Herkese günaydın. Ekonomi ve politika gündeminin yoğunluğuyla geçen bir haftayı görece hafif bir gündemle geride bırakıyoruz.
- Bugünün bülteninde kaldırımların hızla çoğalan misafirleri scooter'lar, ABBA'nın 40 yıl sonra yayımlayacağı albümünden paylaştığı yeni şarkı, Netflix çalışanlarının grevi öne çıkıyor. Haftanın fragmanları, albümleri ve okumaları da yeni ufuklar vadediyor.
- Günün çalma listesi: Hafiflikten söz etmişken Light & Easy.
Güzel bir hafta sonu diliyoruz!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
• Para Politikası Kurulu toplantısında TCMB 200 baz puan indirime giderek politika faizini %16 olarak belirledi. Faiz indiriminin ardından dolar 9,60'ları, avro 11'i gördü.
• Avrupa Komisyonu, 2021 Türkiye Raporu'nda "Türkiye'de demokratik kurumların işleyişinde ciddi eksiklikler olduğu", "başkanlık sisteminin yapısal eksikliklerinin sürdüğü", ''Güçler ayrılığının sağlanmadığı ve yetkinin Cumhurbaşkanlığı düzeyinde merkezîleştiği'', ''İnsan hakları örgütlerinin ve muhalefetin ihlallere maruz kaldığı'' vurgulandı. Türkiye, raporu "çifte standartlı" olarak tanımladı.
• Osman Kavala'nın tutuklanmasının dördüncü yıl dönümünde on ülkenin büyükelçilikleri davanın "Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleriyle ve millî kanunlarıyla uyumlu şekilde, adil ve hızlı biçimde sonuçlandırılması gerektiği" yönünde bir açıklama paylaştı. Açıklamanın ardından büyükelçiler Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı.
- Erdoğan'dan tepki: Cumhurbaşkanı Erdoğan, büyükelçilerin açıklamalarına "Türkiye'ye böyle bir ders vermek haddinize mi sizin? Kimsiniz siz?" şeklinde tepki gösterdi.
• TÜSİAD'ın 50'nci kuruluş yılı için hazırlanan Geleceği İnşa başlıklı raporunun tanıtım toplantısında iş dünyasının güncel ekonomik ve politik gelişmelere yaklaşımına dair önemli mesajlar verildi.
• Cumhurbaşkanlığı'nın Irak, Suriye ve Lübnan'a asker göndermek için sahip olduğu yetkinin uzatılmasını öngören tezkereler TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasını taşıyan tezkerelerde, asker gönderme yetkisinin 2 yıl uzatılması istendi.
• Boğaziçi Üniversitesi’nde özel güvenlik, atanmış rektör Prof. Dr. Naci İnci'yi protesto etmek için dokuz ay önce kurulan Rektörlük binası önündeki nöbet çadırına müdahale etti. Çadırı kaldıran güvenlik, bir grubun engel olmak istemesi üzerine çevik kuvveti kampüse çağırdı, gözaltılar oldu. Polisin kampüse çağrılma talimatını Genel Sekreter Nedim Malkoç'un verdiği iddia edildi.
- Öte yandan Boğaziçi Üniversitesi'nden 100'ü aşkın akademisyen, Prof. Dr. Naci İnci'nin Boğaziçi Üniversitesi'ne rektör olarak atanmasına ilişkin kararın iptali için Danıştay'a başvurduklarını duyurdu.

Geçtiğimiz günlerde Bilgi Üniversitesi Mimarlık bölümünden Emrah Altınok, bir kaldırımda yaya geçişini büyük ölçüde engelleyecek şekilde park edilmiş 7 adet paylaşımlı scooter'ın fotoğrafını "Bu bir istila değilse nedir? Engelsiz kaldırım talep ediyoruz. Bebek arabasıyla şehirde hareket edebilmek istiyoruz." notuyla paylaştı. Altınok'un tweet'i binin üzerinde retweet, 7 bin 300'den fazla da beğeni aldı. Verilen yanıtlarda birçok kullanıcı dağınık park edilmiş ve kaldırımları işgal eden elektrikli scooter'lardan şikâyet etti.
Temel tartışmalar
Genellikle elektrikli scooter'lar nerede sürülecek ve nereye park edilecek soruları etrafında şekillenen tartışmalar, Türkiye'de ve dünyada yeni değil.
İlk tartışma şurada başlıyor: Scooter sürücüleri sürüş için taşıt yollarını güvenlik endişeleriyle tercih etmekten çekinirken kaldırımlar da olası kazalar sebebiyle yaya güvenliğini tehlikeye atabiliyor. Birleşik Krallık'ın Nottingham şehrinde güvenlik endişelerine rağmen paylaşımlı scooter hizmetinin bir yıl daha uzatılması kararı, konuyla ilgili en güncel gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor. BBC'nin ilgili haberinde Leicester'da bir çocuğun scooter çarpması sonucunda kafatasının kırıldığı, 50'li yaşlarında bir kişinin bir scooter kazasında öldüğü belirtiliyor.
- Küçük bir not: Burada, elektrikli scooter gibi mikromobilite çözümlerinin zararlı olduğunu savunmadığımıza dair küçük bir not eklemek istedik. Tıpkı elektrikli araç yangınlarında olduğu gibi bu konuda da medya, "yeni hikâyelere" yakından ilgi gösteriyor. Otomobillerin kaza riskleri artık haber değeri taşımazken elektrikli scooter'ların riskleri haber değeri taşıyor.
İkinci tartışma ki Altınok’un şikâyet ettiği durum bu kapsamda yer alıyor, paylaşımlı scooter'ların nasıl park edileceği konusunda çıkıyor. Zira kaldırımlara gelişigüzel bırakılmış paylaşımlı scooter'ların yoğunlaştığı bölgelerde erişilebilirlik azalıyor ve yaya hareketliliği bu durumdan olumsuz etkileniyor. Örneğin 2019 ortasında 20 bin elektrikli scooter'ın var olduğu bilinen Paris'te o dönemde alınan bir karar, scooter'ların bu gerekçelerle kaldırımlara park edilmesini yasaklıyor; arabalar ve motorlu iki tekerlekli araçlar için ayrılmış park yerlerine bırakılması mecburiyetini getiriyor. Kaldırıma park edenlere 135 avroluk ceza da öngörülüyor.
Türkiye'deki düzenlemeler
Nisan 2021'de Resmî Gazete'de yayımlanan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönetmeliği scooter'ların otoyollarda, şehirler arası kara yollarında ve azami hız sınırı 50 kilometre üzerinde olan bölgelerde kullanılamayacağını söylüyor. Ayrıca bisiklet yolu ya da bisiklet şeridi olması durumunda taşıt yolunda sürülemeyeceği belirtiliyor.
15 yaşından küçüklerin kullanımının yasaklandığı scooter'larda far, reflektör, zil ya da korna bulunması şartının yanı sıra bu araçların yayalar, engelliler ya da hareket kısıtlılığı olan kişilerin güvenli ve bağımsız hareketlerini, araç ve yaya trafiğini engelleyecek şekilde park edilmesinin yasak olduğu belirtiliyor.
UKOME ya da il trafik komisyonu başkanlıklarından paylaşımlı e-scooter yetki belgesi alan işletmelerin 7 gün 24 saat hizmet verebilecek çağrı merkezine ya da mobil uygulamaya sahip olması gerekiyor ve yetki belgesi sahipleri araç - yaya trafiğini engelleyecek şekilde park edilen scooter'larını iki saat içinde toplamakla yükümlü kılınıyor.
Diğer yandan Ankara'da UKOME, bu ayın başında hayata geçen düzenlemeyle üsttekilere ek olarak 8 ilçede 5 bin 169 olmak üzere paylaşımlı scooter sayısını kısıtlıyor ve işleticilere, kullanıcılar için ferdi kaza ve üçüncü şahıs kaza sigortası yapılmasını öngörüyor.
Türkiye'de şehirler mikromobilite çözümlerine hazır mı?
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi öğretim üyesi, şehir plancısı Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin mikromobiliteyi sağlıklı değerlendirebilmek için öncelikle ulaşım planlamasının ve yatırımlarının yapısal olarak nasıl düzenlenmesi gerektiğininin ortaya konması gerektiğini düşünüyor. Bu da ulaşım konusunda iyi planlama ve iyi yatırımlar gerektiriyor. Şahin, aşağıdaki ifadeleri kullanıyor:
“Bunun sağlanamadığı bir kentte mikromobiliteye ilişkin ölçek ve ayar kaçıyor, işin doğrusu. Çok da maliyetli bir ulaşım biçimi hâline geliyor. Esasen kamu tarafından karşılanması gereken ulaşım maliyeti özel sektörün verdiği bir hizmete dönüşmeye başlıyor. Fiyatlarına baktığımda Türkiye’deki mikromobiliteye dâhil olan araçların maliyetinin yüksek olduğunu düşünüyorum."
Ulaşım yatırımlarının tamamlandığı ve kitlesel ulaşım ihtiyaçlarının karşılandığı durumda mikromobilitenin kurallarının belirlenebileceğini söyleyen Şahin, "Bir otobanın ya da çok yüksek kapasiteli bir metro hattının bulunduğu yerde, istasyonlara ulaşım sağlamak için mikromobilite anlamlı olabilir ama bu hattın üzerinde ona alternatif bir mikromobilite dünyanın hiçbir yerinde anlamlı ve akılcı değildir." örneğini veriyor.
Buradaki toplam kaynak kullanımını ve mikromobilite olanaklarının nasıl düzenleneceği yönündeki kararların da ulaşım yatırımlarını yapan kuruluşlarca, yani büyükşehir belediyeleri ve belediyelerce verileceğini belirten Şahin, "Bu kuruluşların da yapısal önlemler almadıklarını biliyoruz." ifadelerini kullanıyor.
Erişilebilir Her Şey'den Erişilebilirlik Danışmanı Utku Demiryakan, daha çok "kör bireylerden ve tekerlekli sandalye kullanıcılarından şikâyet aldıklarını" belirtiyor. Hâlihazırda dar olan kaldırımlarda park edilen scooter'ların yürümeyi zorlaştırabildiğine, takılıp düşmelere yol açabildiğine dikkat çekiyor. Demiryakan bunun çözümünü park yerlerinin standart olmasında ya da bu araçların geniş kaldırımlı yerlerde park edilmesinde görüyor.
Scooter'ların sessiz çalışmasının da riskler yarattığını söyleyen Demiryakan, "Bu yeni bir alan ve henüz erişilebilirliği için bir standardı yok. Bu nedenle yapılacak düzenlemelerde engelli bireylerden de görüş almak önemli." diyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi'nde araştırma görevlisi Erenalp Büyüktopçu ise "Türkiye'de birçok meselede olduğu gibi kamu idarelerinin ve servis sağlayıcılarının inisiyatif almak, düzenlemeler getirmek yerine özellikle elektrikli scooter konusunu spontane biçimde gelişimine bırakıp bir şekilde bu konunun kendi yolunu bulmasını beklediklerini" düşünüyor.
Büyüktopçu, çözüm adımlarını şöyle sıralıyor: “Yayanın, aracın ve bisiklet dâhil hafif taşıtların ayrımını net biçimde ortaya koymak, yayanın kaldırım hakkını koşulsuz, şartsız kazandırmak, sonra hafif taşıtları mümkün olduğunca toplu taşımalarla entegre ve kısa mesafelerde kullanmak üzere regülasyonlar belirlemek.” Büyüktopçu’ya göre servis sağlayıcılar; şarj olanakları, toplu taşımaya transfer, belirli alanlarda park cepleri sağlamak konusunda da yerel yönetimlere katkı sunmak zorunda.
Paylaşımlı scooter'ları şehir içi ulaşımın geleceğinde giderek yükselecek bir alternatif olarak konumladığımızda şehir yönetimleri, sivil toplum ve işleticiler arasında nasıl bir görev paylaşımı olması gerektiği bir soru olarak karşımıza çıkıyor. İnovasyonu engellemeden erişilebilirliği mümkün kılmak, en verimli ulaşım altyapılarını yaratmak ve mikromobilitenin mikro tahakküme dönüşmesini engellemek için tüm paydaşların ortak ihtiyaçlarını bir arada değerlendirmek gerekiyor.
• The Green Knight, The Lost Daughter, Passing, Pig ve Test Pattern'in 31'inci Gotham Ödülleri'nde en iyi film için yarışacağı açıklandı. Yönetmen Onur Ödülü'nün Jane Campion'a takdim edileceği ödül töreninde Oyuncu Onur Ödülü Spencer filmiyle dikkatleri üzerine çeken Kristen Stewart'a verilecek. Listenin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
• Alec Baldwin'in Rust adlı filminin çekimlerinde kurusıkı tabancayı ateşlemesi sonucunda filmin görüntü yönetmeni Halyna Hutchins hayatını kaybetti. Yönetmen Joel Souza ise yaralandı. Polis olayı araştırdıklarını ve Baldwin'in henüz herhangi bir suçlamayla karşı karşıya olmadığını söyledi. Baldwin'in sözcüsü, tabancanın yanlışlıkla ateşlendiğini belirtti.
• Netflix çalışanları, şirketin Dave Chappelle'in standup gösterisinin etrafında şekillenen olayları ele alma biçimini protesto etmek üzere grev düzenledi. Queer Eye'dan Jonathan Van Ness de greve desteğini sundu. Colton Haynes, Sara Ramirez ve Kate Bornstein gibi ünlü isimler de Netflix çalışanlarına destek oldu.
- Arka plan: Netflix, Dave Chappelle'in The Closer isimli standup gösterisindeki LGBTİ+'lara yönelik söylemlerini protesto eden bir çalışanını kovmuş, işten çıkarma nedeninin "gizli ve hassas bilgileri şirket dışında paylaşma" olduğunu belirtmişti.
• Haftanın Fragmanları
• Michael Bay'in yönetmen koltuğunda oturduğu, oyuncu kadrosunda Jake Gyllenhaal, Yahya Abdul-Mateen II ve Eiza Gonzáles'in yer aldığı Ambulance'tan,
• Başrollerini Tom Holland ve Mark Wahlberg'ün paylaştığı 18 Şubat 2022'de vizyona girmesi beklenen Uncharted'tan,
• Nicole Kidman ve Javier Bardem'i buluşturan Aaron Sorkin filmi Being the Ricardos'tan fragman yayımlandı.
250 binden fazla şirket tarafından kullanılan Zoho CRM ile tanışın

Türkiye 2025 yılında bulut bilişim kullanım oranlarını orta ve büyük ölçekli işletmeler için minimum %60’ın üzerine çıkarmayı hedefliyor.
Türkiye’nin dijital dönüşümdeki kararlılığı uluslararası arenada teknoloji şirketlerinin de ilgisini çekiyor. Son olarak dünyanın 190’dan fazla ülkesine bulut tabanlı iş uygulamaları sunan Zoho, Türkiye pazarındaki etkinliğini artırma kararı aldığını duyurdu.
Zoho Nedir? Başta CRM ve müşteri deneyimi uygulamaları olmak üzere 50’den fazla ürünüyle şirketlerin tüm faaliyet alanlarına dair iş uygulamaları sunan ve fayda/maliyet avantajıyla öne çıkan Zoho, geniş ürün yelpazesi ve esnek lisanslama modelleriyle şirketlere dijital dönüşümün altın anahtarını sunuyor.
Pazardaki Problem: Müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) yazılımı, dünyanın en büyük kuruluşları tarafından satış süreçlerini yürütmek ve kullanıcı deneyimi için kullanılıyor. Bu çözümler güvenli olsa da, karmaşıklık dereceleri ve kullanıcı deneyiminin iyi olmaması genellikle kurumların çalışma şeklini yazılıma uyacak şekilde değiştirmelerini gerektiriyor.
Zoho’nun Çözümü: Zoho CRM belirli iş ihtiyaçlarına odaklanan, her biri farklı özelliklerden oluşan ve beş farklı sürüm sunan bulut tabanlı bir uygulama olma özelliği taşıyor. Geniş kapsamı, derin özellikleri, sezgisel kullanıcı arayüzü ve CRM sektöründe 15 yılı aşkın deneyimiyle Zoho CRM, teknoloji ve işlevsellik söz konusu olduğunda farkını ortaya koyuyor.
Neden Zoho CRM?
- Türü ve büyüklüğü fark etmeksizin herhangi bir işletmeye özel ihtiyaçları karşılamak için Zoho CRM; platformu üzerinden koda ihtiyaç duymadan geliştirici araçlar ile arayüzleri kolayca özelleştirilebilme imkânı sunuyor.
- Verileri en güvenli şekilde korurken yalnızca yetkilendirilen kullanıcılara erişim sağlıyor.
- Sahadaki ekibin hareket halinde kalmasına, anlaşmaları daha etkili bir şekilde kapatmasına ve herkesi döngüde tutmasına olanak tanıyor.
- Zoho CRM ile zorunlu sözleşmeler veya ek sürpriz maliyetler yok. Fiyatlandırma esnek; aylık veya yıllık ödeme yapma şansı tanıyor.
- Zoho mobil uygulamaları sayesinde her yer ofise dönüşüyor. Üstelik mobil uygulamalar hem AppStore hem de Google Play’den kolaylıkla indirilebiliyor.
Yeni üyeliklerde 15 günlük deneme süresi sunan Zoho CRM ile tanışmak için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz.
• Birleşik Krallık ve İrlanda'da Amazon'la ortaklık kurarak premium hizmetlere başlayan Deliveroo, temmuz - eylül ayları arasında üyelerini ikiye katladı ve siparişlerde %59'luk bir artış elde etti. Şirket üçüncü çeyrekte 35,8 milyon sipariş bildirdi.
• Tüm Süt Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) yaptığı yazılı açıklamayla süt ve et sektöründe üretim istikrarının sekteye uğradığını vurgulayarak "Bıçak kemiğe dayandı. Çiftçi üretmek istemiyor." dedi. Çiğ süt fiyatlarının 1 Kasım itibarıyla 3.90 liraya; süt priminin de 40 kuruşa çıkarılmasını talep eden TÜSEDAD, karkas et fiyatının da 52 liranın altında olmaması gerektiğini belirtti.
• ABD'de Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, 37 eyalette en az 652 kişiyi hasta eden "salmonella" salgınının distribütör ProSource'un Meksika, Chihuahua'dan ithal ettiği soğanlarla bağlantısı olduğunu tespit ettiklerini açıkladı. Yaklaşık 1 hafta süren hastalıkla bağlantının ardından ProSource soğanları geri toplamaya başladı.

Abba
Fotoğraf: pitchfork.com
• ABBA, 40 yıl sonra 5 Kasım'da yayımlayacağı Voyage isimli albümünden yeni bir şarkı daha paylaştı. Daha önce I Still Have Faith in You ve Don't Shut Me Down isimli iki şarkı birden paylaşan grup son olarak Just A Notion'la karşımıza çıktı. Büyük buluşmaya günler kala grubun yeni şarkısını buradan dinleyebilirsiniz.
• A.G. Cook, 18 Ekim'de düzenlenen Apple'ın lansman etkinliği için markanın cihazlarından çıkan sesleri kullanarak bestelediği bir şarkı paylaştı. 45 yıllık Apple ürünlerinin etrafa yayıldığı bir garajda kaydedilerek hazırlanan şarkıda pek çok ikonik ses var. Şarkının tamamını ve ortaya çıkış sürecini buradaki videodan izleyebilirsiniz.
• Beirut, 28 Ocak'ta yayımlayacağı Artifacts isimli derleme albümünden yeni şarkı paylaştı. Sonbahar eşlikçisi olarak kabul ettiğimiz Beirut'un yeni şarkısı Fisher Island Sound'u buradan dinleyebilirsiniz.
Haftanın Albümleri
- Lana Del Rey - Blue Banisters
- Young Thug - Punk
- Disclosure - DJ-Kicks
- Berk Icli - Glimpses of an Eternal Bloom
- Kondi Band - We Famous
- Ross from Friends - Thread

1. Avrupa
• Financial Times yazarları Guy Chazan ve Sam Fleming, Europe after Merkel: will Germany take a tougher approach? başlıklı yazılarında Avrupa Birliği'nin Polonya ve Macaristan gibi ülkeler konusundaki yaklaşımının Merkel sonrasındaki Almanya tarafından nasıl şekillendirileceğini inceliyor.
2. Kültür
• New York Times Magazine'de Daisy Alioto tarafından kaleme alınan The Strange Appeal of Shelter TikTok başlıklı yazı, TikTok'un iç dizayn kategorisinde üretilen dijital içerikleri nasıl etkilediğini mercek altına alıyor.
3. Servet
• Ben Steverman, Anders Melin ve Devon Pendleton'ın Bloomberg Businessweek için hazırladığı The Hidden Ways the Ultrarich Pass Wealth to Their Heirs Tax-Free başlıklı inceleme yazısı, Nike'ın kurucusu Phil Knight'ın servetini varislerine aktarırken hangi yollarla vergi ödemekten kaçındığına odaklanıyor.
DESTEKLİYORUZ
Girişimcilik Vakfı, Google Türkiye ve T3 Girişim Merkezi iş birliğinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi destekleriyle “Oyun ve Uygulama Akademisi” isimli projeyi hayata geçiriyor. Proje, 18-29 yaş arası üniversite öğrencisi veya mezunu gençlerin dijital becerilerinin gelişmesine, teknoloji sektöründe istihdamın artmasına ve teknoloji odaklı girişimlerin çoğalmasına katkı sağlamayı hedefliyor. Seçilen 2.000 aday; Flutter, Unity ve Oyun Tasarımı gibi eğitimlere, Google Proje Yönetimi Sertifika Programı’na ve diğer sektörel eğitimlere ücretsiz erişebilecek. Başvuruları 1 Kasım’a kadar devam eden projeyle ilgili ayrıntılar bu bağlantıda.






