31 Ekim Cumartesi sabahından herkese günaydın.
Atlanta’daki G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı, ortak fotoğraf tartışmasıyla başladı. Bazı Avrupalı diplomatların Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’la aynı karede yer almaya itiraz etmesi üzerine ABD, aile fotoğrafını iptal etti. Ukrayna ve İran’daki savaşlar ile deniz yollarının güvenliğinin görüşüldüğü toplantıya Ukrayna ve G20’nin kurucu üyelerinden Güney Afrika davet edilmedi.
Türkiye’de ise olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda ilk ara ödemeler başladı. Atlas, Pusula ve Tera portföy yönetim şirketlerinin yedi fonunda 235 bin 705 yatırımcıyı kapsayan toplam 29,3 milyar liralık ödeme, hesaplara aktarılıyor. Tasfiye sürecinde bugüne kadar 71 bin 899 hesaba ayni ve nakdi toplam 68 milyar lira ödeme yapıldığı bildirildi. Benzer mağduriyetleri önlemeyi amaçlayan yeni kanun teklifi taslağının da teknik çalışmalar tamamlandıktan sonra Meclis’e sunulması bekleniyor.
Haftanın Okuması kanalında Ümit Alan, "Yapay zeka balonu patlarsa kimler ayakta kalır?" sorusuna odaklanıyor.
Bugün ayrıca bültende:
🇺🇦 Zelenski’nin İstanbul ziyareti
🗳️ İsrail’de kesinleşen seçim sonuçları
🚇 Ümraniye-Ataşehir-Göztepe metrosunda test sürüşü
🚘 Martı’nın sürücüsüz araç projesi
💉 Kızamık ve boğmacada yeniden artış
✈️ Yurt dışı seyahatlerinde artış
Günün çalma listesi | Peaceful Piano
İyi okumalar.
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
10 maddede bu hafta
Bir çırpıda geçen haftanın öne çıkan gelişmeleri.

Fon krizinde tasfiye süreci genişledi: Fon başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasını öngören kanun yürürlüğe girdi. Sermaye Piyasası Kurulu, Tera Yatırım’ın faaliyet izinlerini iptal ederek tedrici tasfiyesine karar verdi; Tera Portföy ve Pusula Portföy’ün faaliyetlerini de geçici olarak durdurdu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yatırımcılara ara ödemelerin 30 Ekim’de başlayacağını açıkladı.
Sırbistan’da öğrenci hareketi seçimi kazandı: Aleksandar Vuçiç, erken genel seçimde öğrencilerin öncülüğündeki muhalefet hareketi karşısında yenilgiyi kabul etti. Henüz kesinleşmeyen güncel sonuçlarda Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda 140 sandalyeye ulaştı. Hareket, seçim zaferinin ardından üst düzey güvenlik ve yargı yetkililerinin istifasını, kamu kurumlarının denetlenmesini ve yolsuzluk iddialarına ilişkin soruşturmaların hızlandırılmasını istedi.
Brezilya’da Lula’ya dördüncü dönem: Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, kesin sonuçlara göre oyların %51,79’unu alarak aşırı sağcı rakibi Flávio Bolsonaro’yu yendi; Bolsonaro %48,21’de kaldı. Seçimin ardından ailesiyle ABD’ye giden Bolsonaro’nun kendisini ülkenin meşru lideri olarak tanıtma iddiasına Washington’ın destek vermeyi planlamadığı bildirildi.
İsrail’de sayım tamamlandı, çoğunluk çıkmadı: İsrail’deki parlamento seçimlerinin tamamlanan sayımında Binyamin Netanyahu’nun bloku 53, Gadi Eisenkot’un bloku 48 sandalye kazandı; Arap partileri toplam 19 sandalyeye ulaştı. Hiçbir blok hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeyi elde edemedi. Katılım %77,9 olurken sonuçların 4 Kasım’da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a sunulması, yeni parlamentonun 10 Kasım’da yemin etmesi planlanıyor.
Lagarde’dan erken ayrılık kararı: Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, görev süresinin dolmasına yaklaşık dokuz ay kala 7 Şubat 2027’de ayrılacağını duyurdu. Para politikası dışındaki konularda daha özgür konuşmak istediğini söyleyen Lagarde’ın yerine geçecek ismin belirlenmesi için süreç başladı. Hollanda’nın eski merkez bankası başkanı Klaas Knot ile İspanya’nın eski merkez bankası başkanı Pablo Hernández de Cos öne çıkan isimler arasında.
İspanya’daki tren kazasında ölü sayısı 69’a yükseldi: Madrid-Sevilla hattında, Toledo yakınlarında bir hızlı trenin raylarda duran başka bir trene çarpmasıyla meydana gelen kazada can kaybı en az 69’a yükseldi. Soruşturma sürerken Başbakan Pedro Sánchez, demiryolu sistemine güvenin sarsıldığını kabul ederek çözüm sözü verdi. Muhalefetteki Halk Partisi ise Ulaştırma Bakanı Óscar Puente’nin istifasını istedi.
Sinem Dedetaş ev hapsiyle tahliye edildi: Üsküdar Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Sinem Dedetaş, yaklaşık üç aylık tutukluluğun ardından 29 Ekim’de ev hapsi şeklindeki adli kontrol tedbiriyle cezaevinden çıktı. Dedetaş, belediyedeki yapı ruhsatı ve iskan işlemlerinde usulsüzlük yapıldığı iddialarına ilişkin soruşturma kapsamında 31 Temmuz’da tutuklanmıştı. Tahliye kararı, avukatının başvurusu üzerine verildi.
Binance’te 6,3 milyar dolarlık güvenlik ihlali: Kripto para borsası Binance, güvenlik ihlalinin tahmini etkisini 6,3 milyar dolar olarak açıklarken yaklaşık 3 milyar dolarlık varlığın dondurulduğunu bildirdi. Para çekme işlemlerini durduran şirket, kayıpların kullanıcıları korumak için oluşturulan SAFU fonu ve kendi kaynaklarından karşılanacağını duyurdu. Blokzincir analiz şirketleri TRM Labs ve Chainalysis, saldırıyı Kuzey Kore bağlantılı bilgisayar korsanlarıyla ilişkilendirdi.
Volkswagen’in zararı 5,8 milyar euroya çıktı: Alman otomotiv grubu Volkswagen’in üçüncü çeyrek net zararı, geçen yılın aynı dönemindeki 1,1 milyar eurodan 5,8 milyar euroya yükseldi. Porsche’deki payının değer kaybı, Çin’deki zayıf talep ve rekabet, ABD tarifeleri ve elektrikli araçların daha düşük kârlılığı sonuçları baskıladı. Grup, yeniden yapılanma kapsamında 100 bin pozisyonu kaldırmayı planlıyor.
Microsoft’tan 60 bin çalışana ayrılık teklifi: ABD merkezli teknoloji şirketi Microsoft, maliyetlerini azaltmak ve yapay zeka yatırımlarına kaynak sağlamak amacıyla 60 bin çalışanına gönüllü işten ayrılma paketi sundu. Belirli ekipleri kapsayan teklif için Aralık başına kadar süre tanındı. Şirketin aynı hafta açıkladığı çeyreklik geliri ise bulut hizmetlerinin desteğiyle yıllık %19 artarak 92,3 milyar dolara ulaştı.
Bakırköy soruşturmasında 39 kişi tutuklandı: Bakırköy Belediyesi’ne yönelik “ihaleye fesat karıştırma” ve “irtikap” iddialarıyla yürütülen soruşturmada gözaltına alınan 63 kişiden 39’u tutuklandı; 18 kişi adli kontrol şartıyla, altı kişi ise savcılık ifadelerinin ardından serbest bırakıldı.
Ayrıntılar: Tutuklananlar arasında belediye başkan yardımcıları Abdülhamit Pehlivan, Cemalettin Özdemir, Arda Karadağ ve Ali Rıza Akyüz ile Başkan Yardımcısı Vekili Nurcan Alan bulunuyor; Zabıta Komiseri Ayhan Kıvılcım hakkında ise ev hapsi kararı verildi.
Öte yandan: Belediye Başkanı Ayşegül Ovalıoğlu’nun 86 yaşındaki babası Mustafa Özdemir ve dayısı Metin Soğuksu, adli kontrol şartıyla serbest bırakılanlar arasında yer aldı.
Yeni Parti’den AİHM hazırlığı: Yeni Parti, CHP’nin 2023 Kurultayı’nı iptal ederek Kemal Kılıçdaroğlu’nu yeniden genel başkanlığa getiren mutlak butlan kararının hak ihlallerine yol açtığı gerekçesiyle, Yargıtay’ın temyiz kararını beklemeden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurmaya hazırlanıyor.
Ayrıntılar: Başvuru için hazırlık ekibi kuran parti kurmayları, kararın siyasi partilerin iç işleyişine ve seçmen iradesine müdahale oluşturduğunu savunuyor.
Öte yandan: Kurmaylar, 14–15 Kasım’da yapılması planlanan kurultayın ardından seçim yeterliliği için altı ay geçmesi gerektiğini, bu sürede erken seçime gidilmesinin partiyi seçim dışında bırakabileceğini belirtiyor.
Mustafa Sarıgül Yeni Parti’den istifa etti: Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül, kara para aklama ve hakkındaki cinsel saldırı iddialarına ilişkin soruşturmalar nedeniyle partisini tartışmaların dışında tutmak amacıyla Yeni Parti üyeliğinden istifa ettiğini açıkladı.
Açıklama: Sarıgül, “Soruşturma sonuçlanıncaya kadar Yeni Parti üyeliğinden istifa ediyorum” diyerek adaletin tecelli edeceğine ve partisine döneceğine inandığını belirtti.
İsrail’de Netanyahu çoğunluğu kaybetti: İsrail’de 27 Ekim’de yapılan genel seçimlerin açıklanan sonuçlarına göre Başbakan Binyamin Netanyahu’nun bloku 53, Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet bloku 48 sandalye kazanırken Arap partileri toplam 19 sandalyeyle tarihindeki en yüksek temsile ulaştı.
Ayrıntılar: Hiçbir blok hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamadı; Arap partilerinin desteği muhalefete çoğunluk sağlayabilecek olsa da bloktaki Siyonist partilerin Demokratlar dışındakileri bu işbirliğine karşı çıkıyor.
Bir adım sonrası: Sonuçların 4 Kasım’da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a sunulması, yeni parlamentonun 10 Kasım’da yemin etmesi bekleniyor.
Zelenski, Türkiye’ye geliyor: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetiyle bugün çalışma ziyareti için Türkiye'ye gelece.
Ayrıntılar: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, İstanbul’daki görüşmelerde ikili işbirliği, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Karadeniz’deki güvenlik durumunun ele alınacağını duyurdu.
G20’de aile fotoğrafı iptal: ABD’nin Atlanta kentindeki G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda, bazı Avrupalı diplomatların Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’la aynı karede yer almaya itiraz etmesi üzerine planlanan aile fotoğrafı çekimi iptal edildi.
Ayrıntılar: Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın temsil edeceği toplantıda Ukrayna ve İran’daki savaşlar, ticaret gerilimleri ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere deniz yollarının güvenliği ele alınacak.
Öte yandan: Önceki toplantılara davet edilen Ukrayna ile G20’nin kurucu üyelerinden Güney Afrika, ABD yönetimi tarafından toplantıya çağrılmadı.
Oleşki’den tahliyeler başladı: Rusya ve Ukrayna, Ukrayna’nın güneyinde Rus işgali altındaki Oleşki kentinden sivillerin tahliyesine başlarken ABD First Lady’si Melania Trump’ın arabuluculuğunda sağlandığı bildirilen ateşkesin süresi pazar günü doluyor.
Ayrıntılar: Kent sakinlerine Rusya ve Belarus üzerinden Ukrayna’nın kontrolündeki topraklara gidecek otobüslere binmeleri için dört saatlik süre tanındı; birkaç yüz kişinin gaz, elektrik ve şebeke suyu bulunmamasına rağmen kentte kalmayı tercih ettiği bildirildi.
Çin Komünist Partisi’nde 33 ihraç: Çin Komünist Partisi, 26-29 Ekim’de Pekin’de düzenlenen Merkez Komitesi toplantısında, aralarında eski Politbüro üyeleri Zhang Youxia ve Ma Şingrui’nin de bulunduğu 33 üst düzey yetkilinin ihraç kararlarını onayladı.
Ayrıntılar: Parti, ihraçları ciddi disiplin ve yasa ihlalleriyle gerekçelendirdi; toplantıda yolsuzlukla mücadele, yöneticilerin denetlenmesi ve merkezi kararların uygulanmasının sağlanması öne çıktı.
Bir adım sonrası: Partinin 21. Ulusal Kongresi’nin 2027’nin ikinci yarısında yapılacağı duyuruldu; Şi Cinping’in kongrede dördüncü kez beş yıllık genel sekreterlik görevini üstlenmesi bekleniyor.
Pentagon’da gizli bilgi sızıntısı iddiası: Axios’un ulaştığı soruşturma raporuna göre, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından görevden alınan Genelkurmay Strateji, Planlar ve Politika Direktörü Korgeneral Brett Sylvia, Ukrayna ve İran’a ilişkin gizli bilgileri iki gazeteciyle paylaştığını kabul etti.
Ayrıntılar: Raporda, Haziran 2025’te başlayan temasların Signal ve yüz yüze görüşmeler üzerinden sürdüğü, Sylvia’nın kişisel telefonunu adli incelemeye teslim ettiği belirtildi.
Öte yandan: Kara Kuvvetleri yönetiminin Sylvia’ya destek açıklaması yayımlanması için Genelkurmay’a baskı yaptığı iddiası, Kara Kuvvetleri yetkililerince yalanlandı.
Epstein dosyasında Balmoral incelemesi: İskoçya Polisi, Kral 3. Charles’ın kardeşi Andrew Mountbatten-Windsor’un Jeffrey Epstein ve Ghislaine Maxwell’i 1999’da Balmoral Kalesi’nde ağırladığı ziyaret sırasında, istismara uğrayan bazı kadınların da kaleye getirildiği iddialarını incelemeye aldı.
Açıklama: Polis, kendilerine ulaşan bilgiler üzerine başlatılan incelemenin erken aşamada olduğunu ve sürecin merkezinde mağdurların yer aldığını belirtti.
Bir adım geriden: Kraliyet unvanları Ekim 2025’te alınan Andrew, ticaret elçiliği döneminde gizli belgeleri Epstein’le paylaştığı iddiasıyla 19 Şubat’ta kamu görevini kötüye kullanma suçlaması kapsamında gözaltına alınmıştı.
Ümraniye-Ataşehir-Göztepe metrosunda test sürüşü: İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin inşa ettiği Ümraniye-Ataşehir-Göztepe metro hattında, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in katılımıyla test sürüşü yapıldı.
Açıklama: Özel, hattın Ümraniye’yi denize ve kent merkezine bağlayacağını belirterek toplu taşıma yatırımlarının kentteki eşitsizlikleri azaltmadaki önemini vurguladı.
2027 LGS tarihi açıklandı: Millî Eğitim Bakanlığı, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezî sınavın 13 Haziran 2027 Pazar günü yapılacağını duyurdu.
Ayrıntılar: 8. sınıf öğrencilerinin katılacağı sınavın soruları, öğretim programlarındaki konu ve kazanımlara göre hazırlanacak; eğitim öğretim yılı 25 Haziran’da sona erecek.
Yurt dışı seyahatlerinde %24,2 artış: Türkiye İstatistik Kurumu’na göre, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı geçen yılın aynı dönemine göre %24,2 artarak 4,2 milyona ulaştı.
Ayrıntılar: Aynı dönemde turizm gideri %22,6 artışla 3,04 milyar dolara yükselirken yurt dışına çıkan vatandaşların kişi başı ortalama harcaması 723 dolar oldu.
Öte yandan: Türkiye’nin turizm geliri %5 artarak 25,53 milyar dolara çıktı; Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçi sayısı ise %1,6 azalarak 23,26 milyona geriledi.
Havası en temiz 10 şehir: Türkiye genelindeki hava kalitesi ölçüm istasyonlarından elde edilen verilere göre hazırlanan havası en temiz iller sıralamasında Kırklareli birinci, Artvin ikinci, Bayburt üçüncü oldu; Sinop, Bingöl, Rize, Karabük, Kırşehir, Isparta ve Bartın da ilk 10’a girdi.

Jet2'dan tamamı business class charter: İngiliz havayolu Jet2’nin charter birimi, 76 business class koltuğuyla yeniden düzenlenen ilk Boeing 737-800NG uçağını hizmete soktu; Liverpool John Lennon Havalimanı merkezli uçak, kış sezonu boyunca özel uçuşlar için kiralanabilecek.
Ayrıntılar: Normalde 189 yolcu kapasiteli uçak, yeni düzenlemede koltuk başına en az 109 santimetre diz mesafesi sunuyor. Spor, müzik, eğlence sektörü ve özel gruplardan gelen talep üzerine geliştirilen hizmet, yolculara kişiye özel ikramlar ve daha geniş kişisel alan sağlıyor. Düzenleme yalnızca charter uçuşlarını kapsıyor; Jet2’nin tarifeli seferlerinde business class koltuk bulunmuyor.
Threads yakın arkadaşlara özel paylaşımı test ediyor: Meta, X rakibi platformu Threads’de kullanıcıların gönderilerini yalnızca seçtikleri arkadaşlarıyla paylaşmasını sağlayan “Threads Friends” özelliğini test etmeye başladı.
Ayrıntılar: Instagram’ın “Yakın Arkadaşlar” özelliğine benzeyen sistem, İrlanda, İtalya ve Japonya’da test ediliyor. Teste katılan kullanıcılar, listelerine diğer ülkelerden kullanıcıları da ekleyebiliyor. Listeye en fazla 50 kullanıcı dahil edilebiliyor. Gönderileri yalnızca listedekiler görebiliyor. Bu kişilerin gönderilere bıraktığı beğeni ve yanıtlar da listedeki diğer kullanıcılar tarafından görüntülenebiliyor. .
Reddit’e “Senin İçin” akışı geliyor: Reddit, anasayfasını “Senin İçin” ve “Takip Edilenler” başlıklı iki ayrı akışla yenilediğini açıkladı.
Ayrıntılar: “Senin İçin” akışı, kullanıcıların katıldıkları topluluklardaki gönderileri ilgi alanlarına göre önerilen içeriklerle birleştirirken “Takip Edilenler”, yalnızca katılınan toplulukların gönderilerini derleyecek. Kullanıcılar, iki akış arasında geçiş yapabilecek ve platformu yeniden açtıklarında son görüntüledikleri akışla karşılaşacak. Yeni sayfa düzeni, birkaç hafta içinde dünya genelinde kullanıma sunulacak.
Apple-OpenAI davasında duruşma tarihi belli oldu: Apple’ın ticari sırlarının kötüye kullanıldığını öne sürerek OpenAI ve iki eski çalışanına açtığı davada duruşma tarihi, 19 Temmuz 2027 olarak belirlendi.
Ayrıntılar: Apple, davada eski çalışanları Chang Liu ve Tang Yew Tan’ın ticari sır niteliği taşıyan gizli ürün ve teknoloji bilgilerini OpenAI’ın donanım geliştirme çalışmalarına yardımcı olmak için kullandığını öne sürüyor. OpenAI’ın yanı sıra io Products’ın da taraf olduğu davada belge paylaşımının büyük ölçüde 5 Şubat’a kadar tamamlanması, delil toplama sürecinin ise 12 Mart’ta sona ermesi planlanıyor.

Martı, RoboMartı’yı duyurdu: Martı, yapay zeka destekli sürücüsüz araçları paylaşımlı yolculuk hizmetine entegre etmeyi hedefleyen RoboMartı projesini duyurdu.
Ayrıntılar: Şirketin kurucusu Oğuz Alper Öktem, test sürüşlerinin başarıyla tamamlandığını açıkladı. Kameralar, LiDAR sensörler ve radar sensörlerle çevresini 360 derece algılayabilen RoboMartı, trafik ışıklarını, yayaları, araçları ve yol koşullarını analiz ederek sürüş kararları verecek şekilde tasarlandı. Projenin hizmete başlama tarihi, RoboMartı’nın faaliyet göstereceği şehirler ve kullanılacak araç sayısı henüz paylaşılmadı.
Google, Gemini 4 Carbon’u duyurdu: Google, Gemini 4 Argon’un duyurulmasından iki hafta sonra bugüne kadarki en güçlü yapay zeka modeli olarak tanımladığı Gemini 4 Carbon’u da tanıttı.
Ayrıntılar: Karmaşık ve uzun süreli mühendislik görevleri için geliştirilen model, büyük yazılım projelerinde hataların kaynağını bulup düzeltmek için günlerce çalışabiliyor. Google’a göre Carbon; kodlama, çok adımlı görevleri yerine getirme, bilimsel akıl yürütme ve güvenlik açığı tespitinde Argon’u geride bırakıyor. İlk aşamada bir grup seçili siber güvenlik uzmanına açılan modelin daha sonra geliştiricilere, şirketlere ve tüketicilere de sunulması planlanıyor.
Darüşşafakalı öğrencilerin yol arkadaşı olur musunuz?
Her yıl mayıs ayında düzenlediği sınavla öğrencilerini belirleyen Darüşşafaka, çağdaş ve çok yönlü eğitimle öğrencileri hayal ettikleri geleceğe yaklaştırıyor. Darüşşafaka'ya yapacağınız aylık düzenli bağışlarla öğrencilerin yanında olabilir, hayatlarına dokunabilirsiniz.
Her ay yapacağınız düzenli bağış; babası ve/veya annesi hayatta olmayan, maddi olanakları sınırlı 1.000’i aşkın başarılı öğrencinin değerlerine bağlı, yaşam boyu öğrenmeyi ilke edinmiş, Türkçeye hâkim, İngilizceyi etkin kullanabilen, yetenekli olduğu spor ve sanat dallarında kendisini geliştiren, öz güven sahibi, ülkesine karşı sorumluluklarının bilincinde lider gençler olarak yetiştirilmesine katkıda bulunacak.
Darüşşafakalı öğrencilerin destek olmak için burayı ziyaret edebilirsiniz.
‘Hayal kırıklığı çukuru’na yaklaşırken: Yapay zeka balonu patlarsa kimler ayakta kalır?

"Doğa bilimci Charles Darwin, filozof John Stuart Mill ve edebiyatçı Brönte kardeşlerin dünya tarihindeki ortak noktası neydi?” diye sorulsa çoğumuz, yanıtı bilim, edebiyat ve felsefenin kesişim noktasında bir yerlerde ararız. Hâliyle yanıtımız isimlerin büyüklüğüyle paralel bir şekilde sofistike olmalıdır. Oysa bu isimlerin tarihteki ortak noktası, aynı hisse senedi çöküşünün mağdurları olmalarıydı.
Sakin olalım, ortada Türkiye gündemine çengel atacağımız bir fon skandalı filan yok, 1840’lı yıllarda İngiltere’de yaşanan Demiryolu Çılgınlığı (Railway Mania) var. Şöyle ki 1830’larda ilk açılan Manchester-Liverpool hattı gibi birkaç hattın yüksek kâr getirmesi ve düşük faiz ortamı bir heyecan yaratır. İngiliz Parlamentosu bu heyecanla birlikte doğru düzgün fizibilite yapmadan 272 yeni demiryolu şirketine ruhsat verir. Darwin, Mill ve Brönte kardeşlerin de içinde olduğu her kesimden insan da birikimlerini kağıt üzerindeki bu projelere yatırır. 1847-1850 yılları arasında faizlerin yükselmesi ve inşa edilen hatların çoğunun az yolculu kârsız güzergahlar olduğunun anlaşılmasıyla hisseler çakılır.
İnsanlık tarihinin en etkili bilim insanlarından biri olan Darwin’in o günlerde mali danışmanına panik içinde yazdığı mektupta geçen şu cümleler hazindir:
Kızamık ve boğmacada yeniden artış: Nature Medicine’de yayımlanan iki Küresel Hastalık Yükü çalışması, kızamık ve boğmaca vakalarının 2020 sonrasında yeniden arttığını ortaya koyarken rutin aşılama programlarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Ayrıntılar: Beş yaş altındaki çocuklarda kızamık vakalarının 2019-2023 arasında %40 artarak tahminen 15,6 milyona ulaştığı hesaplandı; aynı dönemde ilk doz kızamık aşısını yaptıranların oranı %83,6’dan %81’e geriledi.
Perspektif: Boğmacada ise 2020-2023 arasındaki yükseliş, pandemi sırasında olağandışı biçimde düşen vakaların pandemi öncesi seviyelere dönmesini yansıtıyor; araştırmacılar, aşılamadaki aksaklıkların ve temas, tanı ile bildirim süreçlerindeki değişikliklerin etkilerini birbirinden ayıramadıklarını belirtiyor.
Gençlerin üçte biri uyuşturucu ve alkol bilgisi için AI'a başvuruyor: ABD’de 18-29 yaş arasındaki 995 kişiyle yapılan bir araştırmaya göre katılımcıların %32’si uyuşturucu ve alkol kullanımı hakkında bilgi edinmek için ChatGPT, Google Gemini ve Meta AI gibi araçları kullanıyor.
Ayrıntılar: JMIR Formative Research dergisinde yayımlanan araştırmada, yapay zekaya başvuranların yaklaşık %93’ünün madde kullanımının riskleri ve sonuçları hakkında bilgi aradığı, yaklaşık yarısının dozaj gibi belirli maddelere ilişkin sorular sorduğu, %35’inin ise bağımlılık gibi konuları araştırdığı görüldü. Araştırmacılar, sohbet botlarının yanlış veya riskli yönlendirmelerde bulunabileceği uyarısında bulunarak yanıtların doğruluğunun ve gençlerin davranışları üzerindeki etkilerinin incelenmesi gerektiğini belirtti.
Gebelikte yangın dumanı solumak otizmle ilişkilendirildi: ABD’de yaklaşık 900 bin anne-çocuğu inceleyen araştırmada, gebelik sırasında orman yangınlarından kaynaklanan ince partiküllere maruz kalmanın çocuklarda otizm tanısı alma olasılığındaki artışla ilişkili olduğu ve bu ilişkinin özellikle gebeliğin ikinci ve üçüncü üç aylık dönemlerinde belirginleştiği görüldü.
Ayrıntılar: JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan araştırmada, yangın kaynaklı ince partikül madde yoğunluğundaki metreküp başına her 0,75 mikrogramlık artışın çocuklarda otizm tanısı alma olasılığında %30 artışla ilişkili olduğu hesaplandı. Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel olduğunu ve yangın dumanına maruz kalmanın otizme doğrudan neden olduğunu kanıtlamadığını vurguladı.
Editörün notu: Yangın dumanı solumanın uzun süreli etkileri neler? | Angst, Deniz Aytekin

Daniel Humm’ın New York’taki yeni restoranında sanat ve ateş birarada: Üç Michelin yıldızlı Eleven Madison Park’ın şefi Daniel Humm, New York’un West Village semtinde, adını taşıyan HUMM restoranını açtı. Eleven Madison Park’a kıyasla daha rahat bir deneyim sunan mekanın iç tasarımı Fransız tasarımcı Pierre Yovanovitch imzası taşıyor.
Mekandan: Bordo ve hardal tonlarının yoğun olduğu restoranda kadife oturma grupları, cilalı kırmızı bölmeler ve buzlu cam avizelerle sıcak, teatral bir atmosfer yaratılıyor. Francesco Clemente’nin yıldızlar ve deniz canlılarıyla bezeli el boyaması tavan freski, Rashid Johnson’ın duvar resmi ve Louise Bourgeois’nın eserleri dekorasyona sanatsal bir boyut katıyor.
Menüden: Açık mutfaktaki seramik kaplı odun fırını, mevsimsel malzemeleri öne çıkaran modern Amerikan mutfağının odağında. Menüde Humm’ın annesinden ilham alan iki kişilik fırında tavuk, kömür ateşinde pişirilmiş levrek, ev yapımı makarna ve ballı süt dondurması öne çıkıyor. Kırmızı et içermeyen menü, sebze odaklı yaklaşımıyla dikkat çekiyor.
Okuma önerisi: Daniel Humm Dreams of a Restaurant Where No One Wants to Leave | Daniel Humm, Bon Appétit
Neolokal, The World’s 50 Best Restaurants 2026 listesinde 94. sırada: Şef Maksut Aşkar’ın İstanbul’daki restoranı Neolokal, dünyanın en prestijli gastronomi listelerinden The World’s 50 Best Restaurants 2026’nın 51-100 sıralamasında 94. sırada yer aldı.
Nedir? 21 Ekim’de açıklanan liste, altı kıtadan 36 şehirdeki restoranları bir araya getiriyor. Anadolu mutfak mirasını çağdaş tekniklerle yorumlayan Neolokal, bu başarıyla Türkiye’yi uluslararası gastronomi sahnesinde temsil ediyor.
Ayrıca: Listenin ilk 50 restoranı ise 4 Kasım’da Peru’nun başkenti Lima’da düzenlenecek törenle açıklanacak.
Okuma önerisi: En iyileri açıklayan liste her yönüyle yeterince iyi mi? | Reyhan Ülker, apéro

WE ARE ONA, Art Basel Paris’te Tayland mutfağını sanatla buluşturdu: Gastronomi, sanat ve tasarımı biraraya getiren WE ARE ONA, Art Basel Paris kapsamında şef Dalad Kambhu ve sanatçı Rirkrit Tiravanija ile DALAD’S adlı geçici restoran projesini hayata geçirdi. 18-25 Ekim tarihleri arasında, Place de l’Étoile yakınındaki gizli bir mekandaki deneyim, Tayland mutfağını çağdaş bir yorumla sundu.
Neler neler? Tiravanija’nın geleneksel Tayland balıkçı teknelerinden esinlenerek tasarladığı paslanmaz çelik masalarda yemekler konukların önünde hazırlandı. Kambhu, yerel malzemeleri geleneksel tarifler ve modern tekniklerle buluşturduğu dört aşamalı öğle ve sekiz aşamalı akşam menüleriyle 100 kişiye kadar konuğu ortak bir sofrada buluşturdu.

Kendine Has Sahnesi’nde üç grup: Büyük Ev Ablukada, Jakuzi ve Arkadaş, farklı müzikal dünyaları tek günlük bir programda buluşturan Kendine Has Sahnesi kapsamında 31 Ekim’de İstanbul KüçükÇiftlik Park’ta sahne alacak.
Ayrıntılar: “Renkleri geri getirmek” fikrinden hareket eden konser serisi, alternatif müziği merkeze alıyor; üç grubun kendine özgü sahne performanslarını aynı gün izleme fırsatı sunuyor.

Documentarist’ten Adalar’da ekoloji buluşması: Bir yıldır Türkiye’yi dolaşan Tükettiğimiz Dünya Documentarist Ekoloji Buluşmaları, 31 Ekim’de Adalar Müzesi’nde düzenlenecek film gösterimleri ve yönetmen söyleşileriyle başladığı şehir olan İstanbul’da sona erecek.
Ayrıntılar: Deniz ekosistemi ve adalarda yaşamı odağına alan programda Nazlı Ökten’in Bir Ada(m) ve Ayşenur Sülün’ün Hayalet Ağlar filmleri gösterilecek; ardından yönetmenlerle söyleşi yapılacak.
Bilgi notu: Saat 14.00’te başlayacak etkinliğe katılım ücretsiz.

Ostermeier’in Türkiye’deki ilk oyununa prömiyer: Yönetmen Thomas Ostermeier’in Türkiye’de yönettiği ilk oyun Değişim / Dönüşüm, Mine ve Tarık’ın evliliklerinin bir hesaplaşmaya dönüşmesini anlatan hikayesiyle 3 ve 4 Kasım’da Zorlu PSM’de sahnelenecek.
Ayrıntılar: Maja Zade’nin metnini Türkçeye uyarlayan Timuçin Esen, uzun bir aranın ardından tiyatro sahnesine dönüyor; Esen ile Funda Eryiğit, oyunda toplam 22 karaktere hayat veriyor.
📊 Haftanın kelimesi: Özel sektör tahvilleri. Fon krizinin ardından şirketlerin borçlanma araçlarındaki ödeme aksaklıkları büyüyor; yılbaşından 27 Ekim’e kadar vadesinde ödenemeyen anapara 12,7 milyar liraya ulaştı. Emircan Yaman, EXANTE için piyasadaki sorunları ve yatırımcıların karşılaştığı riskleri uzmanlarla değerlendirdi.
🏫 Haftanın tartışması: Ortak sınav, ortak fayda getirir mi? Millî Eğitim Bakanlığı’nın yeni ortak yazılı sınav sistemi, öğretmenlerin sınav hazırlama yetkisini daraltırken öğrencilerin farklı öğrenme ihtiyaçlarının nasıl gözetileceği sorusunu gündeme taşıyor. Ayşe Alan, ölçme-değerlendirmede ortak standartlarla öğretmenlerin mesleki özerkliği arasındaki dengeyi sorguladı.
🌍 Haftanın gündemi: İklim değişikliğinin ekonomik bedeli. Aşırı hava olayları üretimden enflasyona, büyümeden finansal istikrara uzanan sonuçlar doğuruyor. Burak Arzova, COP31 yaklaşırken merkez bankalarının ve ekonomi yönetimlerinin iklim risklerini nasıl değerlendirmesi gerektiğini, bu riskleri küçümsemekle geçici şoklara aşırı tepki vermek arasındaki denge üzerinden ele aldı.
📱 Haftanın fikri: Tek kişilik uygulamalar. Yapay zeka, yalnızca bir kişinin, ailenin veya arkadaş grubunun ihtiyacını karşılayan yazılımlar geliştirmeyi kolaylaştırıyor. Doğa Yurduneri, milyonlarca kullanıcıya ulaşma hedefinin yerini gündelik bir sorunu çözmeye bırakabildiği bu yeni dönemde, kodlamanın kişisel bir yaratıcılık aracına dönüşmesini inceledi.
🤖 Haftanın sorusu: Yapay zekayla dertleşmek, daha iyi bir hayat getiriyor mu? Türkiye’de üretken yapay zeka kullanımı yaygınlaşırken geçim sıkıntısı, güvencesiz çalışma ve fırsat eşitsizliği sürüyor. Hakan Bektaş, EXANTE için teknolojinin sunduğu kişisel destekle toplumsal refah arasındaki mesafeyi ve ekonomik kazanımlardan kimlerin yararlanacağını tartıştı.
⏳ Haftanın okuması: Pandemi günlerini özlemek bizi kötü biri mi yapar? Kapanma dönemine duyulan özlemin ardında, yavaşlayabilmek ve kendi zamanımız üzerinde söz sahibi olmak da var. Vartan Estukyan, Angst için bu duygunun çalışma düzenimizle ilişkisini ve kendimize vakit ayırabilmek için neden bir felaketi beklemek zorunda hissettiğimizi yazdı.






