Sahte diploma skandalına dair neler biliniyor?

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iki ayrı iddianame, sahte diploma düzenlenmesinden sürücü belgesi üretimine, üniversite sistemlerinde not değiştirmeye kadar birçok usulsüz işlemin organize bir yapı tarafından yürütüldüğünü ortaya koydu. Sahte belgelerle kamu sistemlerine sızan şebekeye yönelik operasyonlarda 197 kişi gözaltına alındı ve bunlardan 37’si tutuklandı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iki ayrı iddianame, sahte diploma düzenlenmesinden sürücü belgesi üretimine, üniversite sistemlerinde not değiştirmeye kadar birçok usulsüz işlemin organize bir yapı tarafından yürütüldüğünü ortaya koydu.

Soruşturmanın fitilini, üniversitelerin öğrenci bilgi sistemlerinde tespit edilen olağandışı veri değişiklikleri ateşledi. Mezun olmayan kişilerin mezun gibi gösterildiği, bazı öğrencilerin not ortalamalarının olağandışı biçimde yükseltildiği ve bu bilgilerin e-Devlet sistemine işlendiği belirlendi. Yapılan incelemeler, bireysel hatalardan ziyade çok daha büyük bir organizasyonun izlerine işaret etti.

İki farklı iddianame

Sahte diploma soruşturması kapsamında toplam 134 kişi hakkında, Mayıs ayında tamamlanan ilk iddianamede, şüphelilerin TÜRKTRUST ve E-İMZATR isimli elektronik sertifika sağlayıcıları üzerinden Gazi Üniversitesi ve Millî Eğitim Bakanlığı sistemlerine izinsiz erişim sağladıkları, sahte diploma ve sınav sonuçları düzenledikleri ve bu işlemler karşılığında bazı kişilerden 400 bin liraya kadar para talep ettikleri belirtildi.

İkinci iddianamedeki soruşturmalarda ise 65 şüpheli hakkında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı, Başkan Yardımcısı, Yükseköğretim Kurulu Eğitim Öğretim Daire Başkanı ile 14 üniversitenin öğrenci işleri daire başkanları ve personeline ait e-imzaların kopyalandığı belirtildi. 

Bu iddianamede şüphelilerin 39 sahte üniversite diploması hazırlayıp sisteme eklediği, ayrıca 6 Şubat depremlerinde hayatını kaybeden avukatların diplomalarını silip yerlerine diploma talep eden kişilerin kayıtlarını yaptıkları ifade edildi.

e-Devlet sistemi

Çetenin üniversite sınav notlarını yükseltip ehliyet sınavından kalanlara para karşılığı ehliyet dağıtarak bunları da e-Devlet sistemine eklediği iddia edildi. İddianameye göre 108 kişinin ehliyet (yazılı ve direksiyon) sınav sonucu değiştirildi ve bunlardan 10'u adına sahte sürücü belgesi basılıp teslim edildi.

• İddianameye göre, Motorlu Taşıt Sürücü Kursiyerleri E-Sınav sonuçlarında başarısız olarak değerlendirilen 70 altı puan alan kişilerin sınav notunda değişiklikler yapılarak başarılı olarak değiştirildiği, direksiyon sınav sonuçlarının değiştirildiği ve lise mezuniyet belgesi oluşturulduğu anlaşıldı.

HABERİN DEVAMI

Komisyon çalışmaya başladı: Yanıt aranan sorular netleşiyor

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin tıpkı İmralı’daki Abdullah Öcalan’a yaptığı çağrıya benzer biçimde sürpriz biçimde yaptığı “TBMM’de komisyon oluşturulsun” çağrısı aylardır gündemi işgal ediyor. Nihayet komisyon kuruldu ve ilk toplantısını da yaptı. En zor aşama bu değildi elbette, asıl zorluk yanıt aranan temel sorular netleştikçe ortaya çıkacak.

Yazı: Gökçer Tahincioğlu

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin tıpkı İmralı’daki Abdullah Öcalan’a yaptığı çağrıya benzer biçimde sürpriz biçimde yaptığı “TBMM’de komisyon oluşturulsun” çağrısı aylardır gündemi işgal ediyor. Nihayet komisyon kuruldu ve ilk toplantısını da yaptı. En zor aşama bu değildi elbette, asıl zorluk yanıt aranan temel sorular netleştikçe ortaya çıkacak. DEM Parti, ilk toplantıda, Öcalan için “umut hakkı”nın uygulanmasını isteyerek bu fitillerden birini ateşledi. Zaman içerisinde derinlemesine tartışılacak bu konuların nasıl sonuçlar üreteceği ise şimdilik belirsiz.

İsmi, “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu” olarak belirlenen, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un çağrısıyla toplanan komisyonun ilk toplantısında çalışma usullerine ilişkin bir dizi karar alındı. CHP’nin komisyonda kalması, nitelikli çoğunlukla karar alınması şartına bağlıydı ve öyle de oldu. Diğer kararlar şöyle:

• Toplantılara basının alınıp alınmayacağı sorunlardan biriydi. Daha önce buna TBMM Başkanı’nın karar vermesi öngörülmüştü ancak bu yetki komisyona devredildi. Komisyon, hangi toplantılara basının alınacağına karar verecek. 
• Toplantı tutanaklarının açıklanması konusunda da yetki TBMM Başkanı’ndan komisyona devredildi. 
• Kararlar nitelikli çoğunlukla alınacak. Üye tam sayısının beşte üçünün oyu gerekecek. Ancak her konuda bu çoğunluk aranmayacak. İş ve işlemler söz konusu olduğunda salt çoğunluğun oyu yeterli görülecek.
• Komisyonun amacı, “terörün Türkiye’nin gündeminden tamamen çıkartılması, toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi, milli birlik ve kardeşliğin pekiştirilmesi, özgürlük, demokrasi ve hukuk devleti alanlarında çalışmalar yapmak” olarak belirlendi. 
• Görev de “belirtilen amaç doğrultusunda ihtiyaç duyulan kanuni düzenlemeleri tespit edip kanun teklifi taslaklarına yönelik çalışmalar yapmak ve kamuoyunun Komisyon çalışmalarına dair bilgilendirilmesini sağlamak” olarak tanımlandı.
• Başkan TBMM Başkanı olacak ancak TBMM Başkanı’nın belirlediği isimler de toplantılara başkanlık edecek. 
• Komisyonda uzmanlar da görev yapabilecek. Komisyonun talebi doğrultusunda üniversiteler, STK’lardan yasama uzmanları komisyonda görevlendirilebilecek.
• Komisyonun 31 Aralık’a kadar çalışması planlandı. Ancak bu süre her defasında iki ay uzatılabilecek. 

İkinci toplantı gizli

İlk toplantıyı gazeteciler not alarak izleyebildi. Ancak ikinci toplantı gizli olacak ve tutanakları da açıklanmayacak. Bu toplantıda İçişleri Bakanı, MİT Başkanı ve Millî Savunma Bakanı'nın sunum yapması bekleniyor. 

AKP’den 21, CHP’den 10, DEM Parti’den 4, MHP’den 4, Yeni Yol Grubu’ndan 3, HÜDA PAR’dan 1, Yeniden Refah Partisi’nden 1, TİP’den 1, EMEP’ten 1, Demokratik Sol Parti’den 1 ve Demokrat Parti’den 1 milletvekilinin bulunduğu komisyona İYİ Parti katılmadı. İYİ Parti’nin 3 kontenjanı için AKP, CHP ve DEM Parti’den birer üye daha istendi. 

YAZININ DEVAMI

Kitaplarla otoriter yönetimleri anlamak (2): ‘Autocracy, Inc.’

Nasıl oldu da insan hakları bilincinin toplumsal tabana yayıldığı, herkesin bilgiye erişiminin sağlandığı, göreceli de olsa yaşam kalitesinin küresel olarak yükseldiği bir dönemde otoriter yönetimler geri geldi? Nasıl oluyor da hakları, özgürlükleri ve modern demokrasiyi geriye götürmeyi vadeden kişiler halkta bir karşılık buluyor? Üç kitap üzerinden bu sorulara cevap arayan yazı dizisi, ikinci bölümde Anne Applebaum’un "Autocracy, Inc." adlı kitabıyla devam ediyor.

Yazı: Serkan Köybaşı

Yakın zamanda yayımlanan bir kitap, takip ettiğim çevrelerde küçük bir bomba etkisi yarattı. Kitabın yazarı, Cambridge Üniversitesi Varoluşsal Risk Araştırma Merkezi’nden Dr. Luke Kemp, Goliath’s Curse (Goliath’ın Laneti) adlı kitabında 5.000 yıllık medeniyeti incelemiş ve şu sonuca ulaşmış: 

“Büyük olasılıkla oldukça yakın bir zamanda kendi kendimizi yok edeceğiz.” 

Gelecekle ilgili karamsar olduğunu söyleyen Kemp, bu seferki medeniyet çöküşünün tarihte daha önce yaşanan örneklerinden daha da sert olacağını, çünkü daha önce hiç bu kadar birbirine bağımlı ve eşitsiz bir medeniyet yaratmadığımızı söylüyor. 

Kemp’in medeniyetimizin hızla çöküşe doğru gittiğine yönelik fikrinin gerekçesi, dünyamızın iklim değişikliği, nükleer silahlar, yapay zeka ve katil robotların tehdidi altında olduğu bir dönemde narsist Trump, psikopat Putin ve Makyavelist Şi Cinping’in aynı anda yönetici pozisyonuna gelmesi. Dolayısıyla, kendi kendimizi yok etmek için tüm şartlar hazır ve tarih bir kez daha tekerrür edecek. Yazara göre, bu senaryodan tek bir çıkış yolu var: Aslında özümüzde iyi insanlar olduğumuzu hatırlamak ve otoriter yönetimleri besleyen her şeyi reddetmek. 

• Örneğin, yapay zeka şirketlerinde çalışmamak, bu liderlerin peşinden gitmeyi bırakmak ve direnişe geçmek.

Direnmek için önce anlamak gerekiyor

Bir savaşı kazanmak için en iyi taktiklerden birinin “düşmanını iyi tanımak” olduğu söylenir. Öyleyse, bizim de Kemp’in öngördüğü bu akıbeti tersine çevirmek için otoriter liderleri ve genel olarak otokrasiyi iyi tanımamız gerekiyor. İşte bu nedenle, bu serinin ikinci yazısında Anne Applebaum’un Autocracy, Inc.’ine bir göz atmayı teklif ediyorum. (Anladığım kadarıyla kitabın Türkçesi yakın zamanda piyasada olacak. Ben orijinal versiyonunu okudum; dolayısıyla, aşağıda okuyacağınız alıntılar benim çevirim.)

Kitabın genelinde otoriter liderlerin kendi aralarında bir tür iletişim içinde oldukları ve birbirlerini destekledikleri iddiasını sürdüren Applebaum, kitabın daha başında Batılı okuyucuyu uyarıyor:

"Otokrasi bir siyasal sistem, toplumu şekillendirmenin bir yolu ve iktidarı örgütlemenin bir yoludur. Dolayısıyla sadece belli kültür veya dinler onu üretmez. Hiçbir millet otokrasiye mahkum olmadığı gibi, hiçbir milletin demokrasisi de güvence altında değildir."

Böylece yazar, Ece Temelkuran’ın How to Lose a Country kitabında yaptığı gibi, daha en başta “Bu okuyacağınız başkasının değil, hepimizin hikayesi” mesajını veriyor. 

Söylemin önemi

Bunun ardından Applebaum, dilin otoriter yönetimlerin kurulmasındaki rolüne değiniyor. Zira, bir otokrasinin fiziken kurulabilmesi, önce beyinlerimizin ve düşüncemizin kolonize edilmesiyle mümkün olabiliyor. George Orwell’in 1984’ünde de vurgulanan söylem hâkimiyeti, Applebaum’a göre de her şeyin temeli. Bu çerçevede otoriter liderlerin açıkça yalan söyleyebildiğine ve biz her ne kadar buna çok şaşırsak da aslında bunu bilerek yaptığına işaret ediyor. Çünkü yazara göre, “Bazen amaç insanları yalana inandırmak değil, yalancıdan korkmalarını sağlamaktır.”

Hepimiz bazen siyasal gündemi takip ederken “Ben artık yetişemiyorum, bu da mı oldu?” ya da “Bunun bu konuyla ne ilgisi var?” gibi düşüncelere kapılıyoruzdur. İşte bu, Applebaum’a göre, sizi pasif bir yurttaşa dönüştürmek için bilerek yaratılan bir söylem kargaşası. Yazara göre: 

“Eğer etrafınızda ne olup bittiğini anlayamıyorsanız gidip bir demokrasi hareketine katılmaz veya doğruları söyleyen bir lideri takip etmezsiniz. Bunun yerine politikayı takip etmeyi tümden bırakırsınız.” 

Bir başka deyişle, otoriter liderler gündemdeki karmaşayı bilerek yaratır ve adeta bütün tuşlara aynı anda basar. Böylece vatandaş da yorulur, siyasetten soğuyup geleceğe dair plan yapmayı bırakır; demokratik bir ülkede yaşama umudunu unutur ve gündelik zevklere yönelir. 

YAZININ DEVAMI

Yüzdüğü için öldürülen Ares ve Türkiye'nin barınak gerçeği

Sokak hayvanlarına karşı ahlaki ve siyasi sorumluluğumuzu yerine getirmedikçe döngü sürecek: Üret, terk et, ihmal et, öldür ve tekrarla. Yadsınamaz biçimde dostluktan keyif alan, çok duygusal ve bizlere birçok alanda muhtaç yaşayan canlılardan bahsediyoruz. En temelde konuyu, mantıksız korku yerine problemlere çözüm getirebilen insan zekasıyla, merhametli bir yerden ele almalı.

Yazı: Nimet Kıraç

Fotoğraflar: Can Erok

Uçucu ülke gündemimizde sabit duran bazı şeyler var; sıklıkla sokak hayvanlarının şiddet gördüğü haberler alıyor ve benzer bir acıyla sarsılıyoruz. İnsanların canı kolaylıkla hiçe sayılırken hayvanın hakkını savunmak ve onun derdini anlatmak da kolay değil. Bu uzun soluklu maraton, birçoğu barınakta geçen kalp sızlatıcı hikayeyle dolu.

Temmuz’da Ege kıyılarında kavurucu yaz güneşi altında herhangi bir canlı gibi serinlemek isteyen ve denize giren Ares mesela… Birisinin “Denizde başıboş köpek var” ihbarı üzerine alınıp İzmir’de barınağa götürüldü. Barınaklardaki pek çok köpek gibi parvovirüs kaptı ve oradan çıkarılmasına rağmen kısa bir süre sonra hastalığa yenilerek hayatını kaybetti.

Bir köpeğin denizde yüzmesinden rahatsız olan birisini anlamak zor. Bir hayvanın sıcaktan korunma içgüdüsüyle tetiklenen ve ölümüyle sonuçlanan bu olayı kabullenmek de öyle. Ama Türkiye’de sokak hayvanlarının gerçeği böyle; bir şikayet, bir belediye aracının gelişi, bir hayatın daha muhtemel sonu demek.

Ares’in hikayesi istisnai değil. Barınağa kapatılan her köpeğin başına türlü felaketler gelebilir çünkü zaten işletildiği hâliyle birçok barınak, köpek oradan kurtarılmadıkça, felaketin kendisidir. Geçen hafta Mersin’den gelen ve hızla yayılan barınak görüntüleri de bunu doğrular nitelikteydi. Kanlar içinde yatan, birçoğunun kemikleri sayılan cansız köpekler… Konu barınak vahşeti olunca, iktidar veya muhalefet belediyesi olmasının pek de fark etmediğini anladığımız bir resim daha. 

Birçoğumuz benzer görüntülere maalesef aşinayız: Konya’da barınak çalışanının bir köpeğin kafasını kürekle ezerek öldürmesi, ölümlerini beklerken gölge bulamayanlar, açık yaraları kurtlananlar, kokuşmuş yemek artıkları ve güneşin altında kaynayan içme suyu, “ötanazi” adı altında ölüm iğneleri... Bunlar münferit vahşet vakaları değil, sayısız hayvanı sessizce yok eden, yönetim kademesinin bizzat ortaya koyduğu, sistematik bir ihmal ve vahşetin göstergeleri.

Türkiye’deki sokak hayvanlarına dair resmî bir rakam yok ancak uzmanlar sokakta ve barınaklarda yaşayan 4 milyondan fazla köpek ve 10 milyondan fazla kedi olduğunu tahmin ediyor. Bu rakamların son on yılda terk etme, denetimsiz üretim, kısırlaştırma programlarının yokluğu ve mevcut yasaların uygulanmaması yüzünden arttığına inanılıyor. Aslında uzun zamandır çözüm aranan nüfus konusuydu ancak problem, geçen yaz daha da derinleşti.

Bir adım geriden: Geçen Ağustos ayında AK Parti, sokaklardan sahipsiz köpeklerin toplanması ve belli kriterlere uyarsa öldürülmesini yasalaştıran bir düzenlemeyi önerip meclisten geçirdi. Yasanın adı, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu. Hayvan hakları savunucuları bu tasarıyı “katliam tasarısı” olarak nitelerken yetkililer “halk sağlığı önlemi” olarak sundu ve köpeklerin varlığını hastalık ve tehlikeyle eşdeğer tuttu. 

Bu yasayı çıkaran AKP’li ve MHP’li vekiller de biliyorlar ki belediyeler, zaten birer kısırlaştırma programı yürütmek zorundaydı ancak bunu büyük ölçüde yapmadılar. Tarım Bakanlığı da bu konuda varlığını hissettirip elini taşın altına koymadı. Şimdi, eldeki yetersiz sayı ve kapasitedeki barınağa milyonlarca hayvanı doldurmak ve görevlilere ötanazi yetkisi vermek ancak “Yapmadıklarımızın faturasını köpeklere keselim” demek olabilir. 

• TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Başkanı Vahit Kirişçi, Türkiye’de 105 bin kapasiteli 322 hayvan barınağı olduğunu açıklamıştı. Yeni yasa kapsamında, belediyelere 2028 yılının sonuna kadar barınak inşa etmeleri söylendi. 

Ancak İçişleri Bakanlığı’nın Şubat ayında tüm belediyelere gönderdiği genelgeye göre, tedavi ve rehabilitasyon sonrası aldığı hayvanı sokağa geri bırakan belediyelere para cezası kesilecek. Yani köpekler için barınaklar hazır değil ama barınağa kapatma yasası yürürlükte. 

Yasa, barınağa hapsetmekle sınırlı kalmıyor. Barınaklarda alıkonulan köpeklerin, ötanazi adıyla toplu ya da tekil olarak ilaçla öldürülme ihtimallerinin önünü de açıyor. Şubat ayında Osmaniye’de hamile ve yavruları da içeren 21 köpeğin toplu halde ölü bulunması, bu ihtimalin çok da uzak olmadığını gözler önüne sermişti. 

Toplum ise bu karanlık tablo karşısında ikiye ayrılmış durumda. Barınaklara kapatılan köpekleri ötanazi ve hastalık kapma gibi ihtimallerden kurtarmak, hayvansever derneklerin ve bireylerin inisiyatifine kalmış. Sayısız vatandaş işin bir ucundan tutmaya, sokak hayvanlarıyla ilgilenmeye, onları beslemeye, mama ve su bırakmaya ve kış için derme çatma kulübeler yapmaya devam ediyor. Hatta pek çok kişi, kendi imkanlarıyla sıfırdan köpek ve kedi barınağı kuruyor ya da geçici veya kalıcı yuva olarak evlerini sokak hayvanlarına açıyor. 

Köpekle karşılaşmak istemeyenler ise onları tehdit olarak görüyor ve korkudan beslenen bir anlayışla, toplu ölümler anlamına gelebilen “toplansın” taleplerini yineliyor. Bir yandan Habertürk gibi bazı hükümet yanlısı basın kuruluşları ve TRT, sokak hayvanlarını “tehdit” olarak gösteren haberleri öne çıkarıyorlar. Bazı kanallardaki yorumcular, münferit olayları gerekçe göstererek köpeklerin tamamen toplanması gerektiğini savunuyorlar. 

YAZININ DEVAMI

Daha fazlası Aposto Premium'da

Aposto'nun farklı dikeylerdeki haberleriyle, gündem özetleriyle ve derlemeleriyle gündemi takip eden okurlarımız, Premium üyeliğini başlatarak alanında önde gelen isimlerin köşe yazıları, özel araştırmaları, derinlikli makaleleri, uzman görüşleri ve içgörü yazılarıyla entelektüel dünyalarını besliyor.

Aposto Premium üyeliğinizi %30 indirimle başlatmak için APOSTO2025 kodunu kullanabilirsiniz.

Sevgiler,
Aposto Ekibi

ŞİMDİ ABONE OL