Mevzu
Karşılaşmalar
Uzunçalar
Kırk Ambar

Müzikte Kadın Emeği

Bu sayımızdaki tüm içeriğimizi kadınlar, kadınların müzikleri, sesleri ve kadınlarla ilgili mevzular oluşturuyor.
https://ssir.org/articles/entry/circles_of_change

https://ssir.org/articles/entry/circles_of_change

Merhaba,

Mart ayının ilk bülteninden herkese selamlar. Bu sayımızdaki tüm içeriğimizi kadınlar, kadınların müzikleri, sesleri ve kadınlarla ilgili mevzular oluşturuyor. Yarının 8 Mart olması vesilesiyle bu bülteni hazırlayan iki kadın olarak kadınların yasları, acıları, toplumdaki eşitsizliklerin müziğe sirayeti gibi hakkında konuşulması ve farkında olunması gereken konular üzerinden içeriklerimizi seçtik.

“Mevzu”muzun odağı müzik sektöründeki kadın varlığı ve emeği. “Karşılaşmalar”da derlemeci, yazar ve belgeselci Filiz Bingölçe’ye saygı duruşundayız. “Süpürgesi Yoncadan” başlığımızda bu sayıda, etno/müzikolojinin ve başka diğer disiplinlerin toplumsal cinsiyet temsillerine yaklaşımına dair fragman tadında bir araya geliyoruz.  “Kırk Ambar”ımızda ise kadınların sesinden şarkılara kulak kesiliyoruz! 

İyi okumalar/dinlemeler!

Mevzu

Müzik Sektöründe Kadınlar

Müzisyenlik, Müzik Emekçiliği ve Diğer Roller

Müzik Sektöründe Kadınlar

Müzik sektöründeki kadınlardan bahsettiğimizde çoğunluğun aklına ilk olarak müzisyenler, hatta spesifik ve öncelikli olarak da vokalistlerin/şarkıcıların geldiğini düşünüyorum. Zira sektörün ilk ve en çok görünen yüzü müzisyenler, onların arasında da en çok göz önünde olan ve akla ilk gelen, çoğu popüler müzik türünün “front(wo)man” olarak adlandırılan solistleri/assolistleri. Peki neden böyle? Kadınlar vokalistlik/solistlik alanında gerçekten sayıca mı üstün yoksa bu kadınların sahnedeki rolünün vokalistlik/solistlik olarak biçilip enstrüman ve “daha teknik” duran rollerin erkeklere yakıştırılmasından mı? Yahut neden bazı müzik türleri ve enstrümanlarda kadınları görmek “normal” veya “kabullenilebilir” iken bazı alanlarda “olağan dışı” gibi geliyor? Bunun ötesinde, sahnede görünenler dışında sektörün diğer alanlarında, sahne arkasında kadınların varlığı ve emeğinin durumu nedir?

Müzik sektöründe kadın varlığı ve emeği sadece ilk akla gelen pop starlıklara ve popüler kültürde gördüğümüz toplumsal cinsiyet söylemlerine (mesela bir Madonna tanrıçalığı veya Beyonce feministliği gibi) sığamayacak kadar geniş ve çetrefilli bir konu. O yüzden sahne üstündeki müzisyenlik ve sahne arkasındaki endüstrideki kadın varlığı ve emeğinden kısaca bahsedeceğim. 

Üretim ve icra alanında kadınları ağırlıklı olarak vokalist/şarkıcı rolünde görmemizin hem içinde bulunulan toplumların kültürel yapısı hem de popüler kültür dinamiklerinden kaynaklı pek çok nedeni olabiliyor. Örneğin; kimi topluluklarda geleneksel olarak kadınların enstrüman çalması yasak/ayıp olarak görüldüğünden bu somut olmayan ayrım bir şekilde kuşaklar arası taşınarak günümüzün modern sahnesine dahi sirayet edebiliyor. Benzer şekilde kimi ataerkil ağırlıklı toplumlarda enstrüman çalımının fiziksel güç ve neticesinde erkeklikle özdeşleştirilmesi gibi bazı kabullenilmiş ve aktarılmış ortak hisler söz konusu. Bu cinsiyet rolü dağılımı rock gibi daha kolektif ve karşıt bir tavır içindeki müzik türlerinde bile görülebiliyor. Fakat bu konularda yargıya varırken örnek kümeleri dikkatli seçmek ve genelleme yaparken titiz davranmak lazım. Zira birkaç örneğe bakıp “Kadınlar hep vokalisttir.”  veya “DJlik erkek işidir.” gibi kalıp yargılarda bulunmak için eldeki veriler yeterli olmayabilir veya her daim geçerli olmayabilir. Yine de kendi örnek kümesi içinde yapılan ve birbiriyle hiç alakası olmayan farklı çalışmalardan örnekler vererek bu cinsiyet mevzularını biraz sayısallaştırmak istiyorum. 

- Bahsedeceğim ilk çalışma 2009 senesinde etnomüzikolog ve müzisyen Burcu Yıldız tarafından gerçekleştirilmiş. Yıldız’ın Türkiye’deki ana akım ve popüler kadın rock ve pop müzisyenleri örneğiyle yaptığı çalışmasında; Sertab Erener, Göksel, Şebnem Ferah gibi müzisyenlerin canlı performanslarından şöyle bir veri elde ediyor: “11 konserde, toplamda 63 enstrümancı içinde sadece 8 tane kadın enstrümancıya rastlanabilmiş”. Bu yüzden de İcracılık anlamında erkek ve kadın stereotipleri net bir biçimde ayrıştığı tespitinde bulunulabilmiş bu çalışmada. 

- Diğer bir çalışmayı ise müzik endüstrisi profesyoneli Vick Bain 2019 senesinde Birleşik Krallık müzik endüstrisi alanında yapmış. Çalışmada 100den fazla müzik yayıncısı ile 200den fazla plak şirketini incelemiş ve enteresan veriler elde etmiş; mesela müzik yayıncısı şirketlerin 82%’sinin CEO’larının ve incelenen plak şirketlerinin sanatçılarının %80.31’inin erkek olması gibi. 

Bu noktada sektörün sahne arkası kısmındaki çalışma şartları ve kadın varlığına da bir göz atmak gerek. Zira menajerlik, yayıncılık, tur menajerliği, prodüksiyon, booking ajanslığı gibi çok fazla alan var sektörde ve bu alanlardaki cinsiyet eşitsizlikleri de kendi başına tartışmalarını yaratabilecek büyüklükte konular. Fakat ne yazık ki ülkemizde müzik sektörünün en büyük eksiklerinden biri sektördeki iş alanlarının, meslek tanımlarının ve kapsamlarının tanımsızlığı ve belirsizliği olduğundan; sektördeki toplumsal cinsiyet rolleri veya kadınların durumunu veriler ve araştırmalarla tartışmaya henüz hazır değiliz. Bu yüzden yine yurt dışından örneklerle devam edeceğim. 

- Prodüktörlük, müziğin mutfak kısmındaki en önemli işlerden biri. University of Southern California tarafından yapılan bir araştırma ise tam bu konuya odaklanmış. 2012-2018 arasında Bilboard Top 100’e giren 700 şarkı incelenmiş ve bu şarkıların prodüktörlüğünü %82.9 oranında erkekler yaparken kadınlar sadece %17.1’de kalmış. 

- Bir diğer konu da eşit mevki ve gelir dağılımı. Aynı işi yaptığı halde kadınların erkeklerden daha az maaş aldığı yahut terfi ve makam konusunda dezavantajlı olduğu örnekler, pek çok sektörde olduğu gibi müzik sektöründe de yaygın bir durum. Yine Birleşik Krallık’ta 2018 senesinde yapılan bir çalışmayla Universal, Sony ve Warner gibi en büyük 3 global plak şirketlerinde bu cinsiyetler arası gelir dağılımı eşitsizlikleri açıklanmış. Ortalama saatlik ücret dağılımında kadınların payı erkeklerden Universal’da %29.8, Sony’de %22.7 ve Warner’da tam %49 olarak açıklanmış.

Sorunlardan bahsettik ve içimizi biraz daha kararttık, ama peki çözüm çalışmaları ne durumda? Neyse ki hem büyük şirket, festival ve kurumlar hem de bağımsız çalışanlar ve butik şirketler bazı adımlar atmış durumda. Biraz da bu umut veren oluşumlardan bahsedelim. 

- Yine Birleşik Krallık’tan PRS Foundation, 2018 senesinde Avrupa Birliği’nin “Creative Europe” programıyla iş birliğine girerek “Keychange” isimli oluşumu başlatmış. Keychange’in amacı sektördeki müzisyen, festival, ajans ve yayıncılar gibi farklı bileşenleri bir araya getirerek endüstrinin her alanında 50/50 eşitlikçi cinsiyet dağılımını gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Melt!, Ethnoport, Beirut and Beyond gibi dünyanın her yerinden önemli festivallerin işbirlikçi olduğu programda ne mutlu ki ülkemizden de tam 4 katılımcı var: Bozcaada Caz Festivali, Ankara Caz Festivali, İstanbul Caz Festivali ve Zorlu PSM Caz Festivali.

- Bir diğer kıymetli oluşum da müzik endüstrisindeki küresel kadın ve lgbti+ ağı olan: SheSaidSo. Müzik endüstrisi ve sahnesinde cinsiyet eşitliği konusunda paneller, konserler ve kampanyalar yürüten oluşumun global ağının yanı sıra dünyanın pek çok yerinde özelleşmiş 18 lokal branşı da bulunuyor. Bunlardan birisi de 2019’da faaliyete geçen SheSaidSo Istanbul. Eşit temsil, eşit ödeme, eşit olanaklar gibi temel hakları savunan oluşumun temel ilkeleri de dayanışma, çeşitlilik, kapsayıcılık ve ortak yaşam gibi değerlere dayanıyor. 

Eşitsizlik ve ayrımcılıkların olmadığı bir dünya dileğiyle, müzik sektöründeki tüm emekçi kadınlara selam olsun!

Hikâyeyi paylaşmak için:
Karşılaşmalar

Yas Değil İsyan

Filiz Bingölçe’nin Anısına

Yas Değil İsyan

Her gün geçtiğim sokakta bir ikinci el eşyacı, bazen eşyalar arasından çıkan kitap ve kasetleri de tezgaha koyup yok pahasına satıyordu. Onların arasından belki 3 belki 5 liraya aldığım bir kitapla tanıdım Filiz Bingölçe’yi: “Kadın Argosu Sözlüğü”. Yıllar sonra tesadüfen sadece isminin tatsız, ama merak uyandırıcılığına kapılarak aldığım “Yas Değil İsyan: Öldürülmüş Kadın Ağzı Ağıtlar” kitabında da aynı ismi görünce Filiz Bingölçe’yi yakından tanımak istedim; işte o andan beri de tüm eserlerini herkese anlatmak ve tabii ki arşivime katmayı kendime vazife bildim.

1965 doğumlu Filiz Bingölçe, 1987 yılında Ankara Üniversitesi, Basın Yayın Yüksek Okulu Radyo ve Televizyon Bölümü’nden mezun olarak bir süre basın sektöründe muhabirlik, editörlük gibi işlerde çalışıyor. Sonrasında ise argo, mizah, kaba dil gibi konulara eğilerek 2001’de İletişim Yayınları’ndan son derece detaylı ve tabuları yıkan bir derleme sözlük çalışması olan “Kadın Argosu Sözlüğü”nü yayınlıyor. Müteakiben de "müstehcen kitap yayınlamak" suçundan hakkında dava açılıyor, neyse ki hem yazar hem de yayıncı bu davadan 2004 senesinde beraat ediyor. 

Bingölçe daha sonra kendi kitaplarının da yayıncısı olan AltÜst Yayınevi’ni kuruyor ve “Futbol Argosu Sözlüğü”, “Asker Argosu Sözlüğü” gibi harikulade kaynaklar derleyip yayınlamaya devam ediyor.  Kadına yönelik şiddet, toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, eril ve cinsel dilin gündelik kullanımları gibi konulara odağında tutarak “Dil Dayakları. Aile İçi Şiddetin Dilsel Formları”, “Süper Kadın Süper Zor: Türkiye'de Kadına Yönelik Ekonomik Şiddet”, “Ataerkil Komedi. Manilerle Gelin Kaynana Oğul Tiyatrosu” gibi eserlere de imza atıyor. 

Bir de belgeselci tarafı var Bingölçe’nin. 2010 yılında  kadınların çalışırken söyledikleri şarkı, türkü ve manileri derlediği “Kadın İş Türküleri” isimli belgeselde Ankara, Adana, Rize, Trabzon, Artvin, Çanakkale, Balıkesir, Konya, Mersin, Muğla, Antalya, Kars, Ardahan, Burdur, Afyon, Kastamonu, Kayseri, Samsun ve Giresun şehirlerinden 36 emekçi yer alıyor.  Yazarın kendi ifadesiyle “İşlerin ruhu, ritmi ve somut aşamaları ile ilgili unsurları içeren ve çalışırken söylenen melodilere ‘kadın iş türküsü’ adı veriliyor. Türkiye'de daha çok tarımsal üretimle hayvancılık ve küçük atölye tarzı üretim yapan kadınların çalışırken söylediği mani ve deyişlerden oluşuyor.”

Ben belgeseli maalesef henüz izleyemedim. Fakat internette bulduğum fragmanlar beni çok heyecanlandırdı. İlk fragmanda boğaz çalan bir kadın görüyoruz, ki son yıllarını hem alan çalışması hem de tez çalışmasında “boğaz çalma” ile geçirmiş birisi olarak görür görmez kalp atışlarımı hemen hızlandırdı. Bulabildiğim diğer fragman ise emekçi kadınların yaşadığı haksızlık ve zulme rağmen ne kadar yaratıcı isyanlarda bulunduklarının kısa, fakat çarpıcı bir örneği.

Bu belgesel vesilesiyle bir de kitap doğuyor: “Yas Değil İsyan: Öldürülmüş Kadın Ağzı Ağıtlar”. Kadın İş Türküleri belgeselinin çekimleri esnasında karşılaştığı ve sonrasında yaptığı literatür taramasıyla ulaştığı 38 adet kadın ağzı ağıdın yanı sıra kadına şiddet içerin çeşitli türkü, mani ve benzeri deyişlerden oluşuyor. Kütahya’dan Adana’ya, Giresun’dan Malatya’ya Anadolu coğrafyasının türlü yöresinden derlenen bu repertuarın tek ortak özelliği ise sebebi ne olursa olsun (ki çoğunlukla iftira, başlık parası, namus, töre ve benzer nedenlerle) kocası, babası, kardeşleri tarafından öldürülmüş kadınların ağzından söylenmiş olmaları. Hatta kitabın tanıtım metninde şöyle de bir ifade var, maalesef var olan bu repertuarı tanımlamak için: Anadolu’da konusunu kadın cinayetlerinden alan özel bir ağıt türü var: “Öldürülmüş Kadın Ağzı Ağıtlar.” 

Ve son olarak bahsetmek istediğim Filiz Bingölçe’nin bir diğer belgesel çalışması “GONGOK - Akdeniz'e Karşı” . Yine henüz izleyemeğim ve nerede bulabileceğim konusunda bir iz dahi bulamadığım bu belgesel, gerçekten az bilinen bir müzikal edim olan “gongok” üzerine kurulmuş. Şu ana dek sadece Emre Dayıoğlu’nun alan araştırması videosunda gördüğüm bu eylemin seneler önce belgesele dökülmüş olması da ayrı bir heyecan, zira göçebe çoban kültürlerde görülen bu tür müzikal eylemler değişen yaşam biçimleriyle unutulup yok olmaya yüz tutmuş durumda. 

Filiz Bingölçe maalesef 1 Şubat 2016’da henüz 50 yaşındayken kanser nedeniyle aramızdan ayrılmış. Bize bıraktığı bu muhteşem kitaplar, derlemeler ve tüm çalışmalar için kendisine teşekkür ediyor, sevgi ve saygıyla anıyorum.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Uzunçalar

Süpürgesi Yoncadan #2

Cinsiyet Temsilleri ve Kadın Çalışmalarının Farklı Disiplinlerde Yeri

Süpürgesi Yoncadan #2

Okuduklarım ve izlediklerimle tekrar buluşmak, son yıllarda öğrenmeye çalıştığım bir şey. Öyle ya güzel olan bir şey neden tek sefere mahsus olsun! 

Son dört yıldır, türlü vesile ve bahanelerle, Leyla Erbil’in ‘Gecede’ öykü kitabı ile her yıl bir kere yeniden buluşuyoruz. En sonuncusu, geçtiğimiz hafta öykü atölyesinde “Vapur” öyküsünü başka bir öykü ile karşılaştırarak okumak/tartışmakla oldu. Öykü büyülü gerçeklikle ilgili verilebilecek en iyi örneklerden biri olmakla, toplumdaki “annelik ve kadın” algısını da çatırdatıyor. Zaten Leyla Erbil’in yazı dünyasına yolumuzu düşürdüğümüzde kadına biçilmiş, toplumun kutsadığı rollere, edebiyat ve yazarlar dünyasının eril baskınlığına atılmış pek güzel tokatlar olduğunu görürüz. Vapur, gemi gibi simgelerin edebiyat ve sanatın diğer türlerinde çokça kullanıldığı; kimi zaman bir umudu, kimi zaman öfkesi ya da özlemi duyulan bir aile ferdini, bekleneni, gideni, kaybolanı ve kimi zaman da bir kavramı işaret ettiği birçoğumuzun malumudur. Peki acaba, hayatın her alanında/mekânında, kadınların bunca çabasını verdiklerine de yanaşır mı o vapur? Ya da başka bir yönden, kendi kendini yok edip de bir koca nefes aldırır mı?... 

Bu soru sanırım, kendisini hiç eskitmeyecek… Zira bu satırları gözden geçirmek üzere oturduğum sıralarda bir kadın daha sokak ortasında şiddete maruz kaldı, kadın platformlarının her yıl artan sorunlara işaret çekmek için bir araya geldiği alanlarda simgeleri ve anlamlarını yok sayan ayıklamalar yapıldı. Daha da ileri gidersem; akademi koridorlarından edebiyat dünyasına sanatın diğer kollarına, sokaktan evlere her mekânda tacize, tecavüze, şiddete ve alansız bırakılmaya devam edildi. Sanırım, benim kafamdaki imgelemiyle, o vapurun ortadan kaybolmasına ihtiyacımız var. Kolay kolay kaybedemediğimizden, nefes alma alanlarımızı çalışma, düşünme ve iletme ihtiyacıyla yaratıyoruz. Biraz oralara uzanıp umudu yitirmemek istiyorum. 

Evet, sözü etno/müzikolojiye getireceğim. Toplumsal olarak sancısını çektiğimiz ya da alan açmaya ihtiyaç duyduklarımız bir anlatımda, sanat dalında kaçınılmaz şekilde kendini buluyor. Biyolojik bir mesele olmaktan çok, kültürel bir alan/konu ve uzun yıllardır sorun olan toplumsal cinsiyet kavramı, elbette etno/müzikoloji içinde de çok disiplinli yaklaşımlar ve yöntemlerle; kimlik temsillerine, anlamsal karşılıklarına, müzik dünyalarında bir tür cevap aramaya, çentik atmaya çalışıyor. Yakılmış onca türkü, yazılmış onca söz ve anlatılmış/paylaşılmış/duyulsun istenmiş hikâye, kültürlerin göbeğinde kadının/kadın olarak var olan kimliklerin kendilerini ifade biçimleri, endüstri içinde bu anlatımların konumlanışı ve konumlandırılışı, toplumsal algılanış biçimleri gibi aklınıza gelebilecek her türlü ana ve alt başlık… Takip edenleriniz hatırlayacaktır, “Herkes için Etno/Müzikoloji” serimizin sekizinci bölüm konuğu Selda Öztürk olmuştu. Selda’nın çalışma alanı feminist teori ve kavramlarla iç içe, savaş sonrası göçmek zorunda kalmış kadınların birbirleriyle müzik yoluyla nasıl diyalog kurduklarına odaklanıyordu. Bölüme buradan ulaşabilirsiniz… Bu görüşme, benim için yalnızca kadınların birbirleriyle kurduğu diyaloğu değil, kadın bir araştırmacının alanda nasıl var olduğuna ve var ettiğine, alanına nasıl dönüşler sağladığına dair de oldukça öğretici bir anlatım oldu. Üstelik şarkılarla tarihe tanıklık etmek, şarkılarla entegre olmak ve şarkı söylemeden yaşayamama hâli de bu görüşmemizden aklıma kazınanlar. Güncel çalışmalar içerisinde etno/müzikoloji alanından çok güzel bir örnek olduğunu düşünüyorum. 

Toplumsal kodlarımızı anlamak, kendimize ait olanı yapılandırmak; feminist kimliğin inşası ve keşfi özellikle bizimki gibi toplumlarda uzun bir yolculuk istiyor. Özellikle tüm dünyanın içinde olduğu popülist ve sağ iktidarların radikalleştirdiği toplum hâllerine baktığımda, sorunlardan çözüm arayışlarına, soruna dikkat çekme çabasına bıçak sırtını bir türlü terk edemediğimizi düşünüyorum. Ben de kadınların/kendini kadın olarak yaşayanların birbirine bu keşif yolculuğunda ihtiyacı olduğuna inananlardanım. Ülke değiştirip başka bir yere adapte olma sürecinde bunu başka biçimlerde deneyimledikçe de bu inancım güçlendi/güçleniyor.  Kadın üretimlerini, kolektif anlamda bir araya gelip el birliği ile var ettiklerini önemsiyor, burada bu alana odaklanmış birkaç tane çalışmayı ve yayını kulak suyu etmek istiyorum. 

Öncelikle, en yalın hâliyle ülkemizde ve dünyada cinsiyet temsillerine, feminist kavramlara dair etno/müzikolojik ve kültürel çalışmaların aldığı yolu anlatan, güzel bir kaynakça sunması toparlayıcı bir metin olmasından Şeyma Ersoy Çak’ın 2017 yılında yayımlanmış şu makalesini önermek istiyorum. 

Ardından Selma Sol’un 2016 yılında yayımlanmış, Rumeli Türküleri örneğinde toplumsal cinsiyet rollerini okuma biçiminin, disiplinler arası çalışmaya ve müzik araştırmalarında söylemin, kültürden çıkışını nasıl ele aldığına iyi bir örnek olduğunu düşündüğüm şu metni de paylaşmak istiyorum. Selma Sol’un “Kadının Dönüşüm Mekânı: Rumeli Türküleri Örneği” başlığında topladığı örneklerde, türkülerde kadınların çocukluktan anneliğe kadar kültürel mekândaki dönüşümünü ve rol değişimlerini inceliyor. Bekaret meselesinden, anneliğe, “kaynanalığa” dönüşen kadınlar… Bu metin beni yeniden edebiyata sürükledi ve birkaç hafta evvel vakit geçirdiğim, Irmak Zileli’nin “Gözlerini Kaçırma” isimli romanını hatırlattı. Zileli, kitabında kuşaklar arası anne - kız ve çocuk ilişkisini okumak, o ilişki ağı içerisinde kadını ve toplumsal rollerini yeniden düşünmek üzerine bir anlatı kuruyor. Yıllardır okuduğumuz baba oğul hikayeleri ve psikolojik kazılarının baskın olduğu anlatım hallerinin bizi ne kadar yorduğunu da böylece bir kez daha düşünüyorum. Patriyarkanın içinde, onun diliyle konuşmadan kadın ağzından, dünyasından ya da bakış açısından yazılan ve araştırılanlar, alışılması gerekilen düşünce yollarının altını çiziyor. 

Meselenin güncelliğini yitirmemesi, bu başlık altında verilen ürünlerin de sayısını arttırıyor. Geçtiğimiz mayıs ayında Tuğba Aydın Öztürk’ün Koç Üniversitesi’nin bloğunda denk geldiğim “Sanat Dünyasında Kadın” başlıklı yazısı, pandemiye alışmaya çalıştığımız günlerde kadınların bir de bu dönemde henüz neler deneyimleyeceğini gündem maddesi etmemişken, sanat dünyasındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dikkat çekiyor. Öztürk, sanat dünyası (ya da belki dünyaları) her birey için ekonomik, politik ve sosyal anlamda zorlayıcıyken konu toplumsal cinsiyete gelince, sosyal sermayenin de önemi ve bu sermayenin sonucu ortaya çıkan gruplaşmaları hatırlatıyor. 

Yeniden müzik odağına ve bu alanda yapılan araştırmalara dönecek olursam; Ruşen Alkar’ın “Farklı Kültürlerin Müzik Pratiklerinde Kadının Konumu” başlığıyla hazırladığı, normalize edilmesine uğraşılan cinsiyet kodlarını müzik pratikleri örneklerinde görünür kılmak amacıyla hazırladığını vurguladığı makale çalışması, etno/müzikoloji çalışmalarından örnekler ve söylem üzerine odaklanmış bir eleştiri sunmasıyla ilgi çekecektir, diye düşünüyorum.  Ayrıca yakın zamanda denk geldiğim, iki farklı örnekleme yoğunlaşan biri lisans, Hatice Dülge’nin Secondhand Underpants grubu üzerinden Punk Müzikte Kadının Konumlanışı, diğeri yüksek lisans tezi, Rümeysa Çamdereli Erdoğdu’nun Sahne Sanatlarında Kadınlar: Müslüman Dindar Kadınların Deneyimleri, isimli çalışmalarını da böylece paylaşmak istiyorum sizlerle. Bu çalışmalar eğitim dünyasında; sahne sanatları, sosyal bilimler, müzik bilimleri dahilinde kadın temsillerinin farklı alan ve örneklerde nasıl ele alınabileceğini duymak, üzerine düşünmek anlamında oldukça önemli.  

Öte yandan, serimizde konuk ettiğimiz ve bu sohbeti sizinle paylaşma fırsatı bulduğumuz hocamız Burcu Yıldız’ın 2013 yılında Porte Akademik’te yayınlanmış bir çalışmasını hatırlamakta fayda var. Yıldız, bu çalışmasında 1992 ile 2012 yılları arasında müzik ve toplumsal cinsiyet alanında yapılan çalışmaları Türkiye özelinde incelemiş, bu çalışmaların; popüler müzik, halk müziği ve folklor, tarihsel bağlamda kadın müzisyen ve besteciler özeline odaklandığını vurgulamıştır. Buradan hareketle de etno/müzikolojik araştırmalarda alana dönüşü olan, eleştirel, kimlik temsillerini güçlendirici çalışmaların ihtiyacına dikkat çekmiş. Elbette bu çalışmanın yayımlanışının ardından süregelen yıllarda literatür daha da zenginleşmiş, gündelik müzik pratikleriyle akademi birbirlerine -yeni medya platformlarının da çekiciliğiyle- ortak alanlar yaratmayı başarmış ve devam etmektedir. Ancak bu ortak alan yaratma hâlinin sürekliliği de hiç şüphesiz büyük bir ihtiyaç. Bilen bilir, sıklıkla başka alanlarda çalışan eş dostla bıkmadan ısrarla konuştuğum bir konudur bu (bıktırdığım formel bilim insanları ve çevremdeki mühendis dostlardan özür dilemeyerek), yaptığımız iş her ne ise birbirimize anlatacak düzeyde meramımızı paylaşmak, kafamızı kuma gömmemek. Bunun büyük bir beklenti ve emek olduğunun farkında olarak, kendimize açtığımız böylesi alanlarla çalıştığımız alanlara ve gündelik hayata da dokunma fırsatımızın doğacağına inanıyorum. Galiba biraz da bu yüzden, böyle düşünenlerimizin sayısı arttığından, birbirimizin hikâyelerini paylaşıp sürekliliğini ve kalıcılığını sağlamaya çalışarak yeni yollar arayışındayız. Buradan hareketle; podcast serilerinde buluşan akademisyenlerin, yazarların, müzik emekçilerinin, üreten ve düşünenlerinin hikâye aktarıcılığının yaygınlaşmasını çok önemli buluyorum. Geçtiğimiz yıldan bu yana takip ettiğim, ara ara zaman geçirdiğim podcastleri de keşiflerini size bırakarak, paylaşmak isterim. 

  • Kültür Sektörü: Geçtiğimiz yayın döneminde Funda Lena’nın Açık Radyo’da hazırlayıp sunduğu, farklı bakış açılarından Türkiye’deki kültürel sektörüne dikkat çektiği seride, oldukça besleyici söyleyişiler yer alıyor.
  • Sonsuz Çiçek Tarlaları: birçoğumuzun Birbaba Indie ile tanıdığı, Tuğçe Yapıcı’nın hazırlayıp sunduğu ve hâlen devam eden söyleşi dizisine yine Açık Radyo’da rastlayacaksınız. Güncelden haberdar olmak, Yapıcı’nın kendi kaleminden çıkan afişlerine sosyal medyada denk gelmek de ayrıca tatlı.
  • Müzikte Kalmaz: Evrim Hikmet Öğüt hocamızın, Karşı Radyo’da hazırlayıp sunduğu, etno/müzikoloji araştırmaları ve diğer disiplinlerden de isimlere denk geleceğiniz yine çok besleyici olduğunu düşündüğüm bir program. Bazı bölümleri tekrar tekrar dinleyip not almak bana iyi gelenlerden. Hocanın, daha evvel Açık Radyo için hazırlayıp sunduğu Göçmenin Müziği, Müziğin Göçü görüşme serisini de hatırlatarak…
  • Deli Asiye: son zamanlarda vakit geçirmekten en keyif aldığım podcastlerden! Akademik hayatın içinden, ancak orayla sınırlı kalmadan da bir şeyler söyleme ihtiyacı duyan Ankaralı üç kadının hazırlayıp sunduğu feminist bir kanal.
  • Adalet Atlası: Anadolu Kültür’ün hazırladığı bu podcast kanalı da çok disiplinli bir tavırla adaleti, birbirinden farklı alanlardan gelen konuklarla birlikte sorgulayıp araştırıyor. Ezhel ve Etnomüzikolog Mustafa Avcı’nın aynı anda konuk olduğu bölüm, söyleşi sorularının masaya konuş biçimiyle oldukça iyi bir örnek diye düşünüyorum.

Söyleyecek çok sözümüzün olduğuna inanarak birbirimizi daha çok dinleyerek, duyarak, anlamaya çalışarak, okuyarak ve keşfederek, yalnız komadan değiştirebileceklerimizin umuduyla. 

Emekçi Kadınlar Günümüz kutlu olsun! 

Hikâyeyi paylaşmak için:
Kırk Ambar

Kırk Ambar

Kadınlardan Şarkılar

Kırk Ambar

Müzik dünyasında kadın ve cinsiyet temsillerinden, kadın emekçiliğine kısa bir yolculuk yaptığımız bültenimizi yine kadınların sesiyle kapamak istedik. “İlk Gençlik Listeleri”ne bu hafta ara vererek, fazla söze yer açmadan, Kadınlardan Şarkılar’a kulak kabartıyoruz. 

Sesimizin kısılmadığı, gürce aktığı günlere! Emekçi Kadınlar Gününüz kutlu olsun! 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Müzikli Mevzular

Müzikli Mevzular

Müzik dünyalarının farklı bakış açılarını; tarzlardan ve kalıplardan bağımsız haberler, okumalar ve dinleme alışkanlıklarıyla tartıştığımız paylaşımlar e-posta kutunda!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir