Yeni Teknolojiler
Vaka Çalışması
Quando Kariyer
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Kullanışlı Uygulamalar

Metaverse ile yeni gerçeklik, Taliban ve sosyal medya

Metaverse ile başka bir dünya mümkün mü? Sosyal medya platformları Taliban'ın yarattığı sorulara yanıt verebilecek mi?
Bitpanda - 26 Ağustos
Bitpanda ile birlikte

Daha fazlasını öğren →

Bankless HQ üzerinden

Bankless HQ üzerinden

Herkese merhaba. Salı günü söz verdiğimiz gibi bu perşembe odağımızda iki konu var.

  • İlki Silikon Vadisi'nin son dönemdeki en popüler kavramı: Metaverse. Elif'in anlatımıyla Facebook'un son adımlarından kavramın köklendiği yerlere uzanıyor, gelecekte bizi neler beklediğini teknoloji dünyasından isimlerin yorumlarıyla tartışmaya açıyoruz.
  • Sonra da sosyal medya platformlarının, silahlı bir örgütten bir hükümet kurmaya doğru giden Taliban karşısında yanıtlamak zorunda kalacağı sorulara odaklanıyoruz.

Bültenin sonundaki iş ilanlarına ve uygulama önerilerine de göz atmayı unutmayın.

Keyifli bültenler!

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Yeni Teknolojiler

Metaverse ile başka bir dünya mümkün mü?

Neil Stephenson’ın distopik Snow Crash romanı ile metaverse kavramı, geniş kitlelere ulaşmayı başarmıştı. Peki büyük teknoloji şirketleri bu kavramı hayatımızın bir parçası hâline gelmeyi başarabilecek mi?

Metaverse ile başka bir dünya mümkün mü?

Bir aralar oldukça popüler olan The Sims oyununu bilirsiniz. Bir karakter avatarı oluşturuyorsunuz, ev, eşyalar ve aileyle bir dünya kuruyorsunuz. Daha sonra karakterinizi bu dünyada yaşatıyorsunuz. Karakteriniz spora gidebiliyor, yemek yapıyor, arkadaşlarıyla sohbet edebiliyor, çalışıyor, gitar çalıyor, resim ve daha birçok şey yapabiliyor. Şimdi bu dünyaya kendinizi koyun. Kendi karakterinizi oluşturuyorsunuz ve bir dünya tasarlıyorsunuz. İstediğiniz deneyimi yaratabilir ve istediğiniz arkadaşınızı dâhil edebilirsiniz. Facebook veya WhatsApp gruplarındaki arkadaşlarınızla ortak sanal bir yaşam hayal edin...

Sosyal medya şirketinden “metaverse” şirketine 

Facebook, bunu uzun zamandır hayal ediyor ve 2020 yılında, kullanıcılar tarafından tasarlanan sanal ortamlarda yeni anılar biriktirebileceğiniz ve arkadaşlarınızla iletişime geçebileceğiniz bir sanal gerçeklik dünyası olan Horizon’ı duyurdu. 2020 yılında beta testlere başlayan Horizon, şirketin "birbiriyle bağlantılı sosyal paylaşım uygulamaları ve bunları destekleyecek donanımlar oluşturma" vizyonunu çok daha öteye taşıyacak bir potansiyele sahipti. 

“Önümüzdeki beş yıl içinde, sosyal medya şirketi olmaktan metaverse şirketi olmaya etkili bir geçiş yapacağız.”

Mark Zuckerberg haziran ayında, Facebook’un artık "metaverse" olarak bilinen bilim kurgu dünyasıyla, birbirine bağlı bir dizi deneyim inşa etmek için çalışacağını duyurdu. Zuckerberg; şirketin topluluklar, yaratıcılar, ticaret ve sanal gerçeklik odaklı bölümlerinin artık bu vizyonu gerçekleştirmek için daha fazla çalışacağını; bu temaların daha büyük bir fikir için nasıl bir araya geleceğini ve meta verinin kullanımının gideceği yer için heyecanlandığını söyledi.

Horizon Workrooms 

Horizon Workrooms

Facebook


Facebook bu konuda çalışmalarını çoktan ilerletmiş ve pandeminin getirdiği fırsatları görmüş olacak ki geçtiğimiz hafta Zuckerberg, çalışanların sosyalleşmelerini ve ekip toplantılarını daha canlı bir hâle getiren sanal gerçeklik çalışma alanı Horizon Workrooms'u duyurdu. Horizon Workrooms ile kullanıcılar, Facebook'un sanal gerçeklik başlığı Oculus Quest 2'yi kullanarak bir metaverse içinde iş arkadaşlarıyla etkileşime girebiliyor.

Nasıl? 

Sanal bir çalışma odası görünümündeki Workrooms'ta kullanıcılar kendi avatarını oluşturarak toplantıya katılabiliyor. Toplantı ortamını daha gerçekçi kılmak için ortama defterler ve dev beyaz tahtalar eklenmiş. Bir masa etrafında yalnızca belden yukarısı görünen kullanıcılar konuşurken avatarları da mimiklerini taklit ediyor ve ağzını oynatıyor ancak yorumlara göre henüz hareket takibi çok verimli çalışmıyor. 

Henüz tam olarak ne zaman piyasaya sürüleceği belli olmayan Horizon projesinin bir parçası olan Workrooms, aslında Facebook'un vizyonunun anlamaya yardımcı oluyor. 

Metaverse 101

Snowcrash

The Playlist üzerinden


Neal Stephenson'ın 1992 yılında yazdığı Snow Crash romanında, yazılımcı ve pizza dağıtıcısı olan Hiro, kendisini "bilgisayarının oluşturduğu, gözlük ve kulaklıklarına aktardığı 'metaverse' evrenine" kaptırıyor. Kitabın kurgusu, insanların fiziksel ve sanal dünyada akıcı bir şekilde ilerleyen tanıdık yaşamlarını konu alıyor. Bu kitaptan ilham alınarak ortaya çıkan metaverse kavramı, günümüzdeki anlamına çok da uzak görünmüyor. 

Tek ve belirli bir tanımı olmasa da meta (sonra) ve universe (evren) kelimelerinden oluşan metaverse'ü kısaca, insanların çalıştığı, oynadığı, sosyalleştiği alternatif dijital gerçeklik olarak tanımlayabiliriz. Zuckerberg, ilk duyurusunda, “dijital alanlarda insanlarla birlikte olabileceğiniz sanal bir ortam” olarak tanımlamıştı.

Nasıl bir şey?

Bu sorunun yanıtını Matthew Ball'un kavrama bir çerçeve çizdiği şu yazısı üzerinden açıklamak iyi olabilir.

• Zamansız. Sıfırlanmaz, duraklamaz veya bitmez. Süresiz olarak devam eder.

• Canlı ve gerçek dünyayla eş zamanlı. Önceden planlanmış olaylar olsa bile gerçek hayattaki gibi herkes için gerçek zamanlı ve canlı bir deneyim.

• Kullanıcılara sınırsız bir bireysel "varlık" duygusu sağlar. Herkes metaverse içinde bireysel hissedebilirken diğer kullanıcılarla metaverse'ün bir parçası olarak etkinliklere de katılabilir.

• Bir şeyler üretmek, sahiplenmek, satmak, yatırım yapmak ve bir değer üretmek isteyenler için geniş bir iş yelpazesi yaratır.

• Dijital ve fiziksel dünyayı, özel ve genel deneyimleri, açık ve kapalı platformları kapsayan bir deneyim sunar.

• Bireyler, gruplar veya şirketler gibi çeşitli kullanıcılar tarafından üretilen ve işlenen "içerik" ve "deneyimlerle" doludur.

• Veri, dijital öğeler/varlıklar veya içerikler için birlikte çalışabilirlik (interoperability) sunar. Birlikte çalışabilirlik, ürünlerin, sistemlerin veya iş süreçlerinin beraber çalışarak ortak bir işlemi yerine getirmelerini sağlar. Bu sayede Counter Strike'taki silah görünümünü Fortnite'ta da kullanabilir, Facebook'taki arkadaşınıza hediye edebilirsiniz veya sahip olduğunuz bir NFT'yi Roblox platformunda bir oyunda kullanabilirsiniz. 

Metaverse için bir oyun, donanım veya çevrim içi bir deneyim demek, Google'ı "internet" olarak tanımlamak gibi bir şey olur. İnternet geniş protokoller, teknoloji ve dillerin yanı sıra cihazlara, içeriklere, iletişime ulaşmanın bir yoludur. Metaverse de böyle olacak. Herhangi bir deneyime, etkinliğe, ihtiyacınız olan herhangi bir şeye tek bir noktadan veya tanıdığınız herkesle birlikte olduğunuz bir dünyanın içinden ulaşabileceksiniz.

Ütopya mı, distopya mı?

Metaverse dünyasını herkes Mark Zuckerberg'ün coşkusuyla karşılamıyor. Pokémon Go'nun geliştiricisi ve Niantic'in CEO'su John Hanke, paylaştığı blog yazısında böyle bir sanal dünyayı "distopik bir kâbusa" benzetiyor. Hanke, bu tarz kitap ve televizyon şovlarının "yanlış giden teknolojinin distopik geleceği hakkında uyarılar" olduğunu düşünüyor. 

Hanke, teknolojinin artırılmış gerçekliğin insanları ayağa kalkmaya, dışarı çıkmaya, çevremizdeki dünyayla bağ kurmaya teşvik eden "gerçeklik" kısmına destek olması ve temel insan deneyimlerinin yerini almak için değil, onları daha iyi hâle getirmek için kullanılması gerektiğini savunuyor.

Atari, Epic Games ve Nvidia gibi şirketler, sosyal teknolojinin geleceği olacağına inandıkları versiyonlarını inşa ediyor. Bu da tek bir meta veri deposu mu olacak veya yönetişimi nasıl sağlanacak gibi soru işaretleri oluşturuyor.

Öte yandan, Audiomob'un CTO'su Wilfrid Obeng ise metaverse için gizlilik, güvenlik, refah ve erişilebilirlik gibi kavramların kritik olduğunu ve metaverse geliştirilirken bağımsız kuralların belirlenmesi gerektiğini söylüyor. Böylece dijital bir toplum olarak ilerlerken moda, kimlik, oyun, seyahat gibi kavramların eş zamanlı olarak bu yönde genişlemesi ve yeni deneyimler sunma olasılıklarını heyecan verici buluyor.

Dentsu'nun Asya-Pasifik bölgesi veri ve dönüşüm müdürü Jonathan Edwards ise metaverse kavramının internet gibi insanın doğasını yansıttığını düşünüyor:

"İnternete iyi veya kötü diyemiyoruz. Herkes birbirine bağlandı ama bundan hem harika hem de korkunç sonuçlar ortaya çıktı. Metaverse de böyle olacak ancak bu, ilerlemesini durdurmak için bir sebep değil."

Metaverse, hayatımıza nasıl değişiklikler getirecek bilemiyoruz ancak ufukta büyük değişimler görünüyor. Bu büyük değişimler nelere sebep olacak ve kontrolü nasıl sağlanacak, merakla takip ediyoruz. Siz neler düşünüyorsunuz?

Hikâyeyi paylaşmak için:
Vaka Çalışması

Platformların yeni çıkmazı: Taliban

Taliban sosyal medyayı nasıl kullanıyor? Platformlar, silahlı bir örgütten Afganistan'ın yeni yöneticisine dönüşen Taliban'a karşı nasıl bir yol izleyecek?

Platformların yeni çıkmazı: Taliban

Ağustos ayının politik ve toplumsal gündeminin büyük bir bölümünü Afganistan’da yaşananlar oluşturdu. Buradan hareketle bugün; medya, teknoloji ve politikanın kesişiminde bir vaka çalışması sunuyoruz.

Bugünün vaka çalışması kanalında Taliban’ın internete olan tutumuna ve yıllar içinde bu tutumun nasıl değiştiğine, sosyal medyanın Taliban’ın yeniden güç kazanmasındaki rolüne, sosyal medya platformlarının bir silahlı terör örgütünden uluslararası diplomaside kabul görme potansiyeli olan bir yapıya dönüşen Taliban’a karşı nasıl bir tavır aldığına ve yine platformların, potansiyel risklerin önüne geçmek ve kullanıcılarını korumak için hayata geçirdiği önlemlere odaklanıyoruz.

Birkaç adım geriden

20 yıl önce başkent Kabil'i ve yönetimi ele geçirdiğinde interneti yasaklayan Taliban, son 10 yılda ülkede kullanımı artan akıllı telefonlar aracılığıyla mesajlarını yayabileceğinin farkında, üstelik birkaç yıldır. Atlantic Council bir çalışması üzerinden Afganistan'da 2019'da gerçekleşen seçimlerde 60'tan fazla Taliban bağlantılı Twitter hesabından bir etiketle atılan tweet'lerin seçim sürecinde Taliban etkisini artırmak ve seçmenleri korkutmak için kullanılmış olabileceği çıkarımını yapıyor. 2020'de yazılan bir başka akademik makale ise Taliban'ın Twitter'ı bir propaganda aracı olarak kullandığını doğruluyor.

Taliban bugün sosyal medyayı nasıl kullanıyor?

Taliban'ın başkent Kabil'i ele geçirdiğinden bu yana verdiği mesajlar "ılımlı" olarak yorumlanıyor. Bu mesajlar Taliban'ın dijital varlığına da yansıyor. Mavi mikrofonlu Taliban mensuplarının Kabil sokaklarında çektiği röportaj videoları, ülkede huzurun hâkim olduğu izlenimini yaratması için paylaşılıyor. 

Taliban

Reuters


Atlantic Council'den Benjamin Jensen bunun sebebini Taliban'ın dijital görünürlüğünde "acımasız olduğunu" hatırlatmasına gerek olmadığı üzerinden savunuyor, zira "halk bunu biliyor." Taliban'ın sosyal medyada çizdiği pozitif imaj, örgütün ülkeyi "yönetebildiği" izlenimini küresel olarak erişilebilir kılıyor. Diğer yandan Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit, Twitter'da 350 bini aşkın takipçisine aktif olarak paylaşım yapıyor ve mesajlarını bu yoldan ulaştırıyor.

Hatta bazı analistler; bu oldukça kurumsal görünen ve küresel siyasette uygulanan iletişim hamlelerinde en az bir halkla ilişkiler şirketinin Taliban'a destek olduğunu düşünüyor.

Önlemler ve tutumlar

Taliban boyutu: Geçmişte insan hakları ihlalleriyle kazandığı şöhretin örneklerini bugün de sergilediği bilinen Taliban'ın hızlı ilerleyişi sosyal medya platformlarının da bazı konularda karar vermesini mecbur kılıyor. Bugün diplomaside Taliban’ın -kimse ilk tanıyan olmaya yanaşmasa da- "kapsayıcı" bir yönetim kurması koşuluyla tanınacağına dair sinyaller verilmesi, örgütün sosyal medya platformlarının bir süre gündeminde kalacak bir darboğaz olduğunu gösteriyor.

Taliban'ın ülkedeki yükselişini "sürreal" olarak tanımlayan Atlantic Council'den Emerson Brooking, örgütün ABD askerlerine yönelik şiddet içerikli eylemlerini yayımlaması gerekçesiyle sosyal medya platformlarında bir süre önce yasaklandığını belirtiyor. 

  • Facebook ve TikTok geçtiğimiz hafta salı günü CNBC'ye, Taliban'ı tanıtan içeriklere dair yasakları kaldırmayacaklarını söylemişti. Dari ve Peştu dillerini konuşan bir ekiple yerel içeriklerin incelendiğini söyleyen Facebook şirket sözcüsü, platformun Taliban'a karşı alacağı tavır konusunda "uluslararası toplumu" takip ettiğini belirtmişti. 
  • Mesajların uçtan uca şifreli olması sebebiyle uygulamayı kimin kullandığına pek müdahale edemeyen WhatsApp ise 17 Ağustos'ta Taliban tarafından açılan bir şikâyet-yardım hattını kapatmıştı. Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit ise Facebook'u ifade özgürlüğünü kısıtlamakla suçladı.
  • YouTube, şirketin uzun süredir Taliban tarafından yönetilen hesaplara izin vermediği bir politika izlediğini hatırlattı.
  • Twitter ise en büyük önceliğinin "insanları güvende tutmak" olduğunu vurgulayarak Twitter kurallarını ihlal eden içerikleri sürekli gözden geçirdiklerini belirtti. 

Kullanıcı boyutu: Afganistan kadın futbol takımının eski kaptanı Khalida Popal; Reuters'a sporcuların sosyal medya hesaplarını güvenlik gerekçesiyle sildiğini, halka açık dijital görünürlüklerini gizlediklerini söylemişti. İnsan hakları grupları da Taliban'ın sosyal medyayı kişilerin geçmişleri ve bağlantıları için kullandığını söyleyerek insan hakkı savunucularının, gazetecilerin ve akademisyenlerin tehdit altında olduğunu paylaşmıştı. Bu endişeler, platformları harekete geçirdi.

Facebook, Afganistan'da arkadaş listelerini görüntüleme veya arama özelliğini durdurdu. LinkedIn Afganistan'daki kullanıcıların bağlantılarını gizledi. Clubhouse da aktif olmayan kullanıcıların fotoğraflarını ve biyografilerini gizledi.

Şimdi ne olacak? 

Sosyal medya platformları yerelden küresele politikacılar, devlet görevlileri, devlet kurumları ve uluslararası organizasyonların iletişim araçları arasında önemli yer tutuyor. ABD'de Trump destekçilerinin Kongre baskınının ardından Twitter, şiddetin yüceltilmesi başlıklı platform politikası uyarınca iddialı bir kararla eski ABD Başkanı Donald Trump'ın hesabını kalıcı olarak engellemişti. Facebook da yaz mevsiminin başında çeşitli kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle Trump’ı iki yıl boyunca platformdan uzaklaştırmıştı. Bu örnekler, platformların bu iletişime izin verip vermeme konusunda güçlü bir inisiyatife sahip olduğunu gösteriyor.

Bugün, sosyal medya şirketlerinin ellerinde güvendikleri topluluk kuralları, daha önce verdikleri emsal kararları; fakat tam karşısında "ifade özgürlüğünün sınırları" gibi yanıtlamaları gereken zor sorular var. Yine de esas cevabı Taliban'ın kuracağı hükümetin meşruiyetini belirleyecek olan devletler verecek.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Quando Kariyer

• Rollic | Game Developer (İstanbul)

• Meditopia | Android Developer (İstanbul)

• Inveon | Product Owner (İstanbul)

• CicekSepeti.com | Procurement Manager (İstanbul)


• Evreka | Key Account Manager, Senior Performance Marketing Specialist (Ankara)

• V-Count | Back-end Developer (Ankara)


• Armut / HomeRun | Performance Marketing Specialist (Remote)

• JotForm | Principal DevOps Engineer  (Remote)

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Kullanışlı Uygulamalar

• CopyClip: Mac için yalın ve kullanışlı bir pano yöneticisi. Kopyalama (CMD+C) geçmişiniz daima sizinle. (ProductHunt'a güveniyor, yine de hassas bilgilerinizi kopyalarken uygulamanın kapalı olduğundan emin olmanızı öneriyoruz.)


• WebCrate: Açık kaynaklı, ücretsiz, çoklu cihaz desteği sunan bir yer imi deposu. Sonra okuyacağınız makaleler, hep elinizin altında olsun istediğiniz bağlantılar, hepsi derli toplu; üstelik başkalarıyla paylaşılabilir.


• EzGIF: Kısa videoları kolaylıkla GIF'e çevirebileceğiniz, boyutlandırabileceğiniz, kesebileceğiniz, WebP gibi uzantıları PNG-JPEG gibi uzantılara dönüştürebileceğiniz kullanışlı bir araç.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

YAZARLAR

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir