Zamanı bükülmesine şahit olurken yaşamı çekiştirmek ve ona yön vermek fikrine eş görülebilir mi mimarlık ve tasarım?
Her ne kadar tekniklerle çevrili olsa da başka disiplinler, bakış açıları ve cesaretle beklenenin ötesine çıkmak gibi bir şey. Bugünün Page'inde biraz fikrin geliştirilmesine değinmek istedik ve dünyanın en çok tanına ve döneminin en özel mimarlarından biri olan Kengo Kuma ile röportaj yaptık...
Up: Sıra dışı yapısıyla Guggenheim Bilbao
Antro: Mimar Kengo Kuma röportajı: "Mimarlık benim için bir bina için ışık tasarlama eylemidir."
Spell: Cam Mimarlığı-Paul Scheerbart
Dot: Vadim Puyandaev ile sanatı üzerine: "Resmin lekeli dünyası!"
Sanata ve tasarıma toplumsal açıdan bakmak ve eleştirmek hoşuna gidiyorsa ayda bir posta kutunda belirecek olan bu yayına abone olabilir ve bu e-postayı birincil klasörüne taşıyabilirsin.
Keyifli okumalar!
Ece Zeren Aydınoğlu
• Sıra dışı yapısıyla Guggenheim Bilbao
Günümüzde mimari birçok tekniğe ve farklı tasarıma sahip oldukça geniş bir alana yayılmış durumda. Mimarinin bir toplumun hatta dünyanın geleceğine yön verecek kadar geleceğini yaratacak kadar güçlü bir alan olduğuna inanıyorum. Geliştirilen farklı tasarımlar ve sıradışı mimari yapılar da bunu gittikçe daha ulaşılabilir kılıyor.
Guggenheim Müzesi; İspanya’nın Bask Ülkesi bölgesinde Bilbao şehrinde bulunan sıra dışı mimarisiyle göze çarpan bir modern sanat müzesi. Çekici caddeler ve meydanlarla çevrili müze, endüstriyel geçmişini geride bırakarak şehrin yeni gelişen bir bölgesinde yer alıyor. Ziyaretçiler plazaya vardıklarında geniş bir merdivenden inerek Salon’a erişiyorlar. Müze; bu alışılmadık özelliğiyle yer aldığı Nervion Nehri kıyısındaki alanlar ile daha yüksek şehir seviyesi arasındaki yükseklik farkını başarılı bir şekilde ortadan kaldırıyor.
Müze; dışarı kısmında her açıdan oldukça farklı çeşitli konfigürasyonlara sahip. Ayrıca Louise Bourgeois, Eduardo Chillida, Yues Klein, Jeff Koons veya Fujiko Nakaya gibi sanatçıların dışarıya yerleştirdiği bir dizi sanat eserine de hayran kalmamak elde değil. Ziyaret edenlerin hayranlıkla gezeceği bu sıradışı mimari yapı; gelecekteki mimariye de yön verecek nitelikte…
İpek Akıncı
Mimar Kengo Kuma röportajı
"Mimarlık benim için bir bina için ışık tasarlama eylemidir."
Mimarlık alanında en bilinen, felsefesi ve tasarımlarıyla takdir edilen Kengo Kuma ile sohbet ettik. Kendisi aynı zamanda Eskişehir'deki Odunpazarı Modern Müze'nin de mimarı.
EZA: Çalışmalarınızda beton gibi materyallerdense daha çok ahşap, bambu gibi materyalleri seçtiğinizi biliyoruz, bir röportajınızda bu materyallerin insan ile olan ilişkisinin betona göre daha eski olduğunu söylediniz. Bunu biraz açar mısınız? Ben doğa ile ilişkimizin birbirimize dokunarak sürdüğü noktada yaşamın bizim için daha değerli ve anlamlı olacağını düşünüyor hatta sağlığımızı da olumlu etkileyeceğini düşünüyorum. Sizce büyük kentlerde böyle bir yapılaşmaya gidildiğinde nasıl sonuçlar alırız?
Kengo Kuma: İnanıyorum ki şehirler büyüdükçe doğal malzemelere olan ihtiyaç da artacaktır. Doğal malzemelerin insan vücudu üzerindeki "tıbbi" etkisini ölçmeye çalışmadan önce, bir odadaki küçük bir doğal parçanın bile stresinizi azaltabileceğini fark ediyoruz.
EZA: Çocukluğunuzdan beri ahşap ile olan ilişkinizi ve bunun etkisini deneyimlediğinizi biliyoruz. Buna ek olarak bugünkü tarzınızı oluştururken 90’larla birlikte Japonya’da yaşanan ekonomik krizin de etkisi olduğu ve bu durumun sizi daha geleneksel yöntemlerle çalışmaya yönlendirdiğini de biliyoruz. Bu anlamda diyebiliriz ki mimarı, tasarımcıyı, sanatçıyı toplumsal olaylar ve toplumsal yapı etkiler. Aynı zamanda mimari ve kentsel yapılaşma da sosyal yaşamı, siyaseti ve devlet yapısını etkileyebilir. Biz de Türkiye olarak bu tarz bir olay deneyimliyoruz ve 1999 yılında da çok benzer şekilde deneyimlemiştik. (Dönem hükümetinin değişmesindeki etkenlerden birinin de 99 Gölcük depreminde yaşananlar olduğu düşünülmektedir.) Toplumsal olayların mimariyi etkileme gücü ve mimarinin toplumsal yapıyı etkileme gücü konusuna nasıl bakıyorsunuz?
Kengo Kuma: Sizin de söylediğiniz gibi, Japonya ciddi doğal afetlere yabancı değil ve bu afetler eski zamanlardan beri Japon düşünce tarzını derinden etkilemiştir. Doğal olayların insanlığın kontrolü dışında gerçekleştiği ve her şeyin tutarsız olduğu, pek çok Japon tarafından paylaşılan bir bakış açısıdır. Japonya'da insanlar bu nedenle, o dönemde mevcut olan gelişmiş teknolojilerle binaları düzenli olarak yenilemiş veya "güncellemiştir". Doğal afetler insanlara her şeyin gelip geçici olduğu fikrini vermiş ve Japon kültürünün ve hayata karşı tutumlarının temelini oluşturmuştur.
EZA: Işığın ve boşlukların tasarımdaki yeri sizce nedir? Hem tasarıma hem de insan hayatına etkisi nasıldır? Tasarımcılar ışığı ve boşluğu nasıl düşünmeli?
Kengo Kuma: Antik çağlardan beri ışık insan yaşamına ritim ve bilgi vermiştir. Mimarlık benim için bir bina için ışık tasarlama eylemidir.
EZA: Türkiye’de 6 Şubat tarihinde çok yıkıcı sonuçları olan 2 büyük deprem yaşandı, resmi rakamlara göre 40 bini aşkın kişi ve binlerce hayvan hayatını kaybetti. Antakya kültürel zenginliği olan bir bölgeydi, Gaziantep’in yüzlerce yıldır kültürel mirası kabul edilen kalesi yıkıldı… Bölgedeki kentlerde içinde yaşanacak bina neredeyse yok denecek noktada. İnsanlar ya göç etmek zorunda kaldılar ya da çadırlarda yaşıyorlar şu an, kurtarılan hayvanlar başka illere gönderildi ya sahiplendirildiler ya da barınaklara yerleştiriliyorlar… Yüzlerce insan işsiz kaldı. Bu deprem bekleniyordu ve bazı yetkililer uyarmıştı. Sizce bu tarz bir soruna engel olmak için burada nasıl bir yapılaşma olmalıydı? Uyarıların ardından nasıl güçlendirmeler yapılabilirdi? Bir mimar olarak baktığınızda bugünden sonra nasıl bir yol izlenmeli sizce?
Kengo Kuma: Depremlerde meydana gelen hasarların kötü yapılaşmayla çok ilgisi vardır, zira bölgenin neresinde olursa olsun sismik tasarım standartlarının yürürlükte olması gerekir. Mimarlar elbette tasarımlarının buna uygun olarak inşa edilip edilmediğini kontrol etmeli ve bir depremin olası zararlarından kaçınmak için iç mekanda ne tür mobilyaların uygulanması gerektiğini de belirtmelidir.
EZA: Japon mimarisi, doğal malzemeler kullanımı ile bilinir. Doğal malzemelerin dayanıklılığı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Kengo Kuma: Daha önce de belirttiğim gibi, Japonya çok sayıda doğal afet yaşamış ve her fırsatta doğal malzemelerin daha dayanıklı olması için teknolojilerini geliştirmiştir. Bazı tarihi binalar her 20 yılda bir en son teknolojiyle yeniden inşa edilirken, eski malzemeler korunuyor ya da başka amaçlar için geri dönüştürülüyor. Doğal malzemelerin ve yeni teknolojilerin kombinasyonu, mevcut / gelecek nesiller için mimarinin anahtarıdır. Ve yaptıklarımızı dünyanın geri kalanına yaymak istiyorum.
• Cam Mimarlığı-Paul Scheerbart
Ünlü yazar Scheerbart’ın 1914’te kaleme aldığı “Cam Mimarlığı” adlı yapıt yayınlandığında büyük yankı uyandırdı. Ayrıca Scheerbart’ın kitabı Bruno Taut’a adaması ve aynı zamanda Bruno Taut’un da aynı yıl gerçekleşterdiği ünlü “Cam Ev”i Scheerbart’a ithaf etmesi de kitabın konusuyla ilgili büyük bir merak uyandırıyor.
Yazarının mimarlık sektöründen olmamasına karşın kitabın vizyoner bir bakış açısı taşıması da oldukça büyük ilgi uyandırdı okuyucuları arasında. Scheerbart eserinde en büyük önemi; insanlarını ve yurttaşlarını kendilerine layık konutlara yerleştirmeye veriyor. Loos ve Corbusier’in bu arada inşa ettikleri cam evler gibi… Ayrıca yazar insanların içerisinde yaşadıkları evlere kendilerinden ve kişisel davranışlarından izler bıraktığını savunuyor ve bunu romanında işlemek için de izlerin silinmesi en zor madde olan camı tercih ediyor. Camda izler kalıcı ve insanlar yaşadıkları yerlere kendilerinden bir parça da bırakabiliyorlar bu sayede.
Romanda cam soğuk ve tarafsız… Bu nedenle cam mülkiyetin düşmanı olarak tanımlanıyor. Camın aurası yoktur ve camda herhangi bir şeyin tutunması imkansızdır anlayışından da yola çıkılarak esere farklı bir boyut kazandırılıyor.
Konusu kalıplaşmış romanlardan oldukça farklı olan bu eser sıra dışı konusu ve anlatımıyla okuyucuyu sonuna kadar kendisine bağlıyor.
İpek Akıncı
Vadim Puyandaev, San Francisco’da yaşayan aslen Kazakistanlı bir sanatçı. 30 yıl boyunca İsrail’de profesyonel ressam, heykeltıraş ve tasarımcı olarak yaşamını sürdürmüş. Sanatçının, İsrail’de Kızıldeniz’in üstündeki bir köprünün tasarımı dahil olmak üzere, minyatür gravürlerden büyük ölçekli duvar resimleri ve anıtsal kamusal sanata kadar çeşitli boyutlarda birçok işi var. 1994’ten beri bu alanın içinde bulunan sanatçı aynı zamanda yirmi yıldan uzun süre multimedya performanslarında da iş birliğinde bulunmuş. Vadim aynı zamanda EVM Laboratuarları (İsrail) ve Avy K Productions (ABD)’nin kurucu üyelerinden. Kendini canlı resim, kurgu, dans ve müzik gibi farklı disiplinlerin aracılığı ve birlikteliğiyle ortaya çıkan şeyleri araştırmaya adamış durumda.
“Çeşitli medya alanlarında çalışmış olmama rağmen, ana alanım resim. Tekneler, dansçılar veya kuşlar gibi belli motifler işlerimde tekrarlama eğiliminde ve bu farklı temaları keşfeden farklı seriler oluşturuyorum. Çalışmalarım sıklıkla hareketsizlik hareketle, düz arka planlar üç boyutlu nesnelerle ve bir resimde seçilen bir tonun farklı tonları çelişiyor, “resmin lekeli dünyası” olarak adlandırdığım şeyde dinamizm ve güzellik kalitesi oluşturuluyor. Nesneler kısmen engellenmiş, resim içinde dünyalar veya öyküler yaratmayı izleyiciye bırakıyor. Geleneksel tarzlarda çalışıyorum, manzara, natürmort ve betili sanat. Resim yapmaya iki farklı yaklaşımım var ama genellikle birden fazla tuval ile başlayıp aynı anda hepsiyle çalışıyorum. İlk yaklaşımda, belli bir renk paletini baz alarak soyut bir çizimle yüzeyi hazırlıyorum. Sonrasında da taslak albümlerime geçerek soyut çizimi kaplamak istediğim figürü dikkatlice seçiyorum. Kompozisyon ortaya çıktığında, renk ve yapıyla çalışarak soyut ve figürsel arasındaki mükemmel dengeyi bulmaya çalışarak çok zaman harcıyorum. İkinci yaklaşım daha sezgisel ve çok risk ve eylem içeriyor. Çizmeye böyle başladığımda ne yapacağım hakkında hiçbir fikrim olmuyor. Başlangıçta bir tür soyut kaos gibi. Ama yavaşça, figürler ortaya çıkmaya başlıyor. Hareket etmek -tuval ile dans etmek- bu metodun önemli bir parçası. Hangi yaşamın orda saklı olduğunu kışkırtma ya da hedef olmadan bulmak benim işim.”
Kamusal sanat projelerini ele aldığında, hedefinin bölgenin uyumunu bozmadan, taze ve yeni bir şeyler bulmak için çevreye organik olarak girmek olduğunu gördüğümüz sanatçı, işlerinde her zaman evrenin görsel ekolojisinin rehberliğinde yeni fikirler ve projeler üretme çabasında olduğunu gösteriyor. Sanatçı geçtiğimiz otuz yıl boyunca, İsrail turizm merkezi Eilat’ta bir havaalanında duvar resmi, Eilat şehrinin girişinde bir heykel, İsrail Mısır sınır kapısında bir duvar resmi ve Kızıldeniz üzerinde bir köprü tasarımı, duvar yazısı, tasarım konsepti, ABD San Francisco’da Banya Archimedes heykeli, Oakland’da Lincoln Üniversitesi için duvar resimleri dahil sayısız kamu için sanatı eserleri üretmiş.
“Canlı sanattan zevk alıyorum çünkü özgürlük ve risk alma ve doğaçlama fırsatı sunuyor. Bir sürü sergide yer almayı ve yeni projeler üzerine çalışmayı seviyorum. Çok projeden gelen hayatın baskısını seviyorum. Ailemle zaman geçirince hızlıca iyileşiyorum. “Rustling Silk” adlı bir multimedya sanatı projesinde beraber çalıştığım Said Atabekob’u seviyorum. Bence onu ilgi çekici bulabilirsiniz. Stüdyoda ya da ailemle çok fazla zaman geçiriyorum. Performanslara, sergilere, konserlere ve doğaçlama toplantılarına gidiyorum. Koşmayı ve yüzmeyi çok seviyorum. Şu anda bir multimedya kurgu/performansı olan “Red Wind” adlı bir proje üzerine çalışıyorum Aynı zamanda uluslararası sanat sergisinde sergilenecek olan “Boats” ve “Still Life” resim serilerim üzerinde çalışmaya devam ediyorum.”
Önümüzdeki ay görüşmek dileğiyle.
Hoşça Kal!
