SERBEST KÜRSÜ
NEW YORK SORUŞTURMASI
KUŞBAKIŞI | TÜRKİYE
KUŞBAKIŞI | DÜNYA
BAŞKA NELER OKUDUK?

🖊 Kadına şiddet genelgesi, New York soruşturması

Eşik Gönüllüsü Nezahat Doğan Demiray, "Kadına yönelik şiddet, bir öfke kontrolü meselesi midir" sorusunu cevapladı. FBI'ın New York Belediye Başkanı Eric Adams soruşturması hakkında bilinenleri Tanem Zaman yazdı.
Fotoğraf: The City

Fotoğraf: The City

Spektrum'un bu haftaki sayısından herkese merhaba. İsrail-Hamas savaşında taraflar, geçici ateşkesin 2 gün daha uzatılmasına karar verdi, rehine takasları devam ediyor. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bakanlıkların 2024 yılı bütçe görüşmeleri tamamlandı. Bu hafta Spektrum'da şu başlıklar da var: 

  • Serbest Kürsü: 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı genelgesinde, şiddet uygulayanlar kişilerle "öfke kontrolü" çalışmalarının yapılacağı duyuruldu. Eşik gönüllüsü hukukçu Nezahat Doğan Demiray, "Kadına yönelik şiddet, bir öfke kontrolü meselesi midir?" sorusunu tartışıyor.
  • New York Soruşturması: FBI'ın New York Belediye Başkanı Eric Adams'ın Türkiye bağlantılarına ilişkin başlattığı soruşturma hakkında bilinenleri Tanem Zaman kaleme aldı.
  • Dünyadan ve Türkiye'den öne çıkan politik gelişmeler de bültende.

İyi okumalar!

İlkim Emirler

SERBEST KÜRSÜ

Kadına şiddet bir “öfke kontrolü" meselesi midir?

25 Kasım'da Resmî Gazete’de yayımlanan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele ile İlgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, şiddet uygulayanlarla "öfke kontrolü ve etkili iletişim" çalışmaları yapılmasını da kapsıyor. Peki, kadına yönelik şiddet, öfke kontrolü ve stres yönetimi ile çözülebilir mi?

Kadına şiddet bir “öfke kontrolü" meselesi midir?

Dr. Nezahat Doğan Demiray
Eşik Gönüllüsü

Bir 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü daha geride kaldı. Dünyada ve Türkiye’de birçok etkinlik düzenlendi, raporlar açıklandı, üst üste siyasi demeçler verildi. Özellikle Türkiye’deki demeçlerde sorunun ne kadar önemli olduğu bolca vurgulandı. Fakat günü geride bırakırken damağımızda yine de kekremsi bir tat kalmıştı. Çünkü sorun çok ciddi ve hak ettiği ilgiyi, hak ettiği çerçevede kasıtlı olarak görmediğinden neredeyse eminiz.

Günün sonunda Resmî Gazete’de yayımlanan "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele ile İlgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi" de bu çerçevede değerlendirilebilir. Genelgede şöyle bir madde de var: "Şiddet uygulayanlara yönelik 6284 sayılı Kanun kapsamında sağlık tedbirlerinin etkin uygulanması için öfke kontrolü, etkili iletişim ve stresle başa çıkma hususlarında bireysel ve grup çalışmalar yapılandırılacaktır."

Peki, gerçekten kadına yönelik şiddeti öfke kontrolü ve stres yönetimi ile kolayca çözmek mümkün mü? 

Türkiye’de kadına yönelik şiddet sorununun bireylerarası mı yoksa toplumsal nitelikte mi olduğunu tekrar tekrar tartışmak zorunda kalmak yorucu bir etkinliğe dönüştü, ama bu sayede gittikçe ustalaştık. Önce ataerkinin, yani cinsiyetçi kültür iktidarının oluşumunu özlü bir şekilde açıklayalım. Ardından da uluslararası bazı veri ve bilgileri paylaşalım. En sonunda kadına yönelik şiddeti bireylerarası bir sorun olarak ele almanın ne denli imkansız olduğu kendiliğinden ortaya çıkacak.

Öncelikle belirtmek gerekiyor ki, çağdaş uluslararası hukukun ısrarla vurguladığı, ayrı bir kategori olarak tanımlayarak çözüm aradığı, karşısında tüm dünyayı kapsayacak ortak bir terminoloji geliştirmeye çalıştığı kadına şiddet sorunu azalmıyor, hatta artıyor. Kadınlar hâlâ özgürleşme taleplerinin bedelini kendilerine yönelen şiddetle ve yaşam haklarıyla ödemek zorunda bırakılıyor. 

Kadın özgürleşmesi uzun erimli ve köklü bir hareket. Aydınlanma ile kitlesel bir ivme kazanma şansı yakaladı, ama Aydınlanma koşullarında dahi ataerki tarafından hoş görülmedi. Yani kadın özgürleşmesi karşısında daima, "kurulu düzen", "hikmet-i hükümet", "geleneksel yaşam", "devlet aklı", "dinî muhafazakârlık" gibi ataerkinin kolayca ürettiği işbirliklerini buldu. Buna rağmen kamusal alanda hukuken tanınmak, görünmek için yaşam pahasına mücadele etti. Kamusal alandaki haklarının tanınmasını nispeten sağlamışsa da, siyasi gelişmeler bu hakların müdahalelerden korunması için daha yürünecek uzun bir yol olduğuna işaret ediyor. 

Her şeye rağmen iyimser bir değerlendirmeyle, yolun ne kadar uzun olduğunu somutlaştırmak için bir BM raporundan destek alalım. BM Kadın Birimi'nin 2022 tarihli raporuna göre, mevcut hızda ilerlediğimiz takdirde, toplumsal cinsiyet eşitliğinin tam anlamıyla sağlanmasına daha 300 yıldan fazla zaman var. Kadın hareketinin bu durumu "kader" olarak kabul etmesi yani akışa bırakması, herhalde kölelik karşıtlığı veya işçi eylemleri gibi diğer hak hareketlerini hafızasında tutan başkaldırı düşüncesinden soyutlanması demek ki, ondan bu beklenemez.

Kadınların seçme-seçilme haklarının tanınması gibi kamusal alandaki nispi ilerlemeler "özel alan"daki sorunları gündeme almayı kolaylaştırdı. Feminizme göre "özel olan politiktir," yani kadının "özel alan"a hapsedilmesi ataerkinin ürettiği siyasetin sonucudur. Çünkü kadının ataerki tarafından hapsedildiği aile, evlilik gibi "özel alanlar"dan çıkmaya çalışması ve "özel alan"da dahi haklarının tanınmasını talep etmesi, bir başkaldırı olarak görüldü ve görülmeye de devam ediyor. Sık sık 21. yüzyılda olduğumuz dile getirilse de kadının "özel alan"daki başkaldırısı kabul edilemez bir şiddetle karşılaşıyor. Cinsiyet ayrımcılığının en ağır hâli, yani kadının cinsiyeti nedeniyle karşılaştığı bu şiddet, BM'nin de kullandığı bir kavram "femicide" yani kadın kıyımı, kadın cinayeti olarak adlandırılıyor.

BM'nin, bu yıl yayımladığı "2022 Yılında Kadınların Yakın Partneri/Aile Bağlantılı Öldürülmelerine İlişkin Küresel Tahminler" çalışmasında elde ettiği veriler çerçevesinde kadın ve kız çocuklarına yönelik toplumsal cinsiyete dayalı cinayetler (kadın cinayetleri), "en yaygın insan hakları ihlali" olarak tanımlanıyor. Kadınların ve kız çocuklarının toplumsal cinsiyete dayalı öldürülmeleri, toplumsal cinsiyete dayalı şiddette sürekliliğin ölümcül son noktasını temsil ediyor ve genellikle fiziksel, cinsel veya duygusal istismar deneyimlerinin ardından yaşanıyor. Çünkü cinsiyetçi şiddet, özellikle eril kültürün hissettiği iktidar kaybı tehdidinin seviyesinin artmasıyla daha da yükseliyor ve sonunda cinayete varıyor. Yani kadına şiddet tehdidi dahi yaşam hakkının ihlaline yönelik önemli bir tehlike anlamına geliyor. Çalışmada yer alan yakıcı bir bilgi: 2022, son 20 yılda dünyada kadın ve kız çocuklarına yönelik kasıtlı cinayetlerin en yüksek olduğu yıl.

Raporda ayrıca kadına yönelik şiddetin belirli bir coğrafyaya özgü olmadığı, dünyanın her yerindeki kadınlar ve kız çocuklarının toplumsal cinsiyete dayalı şiddetten giderek daha çok etkilendiği vurgulanıyor. Batı Avrupa’ya geçip Fransa örneğiyle devam edelim: 

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde Fransa İçişleri Bakanlığı elindeki verileri paylaştı ve 2016'dan bu yana eski veya mevcut partnerinin kendisine şiddet uyguladığına ilişkin bildirimde bulunan kadın sayısının iki kat arttığını açıkladı. Bakanlık bu durumu gittikçe daha çok kadının kendilerine yönelen şiddeti dile getirmeye başladığına delil olarak gösteriyor. Çünkü kadınlar kendilerine yönelen şiddetin nedenini anlıyor ve buna karşı sessiz kalmıyor. Yani kadın özgürleşmesi "özel alan"da evlilik, aile, ev-içi ve partner ilişkilerinde haklarının farkına varma ve bunları korumak için harekete geçmek şeklinde kendini gösteriyor. 

Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, kadına yönelirken sadece "özel alan"da eş, partner, eski partner vb. değil, kamusal alanda bulunan çalışma arkadaşı, patron vb. farklı rolleri de kullanıyor. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti örneklendirirken kadın ve kız çocuklarına yönelik zorla, erken ve küçük yaşta evlendirme ve kadın sünneti (genital sakatlama) gibi din veya geleneğe yaslanan, hâlâ devam eden eylem ve uygulamaları da hatırlatmak yerinde olur. Sorun, kadının bedeniyle birey olarak varoluşunun tanınmaması.

Çok geniş kapsamlı bir olgu olan toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin gittikçe yükseldiği düşünüldüğünde, kendi hâline bırakılamayacağı, etkili tedbir ve çözümlerin gerektiği de kaçınılmaz olarak ortaya çıkıyor. Temelde hukuki bir sorun olmasının yanında bir halk sağlığı sorunu da olduğu akılda tutulmalı. Çözüm ararken kadına yönelik şiddetin nasıl ve neden meydana geldiği de dahil olmak üzere, birçok yanlış anlama ve miti sorgulamamız; bunlara ilişkin sorunları gidermemiz gerekiyor.

Kadınlara yönelik şiddete ilişkin yanlış kanıların çoğu şiddetin nedenleri üzerinde yoğunlaşıyor. Sıkça duyduğumuz mitlerle kadına yönelik şiddetin nedenleri şöyle açıklanmaya çalışılıyor: Erkekler öfkelerini veya cinsel dürtülerini kontrol edemezler. Alkol ve uyuşturucular erkeklerin şiddete başvurmasına neden olur. Kadınlar isterlerse şiddet uygulayan partnerlerinden ayrılabilirler. Kadınların şiddet uygulayan erkeklere zaafı vardır. Erkekler, partnerleri veya eski partnerleri tarafından uygulanan şiddete kadınlarla eşit düzeyde, hatta daha fazla maruz kalır. Ve çok daha fazlası...

Belli ki kadına yönelik şiddeti sadece fiziksel şiddete indirgeyen yaklaşım, şiddete mazeret ararken de yüzeysellikten kurtulamıyor. Halbuki şiddet çok daha geniş kapsamlı bir konudur. Çalışmalar, kadına yönelik şiddetin genellikle psikolojik, ekonomik ve duygusal istismardan fiziksel ve cinsel şiddete kadar süreklilik arz eden bir çizgide ilerlediğini göstermiştir.

Mitlerin aksine, araştırmalar kadına yönelik şiddetin önemli nedenlerini şöyle sıralıyor: Güç ve kaynakların erkekler ve kadınlar arasında eşit olmayan dağılımı; katı bir şekilde tanımlanmış toplumsal cinsiyet rollerine ve kimliklerine bağlılık, yani erkeksi ve kadınsı olmanın ne anlama geldiğinin ataerkinin yetkesinde olması... Ayrıca şiddeti hoş gören tutumların, bireylerin, kurumların ve toplulukların şiddete tepki verme biçimini şekillendirmede merkezî bir rol oynadığı kabul ediliyor. Şiddeti destekleyici tutumlar, şiddeti meşrulaştırıyor. Bunları da beş temel başlıkta sayabiliriz: 

  • Bir erkeğin kadına karşı şiddet kullanmasının meşru olduğunu savunmak;
  • Şiddeti dış faktörlere (stres gibi) bağlayarak veya erkeklerin şiddet içeren davranışlardan (örneğin öfke veya cinsel dürtüler nedeniyle) tamamen sorumlu tutulamayacağını öne sürerek şiddeti mazur görmek; 
  • Şiddetin etkilerinin ciddi olmadığı görüşüne dayanarak önemsizleştirmek; 
  • Şiddetin meydana geldiğini veya belirli davranışların gerçekten şiddet olduğunu inkar etmek;
  • Şiddetin suçunu failden alıp kısmen de olsa mağdura yüklemek. 

Sonuç olarak çok açık ki kadına yönelik şiddet, toplumsal cinsiyet temelli ataerkinin meşru bir silahı. Ataerkinin şiddeti için meşruluk inşa etmek yerine, baskın cinsiyetçi kültürün kökündeki sebeplerle mücadele etmek gerekiyor. Mücadelede, maalesef "öfke kontrolü, etkili iletişim ve stresle başa çıkma hususlarında birey ve grup çalışmaları" fayda getirmeyecek, aksine bunlar şiddeti toplumun gözünde çözümü kolay, basit bir soruna indirgeyecek. Sorunun derin kökünü gözden kaçırmamızı kolaylaştıracak. Ataerkiyi dönüştürmek, cinsiyet eşitliğini sağlamak için yapılacak, eğitimden hukuki düzenlemelere kadar tüm müdahaleler boşa düşecek. Tam da bu nedenle, şiddeti bireylerarası bir soruna indirgemek, bir meşrulaştırma aracı olmuyor mu? Buna fırsat vermemek lazım.

Çok önemli demeçlerin ve çok önemli görünen bir Genelge'nin aslında çözüm getirmekten ne kadar uzakta olduğunu görmek artık hayal kırıklığı bile yaratmıyor. Çünkü Türkiye’deki kadın cinayetlerinin sayısına resmî veriler üzerinden ulaşamasak dahi korkunç boyutlarda olduğunu bildiğimiz kadın cinayetleri pahasına da olsa, kadın özgürleşmesi sürüyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
NEW YORK SORUŞTURMASI

New York'taki Türkevi ve paravan bağışlar hakkında bilinenler

FBI, Eric Adams'ın seçim kampanyası sırasında Türkiye ile bağlantılı kişilerden ve Türk hükümetinden "yasa dışı" bağış alıp almadığını, ayrıca Eylül 2021'deki Türkevi açılışı için "usulsüzlük" yapıp yapmadığını soruşturuyor.

New York'taki Türkevi ve paravan bağışlar hakkında bilinenler

FBI, New York Belediye Başkanı Eric Adams'ın seçim kampanyası sırasında Türkiye ile bağlantılı kişilerden ve Türkiye hükümetinden "yasa dışı" bağış alıp almadığı ve Eylül 2021'de düzenlenen Türkevi'nin açılışı için "usulsüzlük" yapıp yapmadığı üzerine geniş çaplı bir soruşturma başlattı.

Bu ayın başında başlatılan soruşturma kapsamında FBI, Adams'ın seçim kampanyasında bağış toplamadan sorumlu 25 yaşındaki Brianna Suggs'ın evine 2 Kasım'da baskın yaparak elektronik cihazlarına ve dökümanlarına el koydu. Ardından Adams'ın elektronik cihazlarına el koyuldu. New York Times'ın kaynaklarına göre FBI, Suggs'ın evinin yanı sıra Adams'ın Azerbaycan kökenli yardımcısı Rana Abbasova ve eski Türk Hava Yolları müdürü Cenk Öcal'ın evine de operasyon düzenledi. 

Bir suçlama var mı? 

Adams, Suggs, Öcal veya Abbasova henüz herhangi bir yasa dışı eylemle suçlanmadı. Adams, yanlış bağış toplama hakkında bilgi sahibi olmadığını söylerken eski bir emniyet görevlisi olarak süreç içinde "uygun şekilde yasalara ve yetkililere uyacağını," "saklayacak hiçbir şeyinin olmadığını" ekledi. 

NYT'ın elde ettiği FBI arama emrinde, bunun bir "kamu yolsuzluğu soruşturması" olduğu belirtildi. Adams'ın 2021 seçim kampanyasında Türk vatandaşları ve Türkiye hükümetiyle işbirliği yaparak "paravan bağış" düzenlemesi kapsamında yasa dışı bağış alıp almadığı ve bu kampanyaya dahil olan herhangi birinin bağışlara karşılık avantaj sağlayıp sağlamadığı araştırılıyor. 

Soruşturmada öne çıkan iki nokta var: Adams'ın seçim kampanyasında hangi isimlerin "paravan bağışçı" olarak rol oynadığı ve Türkevi'nin açılışı.

  • Paravan bağışçı nedir? Paravan bağışçı (straw donor), genellikle fonların gerçek kaynağını gizleyerek başka bir kişi veya kuruluş adına politik bağış yapan kişiye verilen isimdir. Bu uygulama, bireysel bağış sınırlarını aşmak ve gerçek bağışçının kimliğini gizlemek amacıyla kullanıldığından yasa dışıdır.

Öne çıkan bağışçılar: KSK Construction ve Bay Atlantic Üniversitesi (BAU)

Adams'ın kampanyasına yapılan bağışlarla soruşturmada öne çıkan iki kurum, Türk göçmenlere ait Brooklyn merkezli bir inşaat firması olan KSK Construction ve Bahçeşehir Üniversitesi'nin ABD uzantısı olan Washington merkezli Bay Atlantic Üniversitesi (BAU). 

  • Kurumlar: Otel ve apartman geliştirme alanında uzmanlaşan KSK'nın ortağı, Erdem Arkan adında 74 yaşında bir milyoner. KSK'nın başka bir ortağı ise, NYT'a göre, Bay Atlantic University. Bahçeşehir Üniversitesi'nin Washington uzantısı olan BAU'nun kurucusu ise BAU Global başkanı Enver Yücel. 

NY Post’un aktardıklarına göre, KSK Construction’dan 11 çalışan, Adams’ın 2021 seçim kampanyasına aynı gün içinde ve neredeyse aynı miktarlarda bağışlarda bulundu. KSK'nın Adams'a 7 Mayıs 2021'de yaptığı bağışların toplam miktarı ise 14 bin dolar olarak kaydedildi. CNN'e konuşan kaynaklar, federal yetkililerin "KSK'nın çek ve havale kayıtlarına eriştiklerini" ve Adams'ın kampanyasına bağış yapan çalışanlara "aynı miktarlarda para iadesi yapıldığını" belirtti.

  • NY Post, kamu kayıtlarından, KSK'nın Adams için Mayıs 2021'de düzenlediği bir bağış etkinliğinde neredeyse 70 bin dolar para topladığına ulaştığını aktardı. 

NYT'ın haberine göre Adams'ın kampanyası –Türkevi'nin açılışından bir hafta sonra– 27 Eylül 2021'de, Bay Atlantic Üniversitesi'nin 5 çalışanından toplamda 10 bin dolar bağış aldı ve bu bağışları bir sonraki ay iade etti. 

18 milyon dolardan fazla harcamanın yapıldığı belediye başkanlığı kampanyası başarıyla tamamlandı ve Eric Adams, Kasım 2021'de New York Belediye Başkanı seçilerek görevine Ocak 2022 itibarıyla başladı. 

FBI soruşturmasının ikinci ayağı: Türkevi

Eric Adams, aynı zamanda Manhattan'da Türkevi Merkezi olarak adlandırılan bir konsolosluk binasının inşasına "uygunsuzca" yardım etmekle sorgulanıyor. NYT'ın aktardıklarına göre FBI, Adams'ın seçimi kazanmasından haftalar önce Türkevi'nin, güvenlik endişelerine rağmen açılması için gerekli izni almak amacıyla New York İtfaiyesi yetkililerine baskı yapıp yapmadığını araştırıyor.

  • Neden? Türkiye hükümeti, Manhattan'daki Birleşmiş Milletler binasının önünde konsolosluk görevi görecek bir gökdelen inşa etmek için 2017 yılında çalışmalara başlamıştı. Yaklaşık 300 milyon dolar maliyetle inşa edilen 35 katlı Türkevi'nin yapım sürecinde Türk müteahhitler, binayı tamamlamak için gereken belediye izinlerini almaya çalışırken sorunlarla karşılaşmıştı. 

NYT kaynaklarına göre New York İtfaiye Müdürlüğü, yangından korunma planı gibi güvenlik sorunlarını gerekçe göstererek binanın kullanıma açılmasını onaylamayı reddediyordu. Bunun üzerine Adams, 2021 yaz sonunda, dönemin İtfaiye Şefi Daniel A. Nigro ile temasa geçerek Türkiye hükümetine binada "en azından geçici olarak" oturma izni verilmesini istedi. 

Adams, Türkevi'nin açılması konusunda dönemin İtfaiye Müdürü Nigro ile temasa geçtiğini doğruladı, ancak bunun işinin "rutin bir parçası" olduğunu söyledi.

  • Neden bu acele? Türkevi'nin açılışının, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 21 Eylül 2021'de BM Genel Kurulu toplantısı için New York'a yapacağı ziyaretle aynı zamana denk getirilmesi ve Erdoğan'ın açılış törenine katılması planlanıyordu. 

Adams'ın müdahalesiyle Türkevi, yangın güvenlik sistemindeki kusurlara rağmen Eylül 2021'de açıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise kurdele kesiminde yaptığı konuşmada New York'un merkezindeki gökdelenin Türkiye'nin "artan gücünü" yansıttığını söyledi. 

  • Bilgi notu: KSK Construction'ın Türkevi'nin inşasında rol oynadığına dair herhangi bir bilgi mevcut değil. 

Peki New York Belediye Başkanı ve Türkiye Hükümeti arasındaki bu ilişki neye dayanıyor?

Eric Adams'ın Türkiye bağlantısı, Brooklyn eyalet senatörü olduğu 2011 yılına kadar uzanıyor. 2013'ten 2021'e kadar yürüttüğü çeşitli seçim kampanyaları sırasında, New York'taki Türk toplumuyla derin bağlar kurmaya başladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile daha önce tanıştığını ve Türkiye'yi en az 6 kere ziyaret ettiğini söyleyen Adams'ın, bu seyahatlerinden en az ikisinin masrafları Türk hükümeti veya diğer Türk kuruluşları tarafından karşılanmış. Mali kayıtlara göre, bu seyahatlerden biri Ağustos 2015'te yapılmış ve Adams'ın uçak, otel ve ulaşım masraflarının bir kısmı Türk konsolosluğu tarafından karşılanmış.

New York Çıkar Çatışmaları Kurulu'nun raporuna göre ise, bu seyahat yaklaşık 15 bin dolara mal olmakla birlikte, seyahatin bir kısmı da THY ve Bahçeşehir Üniversitesi tarafından karşılandı. Adams, yıllar içinde Türk-Amerikalı iş insanları ve Türk hükümetinin düzenlediği birçok etkinliğe katıldı veya ev sahipliği yaptı. 

  • Geçen Ekim ayında düzenlenen bir bayrak töreninde ise Adams, New York'tan "Amerika'nın İstanbul'u" olarak bahsetmiş, Türkiye'nin New York Başkonsolosu Reyhan Özgür'ü "iyi dostum" diye tanıtmıştı.

ABD kamuoyu ne düşünüyor? 

Washington merkezli kaynaklardan aldığımız bilgilere göre, konuyla ilgili detaylar ABD kamuoyu tarafından pek bilinmese de, bir New York belediye başkanına FBI tarafından soruşturma başlatılması dikkat çekti. New York Times, skandalla ilgili kapsamlı bir dosya hazırladı.

  • Öte yandan: Geçen hafta ise, Eric Adams hakkında bir cinsel saldırı davası açıldı. New York'un "Hayatta Kalan Yetişkinler" yasası kapsamında açılan bu davada Adams, 1993 yılında Floridalı bir kadına cinsel saldırıda bulunmakla suçlanıyor. Adams iddiaları reddetti ve kendisini suçlayan kişiyle "tanıştığını bile hatırlamadığını" söyledi.

Kamuoyunun gözü, kendisini iki skandalın ortasında bulan Adam’ın üzerinde. 

İstifa eder mi? City and State New York'a göre, Adams'ın istifa etme şansı düşük. Yıllar boyunca Koch'tan Dinkins'e, Bloomberg'den de Blasio'ya kadar uzayan New York belediye başkanlarının neredeyse hepsi bir yolsuzluk soruşturması geçirdi, fakat aralarından sadece iki kişi istifa etti. 

Adams’ın Türkiye bağlantıları üzerine Politico’ya yazan Dış İlişkiler Konseyi kıdemli araştırmacısı Steven A. Cook, "Neden Eric Adams Skandalının Merkezinde Türkiye'nin Olmasına Şaşırmadım" adlı yazısında şöyle diyor: 

"Erdoğan'ın yurt içindeki himaye makinesi inşaat sektörü üzerinden işliyor. Görünen o ki bu sistemi New York'a kadar genişletmek istiyor." 

Hikâyeyi paylaşmak için:
KUŞBAKIŞI | TÜRKİYE

• Zafer Partisi lideri Ümit Özdağ, 2023 genel seçimlerinde Cumhurbaşkanı adayı olan Kemal Kılıçdaroğlu ile ikinci tur öncesi yaptığı “gizli protokol”ün belgesini paylaştı.

• AK Parti'de yaklaşık 150 bin partilinin çevrimiçi oy kullanacağı ve belediye başkan adaylarının belirleneceği temayül yoklaması dün yapıldı. Gazete Duvar'ın haberine göre, partinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı için için iki aday konuşuluyor. 

  • İki isim: İsimlerden birinin İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, diğerinin ise eski Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum olduğu belirtiliyor. Adayın önümüzdeki iki hafta içinde netleşmesi bekleniyor.

• TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 36 gün süren bütçe görüşmeleri sona erdi. 2024 bütçe teklifinin Genel Kurul aşaması 11 Aralık'ta başlayacak ve 22 Aralık'ta sona erecek. 

  • 'Dev bütçe': Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ödeneği 23,5 milyar liradan 91,8 milyar liraya çıkarıldı. Diyanet’in bütçesinin MİT ve savunma bütçelerinden fazla olması dikkat çekerken Cumhurbaşkanlığı’nın 2024 yılı bütçesi ise 12,2 milyar lira olarak öngörüldü.

• "Aile ve Gençlik Fonu" teklifi, TBMM’de kabul edilerek yasalaştı. Fonun çalışma usul ve esasları ile fonun kaynakları ve giderleri, fondan yapılacak kaynak aktarımlarına ilişkin usul ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

• İBB Genel Sekreter Yardımcısı Buğra Gökce, Türkiye'de yaşayan yabancı sayısının Bulgaristan nüfusunun tamamını aştığını söyledi.

• CHP Sözcüsü Deniz Yücel, Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan da dahil 13 kişinin af taleplerinin görüşüldüğünü ve parti meclisi kararıyla tamamının affedildiğini söyledi. 

• Yargıtay, Yeşil Sol Parti'nin adını Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi olarak değiştirmesi sonrası belirlediği kısaltma olan HEDEP'i kabul etmedi. Kararda, kısaltmanın 2003'te kapatılan HADEP'i andırdığı belirtildi.

  • Bir adım sonrası: Karar, HEDEP’e bildirildi ve kısaltmanın değiştirilmesi talep edildi. Parti, kısaltmada değişikliğe gidecek ya da karara itiraz edecek.

• Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, İYİ Parti lideri Meral Akşener'i ziyaret etti. Yerel seçime ilişkin ittifakın gündeme gelmesinin beklendiği görüşmeye ilişkin Yavaş, “Nezaket görüşmesiydi, ittifak konusuna girmedim” dedi.

  • İkna turları: Yavaş’ın ziyaret ettiği İYİ Parti lideri Meral Akşener’le, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu da telefonda görüştü. İYİ Partililer, görüşmelerin içeriğini “büyükşehirlerde ittifak arayışı” olarak açıkladı. İYİ Parti’den bazı kurmaylar, iki parti arasında görüşmelerin devam edeceğini belirtti. Üst düzey bir yetkili ise “Akşener’i etse etse İmamoğlu ikna eder” yorumunu yaptı.

• HSK 2. Dairesi, Başsavcı İsmail Uçar’ın HSK'ya ilettiği, adliyedeki “rüşvet ve usulsüzlük” iddialarını içeren dilekçede adı geçen İstanbul Anadolu Adliyesi 21. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı Sidar Demiroğlu'nun soruşturma tamamlanana kadar geçici olarak görevden uzaklaştırılmasına karar verdi.

• Bloomberg, 2017 yılında gözaltına alınan ve 2020'da FETÖ üyeleriyle irtibatı sağladığı ve yurtdışına çıkış konusunda yardımcı olduğu iddiasıyla tutuklanan ABD İstanbul Başkonsolosluğu çalışanı Metin Topuz'un serbest bırakıldığını yazdı. 

• CHP’de yerel seçim hazırlıkları devam ederken İstanbul, Ankara, Adana, Hatay, Mersin ve Aydın'da mevcut isimlerle seçime gidileceği, İzmir, Muğla ve Tekirdağ'da ise farklı adaylar seçileceği aktarıldı. Antalya’da ise mevcut belediye başkanı Muhittin Böcek ile Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal'ın adaylık için yarışacağı aktarıldı.

• Eski Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi, ölümünün 8. yılında öldürüldüğü yer olan Dört Ayaklı Minare'nin önünde anıldı. Tahir Elçi’nin eşi, CHP İstanbul Milletvekili Türkan Elçi, “Biz acılarda çoğalan, acılarda biraraya gelen bir ülkeye dönüştürüldük. Bu denizde özgür, huzurlu, kardeşçe, insan onuruna yaraşır, şiddetsiz bir dünya hayalimiz var” dedi.

  • Duruşma: Tahir Elçi cinayeti davasının 9'uncu duruşması bugün Diyarbakır 10. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülecek.
KUŞBAKIŞI | DÜNYA

• İsrail ile Hamas arasında varılan 4 günlük anlaşmanın tamamlanmasının ardından arabulucuların da müdahalesiyle ateşkes, 2 gün daha uzatılmıştı. Şu ana dek 36 İsrailli ile 117 Filistinli serbest bırakıldı. Hamas'ın önümüzdeki günlerde 20 rehineyi daha serbest bırakabileceği kaydedildi. Geçici ateşkes devam etse de İsrail de Hamas da savaşın devam edeceği görüşünde. 

• NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Türkiye ve Macaristan'a İsveç'in NATO'ya katılım protokolünün onaylanması yönünde çağrıda bulundu. Stoltenberg, "Türkiye'nin İsveç'i NATO'ya kabul etme zamanı geldi" dedi.

  • Bununla birlikte: İsveç Savunma Bakanı Pal Jonson, ülkesinin Rusya'nın tehditlerini savuşturabilmesi için "en kısa zamanda" NATO'ya üye olması gerektiğini söyledi.

• NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, dün Brüksel’de biraraya geldi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da katıldığı iki gün sürecek toplantıda Ortadoğu ve Gazze'deki durum, Ukrayna-Rusya Savaşı ve Batı Balkanlar gibi konular ele alınıyor.  

  • Görüşmeler: Bakan Fidan, ABD’den mevkidaşı Antony Blinken ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile görüştü.

• Hollanda’da yapılan erken genel seçimden, Geert Wilders’in lideri olduğu aşırı sağcı Özgürlük Partisi (PVV) ilk sırada çıktı. 37 milletvekili çıkaran PVV'nin lideri Wilders hükümet kurmak için çalışmalara başladı. Ancak mecliste önemli sayıda milletvekili bulunan partiler, PVV ile ittifak kurmayacağını söylüyor. Buna karşılık Wilders ise "Eninde sonunda başbakan olacağım" diyor. 

• Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, şehrin geçen yılki Rus işgalinden bu yana yaşanan en büyük insansız hava aracı (İHA) saldırısına uğradığını söyledi. Ukraynalı yetkililerin açıklamasına göre Kiev’e kuzey ve doğu istikametinden İran yapımı 75 İHA gönderildi, bu İHA’ların 74’ü düşürüldü. Saldırılarda en az 5 kişi yaralandı.

  • Su altı tüneli: Ukrayna güvenlik güçlerinin ulaştığı bilgilere göre, Rusya ve Çin Ukrayna'nın saldırılarından etkilenmeyecek ve Rusya'yı Kırım'a ulaşımını sağlayacak bir su altı tüneli inşa etmek için gizli görüşmeler yürütüyor. Tünelin Rusya ordusu için lojistik bir hat olarak kullanılması amaçlanıyor.

• ABD'nin Vermont eyaletine bağlı Burlington şehrinde silahlı bir beyaz, 20 yaşındaki Filistin uyruklu 3 üniversite öğrencisine silahlı saldırı düzenleyerek birini ağır yaraladı. Saldırının ardından gözaltına altınan 48 yaşındaki şüpheli, suçlamaları reddetti. Gençlerin kendi aralarında Arapça konuştuğu ve saldırının düzenlendiği sırada kefiye (puşi) taktıkları belirtildi.

• Interpol'un BAE'li Başkanı Ahmed Nasır el Reisi hakkında iki İngiltere vatandaşı tarafından Avusturya'nın başkenti Viyana'da yeni bir suç duyurusunda daha bulunuldu. 

  • Bir adım geriden: Reisi hakkında Türkiye, Fransa, İsveç ve Norveç'te de işkence ve kötü muamele nedeniyle 4 ayrı suç duyurusu bulunuyordu.

• Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Kuzey Kore'nin casus uydusunu taşıdığı anlaşılan bir roketi yörüngeye fırlattığını duyurdu. Kuzey Kore yetkilileri, uydunun başarılı şekilde yörüngeye yerleştiğini bildirdi. Açıklamada, uydunun ülkenin savaş hazırlığı kapasitesini artıracağı belirtildi.

  • Kınama: ABD, Kuzey Kore’nin bu hamlesini kınadı. ABD’nin açıklamasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kararlarının küstahça ihlal edildiği, bölgede gerilimin tırmandırıldığı ifadeleri yer aldı.

• İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) yeni yayımladığı bir raporda, Çin'in camileri kapattığını, yıktığını ve başka amaçlarla kullanımı için dönüştürdüğünü iddia etti. Raporda Çin yetkililerinin bu uygulamalardaki amacı "İslam'ın uygulanmasını kısıtlama çabası” olarak değerlendirildi.

• Birleşik Krallık Başbakanı Rishi Sunak, dün Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile planlanan görüşmeyi "Elgin Mermerleri" tartışması nedeniyle son anda iptal etti. 

• AB'nin en üst yargı organı Avrupa Adalet Divanı, Belçika’daki bir belediyenin kadın çalışanlara yönelik başörtüsü yasağının ayrımcılık olmadığına karar verdi. 

  • Detaylar: Mahkeme, kamu kurumlarının “tarafsız çalışma ortamı yaratmak için, tüm dinî sembolleri kapsaması koşuluyla” çalışanlarına başörtüsü yasağı uygulayabileceğini bildirdi.
BAŞKA NELER OKUDUK?

📰 DW Türkçe'den Değer Akal'ın haberi: Hamas yaptırımları: ABD ve AB Türkiye'yi mercek altına aldı

💬 Ekathimerini'de Manolis Kostidis'in analizi: "Recep Tayyip Erdoğan ömür boyu iktidara hazırlanıyor"

"Amacı artık milliyetçilerin işbirliğine bel bağlamamak, böylece kendisini ağırlıklardan kurtarmak.

İsrail karşıtı söylemlerine ve Hamas'a verdiği desteğe rağmen Batı ile bağlarını sürdürmeye çalıştığına dair de bir inanış var."

💬 #tarih'te Tahir Elçi anısına Hayri Fehmi Yılmaz'ın kaleminden: İnsanlarımız da ölmesin, bizi yaşatan tarihimiz de

🎥 Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Fatih Terim Fonu" ile kim dolandırıldı?

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir