaşadı.

  • Ayrıntılar: Ağustos ayındaki düşüşün büyük bölümü uçak, gemi, tren ve askeri araçları kapsayan diğer ulaşım araçları sektöründen geldi. Bu sektörde siparişler Temmuz ayında büyük ölçekli sözleşmelerin etkisiyle %129,4 artmasına rağmen Ağustos’ta %61,5 geriledi. Büyük siparişler hesaba katılmadığında ise toplam siparişlerdeki aylık düşüş %0,1’de kaldı.

•  Alman sanayi üretimi beklentileri aştı: Almanya’da sanayi üretimi Ağustos ayında aylık bazda %2,0, yıllık bazda %2,3 artışla piyasa beklentilerini aştı.

  • Ayrıntılar: Ağustos ayındaki artışta üretimin aylık bazda %9,3 arttığı inşaat sektörü ana veriyi yukarı çekti. Aynı dönemde makine ve ekipman üretimi %5,3 artarken, otomotiv üretimi, fabrika tatillerinin de etkisiyle %5,4 daraldı. Enerji ve inşaat hariç sanayi üretimindeki aylık artış ise %0,6 oldu.
YATIRIM PROGRAMLARI

Türkiye New York’ta ABD'li yatırımcıya hangi planları sundu?

Emircan Yaman 

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York ziyareti kapsamında 21-23 Eylül’de düzenlenen Türkiye Yatırım Konferansı’nda ekonomi yönetimi, Amerikan şirketlerini Türkiye’de enerji ve yüksek teknoloji yatırımları yapmaya çağırdı.

Toplantıda yatırımcılara sunum yapan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 2040’a kadar 300 milyar doları aşan enerji ve maden yatırımı planlarını anlatırken, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, elektrikli araç, batarya, çip, veri merkezi ve yapay zeka yatırımları için açılan beş çağrıda 17,6 milyar dolarlık destek planından bahsetti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan da ekonomi programını ve dezenflasyon programının gidişatını yatırımcılarla paylaştı.

Peki sunulan bu planların detaylarında neler yer aldı?


DEVAMINI OKU


BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

İşletmelerin değişen ihtiyaçlarına yapay zekâ destekli bir yanıt: Logo Cloud ve Logo Edge



Kurumsal yazılımlardan beklenti artık veriyi yalnızca kaydetmekten çok, veriyi yorumlayıp yön göstermeye doğru kayıyor. Bu değişimden hareketle Logo Yazılım, yeni nesil arayüzü ve yapay zekâ destekli özellikleriyle güncellediği Logo Cloud ve Logo Edge çözümlerini, Logo dünyasının yeni giriş kapısı Logo Base üzerinden işletmelerin kullanımına sunuyor.

Neler var?

  • Logo Cloud: Kurulum ya da sunucu bakımı gerektirmeyen bulut altyapısıyla gerçek zamanlı muhasebe, finans, satış, satın alma, stok ve üretim yönetimini tek noktada topluyor. Veriler yerli veri merkezlerinde otomatik olarak yedekleniyor, KVKK uyumlu şekilde saklanıyor.

  • Logo Edge: Masaüstü ve bulut yeteneklerini bir arada sunan hibrit yapısıyla, T, N ve J serileriyle küçük işletmeden kurumsal ölçeğe kadar farklı büyüklükteki işletmelere hitap ediyor.

  • Yapay zekâ destekli özellikler: Doğal dil sorgularıyla rapor üretmeyi ve veriyi anlık içgörüye dönüştürmeyi sağlayan gösterge panelleri sunuyor.

Kuruluşundan bu yana Ar-Ge'yi işinin merkezine alan şirket, bulut tabanlı çözümlerden hibrit altyapılara uzanan bir yelpazeyle işletmelerin büyüklüğüne ve dönüşüm hızına göre şekillenen bir seçenek sunmayı hedefliyor.

Logo Cloud ve Logo Edge'in işletmenize sunduğu olanakları incelemek için burayı ziyaret edebilirsiniz.

MAKROEKONOMİ

Büyüme, verimlilik ve iktisadi kazanç üzerine

Yaman Alp Ungan

Bir çocuğun on lirası var. Bankaya koysa yıl sonunda on bir lira olacak. Bunun yerine limon alıyor, bütün yaz limonata satıyor, yıl sonunda elinde on bir lira kalıyor.

Annesi "Bir lira kazandın" diyor. Amcası "Hiçbir şey kazanmadın, o bir lirayı zaten oturduğun yerde alacaktın" diyor. İkisi de doğru söylüyor, çünkü ikisi farklı şey sayıyor. Annesinin saydığı muhasebe kazancıdır: Eline geçenden cebinden çıkanı düşer. Amcasının saydığı iktisadi kazançtır: Aynı parayı başka bir işte kullansaydı ne elde edecekti, onu da düşer.

Kaynakların verimli kullanılması

Bir ülke kimsenin geçmeyeceği bir köprü yapabilir. Çimento dökülür, işçi ücretini alır, makine çalışır. Bunların hepsi milli gelire eklenir; hesap doğrudur, rakam yükselir.

Ancak aynı para ve aynı emek bir limana ya da bir fabrikaya gitseydi, ülke yıllar boyunca daha fazlasını üretecekti. Aradaki fark hiçbir yere yazılmaz. Gayrisafi yurt içi hasıla bir hasılat rakamıdır, kazanç rakamı değildir. Ne sermayenin yıpranmasını düşer ne de o sermayenin başka bir işte getirebileceğini.

Şirket muhasebesinde de aynı boşluk vardır. Gelir tablosu borcun faizini gider yazar, ortağın koyduğu paranın maliyetini yazmaz. Bir şirket her yıl kar açıklayıp her yıl ortağını fakirleştirebilir. Bir ülke de her yıl büyüyüp her yıl fakirleşebilir.

İktisatçılar bu farkı ölçmek için tek bir soru sorar: Aynı sayıda işçi ve aynı miktarda makineyle geçen yıl ürettiğinden fazlasını üretebiliyor musun? Fazlasını üretiyorsan aradaki fark verimliliktir. Teknik adı toplam faktör verimliliğidir; büyümenin, daha çok girdi koymakla açıklanamayan kısmıdır. Robert Solow bu artığı 1950'lerde tanımladığından beri, bir ülkenin gerçekten zenginleşip zenginleşmediği buradan okunur.


DEVAMINI OKU


ULUSLARARASI POLİTİK EKONOMİ

Testerenin ekonomik karnesi: Milei modelinin sınırları

Eralp Ersoy

Arjantin'de Javier Milei'nin "testere" ile başlattığı ekonomi programı üçüncü yılını tamamlamaya yaklaşırken, ilk iki yılın başarı hikayesi yerini giderek daha karmaşık bir tabloya bırakıyor. Aralık 2023'te yıllık %211 enflasyon, negatif net rezerv ve milli gelirin %4,4'ü düzeyinde bütçe açığıyla devralınan ekonomi, sert bir mali disiplinle çöküşün eşiğinden döndürüldü. Bugün gelinen noktada ise platoya oturmuş bir enflasyon, durma noktasına gelmiş bir büyüme ve neredeyse on yıl öncesine geri dönmüş bir kayıtlı istihdam tabanı görüyoruz. Kısaca, şok terapisinin kısa vadeli etkileri zaman ilerledikçe aksi yönde çalışmaya başlamışa benziyor. Diğer bir ifadeyle temel uygulama esasları değişse de ülkenin kronik yapısal sorunları yeni koşullar altında kendini yeniden gösteriyor.

Şok terapisi ve kazanımlar

Programın ilk evresi, Milei’nin seçim vaatlerinde de anlattığı bir şok terapisiydi. Bu süreçte peso yaklaşık %50 devalüe edildi, kamu harcamaları sert biçimde kısıldı ve bütçe uzun bir aradan sonra fazla vermeye başladı. Aylık %25'in üzerindeki enflasyonun 2025 ortasında %2'nin altına inmesi, dünyanın en hızlı dezenflasyon örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti. Yıllık manşet enflasyon Mart 2025'te %55,9 iken aynı yılın ekimi ayında %31,3'e geriledi.

Nisan 2025'te IMF ile imzalanan 20 milyar dolarlık program, döviz kontrollerinin kısmen kaldırılması, Ekim 2025 ara seçimlerinde alınan güçlü sonuç ve ABD'nin finansman desteği piyasaya (bir süreliğine de olsa) güven verdi. Bu süreçte elde edilen kazanımlar tartışmaya mahal bırakmasa da o günlerde gündeme gelmeyen zayıf noktalar talebin “zorla” bastırılması ve kur çıpası idi.


DEVAMINI OKU


TAHVİL PİYASALARI

Yüksek faiz düzeninde tahvil piyasaları

Eren Kuru

2026’nın son çeyreğine girerken küresel tahvil piyasalarında önceki yıllardan oldukça farklı bir yatırım ortamı oluşuyor. Uzun süre piyasaların ana tartışması merkez bankalarının faiz indirimlerine ne zaman başlayacağı üzerine kuruluyken, bugün yatırımcıların cevaplaması gereken soru daha farklı: Küresel ekonomi yüksek faiz seviyelerini ne kadar süre taşıyabilir ve bu ortamda hangi tahvil segmentleri yatırımcıya alınan riske karşı yeterli getiri sunuyor?

Mevcut tabloyu şekillendiren birkaç önemli unsur bulunuyor. Güçlü nominal büyüme, enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü riskler, kamu borçlanma ihtiyacındaki artış, genişleyen bütçe açıkları ve özellikle yapay zeka yatırımlarının gerektirdiği devasa sermaye harcamaları tahvil arzını artırırken, uzun vadeli faizlerin de geçmiş on yıla kıyasla daha yüksek seviyelerde kalmasına neden oluyor. Buna merkez bankalarının enflasyon konusunda yeniden daha ihtiyatlı bir yaklaşım benimsemesi eklendiğinde, tahvil piyasalarında düşük volatilite döneminden ziyade daha aktif pozisyon yönetiminin gerekli olduğu bir rejime geçildiği söylenebilir.


DEVAMINI OKU


Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir