🏦 Global merkez bankaları haftası

^{Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.}

•  BIST 100 endeksi, haftayı 96,5 milyar TL ortalama hacim ve %4,44 kazançla 10.081 puan seviyesinden tamamladı. 

• Haftaya sakin bir açılışla başlayan ancak pozitif enflasyon verisi sonrası hızlı bir şekilde yukarı yönlü ivmelenen endeks, açığa satış yasağının esnetilmesi ve bankaların enflasyon muhasebesinden muaf tutulması gibi haberlerin de etkisiyle son haftaların en pozitif performansını gösterdi. Endeks böylece tekrardan 10.000 psikolojik direncini aşmış oldu.
• Endekste teknik olarak 10.100 seviyesi direnç, 9.800 seviyesi ise destek noktası olarak görünüyor. 
• Endekste aylık kazanç %13,75 seviyesinde olmakla birlikte; yılbaşından bu yana kazanç %34,95, son bir yıllık kazanç ise %26,35 seviyesinde yer alıyor.
• BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından haftayı en yüksek kazançla kapatanlar sırasıyla %37,64 kazanç yaşayan Peker GYO (PEKGY), %15,13 kazanç yaşayan Coca Cola İçecek (CCOLA) ve %13,93 kazanç yaşayan Anadolu Efes (AEFES) payları oldu.
• BIST Malî Endeksi (XUMAL) haftayı %4,26 kazançla tamamlarken, BIST Sanayi Endeksi (XUSIN) %3,58, BIST Hizmetler Endeksi (XUHIZ) ise %4,80 kazanç yaşadı.
• Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin 2025 yılında enflasyon muhasebesinden muaf tutulacağını açıkladı.

•  Nakit açığı: Hazine ve Maliye Bakanlığı, hazine nakit dengesinin Kasım ayında 62,2 milyar TL açık verdiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Bir önceki yılın aynı döneminde denge 95,3 milyar TL fazla vermişti. Bakanlık verilerine göre söz konusu dönemde hazinenin nakit gelirleri %24,1 artışla 932,8 milyar TL'ye yükselirken, giderleri ise %51,6 artışla 995,0 milyar TL'ye çıktı.
• Ayrıca: Aynı dönemde faiz giderleri yıllık bazda %58,8 artışla 130,4 milyar TL'ye ulaştı. Bu dönemde faiz dışı denge ise 68,2 milyar TL fazla vermiş oldu. 

•  Gümrük avantajı: Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye'nin Trump'ın Meksika, Kanada ve Çin ürünlerine getirmeyi vadettiği gümrük vergilerinden faydalanabilecek konumda olduğunu ifade etti. 

• Ayrıntılar: Konuyla ilgili, "Türkiye, üretim kapasitesi, geniş ürün yelpazesi ve rekabetçi fiyatlarıyla bu fırsattan yararlanabilecek bir ülke konumundadır" ifadelerini kullanan Bakan Bolat, Türkiye'nin özellikle tekstil, hazır giyim, makine, elektronik ve otomotiv gibi sektörlerde Meksika ve Çin'in yerini doldurabileceğini söyledi.

•  Demiryolu kredisi: Dünya Bankası İcra Direktörleri Kurulu, Doğu Türkiye Orta Koridor Demiryolu Geliştirme Projesi kapsamında Türkiye'ye 660 milyon USD'lik finansman sağlanacağını açıkladı. 

• Ayrıntılar: Dünya Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre proje kapsamında,  Sivas'ın Divriği ilçesi ile Kars arasındaki bağlantının 660 kilometrelik kısmı tamamen elektrikli demiryolu hattı ile genişletilecek ve demiryolunun yük taşıma kapasitesi yıllık 750 bin tondan 20 milyon tona çıkarılacak.

• Eğitim harcamaları: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2023 yılında eğitim harcamalarının yıllık bazda. %92,5 artışla 1 trilyon 130 milyar TL'ye ulaştığını, eğitim harcamaları/GSYH oranının ise 0,4 puan artışla %4,3'e yükseldiğini açıkladı. 

• Ayrıntılar: TÜİK verilerine göre 2023 yılında öğrenci başına eğitim harcamaları TL bazında %95,1 artışla 49 bin 45'e yükselirken, USD bazında ise %36,1 artışla 2 bin 65'e çıktı.
• Öte yandan: TÜİK verilerine göre 2023 yılında sağlık harcamaları ise yıllık bazda %105,0 artışla 1 trilyon 244 milyar TL'ye yükseldi. Söz konusu dönemde sağlık harcamalarının GSYH'ye oranı 0,7 puana artışla %4,7'ye yükselirken, kişi başına düşen sağlık harcamaları %104,2 artışla 14 bin 582'ye çıktı. Aynı dönemde devletin toplam sağlık harcamaları içindeki payı ise 1,1 puan artışla %77,5'e yükseldi. 

•  Yapay zekaya yatırım: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Katar'da düzenlenen Doha Forum 2024'te yaptığı konuşmasında, yapay zeka teknolojilerine hazırlık için önemli yatırımlar yaptıklarını ve son 10 yılda Ar-Ge harcamalarını iki katına çıkardıklarını ifade ederek, "Bu, insan sermayesi açısından olduğu kadar fiber optik hatlar, internet erişimi ve geniş bant abonelikleri gibi dijital altyapı yatırımlarını da içeriyor" dedi. 

• Öte yandan: Bakan Şimşek, Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) uzun süre sonra ilk kez 250 baz puanın altına gerilediğini de söyleyerek, "2023 yılı Mayıs ayına göre düşüş, gelişmekte olan ülkelerde ortalama 49 baz puan iken ülkemizde 456 baz puan" dedi. 

•  Sigorta limiti: Tasarruf Mevduatı ve Sigorta Fonu (TMSF), 650 bin TL olan sigortaya tabi mevduat ve katılım fon tutarının, 2025 takvim yılı başından itibaren 950 bin TL'ye çıkarılacağını açıkladı.

•  Asgari ücret çıkışı: TÜRK-İŞ Genel Başkan Yardımcısı Eyüp Alemdar yaptığı yazılı açıklamada, kurumların yaptığı asgari ücret açıklamalarının ülke gerçekleriyle bağdaşmadığını ve asgari ücretin enflasyonun asıl sebebi olmadığını vurguladı.

• Ayrıntılar: Alemdar konuyla ilgili yaptığı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"IMF'nin 'asgari ücret artışı enflasyonu artırmamalı' ve MÜSİAD'ın 'asgari ücret artışı %25'i geçmemeli' şeklindeki açıklamaları ülke gerçekleriyle bağdaşmıyor. Ülkemizde ekonomik kriz ve hayat pahalılığının her geçen gün arttığı, başta asgari ücretliler olmak üzere halkımızın büyük bir sıkıntı içinde yaşadığı bu dönemde, yapılan bu açıklamalar kabul edilemez."

• İstihdam beklenti üstü: ABD’de tarım dışı istihdam Kasım ayında 227 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin hafifçe üzerinde kaydedildi.

• Ayrıntılar: Piyasa beklentisi artışın 220 bin olması yönündeydi. Söz konusu dönemde işsizlik oranı 0,1 puan artışla %4,2’ye yükselirken, saatlik kazançlar da aylık bazda %0,4 artarak piyasa beklentisinin üzerinde kaldı.

•  Tüketici güveni: ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi Aralık ayında bir önceki aya kıyasla 2,2 puan artışla 74,0'e yükselerek piyasa beklentilerini aştı.

• Ayrıntılar: Söz konusu dönemde endeksi oluşturan alt endeksler arasından mevcut durum endeksi 14,3 puan artışla 77,7'ye yükselirken, beklentiler endeksi ise 5,3 puan azalışla 71,6'ya geriledi. Bu dönemde tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise 0,3 puan artışla %2,9'a yükseldi. 

•  Beklenti üstü büyüme: Avrupa İstatistik Ofisi (Eursostat), Avro Bölgesi ekonomisinin 2024'ün üçüncü çeyreğinde çeyreklik bazda %0,4; yıllık bazda %0,9 büyüdüğünü tahmin ettiklerini açıkladı. 

• Ayrıntılar: Eurostat verilerine göre Avro Bölgesi ekonomisini oluşturan ülkeler arasından İspanya ekonomisi çeyreklik bazda %0,8 büyürken, Fransa ekonomisi %0,4, Almanya ekonomisi ise %0,1 büyüdü. Bu dönemde İtalya ekonomisi ise oransal olarak değişim göstermedi. 

•  Daha yavaş indirim: Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonun, ekonomik büyümenin ve işgücü piyasasının son aylarda beklediğinden daha güçlü olduğunu, bu nedenle faiz indirimlerinin hızını yavaşlatmanın uygun olacağını düşündüğünü söyledi.

• Ayrıca: Hammack ayırca, 2025 yıl sonuna kadar birkaç kümülatif indirimin yerine, Ocak ayı sonuna kadar bir faiz indirimi daha yapılacağı yönündeki piyasa beklentilerine katıldığını da söyledi. 

•  Gıda fiyatında artış: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatları endeksinin Kasım ayında aylık bazda %0,5; yıllık bazda %5,7 arttığını açıkladı. 

• Ayrıntılar: Endeksi oluşturan ürün grupları arasından bitkisel yağ fiyatları Kasım ayında aylık bazda %7,5 artarken, süt ve süt ürünü fiyatları ise %0,6 artış gösterdi. Aynı dönemde tahıl fiyatları arz bolluğu kaynaklı %2,7 gerilerken, et fiyatları ise %0,8 azaldı.

Exante ilginizi çekiyorsa aşağıdaki bültenleri de takip etmek isteyebilirsiniz: 

• Finansal teknolojilerdeki son gelişmeleri takip edebileceğiniz Pareto Fintech
• Otomotiv sektöründen haberler ve raporlar ve yeni model incelemeleriyle Pareto Mobilite
• İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar için Pareto İçgörü
• Tarımdan enerjiye, kozmetikten turizme geniş bir perspektiften, uzman yorumlarıyla sürdürülebilirlik haberlerini derlediğimiz Pareto Sürdürülebilirlik
• Yapay zeka dünyasından son gelişmeler, hayatınızı daha verimli kılacak yeni AI araçları, yatırım alan girişimler ve yapay zeka üzerine tartışmalarla Quando AI
• Teknolojinin dünyayı nasıl şekillendirdiğine dair analizler, çığır açan yeni araçlar, big tech ve sosyal medya şirketlerinden haberler ve startup'lardan gelişmeler için Quando İçgörü