Piyasalar & Ekonomi
İş Dünyası
Politika
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Teknoloji & Startup
Spor
Alternatif Gündem
Günün Hikâyesi
Ekipten Öneriler

🗞 Kuvvetler birliği, protesto pandemisi

Günaydın. Mersin’in Mezitli ilçesindeki polisevine düzenlenen silahlı saldırıda 1 polis şehit oldu, 1'i polis 4 kişi yaralandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Yılbaşından sonra ekonomide istikrarı göreceğiz.” dedi.
28 Eylül - Jacobs
Jacobs ile birlikte

Kahve çekirdeklerinin büyülü aroması: Jacobs

Bu bültenin e-posta kutularına düştüğü saatlerde yeni demlenmiş, sıcacık bir fincan filtre kahveye kim hayır diyebilir? Hiç kimse .

Daha fazlasını öğren →

REUTERS/Christian Mang

REUTERS/Christian Mang

Aposto Altı Otuz | 28 Eylül Çarşamba - Kuvvetler birliği, protesto pandemisi

Aposto Gündem

Aposto Altı Otuz | 28 Eylül Çarşamba - Kuvvetler birliği, protesto pandemisi

28 Eylül Çarşamba sabahından herkese günaydın. Spotify’ın verilerine göre, Türkiye’de arabesk dinlemeleri son üç yılda dört kat arttı. Hatta, 2022’de en çok arabesk dinleyen yaş grubu %46 ile 18-24 yaş aralığı oldu. Türkiye’nin müzik kültüründe geniş yer tutan arabesk türünün, üzüntüleri derinleştirmekten ziyade göğüslemek için dinlenmesini temenni ediyor; bugünün çalma listesi olarak da bu türün en değerli isimlerinin bir araya geldiği Spotify listesini paylaşıyoruz.

  • Günün hikâyesi: Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Denetim Komitesi’nin, Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’yle yönetilmesinin demokrasi ve insan haklarına etkisi üzerine yayımladığı raporu değerlendirdik.
  • Günün önerisi: Socrates Dergi’nin “0-40” programında üç tenis spikeri Emre Yazıcıol, Aras Yetiş ve Erman Yaşar, Laver Cup’la birlikte Roger Federer’in profesyonel tenise vedasının hissettirdikleri üzerine konuştu.

Sağlıklı günler!

-Efekan

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Piyasalar & Ekonomi

• Halkbank, VakıfBank ve Ziraat Bankası'nın Rusya ödeme sistemi Mir'den çıktığı açıklandı. Böylece İş Bankası ve DenizBank'ın ardından kamu bankaları da Mir'den çekilmiş oldu.

  • Perspektif: ABD Hazinesi Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi (OFAC), Mir ödeme sistemini kullanan finansal kuruluşlara yaptırım uygulanabileceğinin sinyalini vermişti. Reuters'a konuşan bir ABD yetkilisi ise Mir'le ilişkileri kesmenin, bir bankayı yaptırımlardan korumak adına en iyi yol olduğunu söyleyerek "Koalisyon yaptırımlarının yanlış tarafında olma riskini almak istemedikleri için daha fazla bankanın Mir'den çekilmesini bekliyoruz." ifadelerini kullanmıştı.

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Diğer ülkeler enflasyonun yanında durgunluk ve beraberinde gelecek işsizlik tehdidiyle cebelleşirken, bizim hem iş gücüne katılım hem de istihdam oranlarımız giderek artıyor. Yılbaşından sonra ekonomideki rakamları, ekonomide istikrarı, ekonomideki güçlenerek yürümeyi de hep birlikte göreceğiz." açıklamasında bulundu.

• A Haber'e göre Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, orta gelirliler için bir konut kampanyası başlatılacağını, konu hakkında çalışmaların tamamlandığını ve projenin ekim ayında açıklanacağını söyledi.

• Dünya Gazetesi'ne konuşan Emlakjet CEO'su Tolga İdikat, kısmi seferberlik ilanının ardından Rusya kaynaklı konut arama trafiğinde %23 artış olduğunu, özellikle 23 Eylül'de trafiğin bir önceki haftaya kıyasla %94 arttığını söyledi.

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) ile ilgili çalışmaların teknik olarak bittiğini, dosyanın Cumhurbaşkanı Erdoğan'a sunulduktan sonra meclise intikal ettirileceğini ve aralık ayında bir basın toplantısıyla duyurulacağını söyledi.

• Goldman Sachs ekonomistleri, Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) ekim ve aralık ayı toplantılarında 75 baz puan faiz artışı yapmasını beklediğini duyurdu. Ekonomistlerin daha önceki tahmini, aralık ayı toplantısında 50 baz puanlık artış yapılması yönündeydi.

• Dünya Ticaret Örgütü Genel Direktörü Ngozi Okonjo Iweala, küresel ekonomiye dair göstergelerin iyi olmadığını ve dünya ekonomisinin küresel resesyona ilerlediğini ifade etti.

İş Dünyası

• Zorlu Enerji ve Kuveyt Varlık Fonu (KIA) arasında imzalanan anlaşma ile KIA, Zorlu Enerji'de azınlık paya, elektrikli araç şarj ağı işletmecisi Zorlu Enerji Solutions'ta (ZES) ise yönetim kontrolüne sahip olacak.

  • Mali detaylar: Anlaşma kapsamında, KIA'ya ait Wren House Infrastructure fonu ZES'te yönetim kontrolünü elde etmek için 50 milyon dolar ödeyecek. Zorlu Enerji'nin hisselerinin %12,3'ünü ise 38 milyon dolara satın alacak.

• Tarım Kredi Kooperatifleri, süt ürünleri üreticisi Aynes için yapılan ihalede 785 milyon 500 bin lira teklif verdi. Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu (TMSF) Kurulu, teklifi onaylayıp nihaî kararın verilebilmesi için sonucu Rekabet Kurumu'na iletti.

• Ege Seramik, siparişi olmayan, verimsiz üretim hatlarının geçici olarak durdurulmasına karar verdi. Şirket, alınan tasarruf tedbirlerine rağmen seramik sektöründe dış ve iç pazardaki daralma giderek arttığı ve siparişler azaldığı için tedbirlerin gözden geçirildiğini, alınan ilave tedbirler kapsamında bu kararın verildiğini açıkladı.

• Oracle, Türkiye, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki birimlerinin yabancı yetkililere rüşvet vermek amacıyla "rüşvet fonları" kurduğuna yönelik suçlamaları düşürmek için SEC'e 23 milyon dolar ceza ödemeyi kabul etti. Ayrıca şirketlerin fonları, yabancı yetkililerin teknoloji konferanslarına katılmalarını sağlamak için kullandığı aktarıldı.

• TotalEnergies'in Fransa'da bulunan rafinerilerindeki çalışanlara, işçi konfederasyonu CGT tarafından 3 günlük grev çağrısı yapıldı. Yetkililer, şirketin işe alımı durdurma kararını protesto etmek ve çalışanların ücretlerine %10 zam talep etmek için yapılması amaçlanan grev ile rafinerilerdeki üretimin %30'a kadar düşebileceğini aktardı.

• TikTok'un sahibi ByteDance'in, hissedarlarından 3 milyar dolar değerinde hisseyi geri alacağı aktarıldı. South China Morning Post'un haberine göre, geçtiğimiz yıla kıyasla piyasa değeri %25 düştüğü hesaplanan şirket hisse başına 177 dolar ödeyerek 3 milyar dolarlık varlığı bünyesine geçirecek.

Politika

• Mersin’in Mezitli ilçesindeki polisevine geçtiğimiz gece düzenlenen silahlı saldırıda 1 polis şehit oldu, 1'i polis 4 kişi yaralandı. Saldırıyı gerçekleştiren iki kişiden birinin Dilşah Ercan olduğu belirlendi.

  • "Gazeteci" iddiası: AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hamza Dağ, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, CHP’nin 2012 yılında hazırladığı Tutuklu Gazeteciler Raporu’nda Dilşah Ercan’ın tutuklu gazeteci olarak ifade edildiğini söyledi. Dağ'ın paylaşımının ardından sosyal medyada konuya tepki gösterildi.
  • Diğer detaylar: Gazeteci İbrahim Haskoloğlu Ercan'ın örgüte 2013'te girerek Kandil’de eğitim aldığını, 2014'te kamuoyunda "çözüm süreci" adıyla bilinen Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından cezaevinden çıktığını paylaştı.
  • Kılıçdaroğlu'nun açıklaması: CHP lideri Kılıçdaroğlu, saldırıya ilişkin "Terör, kimden ve nereden gelirse gelsin, bu ülkede 85 milyon yurttaş olarak teröre karşı ortak tavır takınmak zorundayız. Terörden çok çektik, büyük acılar çektik. O acıların artık sona ermesi lazım. Siyasi görüşlerimiz farklı olabilir, ekonomi politikalarımız farklı olabilir ama terör, bir insanlık suçudur. İnsanlık suçuna karşı ortak tavır takınmak da siyasetçi olarak bizim görevimizdir." açıklamasında bulundu.
  • HDP’den kınama: HDP konuya ilişkin açıklamasında “Demokratik siyaset alanını daraltmak ve işlevsiz hale getirmek amacında olanların bu hesabını boşa çıkarmak hepimizin görevidir.” ifadelerini kullandı ve saldırıyı kınadı.

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yunanistan'ın Ege'deki adaları silahlandırmasına ilişkin "Batı Trakya'ya ve adalara yığılan silahlar, bizim için bir anlam ifade etmez. Çünkü bizim gücümüz ve imkanlarımız bunların çok ötesindedir ama bu durumun söz konusu ülke için gizli bir işgal anlamına geldiğini de hatırlatmak isteriz." sözlerini kullandı.

  • ABD'den mesaj: ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, Türkiye-Yunanistan gerilimine ilişkin "NATO ortakları arasında gerilimi artırabilecek açıklamaların veya eylemlerin zamanı değil." açıklamasında bulundu.

• Almanya'dan siyasetçi Wolfgang Kubicki'nin Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yönelik sözleri üzerine Almanya'nın Ankara Büyükelçisi, Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı. Bakanlık Sözcüsü Tanju Bilgiç, Kubicki'nin ifadelerine ilişkin "Almanya'nın Federal Parlamento Başkan Yardımcısı Wolfgang Kubicki'nin, Aşağı Saksonya Eyaleti seçim kampanyası kapsamında yaptığı konuşmada, Sayın Cumhurbaşkanı'mız hakkında kullandığı hakaretamiz ifadeleri en kuvvetli şekilde kınıyoruz." açıklamasında bulundu.

• Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, "İsveç ve Finlandiya'nın NATO mutabakatı kapsamında FETÖ ve PKK üyelerini Türkiye'ye iade etmelerini bekliyoruz." diyerek 5-6 Ekim tarihlerinde İsveç Adalet Bakanlığı'ndan bir heyetin Türkiye'ye geleceğini açıkladı.

• İran'da devam eden rejim karşıtı protestolarda güvenlik güçlerinin halka karşı gerçek mermiler kullandığı ve en az 76 kişinin hayatını kaybettiği aktarıldı.

  • Dünyaya yayıldı: İran'da başörtüsünü düzgün takmadığı gerekçesiyle gözaltına alınan Mahsa Amini'nin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolara Paris, Viyana, Toronto, Roma, Berlin, Atina ve İstanbul'da binlerce kişi destek verdi. Çeşitli ülkelerde İran'daki protestolara destek gösterileri düzenlendi.

• Rusya merkezli haber ajansı RIA, Ukrayna'nın Herson, Zaporijya ve Donbas bölgelerinde düzenlenen referandumların ilk sonuçlarına göre, %96 oranında Rusya'ya bağlanma isteğinin çıktığını iddia etti.

  • Ukrayna'nın %15'i: Rusya'nın referandum yoluyla ilhak etmeyi planladığı toprakların, Ukrayna'nın %15'ine tekabül ettiği bildiriliyor.
  • Saldırı nitelendirmesi: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, referandumda evet sonucunun çıkması durumunda Ukrayna'nın bu yerleri geri alma girişimlerinin "Rusya'ya saldırı" olarak nitelendirileceğini belirtti.
  • Kazakistan'ın reddi: Başta ABD olmak üzere birçok ülke Rusya'nın düzenlediği referandumu "sahte" olarak nitelendirip sonuçlarını tanımayacağını açıklarken Rusya'nın müttefiklerinden Kazakistan da referandum sonuçlarını tanımayacaklarını belirtti.
  • "Konuşacak hiçbir şey yok": Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, referandumları Kırım'ın ilhak edilmesine benzeterek, "Rusya'nın düzmece referandumları normal olarak görmesi, Kırım senaryosu ile Ukrayna topraklarını ilhak etme girişimi, Rusya Devlet Başkanı ile konuşacak hiçbir şey olmayacağı anlamına gelir." dedi.

• Suudi Arabistan Kralı Salman bin Abdülaziz el-Suud, yayınladığı kararnameyle kabinede değişiklik yaparak oğlu Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ı Başbakanlık görevine, diğer oğlu Khalid bin Salman'ı ise Savunma Bakanı görevine atadı. Kralın diğer oğlu Prens Abdülaziz ise Enerji Bakanı olarak görevini sürdürüyor.  

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Kahve çekirdeklerinin büyülü aroması: Jacobs

Bu bültenin e-posta kutularına düştüğü saatlerde yeni demlenmiş, sıcacık bir fincan filtre kahveye kim hayır diyebilir? Hiç kimse. En verimli toplantılar, en zorlu sınavlar, en yoğun günlerin hepsi bir fincan kahveyle başlar.

125 yıllık kahve ustalığıyla Jacobs, her damak tadına uygun farklı lezzetlerdeki filtre kahve serisiyle en yoğun sabahların arkadaşı olmaya devam ediyor.

Neler var?

  • Jacobs Monarch: Orta sertlikteki lezzetiyle ikonikleşen Jacobs Monarch, filtre kahve ve espresso seçenekleriyle  zengin aroması ve kokusuyla uzun yıllardır pek çok kahveseverin favorisi.
  • Jacobs Selection: %100 Arabica çekirdeklerinden üretilen Jacobs Selection, Monarch’a göre daha hafif içimiyle dikkat çekiyor.
  • Jacobs Barista Editions: İster classic, ister medium roast, ister strong. Özenle seçilmiş kahve çekirdeklerinin düşük sıcaklıkta yavaş yavaş kavrulmasıyla ortaya çıkan Jacobs Barista Editions, tüm kahveseverleri içindeki baristayı ortaya çıkarmaya devam ediyor. 
  • Jacobs Flavours: Hayata biraz daha tat katmak isteyenlerin favorisi olan Jacobs Flavors, fındık ve vanilya aromalı seçenekleriyle farklı tatlar arayanları bekliyor.

Kahve keyfinize Jacobs’u konuk etmek için bu bağlantıyı ziyaret ederek damak zevkinize en uygun filtre kahveyi bulabilirsiniz.

Teknoloji & Startup

• NASA’nın Dünya için tehlikeli olabilecek asteroit ve kuyruklu yıldızlara karşı geliştirdiği gezegen savunma teknolojisini test etmek için 2021'de fırlattığı uzay aracı DART, dün yaklaşık 11 kilometre uzakta bulunan Dimorphos asteroidine, saatte 23 kilometre hızla planlı bir şekilde çarptı. Çarpmanın etkisiyle Dimorphos’un yörüngesinin değişip değişmediği birkaç ay içinde belli olacak.

• Meta, kimlik bilgilerinin aynı hesap merkezinde olması hâlinde hesaplar arası geçişi kolaylaştıran ve iki platformdan gelen bildirimlerin tek bir sayfada görünmesini sağlayan yeni bir arayüz aracılığıyla; bir platformda açılmış bir hesabın bilgilerinin diğer platforma aktarılması sonucu yeni hesap oluşturma işlemini kolaylaştıran, Facebook ve Instagram’ı entegre eden iki özelliği test ediyor.

Meta

• Meta, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline ilişkin ABD ve Avrupa’daki siyasi anlatıları etkilemeyi amaçlayan Rusya ve Çin merkezli iki hesap ağının Facebook’tan kaldırıldığını duyurdu. Rusya merkezli operasyonun, şirketin işgalin başlangıcından bu yana “sekteye uğrattığı en büyük ve en karmaşık Rusya menşeli operasyon” olduğu belirtildi.

• WhatsApp, eski sürümlerde bir saldırganın özel olarak hazırlanmış bir görüntülü arama ile hedefli cihazda kötü amaçlı kod çalıştırmasını sağlayan bir güvenlik açığına ilişkin detaylar paylaştı. Ulusal güvenlik açığı veri tabanındaki kimlik numarası CVE-2022-369334 olan açığın, CVE ölçeğindeki puanı 10 üzerinden 9,8 olarak belirtildi ve “kritik” önemde olduğu aktarıldı.

• İflas eden kripto para platformu Voyager'ın mevcut piyasa fiyatına göre 1.3 milyar dolar değerindeki varlıklarının, ABD merkezli kripto borsası FTX'e verileceği bildirildi. FTX, Voyager'ın geriye kalan varlıkları için 1.4 milyar dolarlık teklifte bulunmuştu.

Spor

🏐 A Millî Kadın Voleybol Takımı, 2022 FIVB Dünya Şampiyonası B Grubu’ndaki ikinci maçında Güney Kore’yi 3-0 mağlup etti ve ilk galibiyetini aldı. Türkiye üçüncü maçında bugün 18:30’da Dominik Cumhuriyeti’yle karşılaşacak. Maç, TRT Spor Yıldız’da yayınlanacak.

♟️ Magnus Carlsen, Hans Niemann’ın belirttiğinden daha fazla ve sık “hile” yaptığını düşündüğünü açıkladı. Satrançta hile yapmanın önüne geçecek önlemlerin arttırılması gerektiğini belirten Carlsen açıklamasını, “Niemann’ın onayını alana kadar anlatabileceklerim bu kadar. Davranışlarım Niemann’la satranç oynamak istemediğimi ortaya koyuyor.” ifadesiyle sonlandırdı.

  • Ne olmuştu: Magnus Carlsen, Julius Baer Generation Cup’ta Hans Niemann’la yaptığı çevrimiçi maçtan ilk hamlesinin ardından çekildi. Niemann, eylülde Sinquefield Cup’ta Magnus Carlsen’i mağlup ettikten sonra Carlsen, kariyerinde ilk kez bir majör turnuvadan çekilmişti. 19 yaşındaki Niemann, Sinquefield Cup veya yüz yüze hiçbir satranç maçında hile yapmadığını, daha önce 12 ve 16 yaşındayken iki çevrimiçi maçta hile yaptığını belirtmişti.

🏀 Avustralya’da düzenlenen 2022 FIBA Kadınlar Basketbol Dünya Kupası’nda grup aşaması sona erdi. A Grubu’nda ABD, Çin, Belçika, Porto Riko; B Grubu’nda Avustralya, Kanada, Sırbistan ve Fransa çeyrek finale yükseldi. Turnuvada çeyrek final maçları, 29 Eylül’de oynanacak.

🏎 Alfa Romeo, Guanyu Zhou’nun 2023 Formula 1 sezonunda takımda yarışmaya devam edeceğini açıkladı. 23 yaşındaki pilot, ilk sezonunda bugüne kadar altı puan topladı. Zhou, Valtteri Bottas’ın takım arkadaşı olmaya devam edecek.

  • Geniş perspektif: Williams ve Nicholas Latifi’nin sezon sonunda yollarının ayrılacağının açıklanması ve bu gelişmenin ardından F1’de, 2023 sezonu için üç belirsiz koltuk bulunuyor. Alpine’de Estaban Ocon, Haas’ta Kevin Magnussen, Williams’ta Alex Albon’un takım arkadaşı belirsizliğini koruyor.

⚽ UEFA Uluslar A Ligi 2. grup liderlik maçında İspanya, Portekiz’i 1-0 mağlup etti ve finallere katılmaya hak kazanan takım oldu.

  • Finaller: Uluslar A Ligi 1. gruptan Hırvatistan, 3. gruptan İtalya, 4. gruptan Hollanda grup aşamasını lider tamamlayarak finallere yükselmişti.
Alternatif Gündem

• Kariyer platformu Youthall'un Türkiye'de gerçekleştirdiği araştırmasına katılan gençlerin %24'ü sessiz istifa sürecinde olduğunu, %46,6'sı ise bu kavrama yatkın olduğunu belirtti. "Sessiz istifaya yatkın değilim." diyenlerin oranı ise %15 oldu. 

  • Neden? Bu kişilerin %31'i, çalıştıkları şirkette kariyer yollarının kapalı olduğunu hissederlerse istifa sürecine girebileceklerini aktardı. %24'ü iş-özel hayat dengesi sağlanmadığında, %18'i iş tanımı net olmadığında ve %18'i ise maaşı düşük olduğu için sessiz istifaya yatkın olacağını söyledi.
  • Öneri: İş dünyası yayınımız Pareto'da yayımlanan, FutureBright Group'un kurucusu Akan Abdula'nın makro ekonomik koşulların Türkiye'de sessiz istifa ortamını beslediğine dikkat çektiği röportajımıza göz atın.

• Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) bilim danışmanı Erol Kesici, Salda Gölü kıyılarında bulunan beyaz kumullardaki kararmaların arttığını ve gölde salyalaşmaların meydana geldiğini belirtti. Kesici, Salda Gölü'ne kesinlikle girilmemesi, alglerin uzaklaştırılması ve bölgede yapılaşmaya izin verilmemesi çağrısında bulundu.

Günün Hikâyesi

Avrupa Konseyi’nden Türkiye raporu

Avrupa Konseyi’nden Türkiye raporu

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Denetim Komitesi, Türkiye’deki Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin demokrasi ve insan haklarına etkisi üzerine bir rapor yayımladı. Birleşik Krallık milletvekili John Howell ve Letonya milletvekili Boriss Cilevics tarafından hazırlanan raporda, 2017 yılında yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi nedeniyle Türkiye’de demokratik kurumların ciddi bir şekilde zayıflatıldığı, kuvvetler ayrılığı ilkesinin işlevsiz ve yetersiz hâle getirildiği belirtiliyor.

Söz konusu raporda; muhalefet partileri üyelerinin üzerindeki artan baskı, HDP’yi kapatma girişimleri, ifade özgürlüğü ve medya üzerindeki kısıtlamalar, terörle mücadele yasasının kapsamının genişletilmesi gibi gelişmelerin, Türkiye demokrasisi için kaygı verici olduğu ifade ediliyor. Seçim barajının %10’dan %7’ye düşürülmesinin olumlu bir gelişme olduğu belirtilirken seçim yasasında yapılan diğer değişikliklerin ise adil ve tarafsız seçimler açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği öne sürülüyor. Raporun tavsiyeler bölümünde ise tam yargı bağımsızlığının sağlanması ve denge-denetleme sisteminin tekrar etkin hâle getirilmesi için acil reform çağrısı yapılıyor.

AB’ye gözetleme çağrısı

Türkiye’de yönetim şeklinin 2017 yılında değiştirilmesinin, her ülkenin egemenlik hakkı olduğu vurgulanmakla birlikte Cumhurbaşkanlığı sistemiyle demokratik kurumların ciddi şekilde zayıflatıldığı ve denge-denetleme sisteminin etkisiz hâle getirildiği ifade ediliyor. Buradan yola çıkarak raporu hazırlayan milletvekilleri, Türkiye’deki demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne ilişkin gelişmeleri takip etmek ve gözetlemek için Avrupa Parlamentosu’na çağrı yapıyor.

Kavala ve Demirtaş Davaları

Türkiye’nin Avrupa Konseyi’ne katılan ilk ülkelerden biri olduğu ve öncü bir role sahip olduğu belirtilen raporda, son dönemde yaşanan gelişmelerin Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği konusunda ciddi kaygılar yarattığı ifade ediliyor. Özellikle, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasına dikkat çekilerek HDP’nin tutuklu bulunan eski Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ve Gezi Davası’nda müebbet hapse mahkûm edilen iş insanı Osman Kavala’ya, raporda geniş çaplı yer ayrılmış. Ayrıca, 2021 yılı itibarıyla AİHM’e yapılan başvuruların %21,7’sinin Türkiye aleyhine olduğu öne çıkarılıyor.

Terörle mücadele yasası ve ifade özgürlüğü

Raporda, Türkiye’de ifade özgürlüğünün sistematik şekilde ihlâl edildiğine dair bulgular belirtiliyor ve bu konudaki kaygılar dile getiriliyor. Özellikle, terörle mücadele yasasının kapsamının genişletilmesinin ifade özgürlüğünü daralttığı ve bu konudaki suçlamaları artırdığı belirtilerek, soruşturma ve suçlamaların kaygı verici boyutlara ulaştığı söyleniyor. Türkiye’nin “Basın Özgürlüğü Endeksi”nde 180 ülke arasında 149. sırada yer aldığı gösterilerek gazetecilerin tutukluluk, gözaltı, pasaport kontrolü veya polis kontrolüne maruz kalma riskinin yüksek olduğu belirtiliyor. Ayrıca, iktidara yakın iş insanları ve RTÜK gibi kurumlar aracılığıyla iktidarın medyanın %90’ı üzerinde kontrol sahibi olduğuna dikkat çekiliyor. İktidarın kontrolündeki ana akım medyaya alternatif olarak internetin bağımsız medyaya alan açtığı ancak Meclis’ten geçirilmeye çalışılan “Dezenformasyonla Mücadele Yasası” ile internet üzerinde de kontrol sağlanmaya çalışıldığı, bunun baskı ve sansürü artıracağı kaydediliyor.

Yakından izleme tavsiyesi

Raporun sonuç bölümünde, Türkiye’nin denetim süreci çerçevesinde demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüyle ilgili gelişmeler açısından yakın izlenmesi tavsiye ediliyor. İnsan hakları ihlâlleri yaşanan Avrupa Konseyi üyesi ülkelerde yürürlüğe sokulan denetim sürecine, Türkiye ilk kez 1996 yılında alınmış ancak AB üyeliğine yönelik kapsamlı reformların yapıldığı 2004 yılında çıkarılmıştı. Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilmesinin ardından Türkiye, 2017 yılında yeniden AKPM’nin denetim sürecine alındı.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Ekipten Öneriler

 ÖNERİYORUZ 

PERYÖN – Türkiye İnsan Yönetimi Derneği’nin bu yıl otuzuncusunu düzenleyeceği PERYÖN İnsan Yönetimi Kongresi, 5-6 Ekim’de Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda gerçekleşecek. Shaping the Future – Geleceği Şekillendir! temasını benimseyen kongre, Dr. Patrick Dixon, Mervyn Dinnen, Anthony Ariganello, Dr. Cebrail Taşkın, Evrim Kuran, Alp Sezginsoy ve Dr. Gülcan Özer gibi birbirinden değerli konuşmacıları ağırlayacak. Değişen çalışan bağlılığından geleceğin çalışma hayatına, bugünün ve geleceğin çalışma alanlarından yeni nesil liderliğe kadar pek çok konunun ele alınacağı kongre hakkında detaylı bilgi almak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir