17 Nisan Perşembe akşamından herkese merhaba.
Türkiye'de yine adalet olgusunun gündemin merkezinde yer aldığı bir hafta geçirdik. Muhalefetin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması ardından başlayan süreçte merkezî bir rol oynayan öğrenci hareketi, "proje okulu" uygulaması kapsamındaki protestolarla liselere de yayıldı.
Sadece Türkiye'de değil, dünyanın birçok yerinde öğrencilerin merkezde olduğu protesto hareketlerine tanık oluyoruz. 9 Nisan Çarşamba günü Yunanistan'ın belli başlı kamu ve özel sektör sendikalarının çağrısıyla Atina ve Selanik'te yürüyen göstericilerin talepleri de özetle “Onurlu bir yaşam” ve satın alma gücünde iyileşmeydi. Endonezya'da ise gençler Şubat ve Mart aylarında siyah kıyafetleriyle "Indonesia Gelap" (Karanlık Endonezya) adını verdikleri bir hareketin bayrağı altında toplandılar. Masis Kürkçügil, bu hareketlerin çıkış nedenlerini ve paydaşlarının taleplerini ayrı ayrı ele aldı.
Tecrübeli gazeteci Faik Bulut, İsrail-Türkiye ilişkilerinin gerildiği bir dönemde iktidara yakın medya kuruluşlarında yayımlanan "Gazze ve hicret" konulu tartışmalara değindi.
- Bulut, aynı zamanda "duraklamışa benzeyen" çözüm sürecini hem geçmiş denemeler hakkında anlatılanlar hem de son gelişmeler ışığında değerlendiriyor.
Utku Başar, İmamoğlu'nun tutuklanması ve ardından başlayan protestolar bağlamında "adalet" kavramının topluma etkisini ve bunun siyasete yansımalarını kaleme aldı.
Merve Özdemirkıran Embel, Avrupa Birliği'nin değişen güvenlik paradigmasında Türkiye'nin olası yerini yazdı.
Pelin Cengiz ise İstanbul Üniversitesi’nde öğrencilerin boykotuna katılarak konuşma yaptığı gerekçesiyle tutuklanan akademisyen Levent Dölek ile gözaltı ve tutukluluk süreçlerinin yanı sıra İBB operasyonlarının ekonomik ve siyasi etkilerini konuştu.
Türkiye'de haftanın politik gelişmelere ve dünya gündemine dair derinlikli yazılara yer verdiğimiz Spektrum bülteni her hafta sizlerle.
İyi okumalar.
Alp
Serbest Kürsü: 'Süreç' ne yöne gidiyor—ya da gitmiyor?
1 Ekim 2024’te MHP Başkanı Devlet Bahçeli’nin DEM Partili bazı milletvekilleriyle el sıkışmasıyla başlatılan “süreç”, 13 yılın ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile DEM Parti heyetinin ilk kez yüz yüze görüşmesine rağmen bugünlerde duraklamış ve ihmal edilmiş görünüyor. AK Parti kanadındaki suskunluğun sebepleri ne olabilir ve CHP, yeni dönemde Kürt seçmenle ilişkisini yeniden inşa edebilir mi?
Yazı: Faik Bulut
1 Ekim 2024’te MHP Başkanı Devlet Bahçeli’nin DEM Partili bazı milletvekilleriyle el sıkışmasıyla başlatılan “barış süreci” bugünlerde duraklamış ve ihmal edilmiş görünüyor. T24'te 7 Mart 2025'te yayımlanan bir yazıda gazeteci Candan Yıldız, isabetli bir tespit yapıyor:
“Türk-Kürt kardeşliği ya da Kürt-Türk ittifakı… MHP lideri Devlet Bahçeli’nin ‘devlet aklı’ olarak tarif edilen hamlesi kapsamında hızla atılan adımlarda frene basıldığı açık.”
Bunu doğrulayan benzer sözler de duyuyoruz.
- DEM Partisi Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan: “Bir bekleme durumu söz konusu. Türkiye’nin en temel meselesi tartışılıyor. Bekleyerek dünyanın neresinde barış gelmiş? Bu rehavete son vermek gerekiyor.” (8 Mart 2025)
- DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli: “İktidarın PKK’ya silah bırakma çağrıları bir oyalamadır. Ortada bir adım olmadığı için, bir donma hâliyle karşı karşıyayız.” (7 Mart 2025)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise tam tersini iddia ediyor:
“Şu anda bu ‘Terörsüz Türkiye’ ile ilgili süreç, planladığımız şekilde yürümektedir. Herhangi bir sıkıntı söz konusu değildir.” (4 Nisan 2025)
10 Nisan’da Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan’ın Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından ise DEM Heyeti adına şu açıklama yapıldı:
“Görüşme, son derece olumlu, yapıcı, verimli ve geleceğe dair umut verici bir atmosferde gerçekleşti.
Süreçte gelinen noktanın önemi teyit edildi ve karşılıklı olarak bundan sonraki aşamalar değerlendirildi. Şiddet ve çatışmanın olmadığı, demokratik ve siyasal alanın güçleneceği bir dönemin ülkemiz, yurttaşlarımız ve bölgemiz için hayati önemde olduğu ifade edildi.”
Dikkat edilirse kullanılan ifadeler Erdoğan’a ait değil, DEM Heyeti’nin dile getirdikleri. 31 Mart günü yeğeni DEM milletvekili Ömer Öcalan ile bayram ziyareti sırasında konuşan Öcalan’ın süreçle ilgili değerlendirmesi ise “Umudumu koruyorum” olarak açıklandı. (9 Nisan 2025)
Serbest Kürsü | Doğu toplumlarının adalet duygusunu sarsmamak gerekir
İmamoğlu’nun tutuklanması sonrası genelde duyguları üzerinden karar veren muhafazakar seçmenin “adalet” duygusunun sarsılmasının en azından gelecek seçimde kendi partisine oy vermeme konusunda ne kadar etkili olduğu ilk araştırmalarda ortaya çıkıyor. Bu, şimdilik ancak kararsızların dağılımıyla kazanılacak gibi görünen bir seçimde muhafazakar kararsızların ne yönde oy tercihi yapacağını tahmin etmek açısından bize bir şeyler söylüyor.
Yazı: Utku Başar
Bizimki; Türk modernleşmesinin ve Cumhuriyet’in kazanımları sonucu kurumlarıyla “Batılıymış” gibi görünse de, nevi şahsına münhasır "duygusu Doğulu” bir toplum.
Bu nedenle “adalet” duygusunun sarsılması, bu toplum için ekonominin, tarım politikalarının, dış politikanın, eğitim politikalarının, kültür politikalarının ve daha birçok şeyin kötü gitmesinden daha belirleyici. Daha harekete geçirici.
Tarih örnekleriyle dolu. Hatta tam da Ekrem İmamoğlu’nun geçenlerde X’ten paylaştığı bu mesajda olduğu gibi:
“Ne kara kışlar gördü bu ülke. Ne baskılar, zorbalıklar. Kendini ev sahibi, milleti kiracı zannedenlerin hoyratlıklarını gördü. Ama asla sinmedi, korkmadı, vazgeçmedi, geri adım atmadı. Millet varsa demokrasi var, millet varsa hak, hukuk adalet mücadelesi var.”
İmamoğlu’nun mahkeme salonundaki fotoğrafını Celal Bayar, Necmettin Erbakan ve Bülent Ecevit'in yargılanırken çekilen fotoğraflarının yanında görünce ve yazdıklarını okuyunca insan ister istemez durumu bu açıdan sorguluyor.
Çünkü İmamoğlu aslında hamaset yapmıyor. Bu ülkenin toplumsal hafızasına kazınmış büyük haksızlıklar sonasında, iradesi mutlak gibi görünen büyük güçleri de karşısına alan halkın “adalet” duygusuyla verdiği cevabı hatırlatıyor.
Bunun tarihsel süreçte, farklı zaman ve aktörler için, bir tekerrür hâlinde yaşanması ise İmamoğlu davasının siyasi olarak nasıl sonuçlanabileceğine dair bize ipuçları veriyor.
Levent Dölek: Mücadelenin bakiyesi korku ve sinme değil cesaret olacak
İstanbul Üniversitesi’nde öğrencilerin boykotuna katılarak konuşma yaptığı gerekçesiyle tutuklanan akademisyen Levent Dölek'le gözaltı ve tutukluluk süreçlerinin yanı sıra İBB operasyonlarının ekonomik ve siyasi etkilerini de konuştuk. Gençlerin, işçilerin, emekçilerin anayasal haklarını savundukları her alanın birbiriyle bağlantılı bir hürriyet mücadelesi olduğunu söyleyen Dölek, "Hukuk yoksa sermaye gelmez" fikrine de çok bel bağlamamak gerektiği görüşünde.
Söyleşi: Pelin Cengiz
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Araştırma Görevlisi ve Eğitim-Sen Üyesi Levent Dölek, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından üniversitelerde başlayan protestolar sırasında öğrencilerin bir forumuna katıldığı ve orada bir konuşma yaptığı gerekçesiyle 26 Mart günü gözaltına alındı.
Eğitim-Sen'in çağrısıyla iş bırakıp İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü önünde basın açıklaması okuduğu için tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi. Dosyasında sadece 25 Mart günü yapılan eylemden bir fotoğraf karesi yer aldı. Bu fotoğraf karesinden yola çıkarak, tutuklanma gerekçesi 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet etmek olarak gösterildi. Hem sendikalı olduğu için hem de boykottaki öğrencilere destek verdiği için tutuklanan, hak ve emek mücadelesinin hem akademik anlamda hem de mücadele anlamında önemli isimlerinden Levent Dölek, 10 Nisan günü tahliye edildi.
Silivri Cezaevi’nde 16 gün tutuklu kalan Dölek, doğrudan kötü muamele görmediğini ancak cezaevi atmosferinin özellikle Saraçhane protestolarında gözaltına alınan gençler açısında epey sert olduğunu ifade ediyor. Kendi gözaltına alınma sürecini ve yaşanan hukuksuzlukları konuştuğumuz Dölek’in gözaltı dalgalarının yaşandığı günlere dair değerlendirmeleri ise şöyle:
“24 Mart’ta üniversitelerde öğrencilerin boykot eylemleri başladı, 25 Mart’ta Eğitim-Sen öğrencilerin boykot sürecinden zarar görmemesi için dayanışma amaçlı bir tutum belirledi, bir gün sonra hizmet üretmeme kararlı aldı. 26 Mart’ta gözaltına alındım. Gözaltına alınmama gerekçe gösterdikleri şey, öğrencilerin İstanbul Üniversitesi’ndeki forumunda bir konuşma yapmış olmam. Bunun fotoğrafını gösterdiler. 'Şafak operasyonu' denen tarzda sabah geldiler, ellerinde usule uygun olmayan tarzda üstünde adımın bile yazılı olmadığı bir arama ve yakalama kararıyla geldiler.
Vatan Emniyet’e götürüldüm ve bu uygulamayı protesto ederek burada bulunduğum süre boyunca açlık grevi yaptım ve emniyette ifade vermeyi reddettim. Bu da sürecin nasıl işlediğine dair güzel bir örnek oldu. Savcılıkta ifade vermek istediğimi söylediğim hâlde Çağlayan Adliyesi’ne sevk edildikten sonra savcı ifademi almadan doğrudan tutuklanma talebiyle mahkemeye sevk etti. Mahkemeye çıktığımızda hâkim, 'Emniyet’te ayrıntılı ifade vermişsiniz, eklemek istediğiniz bir şey var mı?' diye sordu. Kararlar çoktan verilmiş tabi ama biz yine de suçlamanın hiçbir dayanağı olmadığını anlattık. Önce Metris ve ardından Silivri’ye gönderildik.”
Tren kazasından genel greve: Yunanistan’da neler oluyor?
“Onurlu bir yaşam” ve satın alma gücünde iyileşme. 9 Nisan Çarşamba günü Yunanistan'ın belli başlı kamu ve özel sektör sendikalarının çağrısıyla Atina ve Selanik'te yürüyen göstericilerin taleplerinin özeti buydu. Yürüyüşlerle birlikte 24 saat süren genel grev de ülke çapında ulaşımı, işletmeleri, okulları, hastaneleri ve devlet dairelerini durma noktasına getirdi. İki yıl önceki Tempe kazasından buraya nasıl gelindi?
Yazı: Masis Kürkçügil
“Onurlu bir yaşam” ve satın alma gücünde iyileşme. 9 Nisan Çarşamba günü Yunanistan'ın belli başlı kamu ve özel sektör sendikalarının çağrısıyla Atina ve Selanik'te yürüyen göstericilerin taleplerinin özeti buydu. Yürüyüşlerle birlikte 24 saat süren genel grev de ülke çapında ulaşımı, işletmeleri, okulları, hastaneleri ve devlet dairelerini durma noktasına getirdi.
Grev, hayat pahalılığı karşısında maaşların artırılması talebiyle yapıldı ve özellikle hava, deniz ve demir yolu ulaşımını aksattı. Kent içi toplu taşımada metro, otobüs, troleybüs ve tramvaylarda iş bırakma eylemleri yapılırken hava trafik kontrolörlerinin greve katılması da hava ulaşımını olumsuz etkiledi. Gösterilerde “Ücret artışı”, “Adaletsizlik bizi boğuyor” ve “Kahrolsun Yeni Demokrasi” sloganları atıldı.
Eyleme çağrı metni, iki yıl önce 57 kişinin yaşamını yitirdiği Tempe kazasına ve buna yol açan politikalara göndermede bulunurken bu sefer, son iki yılda Tempe için yapılan gösterilerden farklı olarak vurguyu çalışan kesimlerin “geleneksel” ve eski taleplerine—ücret artışı, emeklilik maaşları, fiyat kontrolleri, toplu sözleşme hakkı gibi—de kaydırmıştı.
Endonezya'nın karanlık çağı: Beklenmedik bir gençlik protestosu
Dünyanın farklı bölgelerinde öğrencilerin başrolde olduğu eylemler bir fenomen olarak gençliğin yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Şubat ve Mart aylarında siyah kıyafetleriyle "Indonesia Gelap" (Karanlık Endonezya) adını verdikleri bir hareketin bayrağı altında toplanan Endonezyalı gençler de bu yükselen hareketin parçası.
Yazı: Masis Kürkçügil
Önce Sırbistan’da bardağı taşıran son damla olan tren garı kazasıyla başlayan ve Başbakan Milos Vucevic'in tüm çabalarına rağmen istifa etmesiyle şimdilik hafiflemiş gibi görünen öğrenci hareketleri, ardından da Yunanistan'da benzer nedenlerle patlak veren son yılların en kitlesel gençlik gösterileri, bir fenomen olarak "gençlik"in yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Türkiye'de ise 19 Mart’ın ortaya çıkardığı birikmiş hoşnutsuzluklar, yine ağırlıklı olarak gençler tarafından protesto edildi.
Şubat ayında Endonezya’da yaşanan gelişmeler de bu kervanın bir parçası olarak dikkatle takip edilmeli.
Siyah kıyafetli öğrenciler
Siyah giyinen öğrenciler ve muhalifler, 18-22 Şubat’ta beş gün boyunca Endonezya’nın üniversite kentlerinde sokağa çıktılar. Indonesia Gelap (Karanlık Endonezya) adını verdikleri bir hareketin bayrağı altında toplanarak henüz iktidara gelmesinin üzerinden 100 gün bile geçmeden hükümete öfkelerini haykırdılar.
Olayların arifesinde, 19 Şubat'ta, 68’in hemen öncesinde Fransız gazetelerinde çıkan “Fransa’nın canı sıkılıyor” manşetlerini hatırlatırcasına Endonezya Ulusal Ekonomi Konseyi Başkanı Luhut Binsar Panjaitan, şunları söylemişti:
“Eğer biri Endonezya’nın karanlık bir yerde olduğunu söylüyorsa karanlıkta olan Endonezya değil, kendisidir.”
Bu açıklamanın ertesi günü, “Karanlık Endonezya” sloganı altında başlayan protestolar, yoksul ve orta sınıflar için bir felaket olarak görülen hükümet önlemlerine karşı ülke genelinde hızla yayıldı. Başlangıçta yetkililer sessizliğini korurken, protestolar kısa sürede sosyal medyada eğitimden beslenmeye uzanan geniş sosyal taleplerle görünür hâle geldi.
İnsanların sokağa dökülmesine neden olan karar, kamu hizmetlerinde 19 milyar dolarlık bir kesintiye gidilmesiydi. Trump’ın siyaset tarzını hatırlatan bu bakkal hesabı, BEM SI’nin (Tüm Endonezya Öğrenci Birliği) çağrısıyla ülke çapında bir protesto dalgasının başlamasına yol açtı. Bu birinci dalgaydı. İkinci ve büyük dalga, askerlere verilen yetkiler üzerine 19-25 Mart arasında patlak verdi.
İsrail-Türkiye gerginliği ve İslami cemaat içindeki 'hicret-cihat' tartışmaları
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 11 Nisan'daki 4. Antalya Diplomasi Forumu açılış töreninde bir kez daha Filistin ve Hamas örgütüne desteğini açıklayıp İsrail terörünü kınadı. Öte yandan İsrail-Türkiye ilişkilerinin gerildiği bir dönemde iktidara yakın medya kuruluşlarında yayımlanan "Gazze ve hicret" konulu tartışmalar da dikkate değer.
Yazı: Faik Bulut
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 11 Nisan'daki 4. Antalya Diplomasi Forumu resmî açılış töreninde yaptığı açıklamanın satır başları şöyleydi:
- "Biz bu coğrafyanın sadece sakinleri değil, aynı zamanda sahipleriyiz.
- İsrail terör devletidir.
- Filistin halkının işgal karşısındaki kahramanca mücadelesini kimse ‘terörizm’ yaftası vurarak karalayamaz. Filistinli kardeşlerimiz, 7 Ekim 2023’ten beri topraklarını savunarak insanların iftiharı olmuşlardır.
- Barış, başkenti Doğu Kudüs olan özgür Filistin devletinin kurulmasına bağlıdır.
- Suriye’nin yeni bir istikrarsızlık girdabına sürüklenmesine göz yummayız. Komşumuz Suriye’nin toprak bütünlüğünü, istikrarını ve güvenliğini kendimizden ayrı görmediğimizi özellikle dile getirmek isterim.
- Soğukkanlılığımızı, sabrımızı, meseleleri diyalog yoluyla çözme tavrımızı kimse yanlış yorumlamamalı; sükûnetimiz birilerini çok hatalı heveslere sürüklememeli."
Aynı tarihte MHP lideri Devlet Bahçeli de benzer bir hususta konuştu:
“İsrail’in bölgedeki faaliyetleri provokatiftir ve Netanyahu hükümeti ateşle oynadığını ağır bedeller ödemeden idrak etmek zorundadır.”
İsrail ile Türkiye: Söz düellosundan nüfuz kavgasına
Sözü edilen her iki konuşma da Türkiye ile İsrail arasında nüfuz ve hâkimiyet alanı için verilen kavganın kanıtları sayılabilir. Bölgedeki bu jeopolitik oyun ve kapışmalar, hem siyasi hem de ideolojik açıdan birbirine zıt iki tarihî arka plan üzerinden gerekçelendiriliyor.
İsrail’e göre “Rabb (Tanrı), İsrail kavmine Nil’den Fırat nehri arasındaki topraklara kadar olan bölgeyi vermeyi vadetmiştir.” Başbakan Binyamin Netanyahu ile onu destekleyen ırkçı/fanatik radikal Siyonistler, bu hedefe ulaşmak için ülke içinde ikna turları ve kampanyalar düzenliyorlar. Bilhassa Netanyahu, çeşitli nedenlerle, daha ziyade “İsrail’in kendini savunma hakkı ve millî güvenliğinin teminatı” bahanesiyle yayılmacı bir politikayı savaş yoluyla hayata geçiriyor.
İsrail ordusu, “Melekler (Batı dünyası) adına şeytanlar (İran, Hamas, Hizbullah, başta Colani olmak üzere Suriye’deki HTŞ cihatçıları vs.)" ile savaşın vurucu gücü olarak devreye girip Esat sonrası Suriye topraklarını sürekli bombalıyor ve işgal ediyor.
Türkiye’ye gelince… O da tarihteki İslam imparatorluğu ile Nizam-ı Âlem ideolojisiyle hareket eden Osmanlı İmparatorluğu’nun mirasçısı sıfatıyla kendine bir meşruluk atfederek Yeni Osmanlıcılık politikası doğrultusunda Irak, Suriye ve Filistin üzerindeki tarihî haklarından söz ediyor.
- Gelecek Partisi Başkanı, eski Başbakan ve Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Stratejik Derinlik kitabında bunun teorisi ve gerekçelerini yazmıştı. İktidar erbabının Hamas ve Filistin meselesini sahiplenişi de bundandır.
Esat rejiminin devrilmesinden sonra Ankara’daki yönetimin, “yavru vatan” dediği Kıbrıs’ı ihmal edip yeni Suriye yönetimine arka çıkmasının arka planını böyle okuyabiliriz. “Osmanlı” mirasçısı olmakla sıkça övünen yetkililer, “Türkiye, Misak-ı Milli sınırlarıyla belirlenmiş Türkiye’den büyüktür. Bir zamanlar İdlib, Musul ve Halep de bizimdi…” demek suretiyle bölgesel yayılmacılık ve Osmanlı fetihçiliği politikası gütmekteler.
Temel gerekçeleri ise şu: “Türkiye’nin millî güvenliği Misak-ı Milli sınırlarında başlayıp bitmez. Tersine, bu sınırların ötesinde bir veya daha fazla güvenlik kuşağı oluşturmak zorundayız.”
Bu tezi en fazla işleyenlerden biri de iktidar yanlısı Yeni Şafak gazetesinin eski yayın yönetmeni İbrahim Karagül idi. Şimdilerde Suriye ve Irak topraklarının bir kısmını askerî denetimine alan Türkiye, Karagül’ün tezlerini fiilen uygulamış oldu.
Bu zihniyet, sırtını Türkiye’ye dayayarak Şam’daki iktidar koltuğuna oturan HTŞ (cihatçı Heyetu Tahriri Şam örgütü) lideri Ahmed El Şara’nın denetimine giren Suriye topraklarını yayılmacı Siyonist İsrail’in açık hedefi hâline getirdi. İsrail savaş uçakları, Türkiye’nin faaliyete geçirmek istediği bazı kara, deniz ile hava askerî üslerini bombaladı. Esat döneminden kalma kışlalarla uçakların da dahil olduğu ağır silahlarını imha etti. Dürzi, Kürt, Hıristiyan ve Alevi azınlıkları menfaati icabı destekleyen demeçler verdikten sonra Suriye’nin güneyinde Suveyda ve Dera gibi bölgelere asker ve tank gönderen İsrail, çekilecekmiş gibi görünmüyor.
Türkiye ise Amman’da Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak ile ortak operasyon odası kurup üstü kapalı biçimde İsrail yayılmacılığına karşı ortak bir blok oluşturdu. Suriye yönetiminin desteklenmesi kararını da aldırdı.
Anlaşılan o ki ne Türkiye ne de İsrail, bölge ölçeğinde yayılmacı ve vesayetçi politikalarının sonucu olarak günün birinde Suriye topraklarında birbirine rakip komşu olacaklarını hesaplayabilmişlerdi.
Avrupa güvenlik mimarisi yeniden şekillenirken: Türkiye'nin rolü ne olacak?
Avrupa’nın güvenlik mimarisi yeniden şekillenirken uzun süredir donmuş olan AB-Türkiye ilişkilerinin de daha önce öne çıkmamış bir çerçeveden yeniden ısınacağı anlaşılıyor. Öte yandan Aydınlanma felsefesinin başlıca fikirleri ve demokrasi üzerine bir kimlik inşa ettiği iddiasındaki AB'nin, Ankara'ya yaktığı yeşil ışığın ana koşulu olan "demokrasi geleneğininin sürdürülmesi"nde ne ölçüde ısrarcı olacağını ise zaman gösterecek.
Yazı: Merve Özdemirkıran Embel
Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde ABD ve Ukrayna tarafından önerilen ateşkese dair son görüşmeleri takiben 12 Mart’ta, Ukrayna’nın güvenliğini konuşmak üzere Fransa, Almanya, İtalya, Polonya ve Birleşik Krallık savunma bakanları Paris’te biraraya geldi.
- Toplantının ana temasının “planlama” olduğu duyurulurken Avrupa savunması için başat öneme sahip E5 Grubu olarak adlandırılan bu beş ülkenin artık niyet beyanlarının ötesine geçip somut hedeflerin hayata geçirilmesi yönündeki istekleri vurgulandı.
Savunma bakanları toplantısına ev sahipliği yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise bu tarihten beri Ukrayna’nın güvenliğini “Amerikalılar olmadan” sağlamanın yollarını aramak ve olası senaryolar üretmek konusunda Avrupa’da liderlik rolünü oynamayı sürdürüyor.
Elysée Sarayı, bu girişimin ardından 27 Mart’ta, 33 ülkenin delegasyonunun katıldığı, Türkiye’nin de Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından temsil edildiği Gönüllüler Koalisyonu'nun üçüncü buluşmasına da ev sahipliği yaptı. İlki, 2 Mart’ta Londra’da, ikincisi yine İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın çağrısıyla çevrimiçi olarak düzenlenen Gönüllüler Koalisyonu toplantılarının sonuncusu hem katılımcı sayısı hem de verilen mesajlar bakımından en çok dikkat çekeni oldu.
Nitekim zirvenin ardından Macron, Rusya'ya yönelik yaptırımlar sürdürülürken Ukrayna ordusuna Fransız-İngiliz heyeti gönderilmesi ve bir "güvence gücünün” konuşlandırılması kararını duyurdu ve katılımcı devletlerin “ortak vizyonu”nu açıkladı. Zirvenin öncelikli amaçlarından biri olan olası bir barışın koşullarının senaryosu, Fransa ve İngiltere’nin kimi önerilerinin kabul edilmemesi nedeniyle hayata geçirilememiş ve bu durum Zelensky’nin hayal kırıklığı dolu açıklamalarına neden olmuş olsa da Macron, ortak açıklamalara ek olarak Ukrayna'ya 2 milyar avroluk askerî yardım sözü verdi.
- Avrupalıların dışlandıkları müzakerelerde etkili olmayı umarak giriştikleri Gönüllüler Koalisyonu projesi, henüz somut siyasi kararlar üretemese de Fransa’nın ve İngiltere’nin Avrupa’nın güvenliğine ilişkin angajmanlarını ve AB içinde Fransa’nın liderlik sorumluluğunu vurgulaması bakımından sembolik bir anlam da taşıyor.
Tam da bu nedenle söz konusu toplantı ve zirveleri, Avrupa güvenliği konusundaki diğer gayret ve girişimlerden bağımsız olarak düşünmek mümkün değil. Öyle ki 5 Mart günü yaptığı konuşmada Fransa Cumhurbaşkanı Macron, "Avrupa kıtasındaki müttefiklerimizin caydırıcılığımızla korunmasına ilişkin stratejik tartışmayı başlatmaya karar verdim" ifadesini kullanarak Fransa'nın nükleer silahlarının oluşturduğu koruma kalkanını bazı Avrupa müttefiklerine genişletmeye açık olduğunu duyurdu.
Bu açıklama elbette Trump yönetimindeki ABD'nin, Avrupa'dan hatta NATO’dan uzaklaşması ve bu durumun Avrupa güvenliğini aktif olarak tehdit etmeye başlamasıyla birlikte geldi. Macron’un bu önerisi, ABD’nin tutumu nedeniyle Avrupalı müttefikler arasında giderek daha ciddiye alınmaya başlandı.
Daha fazlası Aposto Premium'da
Aposto'nun farklı dikeylerdeki haberleriyle, gündem özetleriyle ve derlemeleriyle gündemi takip eden okurlarımız, Premium üyeliğini başlatarak alanında önde gelen isimlerin köşe yazıları, özel araştırmaları, derinlikli makaleleri, uzman görüşleri ve içgörü yazılarıyla entelektüel dünyalarını besliyor.
Aposto Premium üyeliğinizi %30 indirimle başlatmak için APOSTO2025 kodunu kullanabilirsiniz.
Sevgiler,
Aposto Ekibi










